ഗജോഷ്ട്രമൃഗഹസ്ത്യശ്വസിംഹാദിഹൃദി നര്തിതമ് । നര്തക്യേവ ചിരം രങ്ഗേ വേല്ലയന്ത്യാങ്ഗമ് അങ്ഗകേ
ആന, ഒട്ടകം, മാൻ, കുതിര, സിംഹം തുടങ്ങിയവ അവളുടെ ഹൃദയത്തിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്നു. ഒരു നർത്തകി വേദിയിൽ ദീർഘകാലം അവളുടെ അവയവങ്ങൾ ചലിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ.
ബഹിര് അന്തശ് ച വായൂനാമ് ഏകത്വമ് അനുയാതയാ । ഗന്ധലേഖികയേവാന്തസ്സ്ഥിതം ദുര്ലക്ഷ്യയാനയാ
പുറത്തും ഉള്ളിലും ഉള്ള വായുവിന്റെ ഏകത്വം പിന്തുടർന്ന്, അവൾ ഗന്ധം എഴുതുന്നവളെപ്പോലെ, ഉള്ളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നതിനാൽ കണ്ടുപിടിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
മന്ത്രൌഷധതപോദാനദേവപൂജാദിഭിര് ഹിതാ । വല്ഗദ്ഗിരിനദീതുങ്ഗതരങ്ഗവദ് അപദ്രുതാ
മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, തപസ്സു, ദാനം, ദേവപൂജ എന്നിവകൊണ്ട് ലാഭം ലഭിച്ച അവൾ, മലനദിയുടെ ഉയർന്ന തിരകൾപോലെ വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് ഓടുന്നു.
ദീപപ്രഭേവാവിജ്ഞാതഗതിര് ഗത്വാശു ലീയതേ । അയസ്സൂച്യാം മാതരീവ തത്ര നിവൃതിമ് ഏതി സാ
ദീപത്തിന്റെ പ്രകാശം എവിടേക്ക് പോകുന്നു എന്ന് ആര്ക്കും അറിയില്ല; അതുപോലെ അവൾ വേഗത്തിൽ ലയിക്കുന്നു. ഒരു സൂചി അതിന്റെ അമ്മയിൽ കയറിയ്ക്കൊണ്ടു വിശ്രമിക്കുന്നതുപോലെ അവൾ അവിടെ ശാന്തി കണ്ടെത്തുന്നു.
സ്വവാസനാനുസാരേണ സര്വ ആസ്പദമ് ഈഹതേ । സൂചിത്വമ് ഏവ രാക്ഷസ്യാ സൂചിത്വേനാസ്പദീകൃതമ്
തനിക്കുള്ള സ്വഭാവം അനുസരിച്ച് അവൾ എല്ലായിടത്തെയും അഭയസ്ഥലമാക്കി അന്വേഷിക്കുന്നു. സൂചന തന്നെയാണ് ആ ദുഷ്ടശക്തി; സൂചനയാൽ തന്നെ ആ അഭയം ഉണ്ടാകുന്നു.
സര്വോ വിഹൃത്യാപി ദിശസ് സ്വമ് ഏവാസ്പദമ് ആപദി । ജീവസൂചീ ലോഹസൂചീമ് ഇവായാതി ജഡോ ജനഃ
എത്രയൊക്കെ ദിശകളിൽ സഞ്ചരിച്ചാലും, ഓരോരുത്തരും ഒടുവിൽ തങ്ങളുടേതായ സ്ഥലം തന്നെ എത്തുന്നു. ജീവൻ സൂചി ഇരുമ്പ് സൂചിയിലേക്കെത്തുന്നതുപോലെ, അജ്ഞാനിയും തന്റെ സ്ഥലം തിരിച്ചെത്തുന്നു.
ഏവം പ്രയതമാനാ സാ വിഹരന്തീ ദിശോ ദശ । മാനസീം തൃപ്തിമ് ആയാതി ന ശാരീരീം കദാചന
ഇങ്ങനെ പരിശ്രമിച്ച് പത്ത് ദിശകളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചിട്ടും അവൾ മനസ്സിന് തൃപ്തി നേടുന്നു; എന്നാൽ ശരീരത്തിന് ഒരിക്കലും തൃപ്തി ലഭിക്കില്ല.
സതി ധര്മിണി ധര്മാ ഹി സമ്ഭവന്തീഹ നാസതി । ശരീരം ദൃശ്യതേ യസ്യ തസ്യ തത് കില തൃപ്യതി
അധിഷ്ഠാനമായത് ഉണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടാകൂ, ഇല്ലെങ്കിൽ ഉണ്ടാകില്ല. ആരുടെയോ ശരീരം കാണപ്പെടുമ്പോൾ, അതിനാണ് തൃപ്തി അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
അഥ തൃപ്തസ്യ ദേഹസ്യ സ്മരണാത് പ്രാക്തനസ്യ സാ । ബഭൂവ ദുഃഖിതാ സ്വാദുപൂര്ണോദരസുഖാര്ഥിനീ
ശരീരം തൃപ്തിയായിരുന്നപ്പോൾ, പഴയ ശരീരം ഓർത്ത് അവൾ ദുഃഖിതയായി. പൂർണ്ണവും മധുരവുമായ വയറിന്റെ ആനന്ദം വീണ്ടും ആഗ്രഹിച്ചു.
തതഃ പ്രാക്തനദേഹാര്ഥം കരോമി വിപുലം തപഃ । ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ തപസേ ദേശം നിര്ണീയ ചാത്മനാ
അതിനുശേഷം, 'എന്റെ പഴയ ശരീരത്തിനായി വലിയ തപസ്സ് ചെയ്യണം' എന്ന് ആലോചിച്ച്, അവൾ തനിക്കിഷ്ടമുള്ള ഒരു തപസ്സിനുള്ള സ്ഥലം തീരുമാനിച്ചു.
വിവേശാകാശഗൃധ്രസ്യ ഹൃദയം തരുണസ്യ സാ । പ്രാണമാരുതമാര്ഗേണ ഖം മൃഗേവ ഖഖേലഗാ
അവൾ, ജീവൻശ്വാസത്തിന്റെ വഴി ഉപയോഗിച്ച്, ആകാശത്തിൽ പറക്കുന്ന ഒരു ജീവിയെപ്പോലെ, ഒരു ചെറുപ്പമായ ആകാശഗൃധ്രന്റെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സ ഗൃധ്രസ് താമ് അയസ്സൂചീം കാഞ്ചിദ് ഏവംസമാശ്രിതാമ് । ചിതാ തയേരിതശ് ചഞ്ച്വാ വൃത്തിം മന ഇവാദധേ
ആ ഗൃദ്ധ്രം ആ ഇരുമ്പ് സൂചിയെ അതുപോലെ എടുത്ത്, അതിന്റെ ചഞ്ചുവിൽ പിടിച്ച് ചിതയിൽ വെച്ചു. മനസ്സ് അതിന്റെ പ്രവൃത്തിയെ ആരംഭിക്കുന്നതുപോലെ.
സൂചീമ് ആദായ ഗൃധ്രോ ഽസൌ യയൌ തച്ചിന്തിതം ഗിരിമ് । അന്തസ് സൂചീപിശാച്യാശു നുന്നോ ഽബ്ദ ഇവ വായുനാ
സൂചി എടുത്ത് ആ ഗൃദ്ധ്രം അവൾ ചിന്തിച്ച പർവതത്തിലേക്ക് പോയി. സൂചിപിശാച് അകത്തുനിന്ന് വേഗത്തിൽ തള്ളിയതുപോലെ, കാറ്റ് മേഘത്തെ തള്ളുന്നതുപോലെ.
തത്രാജനേ മഹാരണ്യേ സ്ഥാപയാമ് ആസ താമ് അസൌ । സര്വസങ്കല്പരഹിതേ പദേ യോഗീവ ചേതനാമ്
അവിടെ, ആളൊന്നുമില്ലാത്ത വലിയ കാട്ടിൽ, ആ ഗൃദ്ധ്രം അവളെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഇല്ലാത്ത സ്ഥലത്ത് വെച്ചു. യോഗി തന്റെ ചൈതന്യത്തെ എല്ലാ സങ്കല്പങ്ങളും വിട്ടു വെക്കുന്നതുപോലെ.
ഏകേനൈവാണുനാ തേന പാദപ്രാന്തേന മൂര്ഛിതാ । സാ പ്രതിഷ്ഠാപിതേവാദ്രേര് മൂര്ധ്നി ഗൃധ്രേണ ദേവതാ
ഒരു സൂക്ഷ്മ അണുവിൽ, പാദത്തിന്റെ അറ്റത്ത് ലയിച്ച അവൾ, ആ ഗൃദ്ധ്രം പർവതത്തിന്റെ മുകളിൽ ഒരു ദേവിയെ സ്ഥാപിച്ചതുപോലെ തോന്നി.
രജഃകണബൃഹച്ഛൃങ്ഗശിരസ്യ് ഏകേന സാണുനാ । പാദേനാതിഷ്ഠദ് ഉദ്ഗ്രീവം ശിഖേവ ഗിരിമൂര്ധനി
ഒരു ഇരുമ്പ് സൂചിയുടെ മൂർച്ചയുള്ള അറ്റം കൊണ്ട്, അവൾ തന്റെ കാൽ ഉറപ്പോടെ ഉയർന്ന വിശാലമായ മലശിഖരത്തിൽ അമർത്തി, വലിയ ഒരു പർവ്വതത്തിന്റെ മുകളിൽ കിരീടം വെക്കുന്നതുപോലെ.
ഉത്ഥിതാം സ്ഥാപിതാം സൂചീം ഗൃധ്രാന്തര് ജീവസൂചികാ । ദൃഷ്ട്വാ ബഹിര് വിനിര്ഗന്തും ഖഗദേഹാത് പ്രചക്രമേ
ആ സൂചി കഴുകന്റെ ഉള്ളിൽ ഉയർത്തി വെച്ചിരിക്കുന്നതും, അതിൽ ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നതും കണ്ടപ്പോൾ, അവൾ ആ പക്ഷിയുടെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് പോകാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഗൃധ്രപ്രാണാന് നിര്ജഗാമ സൂചീ പ്രോന്മുഖചേതനാ । പവനാദ് ഗന്ധലേഖേവ ഘ്രാണവാതലവോന്മുഖീ
പവനത്തിൽ കാട്ടിൽ നിന്നുള്ള സുഗന്ധം മൂക്കിലൂടെ ഉയരുന്നതുപോലെ, ജീവൻ നിറഞ്ഞ സൂചി കഴുകന്റെ പ്രാണം വിട്ട് പുറത്തേക്ക് പോകാൻ ഉദ്ദേശിച്ചു.
ജഗാമ ഗൃധ്രസ് സ്വം ദേശം ഭാരം ത്യക്ത്വേവ ഭാരികഃ । നിവൃത്തവ്യാധിര് ഇവ സ ബഭൂവാന്തരനാകുലഃ
ഭാരം ഇറക്കി വെച്ച ഒരു കൂലിപ്പണിക്കാരൻപോലെ, കഴുകൻ തന്റെ ഭാരം വിട്ട് സ്വന്തം സ്ഥലത്തേക്ക് മടങ്ങി, രോഗം മാറിയവൻപോലെ ഉള്ളിൽ സമാധാനത്തോടെ ആയിത്തീർന്നു.
അയസ്സൂചിതയാധാരസ് തപസേ പരികല്പിതഃ । ദൃഢസ്യ സദൃശോ ഽര്ഥാനാം വിനിയോഗോ ഹി രാജതേ
കഠിനമായ ഇരുമ്പ് സൂചി തപസ്സിനായി ആധാരമായി വെച്ചു; ഉറപ്പുള്ള അടിസ്ഥാനമാണ് കാര്യങ്ങൾ വിജയിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യം എന്ന് പറയുന്നു.
ന ഹ്യ് അമൂര്തസ്യ സിധ്യന്തി വിനാധാരം കില ക്രിയാഃ । ഇത്യ് ആധാരൈകനിഷ്ഠത്വമ് ആശ്രിത്യാസൌ തപസ്സ്ഥിതാ
രൂപമില്ലാത്തതിനാൽ ആധാരമില്ലാതെ പ്രവർത്തികൾ വിജയിക്കില്ല; അതുകൊണ്ട് അവൾ ഒരേ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് തപസ്സിൽ ഉറച്ചുനിന്നു.
ജീവസൂചീ ലോഹസൂചീം പിശാചീ ശിംശപാമ് ഇവ । സര്വതോ വലയാമ് ആസ വാത്യേവാമോദലേഖികാമ്
ജീവസൂചി ഇരുമ്പ് സൂചിയെ ചുറ്റി പിശാച് ശിംശപാ മരത്തെ അണിയുന്നതുപോലെയും, കാറ്റ് സുഗന്ധമാല ചുറ്റി കറങ്ങുന്നതുപോലെയും, എല്ലാടും വളയം ആക്കി.
തതസ് തതഃപ്രഭൃത്യ് ഏഷാ സൂചീ ദീര്ഘതപസ്വിനീ । അരണ്യാന്യാം സ്ഥിതാ ശക്ര തത്ര വര്ഷഗണാന് ബഹൂന്
അതിനുശേഷം, ഇന്ദ്രാ, ഈ സൂചി ദീർഘകാലം തപസ്സിൽ ലീനയായി മറ്റൊരു കാടിൽ വർഷങ്ങളോളം പാർത്തു.
തസ്യാ വരാര്ഥം യത്നം ത്വം കുരു കര്തവ്യകോവിദ । ചിരേണ സമ്ഭൃതം ലോകമ് അലം ദഗ്ധും ഹി തത്തപഃ
അവളുടെ ഉത്തമമായ ലക്ഷ്യത്തിനായി നീ കൃത്യമായി പരിശ്രമിക്കണം. ദീർഘകാലം സമ്പാദിച്ച തപസ്സിന് ലോകം തന്നെ ചുട്ടുകളയാൻ ശേഷിയുണ്ട്.
ഇതി നാരദതശ് ശ്രുത്വാ ശക്രസ് സൂചിനിരീക്ഷണേ । മാരുതം പ്രേഷയാമ് ആസ ദശദിങ്മണ്ഡലാന്യ് അഥ
നാരദനിൽ നിന്ന് ഇത് കേട്ടശേഷം, ഇന്ദ്രൻ സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ച്, പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും കാറ്റിനെ അയച്ചു.
ജഗാമാഥ മരുത്സംവിദ് ആത്മനാ താം നിരീക്ഷിതുമ് । അവമുച്യ നഭോമാര്ഗം വിചചാര ത്വരാന്വിതഃ
അതിനുശേഷം, കാറ്റിനൊപ്പം സ്വയം ആകാശമാർഗം വഴി വേഗത്തിൽ അവളെ കാണാൻ ഇന്ദ്രൻ പുറപ്പെട്ടു.
സാ വാതസംവിത് ക്ഷിപ്രാ വൈ നൈവ സര്വഗതാ സതീ । പരമാ ചിദ് ഇവാവിഘ്നം സഹസൈവ ദദര്ശ ഹ
ആ കാറ്റിന്റെ ചൈതന്യം, അതിവേഗവും എല്ലായിടത്തും എത്തുന്നതുമായത്, പരമചൈതന്യം തടസ്സമില്ലാതെ കാണുന്നതുപോലെ, അപ്രത്യക്ഷമായി അവളെ കണ്ടെടുത്തു.
ഭൂമേസ് സപ്തസമുദ്രാന്തേ നിബദ്ധാം വിപുലസ്ഥലേ । ലോകാലോകാദ്രിരശനാം നാനാമണിമയോപലാമ്
ഭൂമിയുടെ ഏഴു സമുദ്രങ്ങളുടെ അതിരിൽ, വിശാലമായ ഒരു നിലത്താണ് ലോകാലോകപർവതശൃംഖലകൊണ്ട് ചുറ്റപ്പെട്ട്, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവളെ അവൻ കണ്ടു.
സ്വാദൂദകാബ്ധിവലയം സകോടരകകുബ്ഗണമ് । പുഷ്കരദ്വീപവലയം തദന്തര്ഗിരിമണ്ഡലമ്
അവൻ മധുരജലസമുദ്രത്തിന്റെ വളയം, അതിനകത്തുള്ള പർവതനിരകളും, പുഷ്കരദ്വീപിന്റെ വളയവും, അതിനുള്ളിലെ പർവതപ്രദേശവും കണ്ടു.
മദിരാമ്ഭോധിവലയം തജ്ജലേചരസംസ്ഥിതമ് । ഗോമേധദ്വീപകടകം തന്മധ്യവിഷയവ്രജമ്
അവൻ മദ്യം നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിന്റെ വളയം, അതിൽ ജീവിക്കുന്ന ജലജീവികൾ, ഗോമേദദ്വീപിന്റെ തീരം, അതിന്റെ നടുവിലുള്ള പ്രദേശം എന്നിവയും കണ്ടു.