അനാഖ്യൈവ പരാ സത്താ സ്വാതിവാഹികതാമ് ഇവ । സാ ഗച്ഛത്യ് അപ്യ് അഗച്ഛന്തീ താദൃക്ശക്ത്യാത്മഭാവനാത്
വിവരിക്കാൻ കഴിയാത്ത പരമസത്ത, സ്വയം ഭാവനയുടെ ശക്തിയാൽ, പുനർജന്മം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. എങ്കിലും, പോകുന്നുവെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, യഥാർത്ഥത്തിൽ അതൊന്നും പോകുന്നില്ല.
മാതൃമേയപ്രമാണാദി യദാ ബ്രഹ്മൈവ വേദനാത് । തദാതിവാഹികോക്തീനാം കഃ പ്രസങ്ഗസ് തദ് ഏവ തത്
ജ്ഞാതാവ്, അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിവിന്റെ മാർഗം—ഇവയൊക്കെയും ബ്രഹ്മം മാത്രമാണെന്നു നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിയുമ്പോൾ, പുനർജന്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾക്ക് എന്ത് പ്രസക്തിയുണ്ട്? അതാണ് യഥാർത്ഥം.
അന്യത്വവേദനാദ് അന്യഃ പരസ്മാദ് ആതിവാഹികഃ । ബ്രഹ്മത്വവേദനാദ് ബ്രഹ്മ നാസംവിത്തിര് ഹി സാന്യഥാ
വ്യത്യസ്തതയെ കാണുന്നതിനാൽ പുനർജന്മം ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നു വേറെയാണെന്നു തോന്നുന്നു. പക്ഷേ, ബ്രഹ്മം മാത്രമാണെന്നു തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, മറ്റൊന്നും അവബോധിക്കാൻ അവിടെയില്ല.
അസമ്ഭവാദ് അസംവിത്തേര് ബ്രഹ്മാത്മകതയാഥവാ । കോ മോക്ഷഃ കോ വിചാരസ് സ്യാദ് അലം ഭേദവികല്പനൈഃ
ബ്രഹ്മം ഒഴികെയുള്ള മറ്റെന്തെങ്കിലും ബോധം അസാധ്യമായാൽ മോക്ഷം എന്നത് എന്ത്? അന്വേഷനം എന്ത്? ഈ വിഭജനം, വ്യത്യാസങ്ങൾ—allാം മതിയാകട്ടെ.
സിദ്ധാന്തകാല ഏവൈഷ പ്രശ്നസ് തേ രാമ രാജതേ । അകാലപുഷ്പമാലാ ഹി ശോഭനാപി ന ശോഭതേ
രാമാ, നിന്റെ ചോദ്യം സമാപന സമയത്താണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്. കാലത്തിന് അപ്പുറം പൂക്കൾകൊണ്ടുള്ള ഒരു മാല—even അത്ര മനോഹരമായാലും—ശോഭിക്കില്ല.
സാര്ഥൈവാനര്ഥികാകാലമാലാ വിവലിതാ യഥാ । തഥൈവാകാലഗീര് ജന്തോസ് സര്വം കാലേ ഹി ശോഭതേ
അസമയത്ത് നിർമ്മിച്ച ഒരു പൂമാല—even അലങ്കരിച്ചാലും—ഉചിതമല്ലാത്തത് പോലെ, ജീവികൾ അസമയത്ത് പറയുന്ന വാക്കുകളും അപ്രസക്തമാണ്. എല്ലാം സമയത്ത് മാത്രം യോജിക്കുന്നു.
പ്രതിബന്ധാഭ്യനുജ്ഞാനാം കാലോ ദാതേതി ദൃശ്യതേ । നനു സര്വപദാര്ഥാനാം കാലേന ഫലയോഗിതാ
അടസ്സങ്ങൾക്കും അനുമതികൾക്കും സമയമാണ് കാരണമായത് എന്ന് കാണാം. എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും ഫലപ്രാപ്തി സമയത്തേയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.
ഏവമ് ഏഷ സ ജീവാത്മാ സുപ്താത്മാ സമുപസ്ഥിതഃ । പിതാമഹത്വമ് ഉച്ഛൂനഃ പശ്യന്ന് ആത്മനി കാലതഃ
ഇങ്ങനെ, ആ ജീവാത്മാവ് ഉറക്കത്തിലിരിക്കുന്നവനായി, കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിൽ തന്റെ അകത്തുതന്നെ പിതാമഹനെന്ന നില അവസാനിച്ചുപോയതിനെ കാണുന്നു.
ഓമുച്ചാരണസംവിത്തിപൂര്വം വേദാന് പ്രപശ്യതി । യഃ കരോതി മനോരാജ്യം ഭവത്യ് ആശു സ തന്മതിഃ
ഓം എന്ന ഉച്ചാരണത്തിന്റെ ബോധം മുന്നിൽ വെച്ച്, വേദങ്ങളെ കാണുന്നവനും മനസ്സിന്റെ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നവനും അതിവേഗം ആ ജ്ഞാനത്തിൽ ഉറപ്പു നേടുന്നു.
ഇദമ് ഏവമ് അസത് സദ്വദ് വിദന് വ്യോമ്നി സുതാത്മനി । പര്വതൌഘാകൃതി വ്യോമജഗദ് വ്യോമ്നി വിജൃമ്ഭതേ
ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും യാഥാർത്ഥ്യമായി കരുതുമ്പോൾ, ശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ആകാശത്തിൽ, പർവതങ്ങളായിരം കൂമ്പാരങ്ങൾ പോലെ ലോകം ആകാശത്തിൽ വിരിയുന്നു.
നേഹ പ്രജായതേ കിഞ്ചിന് നേഹ കിഞ്ചന നശ്യതി । ജഗദ് ഗന്ധര്വനഗരരൂപേണ ബ്രഹ്മബൃംഹിതമ്
ഇവിടെ ഒന്നും ജനിക്കുകയില്ല, ഒന്നും നശിക്കുകയുമില്ല; ഗന്ധർവനഗരത്തെപ്പോലെ ഈ ലോകം ബ്രഹ്മത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥൈവ ബ്രഹ്മജാദീനാം ജീവാനാം സദസന്മയീ । സത്താ തഥൈവ സര്വേഷാമ് ആസരീസൃപമ് ആസുരമ്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ള ജീവികളും സത്യമോ അസത്യമോ ആയിട്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെ പാമ്പുകളോ അസുരന്മാരോ ആയവരുടെ നിലനില്പും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
സംവിദ്വിഭ്രമ ഏവായമ് ഏവമ് അഭ്യുത്ഥിതോ ഽപ്യ് അസത് । ആബ്രഹ്മ കീടസംവിത്തേസ് സമ്യക്സംവേദനക്ഷയഃ
ഇത് എല്ലാം മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്; അങ്ങനെ തോന്നുമ്പോഴും അതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചെറിയ കീടം വരെ, യഥാർത്ഥ അറിവ് ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അവബോധവും നശിക്കുന്നു.
യഥാ സമ്പദ്യതേ ബ്രഹ്മാ കീടസ് സമ്പദ്യതേ തഥാ । കീടസ് തു രൂഢഭൂതൌഘവലനാത് തുച്ഛകര്മതഃ
ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെയോ ഉണ്ടാകുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ഒരു കീടവും ഉണ്ടാകുന്നു. പക്ഷേ, കീടം, ഭൗതിക ഘടകങ്ങൾ അധികം ബാധിക്കുന്നതും അതിന്റെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് വലിയതോതിൽ മൂല്യമില്ലാത്തതുമാണ്.
യദ് ഏവ ജീവനം ജീവേ ചേത്യോന്മുഖമയാത്മകമ് । തദ് ഏവ പൌരുഷം തസ്മിന് സാരം കര്മ തദ് ഏവ ച
ഒരു ജീവിയിൽ ജീവൻ എന്നത്, വിഷയങ്ങളിൽ ആകർഷണം ഉള്ളതായിരിക്കും. അതാണ് അവനിലെ പുരുഷാർത്ഥം, അതാണ് അവന്റെ സാരം, അതാണ് അവന്റെ പ്രവൃത്തി.
ബ്രഹ്മണസ് സര്ഗതാഹന്തേ കീടസ്യാപ്യ് അസദുത്ഥിതേ । ചിത്തമാത്രാത്മകേ ഭ്രാന്തേ പ്രേക്ഷാമാത്രഭവത്ക്ഷയേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിയിലുമുതല് ഒരു പുഴുവിന്റെ നാശംവരെ, മനസ്സെന്ന ഭ്രമം അവസാനിക്കുമ്പോള് ശുദ്ധമായ ദര്ശനം മാത്രം ശേഷിക്കും.
മാതൃമാനപ്രമേയാര്ഥോ ന ചിന്മാത്രേതരോ യദാ । തദാ ദ്വൈതൈക്യവാദാര്ഥശ് ശശശൃങ്ഗാബ്ജിനീസമഃ
അറിയുന്നവനും അറിവിനുള്ള മാര്ഗവും അറിയപ്പെടുന്നതും ശുദ്ധചൈതന്യത്തില് നിന്ന് വേറെയില്ലാത്തപ്പോള്, ദ്വൈതവും ഏകത്വവും സംബന്ധിച്ച വാദങ്ങള് കുരുവിന്റെ കൊമ്പ് പോലെയും ആകാശത്തിലെ താമരപൂവ് പോലെയും അസത്യമാണ്.
ഭാവദാര്ഢ്യാത്മകം മിഥ്യാ ബ്രഹ്മണോ ഽണ്ഡം വിഭാവ്യതേ । ആത്മൈവ കോശകാരേണ ലാലാരൂപാത്മകം യഥാ
ഉറപ്പുള്ളതെന്ന തോന്നലുള്ള ബ്രഹ്മാണ്ഡം മിഥ്യയാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഒരു സില്ക് പുഴു തനിക്കു തന്നെ തനിക്കുള്ള തുപ്പല് കൊണ്ട് വലയമുണ്ടാക്കുന്നപോലെ ആത്മാവും അങ്ങനെയാണ്.
സത്തയാ ബ്രഹ്മണാ യദ് യദ് യഥാ ദൃഷ്ടം വിഭാതി തത് । തത് തഥാ ദൃശ്യതേ തജ്ജ്ഞൈസ് സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
ബ്രഹ്മാവ് യഥാര്ഥമായി കാണുന്നതെന്തും അതേ രൂപത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് വസ്തുതയുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കുന്നവര്ക്ക് ഉറപ്പായുള്ള അറിവ്.
യഥാ യദ് ഉദിതം വസ്തു തന് ന തത്താം വിനാ ഭവേത് । നിമേഷമ് അപി കല്പോ വാ സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
ഏത് വസ്തുവാണെങ്കിലും ഉദയം പ്രാപിച്ചാൽ, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇതാണ് വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉറപ്പായ അറിവ്.
അലീകമ് ഇദമ് ഉത്പന്നമ് അലീകം ച വിവര്ധതേ । അലീകമ് ഏവ സ്വദതേ തഥാലീകം വിലീയതേ
ഇവിടെ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം അസത്യമാണ്; അസത്യം തന്നെയാണ് വളരുന്നതും അനുഭവപ്പെടുന്നതും. അവസാനം അസത്യം തന്നെയാണ് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതും.
ചിന്മാത്രസ്യാന്തരേ സര്ഗശ് ചിന്മാത്രം സകലാന്തരേ । തത്ത്വാത് സമസ്തസത്താനാം ചിന്മാത്രം സര്വമ് ഏവ വാ
ശുദ്ധചൈതന്യത്തിനുള്ളിലാണ് സൃഷ്ടി നിലകൊള്ളുന്നത്; എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്. യഥാർത്ഥത്തിൽ, എല്ലാ ജീവികളും ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്, അല്ലെങ്കിൽ എല്ലാം തന്നെ ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്.
ചിന്മാത്രമ് ഏവ ബഹിര് അന്തര് ഉപര്യ് അധസ്താന് മാനപ്രമേയമ് ഇതി മാതൃപദം ച ധത്തേ । നിത്യോപശാന്തമ് ഇതി തേന സമസ്തസത്താ നിത്യം സ്ഥിതം സുസമമ് ഏകമ് അപേതതുര്യമ്
ശുദ്ധചൈതന്യമാണ് അകത്തും പുറത്തും, മുകളിലും കീഴിലും, അറിയുന്നവനും അറിയപ്പെടുന്നതും അറിയാനുള്ള മാർഗ്ഗവും. അതിനാൽ അതാണ് അറിയുന്നവന്റെ സ്ഥാനം സ്വീകരിക്കുന്നത്. എപ്പോഴും ശാന്തമായതുകൊണ്ട് എല്ലാ സത്തയും ഒരുപോലെ, ഒരുമിച്ച്, നാലാമത്തെ അവസ്ഥയ്ക്ക് അതീതമായി, സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
അത്രൈവോദാഹരന്തീമമ് ഇതിഹാസം പുരാതനമ് । രാക്ഷസ്യോക്തം മഹാപ്രശ്നജാലമ് ആവലിതാഖിലമ്
ഇവിടെയൊരു പുരാതനകഥ പറയപ്പെടുന്നു. ഒരു ദാനവസ്ത്രിയുടേത്, എല്ലാം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന വലിയ ചോദ്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതായ കഥ.
അസ്തി കജ്ജലപങ്കാദ്രേര് ഇവോഗ്രാ സാലഭഞ്ജികാ । ഹിമാദ്രേര് ഉത്തരേ പാര്ശ്വേ കര്കടീ നാമ രാക്ഷസീ
ഹിമാലയത്തിന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത്, കറുത്ത മലയുടെ ഉഗ്രമായ ശാലഭഞ്ജികയെപ്പോലെ, കർക്കടി എന്നൊരു ദാനവസ്ത്രി ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിഷൂചികാഭിധാനാ യാ കന്യാ സാ ന്യായബാധികാ । വിന്ധ്യാടവീവ ദേഹേന യുക്ത്യാ കാര്ശ്യമ് ഉപാഗതാ
വിഷൂചിക എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ആ യുവതി, നീതിയുടെ ബാധയിൽ ക്ഷീണിച്ച ദേഹത്തോടു കൂടി, യുക്തിയുടെ ശക്തിയിൽ വിൻധ്യകാടുപോലെ ക്ഷീണിച്ചവളായിരുന്നു.
മഹാബലാഗ്നിനയനാ രോദോരന്ധ്രാവപൂരിണീ । നീലാമ്ബരാമ്ബരാ കൃഷ്ണാ ദേഹബദ്ധേവ യാമിനീ
വലിയ അഗ്നിപോലുള്ള കണ്ണുകളുമായി, മൂക്കുകുഴികളിൽ പുക നിറഞ്ഞു, നീലവസ്ത്രം ധരിച്ച്, കറുത്ത രാത്രിയെപ്പോലെ ദേഹത്തിൽ ബന്ധിച്ചവളായിരുന്നു.
നീഹാരവസനാച്ഛന്നാ മേദുരാഭ്രശിരഃപടാ । ലമ്ബാഭ്രബിമ്ബോരസിജാ നിത്യോര്ധ്വതിമിരോര്ധ്വജാ
മഞ്ഞുപോലുള്ള വസ്ത്രം ധരിച്ച്, കനത്ത മേഘംപോലെയുള്ള തലക്കെട്ട്, മഴമേഘംപോലെ തൂങ്ങിയ കുരുക്കളുമായി, എല്ലായ്പ്പോഴും ഇരുട്ടിന്റെ പതാക ഉയർത്തുന്നവളാണ് അവൾ.
സ്ഥിരവിദ്യുല്ലതാനേത്രാ തമാലതരുതാരകാ । വൈഡൂര്യശൂര്പാഗ്രനഖീ ഭസ്മനീഹാരഹാസിനീ
മിന്നലുപോലെ ഉറപ്പുള്ള കണ്ണുകൾ, തമാലവൃക്ഷങ്ങളിൽ തിളങ്ങുന്ന നക്ഷത്രങ്ങൾപോലും, വൈഡൂര്യമണിയുടെ അറ്റംപോലുള്ള നഖങ്ങൾ, ചാരത്തിന്റെ ഹാരമിട്ട് ചിരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
നിര്മാംസനരദേഹൌഘപുഷ്പസ്രഗ്ദാമഭൂഷിതാ । സര്വാങ്ഗോഗ്രാന്ത്രസമ്പ്രോതശവമാലാവിരാജിതാ
മാംസമില്ലാത്ത മനുഷ്യശരീരങ്ങളുടെ കൂമ്പാരത്തിൽ നിന്നുള്ള പൂമാലകൾ അണിഞ്ഞു, അവളുടെ എല്ലാ അവയവങ്ങളിലും ഭയാനകമായ ആന്തരങ്ങൾ കൊണ്ട് ചാർത്തിയ ശവമാലയിൽ തിളങ്ങുന്നു.