അഹം കിമ് ഇതി ശബ്ദാര്ഥവേദനാമ് സോ ഽങ്ഗസംവിദമ് । സംവിദന് വസ്തുശബ്ദാര്ഥം ജീവഃ പശ്യതി സാര്ഥകമ്
ഞാൻ ആരാണ് എന്നതുപോലുള്ള വാക്കുകളുടെ അർത്ഥവും അവയവങ്ങളുടെ ബോധവും ജീവൻ തിരിച്ചറിയുന്നു; ബോധം വസ്തുക്കളുടെയും വാക്കുകളുടെയും യഥാർത്ഥ അർത്ഥം കാണുന്നു.
താദൃക്സംവേദനസ് സോ ഽഥ രസശബ്ദാര്ഥവേദനമ് । ഭാവിജിഹ്വാര്ഥനാമ്നൈകദേശേ ഽനുഭവതി ക്ഷണാത്
അങ്ങനെയുള്ള അവബോധത്തോടെ, അവൻ രുചി, ശബ്ദം, അർത്ഥം എന്നിവയെ, ഭാവജിഹ്വ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഭാഗത്ത്, ഒരു നിമിഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
താദൃക്സംവേദനാജ് ജീവശ് ശബ്ദാര്ഥോന്മുഖതാം ഗതഃ । ഭവിഷ്യന്നേത്രനാമ്നൈകദേശേ ഭവതി ഭാസനമ്
അത്തരം അവബോധത്തിൽ നിന്ന്, ജീവൻ ശബ്ദത്തിന്റെ അർത്ഥത്തിലേക്ക് ആകർഷിതനാകുന്നു; ഭാവി നേത്രം എന്ന പേരിലുള്ള ഭാഗത്ത് പ്രകാശം ഉദിക്കുന്നു.
താദൃക്സംവേദനസ് സോ ഽഥ ഘ്രാണം തദ്വൃത്തിവേദനാത് । സ്ഥിതോ യസ്മിന് ഭവിഷ്യന്തീ താവദ് ദൃഷ്ട്യാദിതത്സ്ഥിതിഃ
അങ്ങനെയുള്ള അവബോധത്തോടെ, അവൻ മൂക്കിന്റെ പ്രവർത്തനം അറിയുന്നു; അവൻ ഏത് സ്ഥലത്ത് നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അവിടെ കാഴ്ചയും മറ്റും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏവമ്പ്രായസ് സ ജീവാത്മാ കാകതാലീയവച് ഛനൈഃ । വിശിഷ്ടസന്നിവേശത്വം ഭാവിതം പശ്യതി സ്വതഃ
ഇങ്ങനെ, ജീവാത്മാവ്, കാക്കയും താളപ്പഴവും യാദൃശ്ചികമായി കൂടുന്നതുപോലെ, ക്രമേണ തന്റെ ഉള്ളിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പ്രത്യേക ക്രമീകരണം സ്വയം കാണുന്നു.
സ തസ്യ സന്നിവേശസ്യ ത്വ് അസതോ ഽപി സതസ് സതഃ । ശബ്ദഭാവൈകദേശത്വം ശ്രവണാര്ഥേന വിന്ദതി
അവൻ ആ ക്രമീകരണത്തിൽ ശബ്ദം ഭാഗികമായി ഉണ്ടെന്നത്, അതു യഥാർത്ഥമാകട്ടെ അല്ലെങ്കിൽ ഇല്ലാതെയാകട്ടെ, കേൾവിയിലൂടെ തിരിച്ചറിയുന്നു.
സ്പര്ശഭാവൈകദേശത്വം ത്വക്ഛബ്ദാര്ഥേന വിന്ദതി । രസഭാവൈകദേശത്വം ജിഹ്വാര്ഥാകൃതി പശ്യതി
തൊടൽ ഭാഗികമായി ഉണ്ടെന്നത്, ചർമ്മവും ശബ്ദവുമെന്ന അർത്ഥത്തിൽ അവൻ തിരിച്ചറിയുന്നു; രുചി ഭാഗികമായി ഉണ്ടെന്നത്, നാവിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ രൂപം കാണുന്നവനാണ്.
രൂപഭാവൈകദേശത്വം നേത്രാര്ഥാകൃതി പശ്യതി । ഗന്ധഭാവൈകദേശത്വം നാസികാത്വേന പശ്യതി
രൂപം ഭാഗികമായി ഉണ്ടെന്നത്, കണ്ണിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ അവൻ കാണുന്നു; ഗന്ധം ഭാഗികമായി ഉണ്ടെന്നത്, മൂക്കിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ കാണുന്നു.
ഏവമ്ഭാവമയൈതത്താ പ്രകടീകരണക്ഷമമ് । ഭവിഷ്യദ് ഇന്ദ്രിയാഖ്യം സാ രന്ധ്രം പശ്യതി ദേഹകേ
ഇങ്ങനെ ഈ ഗുണങ്ങൾകൊണ്ടുള്ള അവസ്ഥ പ്രകടമാകാൻ കഴിയുന്ന ഒന്നാണ്; ഭാവിയിൽ ഇന്ദ്രിയം എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന ദേഹത്തിലെ ആ തുറവു അവൻ കാണുന്നു.
ഇത്യ് ഏവമ് ആദിജീവസ്യ രാഘവാദ്യതനസ്യ ച । ഉദേതി പ്രതിഭാസാത്മാ ദേഹ ഏവാതിവാഹികഃ
രാഘവ, ആദിമ ജീവനും ഇപ്പോഴത്തെ ജീവനും ശരീരത്തിനുള്ളിലായാണ് ഈ ഭ്രമാത്മകമായ ആത്മാവ്, അതായത് പുനർജന്മം അനുഭവിക്കുന്നതെന്നു തോന്നുന്ന ആത്മാവ്, ഉദയമെടുക്കുന്നത്.
അനാഖ്യൈവ പരാ സത്താ സ്വാതിവാഹികതാമ് ഇവ । സാ ഗച്ഛത്യ് അപ്യ് അഗച്ഛന്തീ താദൃക്ശക്ത്യാത്മഭാവനാത്
വിവരിക്കാൻ കഴിയാത്ത പരമസത്ത, സ്വയം ഭാവനയുടെ ശക്തിയാൽ, പുനർജന്മം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. എങ്കിലും, പോകുന്നുവെന്നു തോന്നുമ്പോഴും, യഥാർത്ഥത്തിൽ അതൊന്നും പോകുന്നില്ല.
മാതൃമേയപ്രമാണാദി യദാ ബ്രഹ്മൈവ വേദനാത് । തദാതിവാഹികോക്തീനാം കഃ പ്രസങ്ഗസ് തദ് ഏവ തത്
ജ്ഞാതാവ്, അറിയപ്പെടുന്നത്, അറിവിന്റെ മാർഗം—ഇവയൊക്കെയും ബ്രഹ്മം മാത്രമാണെന്നു നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചറിയുമ്പോൾ, പുനർജന്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാക്കുകൾക്ക് എന്ത് പ്രസക്തിയുണ്ട്? അതാണ് യഥാർത്ഥം.
അന്യത്വവേദനാദ് അന്യഃ പരസ്മാദ് ആതിവാഹികഃ । ബ്രഹ്മത്വവേദനാദ് ബ്രഹ്മ നാസംവിത്തിര് ഹി സാന്യഥാ
വ്യത്യസ്തതയെ കാണുന്നതിനാൽ പുനർജന്മം ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്നു വേറെയാണെന്നു തോന്നുന്നു. പക്ഷേ, ബ്രഹ്മം മാത്രമാണെന്നു തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, മറ്റൊന്നും അവബോധിക്കാൻ അവിടെയില്ല.
അസമ്ഭവാദ് അസംവിത്തേര് ബ്രഹ്മാത്മകതയാഥവാ । കോ മോക്ഷഃ കോ വിചാരസ് സ്യാദ് അലം ഭേദവികല്പനൈഃ
ബ്രഹ്മം ഒഴികെയുള്ള മറ്റെന്തെങ്കിലും ബോധം അസാധ്യമായാൽ മോക്ഷം എന്നത് എന്ത്? അന്വേഷനം എന്ത്? ഈ വിഭജനം, വ്യത്യാസങ്ങൾ—allാം മതിയാകട്ടെ.
സിദ്ധാന്തകാല ഏവൈഷ പ്രശ്നസ് തേ രാമ രാജതേ । അകാലപുഷ്പമാലാ ഹി ശോഭനാപി ന ശോഭതേ
രാമാ, നിന്റെ ചോദ്യം സമാപന സമയത്താണ് പ്രകാശിക്കുന്നത്. കാലത്തിന് അപ്പുറം പൂക്കൾകൊണ്ടുള്ള ഒരു മാല—even അത്ര മനോഹരമായാലും—ശോഭിക്കില്ല.
സാര്ഥൈവാനര്ഥികാകാലമാലാ വിവലിതാ യഥാ । തഥൈവാകാലഗീര് ജന്തോസ് സര്വം കാലേ ഹി ശോഭതേ
അസമയത്ത് നിർമ്മിച്ച ഒരു പൂമാല—even അലങ്കരിച്ചാലും—ഉചിതമല്ലാത്തത് പോലെ, ജീവികൾ അസമയത്ത് പറയുന്ന വാക്കുകളും അപ്രസക്തമാണ്. എല്ലാം സമയത്ത് മാത്രം യോജിക്കുന്നു.
പ്രതിബന്ധാഭ്യനുജ്ഞാനാം കാലോ ദാതേതി ദൃശ്യതേ । നനു സര്വപദാര്ഥാനാം കാലേന ഫലയോഗിതാ
അടസ്സങ്ങൾക്കും അനുമതികൾക്കും സമയമാണ് കാരണമായത് എന്ന് കാണാം. എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും ഫലപ്രാപ്തി സമയത്തേയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.
ഏവമ് ഏഷ സ ജീവാത്മാ സുപ്താത്മാ സമുപസ്ഥിതഃ । പിതാമഹത്വമ് ഉച്ഛൂനഃ പശ്യന്ന് ആത്മനി കാലതഃ
ഇങ്ങനെ, ആ ജീവാത്മാവ് ഉറക്കത്തിലിരിക്കുന്നവനായി, കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്കിൽ തന്റെ അകത്തുതന്നെ പിതാമഹനെന്ന നില അവസാനിച്ചുപോയതിനെ കാണുന്നു.
ഓമുച്ചാരണസംവിത്തിപൂര്വം വേദാന് പ്രപശ്യതി । യഃ കരോതി മനോരാജ്യം ഭവത്യ് ആശു സ തന്മതിഃ
ഓം എന്ന ഉച്ചാരണത്തിന്റെ ബോധം മുന്നിൽ വെച്ച്, വേദങ്ങളെ കാണുന്നവനും മനസ്സിന്റെ രാജ്യം ഭരിക്കുന്നവനും അതിവേഗം ആ ജ്ഞാനത്തിൽ ഉറപ്പു നേടുന്നു.
ഇദമ് ഏവമ് അസത് സദ്വദ് വിദന് വ്യോമ്നി സുതാത്മനി । പര്വതൌഘാകൃതി വ്യോമജഗദ് വ്യോമ്നി വിജൃമ്ഭതേ
ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും യാഥാർത്ഥ്യമായി കരുതുമ്പോൾ, ശുദ്ധാത്മാവിന്റെ ആകാശത്തിൽ, പർവതങ്ങളായിരം കൂമ്പാരങ്ങൾ പോലെ ലോകം ആകാശത്തിൽ വിരിയുന്നു.
നേഹ പ്രജായതേ കിഞ്ചിന് നേഹ കിഞ്ചന നശ്യതി । ജഗദ് ഗന്ധര്വനഗരരൂപേണ ബ്രഹ്മബൃംഹിതമ്
ഇവിടെ ഒന്നും ജനിക്കുകയില്ല, ഒന്നും നശിക്കുകയുമില്ല; ഗന്ധർവനഗരത്തെപ്പോലെ ഈ ലോകം ബ്രഹ്മത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
യഥൈവ ബ്രഹ്മജാദീനാം ജീവാനാം സദസന്മയീ । സത്താ തഥൈവ സര്വേഷാമ് ആസരീസൃപമ് ആസുരമ്
ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ള ജീവികളും സത്യമോ അസത്യമോ ആയിട്ടാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്. അതുപോലെ തന്നെ പാമ്പുകളോ അസുരന്മാരോ ആയവരുടെ നിലനില്പും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
സംവിദ്വിഭ്രമ ഏവായമ് ഏവമ് അഭ്യുത്ഥിതോ ഽപ്യ് അസത് । ആബ്രഹ്മ കീടസംവിത്തേസ് സമ്യക്സംവേദനക്ഷയഃ
ഇത് എല്ലാം മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം മാത്രമാണ്; അങ്ങനെ തോന്നുമ്പോഴും അതു യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്ന് ചെറിയ കീടം വരെ, യഥാർത്ഥ അറിവ് ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അവബോധവും നശിക്കുന്നു.
യഥാ സമ്പദ്യതേ ബ്രഹ്മാ കീടസ് സമ്പദ്യതേ തഥാ । കീടസ് തു രൂഢഭൂതൌഘവലനാത് തുച്ഛകര്മതഃ
ബ്രഹ്മാവ് എങ്ങനെയോ ഉണ്ടാകുന്നു, അതുപോലെ തന്നെ ഒരു കീടവും ഉണ്ടാകുന്നു. പക്ഷേ, കീടം, ഭൗതിക ഘടകങ്ങൾ അധികം ബാധിക്കുന്നതും അതിന്റെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് വലിയതോതിൽ മൂല്യമില്ലാത്തതുമാണ്.
യദ് ഏവ ജീവനം ജീവേ ചേത്യോന്മുഖമയാത്മകമ് । തദ് ഏവ പൌരുഷം തസ്മിന് സാരം കര്മ തദ് ഏവ ച
ഒരു ജീവിയിൽ ജീവൻ എന്നത്, വിഷയങ്ങളിൽ ആകർഷണം ഉള്ളതായിരിക്കും. അതാണ് അവനിലെ പുരുഷാർത്ഥം, അതാണ് അവന്റെ സാരം, അതാണ് അവന്റെ പ്രവൃത്തി.
ബ്രഹ്മണസ് സര്ഗതാഹന്തേ കീടസ്യാപ്യ് അസദുത്ഥിതേ । ചിത്തമാത്രാത്മകേ ഭ്രാന്തേ പ്രേക്ഷാമാത്രഭവത്ക്ഷയേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടിയിലുമുതല് ഒരു പുഴുവിന്റെ നാശംവരെ, മനസ്സെന്ന ഭ്രമം അവസാനിക്കുമ്പോള് ശുദ്ധമായ ദര്ശനം മാത്രം ശേഷിക്കും.
മാതൃമാനപ്രമേയാര്ഥോ ന ചിന്മാത്രേതരോ യദാ । തദാ ദ്വൈതൈക്യവാദാര്ഥശ് ശശശൃങ്ഗാബ്ജിനീസമഃ
അറിയുന്നവനും അറിവിനുള്ള മാര്ഗവും അറിയപ്പെടുന്നതും ശുദ്ധചൈതന്യത്തില് നിന്ന് വേറെയില്ലാത്തപ്പോള്, ദ്വൈതവും ഏകത്വവും സംബന്ധിച്ച വാദങ്ങള് കുരുവിന്റെ കൊമ്പ് പോലെയും ആകാശത്തിലെ താമരപൂവ് പോലെയും അസത്യമാണ്.
ഭാവദാര്ഢ്യാത്മകം മിഥ്യാ ബ്രഹ്മണോ ഽണ്ഡം വിഭാവ്യതേ । ആത്മൈവ കോശകാരേണ ലാലാരൂപാത്മകം യഥാ
ഉറപ്പുള്ളതെന്ന തോന്നലുള്ള ബ്രഹ്മാണ്ഡം മിഥ്യയാണെന്ന് കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ഒരു സില്ക് പുഴു തനിക്കു തന്നെ തനിക്കുള്ള തുപ്പല് കൊണ്ട് വലയമുണ്ടാക്കുന്നപോലെ ആത്മാവും അങ്ങനെയാണ്.
സത്തയാ ബ്രഹ്മണാ യദ് യദ് യഥാ ദൃഷ്ടം വിഭാതി തത് । തത് തഥാ ദൃശ്യതേ തജ്ജ്ഞൈസ് സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
ബ്രഹ്മാവ് യഥാര്ഥമായി കാണുന്നതെന്തും അതേ രൂപത്തില് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; ഇതാണ് വസ്തുതയുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കുന്നവര്ക്ക് ഉറപ്പായുള്ള അറിവ്.
യഥാ യദ് ഉദിതം വസ്തു തന് ന തത്താം വിനാ ഭവേത് । നിമേഷമ് അപി കല്പോ വാ സ്വഭാവസ്യൈഷ നിശ്ചയഃ
ഏത് വസ്തുവാണെങ്കിലും ഉദയം പ്രാപിച്ചാൽ, അതിന്റെ സ്വഭാവം ഇല്ലാതെ ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കാൻ കഴിയില്ല. ഇതാണ് വസ്തുക്കളുടെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഉറപ്പായ അറിവ്.