നേഹ പ്രജായതേ കിഞ്ചിന് നേഹ കിഞ്ചന നശ്യതി । ജഗദ് ഗന്ധര്വനഗരരൂപേണ ബ്രഹ്മബൃംഹിതമ്
ഇവിടെ ഒന്നും ജനിക്കുകയില്ല, ഒന്നും നശിക്കുകയുമില്ല; ഗന്ധർവനഗരത്തെപ്പോലെ ഈ ലോകം ബ്രഹ്മത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥൈവ ബ്രഹ്മജാദീനാം ജീവാനാം സദസന്മയീ । സത്താ തഥൈവ സര്വേഷാമ് ആസരീസൃപമ് ആസുരമ്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ള ജീവികളും സത്യമോ അസത്യമോ ആയിട്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെ പാമ്പുകളോ അസുരന്മാരോ ആയവരുടെ നിലനില്പും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
സംവിദ്വിഭ്രമ ഏവായമ് ഏവമ് അഭ്യുത്ഥിതോ ഽപ്യ് അസത് । ആബ്രഹ്മ കീടസംവിത്തേസ് സമ്യക്സംവേദനക്ഷയഃ
ഇത് എല്ലാം മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്; അങ്ങനെ തോന്നുമ്പോഴും അതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചെറിയ കീടം വരെ, യഥാർത്ഥ അറിവ് ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അവബോധവും നശിക്കുന്നു.
യഥാ സമ്പദ്യതേ ബ്രഹ്മാ കീടസ് സമ്പദ്യതേ തഥാ । കീടസ് തു രൂഢഭൂതൌഘവലനാത് തുച്ഛകര്മതഃ
ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെയോ ഉണ്ടാകുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ഒരു കീടവും ഉണ്ടാകുന്നു. പക്ഷേ, കീടം, ഭൗതിക ഘടകങ്ങൾ അധികം ബാധിക്കുന്നതും അതിന്റെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് വലിയതോതിൽ മൂല്യമില്ലാത്തതുമാണ്.
യദ് ഏവ ജീവനം ജീവേ ചേത്യോന്മുഖമയാത്മകമ് । തദ് ഏവ പൌരുഷം തസ്മിന് സാരം കര്മ തദ് ഏവ ച
ഒരു ജീവിയിൽ ജീവൻ എന്നത്, വിഷയങ്ങളിൽ ആകർഷണം ഉള്ളതായിരിക്കും. അതാണ് അവനിലെ പുരുഷാർത്ഥം, അതാണ് അവന്റെ സാരം, അതാണ് അവന്റെ പ്രവൃത്തി.
ബ്രഹ്മണസ് സര്ഗതാഹന്തേ കീടസ്യാപ്യ് അസദുത്ഥിതേ । ചിത്തമാത്രാത്മകേ ഭ്രാന്തേ പ്രേക്ഷാമാത്രഭവത്ക്ഷയേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിയിലുമുതല് ഒരു പുഴുവിന്റെ നാശംവരെ, മനസ്സെന്ന ഭ്രമം അവസാനിക്കുമ്പോള് ശുദ്ധമായ ദര്ശനം മാത്രം ശേഷിക്കും.
മാതൃമാനപ്രമേയാര്ഥോ ന ചിന്മാത്രേതരോ യദാ । തദാ ദ്വൈതൈക്യവാദാര്ഥശ് ശശശൃങ്ഗാബ്ജിനീസമഃ
അറിയുന്നവനും അറിവിനുള്ള മാര്ഗവും അറിയപ്പെടുന്നതും ശുദ്ധചൈതന്യത്തില് നിന്ന് വേറെയില്ലാത്തപ്പോള്, ദ്വൈതവും ഏകത്വവും സംബന്ധിച്ച വാദങ്ങള് കുരുവിന്റെ കൊമ്പ് പോലെയും ആകാശത്തിലെ താമരപൂവ് പോലെയും അസത്യമാണ്.
ഭാവദാര്ഢ്യാത്മകം മിഥ്യാ ബ്രഹ്മണോ ഽണ്ഡം വിഭാവ്യതേ । ആത്മൈവ കോശകാരേണ ലാലാരൂപാത്മകം യഥാ
ഉറപ്പുള്ളതെന്ന തോന്നലുള്ള ബ്രഹ്മാണ്ഡം മിഥ്യയാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഒരു സില്ക് പുഴു തനിക്കു തന്നെ തനിക്കുള്ള തുപ്പല് കൊണ്ട് വലയമുണ്ടാക്കുന്നപോലെ ആത്മാവും അങ്ങനെയാണ്.
സത്തയാ ബ്രഹ്മണാ യദ് യദ് യഥാ ദൃഷ്ടം വിഭാതി തത് । തത് തഥാ ദൃശ്യതേ തജ്ജ്ഞൈസ് സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
ബ്രഹ്മാവ് യഥാര്ഥമായി കാണുന്നതെന്തും അതേ രൂപത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് വസ്തുതയുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കുന്നവര്ക്ക് ഉറപ്പായുള്ള അറിവ്.
യഥാ യദ് ഉദിതം വസ്തു തന് ന തത്താം വിനാ ഭവേത് । നിമേഷമ് അപി കല്പോ വാ സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
ഏത് വസ്തുവാണെങ്കിലും ഉദയം പ്രാപിച്ചാൽ, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇതാണ് വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉറപ്പായ അറിവ്.
അലീകമ് ഇദമ് ഉത്പന്നമ് അലീകം ച വിവര്ധതേ । അലീകമ് ഏവ സ്വദതേ തഥാലീകം വിലീയതേ
ഇവിടെ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം അസത്യമാണ്; അസത്യം തന്നെയാണ് വളരുന്നതും അനുഭവപ്പെടുന്നതും. അവസാനം അസത്യം തന്നെയാണ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതും.
ചിന്മാത്രസ്യാന്തരേ സര്ഗശ് ചിന്മാത്രം സകലാന്തരേ । തത്ത്വാത് സമസ്തസത്താനാം ചിന്മാത്രം സര്വമ് ഏവ വാ
ശുദ്ധചൈതന്യത്തിനുള്ളിലാണ് സൃഷ്ടി നിലകൊള്ളുന്നത്; എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, എല്ലാ ജീവികളും ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാം തന്നെ ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്.
ചിന്മാത്രമ് ഏവ ബഹിര് അന്തര് ഉപര്യ് അധസ്താന് മാനപ്രമേയമ് ഇതി മാതൃപദം ച ധത്തേ । നിത്യോപശാന്തമ് ഇതി തേന സമസ്തസത്താ നിത്യം സ്ഥിതം സുസമമ് ഏകമ് അപേതതുര്യമ്
ശുദ്ധചൈതന്യമാണ് അകത്തും പുറത്തും, മുകളിലും കീഴിലും, അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നതും അറിയാനുള്ള മാർഗ്ഗവും. അതിനാൽ അതാണ് അറിയുന്നവന്റെ സ്ഥാനം സ്വീകരിക്കുന്നത്. എപ്പോഴും ശാന്തമായതുകൊണ്ട് എല്ലാ സത്തയും ഒരുപോലെ, ഒരുമിച്ച്, നാലാമത്തെ അവസ്ഥയ്ക്ക് അതീതമായി, സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അത്രൈവോദാഹരന്തീമമ് ഇതിഹാസം പുരാതനമ് । രാക്ഷസ്യോക്തം മഹാപ്രശ്നജാലമ് ആവലിതാഖിലമ്
ഇവിടെയൊരു പുരാതനകഥ പറയപ്പെടുന്നു. ഒരു ദാനവസ്ത്രിയുടേത്, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വലിയ ചോദ്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായ കഥ.
അസ്തി കജ്ജലപങ്കാദ്രേര് ഇവോഗ്രാ സാലഭഞ്ജികാ । ഹിമാദ്രേര് ഉത്തരേ പാര്ശ്വേ കര്കടീ നാമ രാക്ഷസീ
ഹിമാലയത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, കറുത്ത മലയുടെ ഉഗ്രമായ ശാലഭഞ്ജികയെപ്പോലെ, കർക്കടി എന്നൊരു ദാനവസ്ത്രി ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിഷൂചികാഭിധാനാ യാ കന്യാ സാ ന്യായബാധികാ । വിന്ധ്യാടവീവ ദേഹേന യുക്ത്യാ കാര്ശ്യമ് ഉപാഗതാ
വിഷൂചിക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആ യുവതി, നീതിയുടെ ബാധയിൽ ക്ഷീണിച്ച ദേഹത്തോടു കൂടി, യുക്തിയുടെ ശക്തിയിൽ വിൻധ്യകാടുപോലെ ക്ഷീണിച്ചവളായിരുന്നു.
മഹാബലാഗ്നിനയനാ രോദോരന്ധ്രാവപൂരിണീ । നീലാമ്ബരാമ്ബരാ കൃഷ്ണാ ദേഹബദ്ധേവ യാമിനീ
വലിയ അഗ്നിപോലുള്ള കണ്ണുകളുമായി, മൂക്കുകുഴികളിൽ പുക നിറഞ്ഞു, നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച്, കറുത്ത രാത്രിയെപ്പോലെ ദേഹത്തിൽ ബന്ധിച്ചവളായിരുന്നു.
നീഹാരവസനാച്ഛന്നാ മേദുരാഭ്രശിരഃപടാ । ലമ്ബാഭ്രബിമ്ബോരസിജാ നിത്യോര്ധ്വതിമിരോര്ധ്വജാ
മഞ്ഞുപോലുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, കനത്ത മേഘംപോലെയുള്ള തലക്കെട്ട്, മഴമേഘംപോലെ തൂങ്ങിയ കുരുക്കളുമായി, എല്ലായ്പ്പോഴും ഇരുട്ടിന്റെ പതാക ഉയർത്തുന്നവളാണ് അവൾ.
സ്ഥിരവിദ്യുല്ലതാനേത്രാ തമാലതരുതാരകാ । വൈഡൂര്യശൂര്പാഗ്രനഖീ ഭസ്മനീഹാരഹാസിനീ
മിന്നലുപോലെ ഉറപ്പുള്ള കണ്ണുകൾ, തമാലവൃക്ഷങ്ങളിൽ തിളങ്ങുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾപോലും, വൈഡൂര്യമണിയുടെ അറ്റംപോലുള്ള നഖങ്ങൾ, ചാരത്തിന്റെ ഹാരമിട്ട് ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
നിര്മാംസനരദേഹൌഘപുഷ്പസ്രഗ്ദാമഭൂഷിതാ । സര്വാങ്ഗോഗ്രാന്ത്രസമ്പ്രോതശവമാലാവിരാജിതാ
മാംസമില്ലാത്ത മനുഷ്യശരീരങ്ങളുടെ കൂമ്പാരത്തിൽ നിന്നുള്ള പൂമാലകൾ അണിഞ്ഞു, അവളുടെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും ഭയാനകമായ ആന്തരങ്ങൾ കൊണ്ട് ചാർത്തിയ ശവമാലയിൽ തിളങ്ങുന്നു.
വേതാലാവേശവിവലത്കാലകങ്കാലകുണ്ഡലാ । അര്കാദാനോത്കദീപ്താഭ്രഭീമോഗ്രഭുജമണ്ഡലാ
ഭൂതപ്രേതങ്ങളുടെ ബാധയാൽ വിറയുന്ന കാളിന്റെ കങ്കണങ്ങൾ കാതിൽ, സൂര്യൻ പിടിച്ചെടുത്ത കനത്ത മേഘംപോലുള്ള ഭയങ്കരമായ കരങ്ങൾ തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്നു.
തസ്യാ വിപുലകായത്വാദ് ദുര്ലഭത്വാന് നിജാന്ധസഃ । അതൃപ്തോ ഽര്ണവലേഖായാ ഇവാഭൂജ് ജാഠരോ ഽനലഃ
അവളുടെ വലിയ ശരീരവും, സ്വന്തം ഭക്ഷ്യത്തിന്റെ കുറവുമാണ്, അവളുടെ വയറിലെ അഗ്നിയെ ഒരിക്കലും തൃപ്തിപ്പെടുത്താത്തത്. ഒരു ചെറിയ വെള്ളംകൊണ്ട് തീ ശമിക്കാത്തതുപോലെ തന്നെയാണ് അവളുടെ അവസ്ഥ.
ന കദാചന സാ തൃപ്തിമ് ഉപായാതി മഹോദരീ । വഡവാനലജിഹ്വേവ ചിന്തയാമ് ആസ ചൈകദാ
ആ മഹാവയറ്റുകാരി ഒരിക്കലും തൃപ്തിയിലായിരുന്നില്ല; സമുദ്രത്തിനടിയിലെ അഗ്നിയുടെ നാവുപോലെ അവൾ എപ്പോഴും അശാന്തയായിരുന്നു. ഒരിക്കൽ അവൾ ആലോചിച്ചു.
ജമ്ബുദ്വീപഗതാന് സര്വാന് നിഗിരാമി ജനാന് യദി । അനാരതമ് അനുച്ഛ്വാസം ജലരാശീന് ഇവാര്ണവഃ
ഞാൻ ജംബുദ്വീപത്തിൽ ഉള്ള എല്ലാവരെയും വിഴുങ്ങിയാലും, എന്റെ നിരന്തരമായ വിശപ്പ് അവസാനിക്കില്ല; സമുദ്രം നദികളെ എപ്പോഴും ഏറ്റുപോകുന്നതുപോലെ.
മേഘേന മൃഗതൃഷ്ണേവ തന് മേ ക്ഷുദ് ഉപശാമ്യതി । അവിരുദ്ധൈവ സാ യുക്തിര് യയാപദി ഹി ജീവ്യതേ
മേഘം കൊണ്ടോ മൃഗതൃഷ്ണ കൊണ്ടോ എന്റെ വിശപ്പ് ശമിക്കാറില്ല; കഷ്ടതയിൽ ജീവിക്കാൻ കഴിയുന്ന മാർഗം മാത്രമാണ് ശരിയായത്.
മന്ത്രൌഷധതപോദാനദേവപൂജാദിരക്ഷിതമ് । സമമ് ഏവ ജനം സര്വം നിര്ബാധം കഃ പ്രബാധതേ
മന്ത്രങ്ങൾ, ഔഷധങ്ങൾ, ദാനം, കഠിനതപസ്സ്, ദേവപൂജ എന്നിവകൊണ്ട് സംരക്ഷിതരായി, എല്ലാ ജനങ്ങളും ഒരുപോലെ നിർവ്യാഗ്രരായിരിക്കുമ്പോൾ, ആരാണ് അവരെ ബുദ്ധിമുട്ടിക്കാൻ കഴിയുക?
തപഃ കരോമി പരമമ് അഖിന്നേനൈവ ചേതസാ । തപസൈവ മഹോഗ്രേണ യദ് ദുരാപം തദ് ആപ്യതേ
ഞാൻ അക്ഷയമായ മനസ്സോടെ പരമമായ തപസ്സ് ചെയ്യാം; കാരണം അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും നേടാൻ സാധിക്കും.
ഇതി സഞ്ചിന്ത്യ സാ സര്വജന്തുജാതജിഘത്സയാ । തപോഽര്ഥമ് അഥ സസ്മാര പ്രദേശം ഭൂതദുര്ഗമമ്
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച്, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും തിന്നാനുള്ള തീവ്രമായ വിശപ്പോടെ, അവൾ തപസ്സിന് അനുയോജ്യമായ ഒരു ദുർഗമമായ സ്ഥലത്തെ ഓർമ്മിച്ചു.
ആരുരോഹ ച തച് ഛൃങ്ഗം സ്ഥിരവിദ്യുദ്വിലോചനാ । ഹസ്തപാദാദിമദ്ദേഹാ ശ്യാമലേവാഭ്രമണ്ഡലീ
ശക്തമായ മിന്നലുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, കൈകളും കാലുകളും ഉള്ള കറുത്ത മേഘക്കൂട്ടംപോലെയുള്ള ശരീരത്തോടെ, അവൾ ആ മലശിഖരത്തിൽ കയറി.
തത്രാമ്ബരാമ്ബരാ സ്നാതും തപഃ കര്തും കൃതസ്ഥിതിഃ । അതിഷ്ഠദ് ഏകപാദേന ചന്ദ്രാര്കാസ്പന്ദലോചനാ
അവിടെ, ആകാശത്തിൽ കുളിക്കാൻയും തപസ്സു ചെയ്യാനും അവൾ ഒരേ കാലിൽ ഉറച്ചുനിൽക്കുകയായിരുന്നു. അവളുടെ കണ്ണുകൾ ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലെ ഒരിടത്തും ചലിക്കാതെ നില്ക്കുന്നു.