തസ്യ യത് സമമ് ആപൂര്ണം ശുദ്ധം സത്ത്വമ് അചിഹ്നിതമ് । തദ്വിദാമ് അപ്യ് അനിര്ദേശ്യം തച് ഛാന്തം പരമം പദമ്
അതിന്റേതായ സ്വഭാവം സമമായതും, പൂർണ്ണമായതും, ശുദ്ധമായതും, യാതൊരു അടയാളവുമില്ലാത്തതുമാണ്. അതിനെ അറിയുന്നവർക്കും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല. അതാണ് ശാന്തമായ പരമാവസ്ഥ.
തസ്യൈവോദ്യന് മഹാശാന്തി യത് സത്ത്വം സംവിദാത്മകമ് । സ്വഭാവാത് സ്പന്ദനം തത് തജ് ജീവശബ്ദേന കഥ്യതേ
അതിൽ നിന്നാണ് മഹാശാന്തി ഉദയിക്കുന്നത്; അതിന്റെ സ്വഭാവം ബോധമാണ്. അതിന്റെ സ്വാഭാവികമായ സ്പന്ദനമാണ് 'ജീവൻ' എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നത്.
തത്രേമാഃ പരമാദര്ശേ ചിദ്വ്യോമ്ന്യ് അനുഭവാത്മികാഃ । അസത്യാഃ പ്രതിബിമ്ബന്തി ജഗജ്ജാലപരമ്പരാഃ
ഈ പരമമായ ബോധത്തിന്റെ ആകാശസദൃശമായ കണ്ണാടിയിൽ, അനുഭവസ്വഭാവമുള്ളതിൽ, യാഥാർത്ഥ്യമില്ലാത്ത ഈ ലോകത്തിന്റെ നിരന്തരപ്രതിബിംബങ്ങൾ പ്രതിഫലിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മണസ് സ്ഫുരണം കിഞ്ചിദ് യദ് അവാതാമ്ബുധേര് ഇവ । ദീപസ്യ വാപ്യ് അവാതസ്യ തജ് ജീവം വിദ്ധി രാഘവ
ബ്രഹ്മത്തിന്റെ അല്പമായ പ്രകാശം, കാറ്റില്ലാത്ത സമുദ്രം പോലെയോ കാറ്റില്ലാത്ത വിളക്കുപോലെയോ ഉദയിക്കുന്നു. രാഘവ, അതാണ് ജീവൻ എന്നു നീ അറിയണം.
ശാന്തത്വാപഗമേ ഽച്ഛസ്യ മനാക്സംവേദനാത്മകമ് । സ്വാഭാവികം യത് സ്ഫുരണം ചിദ്വ്യോമ്നസ് സോ ഽങ്ഗ ജീവകഃ
ശാന്തതയില്ലാതാകുമ്പോൾ, മനസ്സിന്റെയും അറിവിന്റെയും സ്വഭാവമായ പ്രകാശം സ്വാഭാവികമായി ഉദയിക്കുന്നു. പ്രിയമേ, അതാണ് ചൈതന്യത്തിന്റെ ജീവൻ.
യഥാ വാതസ്യ ചലനം കൃശാണോര് ഉഷ്ണതാ യഥാ । ശീതതാ വാ തുഷാരസ്യ തഥാ ജീവത്വമ് ആത്മനഃ
എങ്ങിനെ കാറ്റിന് ചലനം, അഗ്നിക്ക് ചൂട്, ഹിമത്തിന് തണുപ്പ് സ്വാഭാവികമാണോ, അതുപോലെ ആത്മാവിന് ജീവത്വം സ്വാഭാവികമാണ്.
ചിദ്രൂപസ്യാത്മതത്ത്വസ്യ സ്വഭാവവശതസ് സ്വയമ് । മനാക്സംവേദനം പൂര്വം യത് തജ് ജീവ ഇതി സ്മൃതഃ
ചൈതന്യസ്വരൂപമായ ആത്മാവിൽ, സ്വാഭാവികമായി ആദ്യം ഉദയിക്കുന്ന മനസ്സിന്റെയും അറിവിന്റെയും അവസ്ഥയാണ് ജീവൻ എന്നു ഓർക്കപ്പെടുന്നത്.
തദ് ഏവ ഘനസംവിത്തി യാത്യ് അഹന്താമ് അനുക്രമാത് । വഹ്ന്യണുസ് സ്വേന്ധനാധിക്യാത് സ്വാം പ്രകാശകതാമ് ഇവ
അത് തന്നെയുള്ള അത്യന്തം ദൃഢമായ ബോധം ക്രമേണ 'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം സ്വീകരിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, തീയുടെ ഒരു ചുരണ്ടു കൂടുതൽ ഇന്ധനം ലഭിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ പ്രകാശസ്വഭാവം പ്രാപിക്കുന്നതുപോലെ.
യഥാസ്യ താരകാസര്ഗേ വ്യോമ്നസ് സ്ഫുരതി നീലിമാ । ശൂന്യസ്യാപ്യ് അസ്യ ജീവസ്യ തഥാഹമ്ഭാവഭാവനാ
നക്ഷത്രങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുമ്പോൾ ആകാശത്ത് നീലനിറം തെളിയുന്നതുപോലെ, ഈ ശൂന്യമായ ജീവനിലും 'ഞാൻ ആകുന്നു' എന്ന ഭാവം ഉദിക്കുന്നു.
ജീവോ ഽഹങ്കൃതിമ് ആദത്തേ സങ്കല്പകലയേദ്ധയാ । സ്വയൈവ വാ ഘനതയാ നീലിമാനമ് ഇവാമ്ബരമ്
ജീവൻ, മനസ്സിന്റെ കളിയിലൂടെ അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം ദൃഢതയാൽ, ആകാശം നീലനിറം സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ, അഹംഭാവം ഏറ്റെടുക്കുന്നു.
അഹമ്ഭാവോ ഹി ദിക്കാലവ്യവച്ഛേദാങ്കിതാകൃതിഃ । ഖസ്ഥസ് സങ്കല്പവശതോ വാതസ്പന്ദ ഇവ സ്ഫുരന്
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവം ദിക്കിന്റെയും സമയത്തിന്റെയും വ്യത്യാസങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് രൂപപ്പെടുന്നത്; ആകാശത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, ചിന്തയുടെ സ്വാധീനത്തിൽ, കാറ്റിന്റെ ചലനത്തെപ്പോലെ അതു സ്പന്ദിക്കുന്നു.
സങ്കല്പോന്മുഖതാം യാതസ് ത്വ് അഹങ്കാരാഭിധസ് സ്ഥിതഃ । ചിത്തം ജീവോ മനോ മായാ പ്രകൃതിശ് ചേതി നാമഭിഃ
സങ്കല്പങ്ങളിലേക്കു തിരിയുമ്പോൾ അതിനെ അഹംഭാവം, മനസ്സ്, ജീവൻ, ചിന്ത, മായ, സ്വഭാവം എന്നിങ്ങനെ പല പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്നു.
തത്സങ്കല്പാത്മകം ചേതോ ഭൂതമാത്രാത്മകല്പനമ് । കുര്വംസ് തത്താം വ്രജത്യ് ഏവ സങ്കല്പാദ് യാതി പഞ്ചതാമ്
മനസ്സ് സ്വഭാവത്തിൽ സങ്കല്പം നിറഞ്ഞതായതിനാൽ, അതു ഭൗതികങ്ങളെയും താനെന്നു കരുതുന്നു; അങ്ങനെ ചെയ്യുമ്പോൾ അതു ആ നിലയിലേക്കു എത്തുന്നു, ഒടുവിൽ ആ സങ്കല്പം മൂലം അതു ലയിച്ചുപോകുന്നു.
തന്മാത്രപഞ്ചകാകാരം ചിത്തം തേജഃകണോ ഭവേത് । അജാതജഗതി വ്യോമ്നി താരകാ പേലവാ യഥാ
അത് അഞ്ചു സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളുടെ രൂപം സ്വീകരിച്ച മനസ്സ്, ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ആകാശത്ത് മങ്ങിയ ഒരു നക്ഷത്രം പോലെ, ഒരു പ്രകാശകണമായി മാറുന്നു.
തേജഃകണത്വമ് ആദത്തേ ചിത്തം തന്മാത്രകല്പനാത് । ശനൈസ് സ്വസ്മാത് പരിസ്പന്ദാദ് ബീജമ് അങ്കുരതാമ് ഇവ
സൂക്ഷ്മഭൂതങ്ങളെ മനസ്സിൽ സങ്കല്പിക്കുന്നതുകൊണ്ടു മനസ്സ് പ്രകാശകണമായിത്തീരും; അതിന്റെ സ്വന്തം ചലനത്തിൽനിന്ന്, വിത്ത് മുളപ്പുന്നതുപോലെ, പതിയെ അതു വളരുന്നു.
അസൌ തേജഃകണോ ഽണ്ഡാഖ്യാത് കല്പനാത് കശ്ചിദ് അണ്ഡതാമ് । പ്രയാത്യ് അന്തസ്സ്ഫുരദ്ബ്രഹ്മാ ജലമ് ആപീഡതാമ് ഇവ
ആ പ്രകാശത്തിന്റെ ഒരു കണം, 'അണ്ഡം' എന്ന പേരിൽ, മനസ്സിന്റെ ഭാവനയാൽ അണ്ഡത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു. അതിന്റെ ഉള്ളിൽ ബ്രഹ്മാവ് ഉദയിക്കുന്നതു വെള്ളം ഒരു കിളിവള്ളിയായി രൂപംകൊള്ളുന്നതുപോലെ ആണ്.
കശ്ചിദ് ദ്രാഗിതി ദേഹാദികല്പനാദ് യാതി ദേഹതാമ് । ഭ്രാന്ത്യുത്ഥാം തദതദ്രൂപാം ഗന്ധര്വേച്ഛേവ പൂശ്ശ്രിയമ്
ചിലർ അതിവേഗത്തിൽ ദേഹത്തിന്റെ രൂപം മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച് അതിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു. എന്നാൽ അവ ഭ്രമയിൽ നിന്നുള്ളതും യഥാർത്ഥ സ്വഭാവമല്ലാത്തതുമാണ്, ഗന്ധർവന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സമ്പത്ത് പോലെയാണ്.
കശ്ചിത് സ്ഥാവരതാമ് ഏതി കശ്ചിജ് ജങ്ഗമതാമ് അപി । കശ്ചിദ് യാതി ഖവാര്യാദിരൂപം സങ്കല്പതസ് സ്വജാത്
ചിലർ അചഞ്ചലമായ അവസ്ഥയിലേക്കും ചിലർ ചലിക്കുന്ന അവസ്ഥയിലേക്കും എത്തുന്നു. ചിലർ സ്വയം ആഗ്രഹിച്ച് ആകാശം, വായു, വെള്ളം തുടങ്ങിയ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
സര്ഗാദാവ് ആദിജോ ദേഹോ ജീവസങ്കല്പസമ്ഭവഃ । ക്രമേണ പദമ് ആസാദ്യ വൈരിഞ്ചം കുരുതേ ജഗത്
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ, ജീവന്റെ മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹത്തിൽ നിന്നു ഉദിച്ച ആദിമ ദേഹം, ക്രമേണ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനം നേടുകയും ലോകം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ആത്മഭൂഃ കലനാത്മാഭോ യത് സങ്കല്പയതി ക്ഷണാത് । തത് സ്വഭാവവശാദ് ഏവ ജാതമ് ഏവ പ്രപശ്യതി
സ്വയം ജനിച്ച ആത്മാവ്, കല്പനയാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം, ഒരു ചിന്ത മനസ്സിൽ ഉദിച്ചയുടൻ തന്നെ അതു നേരത്തെ തന്നെ സംഭവിച്ചുവെന്നപോലെ കാണുന്നു; അതിന്റെ സ്വഭാവശക്തിയാൽ തന്നെയാണ് ഇത് നടക്കുന്നത്.
ചിത്സ്വഭാവാത് സ്വമ് ആയാതം ബ്രഹ്മത്വം സര്വകാരണമ് । സംസൃതൌ കാരണം പശ്ചാത് കര്മ നിര്മായ സംസ്ഥിതമ്
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ അവനിൽ ബ്രഹ്മത്വം ഉദിക്കുന്നു; അതാണ് എല്ലാറ്റിനും കാരണം. ജനനമരണചക്രത്തിൽ പിന്നീട് കര്മ്മം ഉണ്ടാക്കി അതിനെ കാരണമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു.
ചിത്ത്വം സ്വഭാവാത് സ്ഫുരതി ചിതഃ ഫേന ഇവാമ്ഭസഃ । കര്മഭിര് ബധ്യതേ പശ്ചാദ് ദിണ്ഡീരമ് ഇവ രജ്ജുഭിഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്ന് മനസ്സു ഉദിക്കുന്നു, വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പൊങ്ങുന്ന നുരെപ്പോലെ. പിന്നീട് കര്മ്മങ്ങൾ കൊണ്ട് അത് കെട്ടിപ്പിടിക്കപ്പെടുന്നു, കയരുകൾ കൊണ്ട് താളം കെട്ടുന്നതുപോലെ.
സങ്കല്പഃ കര്മണോ ബീജം തദാത്മൈവ ഹി ജീവകഃ । കര്മ പശ്ചാത് തനോത്യ് ഉച്ചൈര് ഉത്ഥായാകര്മകക്രമമ്
ചിന്തയാണ് കര്മ്മത്തിന് വിത്ത്, അതിന്റെ സ്വഭാവം തന്നെയാണ് ജീവൻ. കര്മ്മം പിന്നീട് ഉയർന്ന്, അക്രമങ്ങളുടെ ഒരു ശ്രേണി സൃഷ്ടിച്ച് മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
ക്രോഡീകൃതാങ്കുരാം പൂര്വം ബീജം ധത്തേ സ്വബീജതാമ് । പശ്ചാന് നാനാത്വമ് ആയാതി പത്ത്രാങ്കുരഫലഭ്രമൈഃ
ഒരു വിത്ത് ആദ്യം തനിക്കുള്ളിൽ തന്നെ മുളയുമായി ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അപ്പോൾ അതിന്റെ വിത്ത് സ്വഭാവം നിലനിൽക്കുന്നു. പിന്നീടാണ് ഇലകളും കൊമ്പുകളും പഴങ്ങളും എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഭ്രമത്തിലൂടെ അതിന് വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്.
അന്യേ ഖ ഏവ യേ ജീവാ ഏവമ് ഏവാകൃതിം ഗതാഃ । പൂര്വോത്പന്നേ ജഗതി തേ യാന്തി ഭൂതാശ്രിതാസ് സ്ഥിതിമ്
ആകാശത്തിലെ മറ്റുള്ള ജീവികൾക്കും ഇതുപോലെയാണ് രൂപം ഉണ്ടാകുന്നത്; മുമ്പ് സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ട ലോകത്തിൽ, അവർ ഭൂതങ്ങൾ ആശ്രയിച്ചുള്ള നിലയിലേക്ക് എത്തുന്നു.
സ്വകര്മഭിസ് തതോ ജന്മമൃതികാരണതാം ഗതൈഃ । പ്രയാന്ത്യ് ഊര്ധ്വമ് അധസ്താദ് വാ കര്മ ചിത്സ്പന്ദ ഉച്യതേ
തങ്ങളുടെ തന്നെ പ്രവൃത്തികൾ ജനനത്തിനും മരണത്തിനും കാരണമാകുമ്പോൾ, അവർ മേലോട്ടോ കീഴോട്ടോ പോകുന്നു; പ്രവൃത്തി എന്നത് ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനമാണ്.
ചിത്സ്പന്ദനം ഭവതി കര്മ തദ് ഏവ ദൈവം ചിത്തം തദ് ഏവ ച തദ് ഏവ ശുഭാശുഭാദി । തസ്മാദ് ഭവന്തി ഭുവനാനി ജഗന്തി പൂര്വം ഭൂതാനി ചാശു കുസുമാനി തരോര് ഇവാദ്യാത്
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം തന്നെയാണ് പ്രവൃത്തി; അതാണ് വിധി, അതാണ് മനസ്സ്, അതാണ് ശുഭം, അശുഭം മുതലായവയും. അതുകൊണ്ട് ലോകങ്ങളും ജഗത്തുകളും ഉണ്ടാകുന്നു, ജീവികൾ വൃക്ഷത്തിൽ നിന്നുള്ള പൂക്കൾ പോലെ ഉടനടി ഉദിക്കുന്നു.
ഏതസ്മാത് കാരണാദ് ഏവം മനഃ പ്രഥമമ് ഉത്ഥിതമ് । മനനാത്മകമ് ആഭോഗി തത്സ്ഥമ് ഏവ സ്ഥിതിം ഗതമ്
ഇവിടെയുള്ള കാരണം കൊണ്ടാണ് മനസ്സ് ആദ്യം ഉദയം ചെയ്യുന്നത്. ചിന്തയും അനുഭവവും അതിന്റെ സ്വഭാവമാണ്, അതിനനുസരിച്ചാണ് മനസ്സ് അവസ്ഥയിലേക്കെത്തുന്നത്.
ഭാവാഭാവര്ദ്ധിമദ്ദോലസ് തേനായമ് അവലോക്യതേ । സര്ഗസ് സദസദാഭാസഃ പൂര് ഗന്ധര്വേച്ഛയാ യഥാ
ഉണ്ടാകലിന്റെയും ഇല്ലായ്മയുടെയും വർദ്ധനയും കുറയലുമെന്ന ഇളകലാണ് ഈ സൃഷ്ടി കാണപ്പെടുന്നത്. ഇത് സത്യമാണോ അസത്യമാണോ എന്നിങ്ങനെ തോന്നുന്നു, ഒരു ഗന്ധർവന്റെ ആഗ്രഹപ്രകാരം ഒരു നഗരം കാണുന്നതുപോലെ.
ന കശ്ചിദ് വിദ്യതേ ഭേദോ ദ്വൈതൈക്യകലനാത്മകഃ । ബ്രഹ്മജീവമനോമായാകര്തൃകര്മജഗദ്ദൃശാമ്
ഇവിടെ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല; ദ്വൈതവും ഏകത്വവും മനസ്സിൽ മാത്രം ഉണ്ടാക്കുന്ന ഭാവനകളാണ്. ബ്രഹ്മം, ജീവൻ, മനസ്സ്, മായ, കർമ്മം, പ്രവർത്തകൻ, ലോകം എന്നിവയൊക്കെയും വെറും ഭ്രമങ്ങൾ മാത്രമാണ്.