ഉദ്ഭിന്നവാസനാജാലമൂലത്വാദ് ദുര്ബലാകൃതിഃ । വ്യായാമവിരമഃ കായവൃക്ഷോ ഽയം ന സുഖായ മേ
ഉദ്ഭവിക്കുന്ന വാസനകളുടെ വലയിൽ നിന്ന് വേരെടുത്തതുകൊണ്ട് ഈ ശരീരവൃക്ഷം ദുർബലമായ രൂപം മാത്രമുള്ളതും, ശക്തിയില്ലാത്തതുമാണ്. അതിനാൽ ഇത് എനിക്കു സന്തോഷം നൽകുന്നില്ല.
കലേവരമ് അഹങ്കാരഗൃഹസ്ഥസ്യ മഹാഗൃഹമ് । ലുഠത്വ് അഭ്യേതു വാ സ്ഥൈര്യം കിമ് അനേന മുനേ ഹി മേ
അഹങ്കാരമെന്ന ഗൃഹസ്ഥന്റെ വലിയ വീട് ഈ ശരീരമാണ്. ഇത് ഇടിഞ്ഞു വീണാലോ, ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടാലോ, അതിന്റെ സ്ഥിരത എനിക്കെന്ത് പ്രയോജനം, മഹർഷേ?
പങ്ക്തിബദ്ധേന്ദ്രിയപശു വല്ഗത്തൃഷ്ണാഗൃഹാങ്ഗനമ് । രജോരഞ്ജിതസര്വാങ്ഗം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കന്നുകാലികളെപ്പോലെ നിരത്തിയിട്ടുള്ള ഈ ശരീരഗൃഹം, അകത്തൊക്കെ അശാന്തമായ തൃശ്യകളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, എല്ലാ അവയവങ്ങളും കാമം കൊണ്ട് മലിനമായിരിക്കുന്നു — ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
കാഷ്ഠാസ്ഥികാഷ്ഠസങ്ഘട്ടപരിസങ്കടകോടരമ് । അന്ത്രദാമഭിര് ആബദ്ധം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
എല്ലുകളും മരച്ചുമരുകളും തമ്മിൽ ഇടിച്ചുകൂടി കിടക്കുന്ന ഈ ശരീരഗൃഹം, ഉള്ളിൽ അന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് കെട്ടിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു — ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
പ്രസൃതസ്നായുതന്ത്രീകം രക്താമ്ബുകൃതകര്ദമമ് । ജരാമക്കോലധവലം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
സ്നായുക്കളും നാരുകളും കൊണ്ടു വലിച്ചുകെട്ടിയ ഈ ശരീരഗൃഹം, രക്തം കൊണ്ട് ചെളിയായിരിക്കുന്നു, വയസ്സിന്റെ ചാരത്തിൽ വെള്ളപിടിച്ചിരിക്കുന്നു — ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ചിത്രകൃത്യഭൃതാനന്തചേഷ്ടാവഷ്ടബ്ധസംസ്ഥിതി । മിഥ്യാമോഹമഹാസ്ഥൂണം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
അനവധി പ്രവൃത്തികളും ചലനങ്ങളും നിറഞ്ഞു, വ്യർത്ഥമായ മായയിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന, പൊള്ളയായ മോഹത്തിന്റെ വലിയ തൂണിൽ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ദുഃഖാര്ഭകകൃതാക്രന്ദം സുഖശയ്യാമനോഹരമ് । ദുരീഹാദഗ്ധദാസീകം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
വിഷമവും ദാഹവും കൊണ്ടുള്ള വേദനകളാൽ നിലവിളി മുഴങ്ങുന്ന, സുഖംപോലെ തോന്നുന്ന കിടക്കയാണെന്നു തോന്നിപ്പിക്കുന്ന, പക്ഷേ വ്യർത്ഥമായ ആഗ്രഹങ്ങളിൽ ചുട്ടുപോയ ദാസിയുള്ള ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
മലാഢ്യവിഷയവ്യൂഹഭാണ്ഡോപസ്കരസങ്കടമ് । അജ്ഞാനക്ഷാരവലിതം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
അശുദ്ധിയാൽ നിറഞ്ഞ ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളുടെ ഉപകരണങ്ങൾകൊണ്ട് കയറ്റം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന, അജ്ഞാനത്തിന്റെ വിഷം കൊണ്ട് കറപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ഗുല്ഫഗുല്ഗുലുവിശ്രാന്തജാനൂച്ചസ്തമ്ഭമസ്തകമ് । ദീര്ഘദോര്ദാരുസുദൃഢം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
എന്റെ ഈ ശരീരഗൃഹം, കാൽ ചവിട്ടുകൾക്ക് മുകളിലായി വിശ്രമിച്ച്, മുട്ടുകൾ തൂണുകളായി, തല മുകളിലത്തെ ഭാഗമായി, നീണ്ടതും കട്ടിയുള്ളതുമായ കൈകൾ കൊണ്ടുള്ള ഈ ശരീരം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
പ്രകടാക്ഷഗവാക്ഷാന്തഃക്രീഡത്പ്രജ്ഞാഗൃഹാങ്ഗനമ് । ചിന്താദുഹിതൃകം ബ്രഹ്മന് നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
ബ്രഹ്മനേ, കണ്ണുകൾ ജനാലകളായി, ബുദ്ധിയുടെ അങ്കണം ആകെയുള്ളതും, ചിന്തകൾ അതിൽ കളിക്കുന്നതും, വിഷമം മകളായി ഉള്ളതുമായ ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
മൂര്ധജച്ഛാദനച്ഛന്നകര്ണശ്രീചന്ദ്രശാലികമ് । ആദീര്ഘാങ്ഗുലിനിര്യൂഹം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
തലമുടി മേൽക്കൂരയായി, ചെവികൾ മനോഹരമായ ചന്ദ്രാകൃതിയിലുള്ള ഗോപുരങ്ങളായി, നീണ്ട വിരലുകൾ പുറംതൂണുകളായി ഉള്ള ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
സര്വാങ്ഗകുഡ്യസഞ്ജാതഘനരോമയവാങ്കുരമ് । സംശൂന്യപീഠപിഠിരം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ചുവടുകളിലും കനത്ത രോമങ്ങൾ മുളപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതും, പിൻഭാഗം ശൂന്യമായ ഇരിപ്പിടംപോലെയുള്ളതുമായ ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
നഖോര്ണനാഭനിലയൈശ് ശാരമ് ആരണിതാന്തരമ് । ഭാങ്കാരകാരിപവനം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
നഖങ്ങൾ, അസ്ഥികൾ, നാഭി എന്നിവ അടിസ്ഥാനം, ആന്ത്രങ്ങൾ അകത്തുള്ള മരച്ചില്ല, വിവിധ ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന വായു ഉള്ളതുമായ ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
പ്രവേശനിര്ഗമവ്യഗ്രവാതവേഗമ് അനാരതമ് । വിതതാക്ഷഗവാക്ഷം ച നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
കണ്ണുകൾ ജനാലകളായി തുറന്നിരിക്കുന്നതും, ശ്വാസം എന്ന വായു എപ്പോഴും അകത്തു കടക്കുകയും പുറത്തു വരികയും ചെയ്യുന്നതുമായ ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ജിഹ്വാമര്കടികാക്രാന്തവദനദ്വാരഭീഷണമ് । ദൃഷ്ടദന്താസ്ഥിശകലം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
വായിൽ കുരങ്ങുപോലെയുള്ള നാവു കയറിയിരിക്കുന്ന ഭയങ്കരമായ വാതിൽ, പുറത്തു കാണുന്ന പല്ലുകളും അസ്ഥികളും — ഇങ്ങനെ ഉള്ള ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ത്വക്സുധാലേപമസൃണം യന്ത്രസഞ്ചാരചഞ്ചലമ് । മനോഽമന്ദാഖുനോത്ഖാതം നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
ത്വക്ക് മധുരമായ ലേപംപോലും, യന്ത്രത്തിന്റെ ചലനങ്ങൾപോലെ എപ്പോഴും അശാന്തമായും, മനസ്സ് ആഗ്രഹങ്ങളുടെ മൂർച്ചയാൽ ഇടയിടയിൽ കുഴിച്ചെടുക്കപ്പെടുന്നതും — ഇങ്ങനെ ഉള്ള ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
സ്മിതദീപപ്രഭാഭാസി ക്ഷണമ് ആനന്ദസുന്ദരമ് । ക്ഷണം വ്യാപ്തം പ്രഭാപൂരൈര് നേഷ്ടം ദേഹഗൃഹം മമ
ഒരു നിമിഷം പുഞ്ചിരിയുള്ള ദീപത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെ തിളങ്ങുന്നു, ഒരു നിമിഷം ആനന്ദത്തിൽ സുന്ദരമായി തോന്നുന്നു, പിന്നെ മറ്റൊരു നിമിഷം പ്രകാശത്തിന്റെ ഒഴുക്കിൽ മുഴുകുന്നു — എങ്കിലും ഈ ശരീരഗൃഹം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
സമസ്തരോഗായതനം വലീപലിതപത്തനമ് । സര്വാധിസാരങ്ഗവനം നേഷ്ടം മമ കലേവരമ്
എല്ലാ രോഗങ്ങളുടെയും വാസസ്ഥലവും, ചുരുണ്ട ചർമ്മവും വെള്ളമുടിയും നിറഞ്ഞ പട്ടണവും, എല്ലാ വേദനകളും നിറഞ്ഞ കാടുമാണ് എന്റെ ശരീരം. അതിനാൽ എനിക്ക് ഇത് ഇഷ്ടമല്ല.
അക്ഷര്ക്ഷക്ഷോഭവിഷമാ ശൂന്യാ നിസ്സാരകോടരാ । തമോഗഹനഹൃത്കുഞ്ജാ നേഷ്ടാ ദേഹാടവീ മമ
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ കൊണ്ട് അലമുറയുള്ള, അകത്തൊന്നുമില്ലാത്ത ശൂന്യമായ കുഴിയും, ഹൃദയത്തിൽ ഇരുണ്ട കാടുപോലെയും, ഉണർവില്ലാത്തതും, ഈ ശരീരവനം എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
ദേഹാലയം ധാരയിതും ന ശക്തോ ഽസ്മി മുനീശ്വരാഃ । പങ്കമഗ്നം സമുദ്ധര്തും ഗജമ് അല്പബലോ യഥാ
മഹർഷിമാരേ, ഈ ശരീരമന്ദിരം ഞാൻ കാത്തുസൂക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; ചെറുതായുള്ള ശക്തിയുള്ളവൻ ചെളിയിൽ കുടുങ്ങിയ ആനയെ എങ്ങനെ ഉയർത്താൻ കഴിയില്ലയോ, അതുപോലെയാണ്.
കിം ശ്രിയാ കിം ച കായേന കിം കാമേന കിമ് ഈഹയാ । ദിനൈഃ കതിപയൈര് ഏവ കാലസ് സര്വം നികൃന്തതി
സമ്പത്ത് എങ്ങനെ, ശരീരം എങ്ങനെ, ആഗ്രഹം എങ്ങനെ, ശ്രമം എങ്ങനെ? ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ, കാലം എല്ലാം മുറിച്ചെറിയുന്നു.
രക്തമാംസമയസ്യാസ്യ സബാഹ്യാഭ്യന്തരം മുനേ । നാശൈകധര്മിണോ ബ്രൂഹി കേവ കായസ്യ രമ്യതാ
മഹർഷേ, ഈ ശരീരം അകത്തും പുറത്തും രക്തവും മാംസവും കൊണ്ടുള്ളതാണല്ലോ. നശിക്കാനാണ് ഇതിന്റെ ഏക ലക്ഷ്യം. അങ്ങനെയുള്ള ശരീരത്തിൽ എന്ത് ആനന്ദം കാണാനാകും?
മരണാവസരേ കായാ ജീവം നാനുസരന്തി യേ । തേഷു താത കൃതഘ്നേഷു കേവാസ്ഥാ വത ധീമതഃ
മരണസമയത്ത് ശരീരം ജീവനെ അനുഗമിക്കില്ലല്ലോ. അപ്പാ, അങ്ങനെ കൃതജ്ഞതയില്ലാത്തതിൽ ബുദ്ധിമാന്മാർക്ക് എന്ത് വിശ്വാസം വയ്ക്കാനാകും?
മത്തേഭകര്ണാഗ്രചലഃ കായോ ലമ്ബാമ്ബുഭങ്ഗുരഃ । ന സന്ത്യജതി മാം യാവത് താവദ് ഏനം ത്യജാമ്യ് അഹമ്
മദ്യപാനിയാനയുടെ ചെവിയുടെ അറ്റംപോലെ ചഞ്ചലവും, വെള്ളത്തിന്റെ തുള്ളിപോലെ ഭംഗുരവുമായ ഈ ശരീരം എന്നെ വിട്ടു പോകുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് ഞാൻ തന്നെയാണ് ഇതിനെ വിട്ടു പോകുന്നത്.
പവനസ്പന്ദതരലഃ പേലവഃ കായപല്ലവഃ । ജര്ജരസ് തനുവൃത്തശ് ച നേഷ്ടോ ഽയം കടുനീരസഃ
കാറ്റിൽ ചലിക്കുന്ന, നന്മയില്ലാത്ത, ക്ഷീണിച്ച, ക്ഷീണിച്ച് വലിഞ്ഞുപോയ ഇളയ ഇലയുപോലെയുള്ള ഈ ശരീരം രുചിയില്ലാത്തതും കടുപ്പമുള്ളതുമാകയാൽ ആഗ്രഹിക്കാനില്ല.
ഭുക്ത്വാ പീത്വാ ചിരം കാലം ബാലപല്ലവപേലവമ് । തനുതാമ് ഏത്യ യത്നേന വിനാശമ് അനുധാവതി
നാളുകളോളം ഭക്ഷിച്ച് കുടിച്ചിട്ടും, ഈ ഇളയ ഇലയുപോലെയുള്ള ശരീരം, വലിയ ശ്രമംകൊണ്ട് പോലും, ദുർബലമാകുകയും നാശത്തിലേക്കാണ് ഓടിക്കളയുന്നത്.
താന്യ് ഏവ സുഖദുഃഖാനി ഭാവാഭാവമയാന്യ് അസൌ । ഭൂയോ ഽപ്യ് അനുഭവന് കായഃ പ്രാകൃതോ ഹി ന ലജ്ജതേ
ഈ ശരീരം ഉണ്ട് എന്നതിലും ഇല്ല എന്നതിലും നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇത് വീണ്ടും വീണ്ടും ആ സന്തോഷവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു. പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമായതിനാൽ, ഇതിന് ലജ്ജയെന്നു ഒന്നുമില്ല.
സുചിരം പ്രഭുതാം കൃത്വാ സംസേവ്യ വിഭവശ്രിയമ് । നോച്ഛ്രായമ് ഏതി ന സ്ഥൈര്യം കായഃ കിമ് ഇതി പാല്യതേ
നാളുകളോളം അധികാരം അനുഭവിച്ചും, സമ്പത്തിന്റെ ഐശ്വര്യം സേവിച്ചും കഴിഞ്ഞിട്ടും, ഈ ശരീരത്തിന് വലിയതോ സ്ഥിരമായതോ ഒന്നും ലഭിക്കില്ല. അങ്ങനെ എങ്കിൽ ഇതിനെ എന്തിനാണ് സംരക്ഷിക്കേണ്ടത്?
ജരാകാലേ ജരാമ് ഏതി മൃത്യുകാലേ തഥാ മൃതിമ് । സമമ് ഏവാവിശേഷജ്ഞഃ കായോ ഭോഗിദരിദ്രയോഃ
വയസ്സായാൽ ശരീരം വൃദ്ധനാകുന്നു, മരണസമയത്ത് മരിക്കുന്നു. ആനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നവർക്കും ദാരിദ്ര്യത്തിൽ കഴിയുന്നവർക്കും ശരീരം ഒരുപോലെയാണ്; അതിന് യാതൊരു വ്യത്യാസവും അറിയില്ല.
സംസാരാമ്ഭോധിജഠരേ തൃഷ്ണാകുഹരകാന്തരേ । സുപ്തസ് തിഷ്ഠതി മുക്തേഹോ മൂകോ ഽയം കായകച്ഛപഃ
സംസാരസമുദ്രത്തിന്റെ വയറ്റിലും തൃശ്യയുടെ ഗുഹയിലും, മോക്ഷം അടുത്തിരിക്കുമ്പോഴും, ഈ മിണ്ടാതിരിക്കുന്ന കച്ചുവയെന്ന ശരീരം ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്നു.