മഹാക്രിയേതി ഗദിതാ മഹോദ്ഭവ ഇതി ശ്രുതാ । മഹാസ്പന്ദ ഇതി പ്രൌഢാ മഹാത്മൈകതയോദിതാ
അത് മഹാക്രിയ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു, മഹോദ്ഭവം എന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നു, മഹാസ്പന്ദനം എന്നതായും, മഹാത്മാവിന്റെ ഏകത്വം എന്നതായും ഉറപ്പാക്കപ്പെടുന്നു.
തൃണാനീതി ജഗന്തീതി ദൈത്യാ ഇതി സുരാ ഇതി । ഇതി നാഗാ ഇതി നഗാ ഇത്യ് ആകല്പമ് ഇതി സ്ഥിതിഃ
പുല്ലായി, ലോകങ്ങളായി, അസുരന്മാരായി, ദേവന്മാരായി, പാമ്പുകളായി, പർവ്വതങ്ങളായി—ഇങ്ങനെ സൃഷ്ടിയുടെ എല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും ഇതിന്റെ നില തുടരുന്നു.
കദാചിദ് ബ്രഹ്മസത്തായാ വ്യഭിചാരോ ഽനുമീയതേ । ചിത്രമ് ആകാശകോശേ വാ നാന്യഥാ നിയതേസ് സ്ഥിതിഃ
ഒരിക്കൽക്കൊണ്ട് ബ്രഹ്മത്തിന്റെ സത്തയിൽ മാറ്റമുണ്ടെന്നു കരുതാം—അത് ബോധത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ ഒരു അത്ഭുതം പോലെ തോന്നാം—പക്ഷേ, അതല്ലാതെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആ ക്രമം മാറ്റമില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.
വിരിഞ്ചാദ്യാത്മഭിര് ബുദ്ധൈര് ബോധായാവിദിതാത്മനാമ് । ബൃംഹണാത് സൈവ നിയതിസ് സര്ഗോ ഽയമ് ഇതി കഥ്യതേ
ബ്രഹ്മാദികൾ പോലുള്ള ജ്ഞാനികൾ, യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം അറിയാത്തവരെ ഗ്രഹിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ, വ്യാപനം കൊണ്ടു തന്നെ ഈ ക്രമം സൃഷ്ടിയെന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
അചലം ചലവദ് ദൃഷ്ടം ബ്രഹ്മണ്യ് ആര്യവ്യവസ്ഥിതമ് । അനാദിമധ്യപര്യന്തം ശാസ്ത്രോ വൃക്ഷ ഇവാമ്ബരമ്
അചലമായത് ചലനമുള്ളതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു, ബ്രഹ്മത്തിലെ ഉത്തമക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ആദിയും നടുവും അവസാനവും ഇല്ലാതെ, ശാസ്ത്രം ആകാശത്തിലെ ഒരു വൃക്ഷംപോലെയാണ്.
പാഷാണോദരലേഖൌഘന്യായേനാത്മനി തിഷ്ഠതാ । ബ്രഹ്മണാ നിയതിസ് സര്ഗോ ബുദ്ധോ ബോധയതേവ ഖമ്
പാറയുടെ ഉള്ളിലുണ്ടാകുന്ന രേഖകളെപ്പോലെ, വിധിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ സൃഷ്ടി ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഉണർന്ന ബ്രഹ്മം ആകാശത്തോട് പഠിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.
ദേഹേ യഥാങ്ഗിനാങ്ഗാദി സ്പൃശ്യതേ ചിത്സ്വഭാവതഃ । ബ്രഹ്മണാ പദ്മജത്വേന നിയത്യാദ്യങ്ഗകം തഥാ
ദേഹത്തിൽ അവയവങ്ങളും അവയുടെ ഭാഗങ്ങളും ചൈതന്യസ്വഭാവം കൊണ്ടു സ്പർശിക്കപ്പെടുന്നതുപോലെ, ബ്രഹ്മം കമലത്തിൽ ജനിച്ചവനായി വിധിയുടെ പ്രധാന ഭാഗമായിരിക്കുന്നു.
ഏഷാ ദൈവമ് ഇതി പ്രോക്താ സര്വം സകലകാലഗമ് । പദാര്ഥമ് അലമ് ആക്രമ്യ ശുദ്ധാ ചിദ് ഇതി സംസ്ഥിതാ
ഇതിനെ 'ദൈവം' എന്നു പറയുന്നു — എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും എല്ലാം ആവൃതമാക്കി, എല്ലാ വസ്തുക്കളിലും വ്യാപിച്ച്, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്പന്ദിതവ്യം പദാര്ഥേന ഭാവ്യം വാ ഭോക്തൃതാപദമ് । അനേനേത്ഥമ് അനേനേത്ഥമ് അവശ്യമ് ഇതി ദൈവധീഃ
ഒരു വസ്തുവായി സ്പന്ദിക്കണം, അല്ലെങ്കിൽ അനുഭവിക്കുന്നവന്റെ നിലയിലാവണം; ഇതുപോലെയായിരിക്കണം, ഇതുപോലെയായിരിക്കണം എന്നത് നിർബന്ധമായാണ് ദൈവചിന്ത നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഏഷൈവ പുരുഷസ്പന്ദതൃണഗുല്മാദി ചാഖിലമ് । ഏഷൈവ സര്വഭൂതാദി ജഗത്കാലക്രിയാദി ച
ഇതേയാണ് മനുഷ്യന്റെ ചലനം, പുല്ലും ചെടികളും എല്ലാം. ഇതേയാണ് എല്ലാ ജീവികളുടെയും, ലോകത്തിന്റെയും, സമയത്തിന്റെയും, പ്രവർത്തിയുടെയും ആധാരം.
അനയാ പൌരുഷീ സത്താ സത്താസ്യാഃ പൌരുഷേണ ച । ലക്ഷ്യേതേ ഭവനം യാതേ ദ്വേ ഏകാത്മതയേതി ഹി
ഇതിന്റെ വഴി മനുഷ്യന്റെ നിലയും ഇതിന്റെ നിലയും കാണാം; ഇവ രണ്ടും വിട്ടുപോകുമ്പോൾ, രണ്ടും ഒരേ സാരമായതായി അറിയപ്പെടുന്നു.
നരേണ പൌരുഷേണൈവ കാര്യേ സത്താത്മികേ ഉഭേ । ഈദൃശ്യ് ഏവ ഹി നിയതിര് ഏവം നിയതിപൌരുഷമ്
മനുഷ്യനും അവന്റെ ധൈര്യവും കൊണ്ടാണ് പ്രവർത്തിയും നിലയും ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളതാകുന്നത്; അതുപോലെയാണ് വിധിയും, അതുപോലെയാണ് വിധിയും ധൈര്യവും ചേർന്നതും.
പ്രഷ്ടവ്യോ ഽഹം ത്വയാ രാമ ദൈവപൌരുഷനിര്ണയമ് । മദുക്തം പൌരുഷം പാല്യം ത്വയേതി നിയതിസ് സ്ഥിതാ
രാമാ, നീ എന്നോടു വിധിയും ധൈര്യവും എങ്ങനെ വേർതിരിക്കാമെന്ന് ചോദിക്കണം; ഞാൻ പറഞ്ഞ ധൈര്യം നീ പാലിക്കണമെന്ന് വിധി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഭോജയിഷ്യതി മാം ദൈവമ് ഇതി ദൈവപരായണഃ । യത് തിഷ്ഠത്യ് അക്രിയോ മൌനം നിയതേര് ഏഷ നിശ്ചയഃ
ദൈവം എന്നു വിശ്വസിച്ച്, 'ദൈവം എന്നെ പോഷിക്കും' എന്നു കരുതുന്നവൻ ഒന്നും ചെയ്യാതെ മൗനത്തിൽ ഇരിക്കുന്നു. ഇതാണ് ദൈവത്തിന്റെ ഉറപ്പായ നിയമം.
പൌരുഷേണ സമാഹൃത്യ ഭോഗാന് ഭുങ്ക്തേ നരശ് ച യത് । രാജ്യാദീന് മോക്ഷപര്യന്താന് നിയതേര് ഏഷ നിശ്ചയഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ പരിശ്രമത്തോടെ ആനന്ദങ്ങൾ സമ്പാദിച്ച് അനുഭവിക്കുമ്പോൾ, രാജ്യം മുതൽ മോക്ഷം വരെ എല്ലാം ലഭിക്കുമ്പോഴും, അതും ദൈവത്തിന്റെ ഉറപ്പായ നിയമം തന്നെയാണ്.
മുക്തിര് ഭവതി സംസാരാന് ന കല്പനിചയൈര് അപി । ഭ്രമതാം യച് ഛരീരൌഘൈര് നിയതേര് ഏഷ നിശ്ചയഃ
ശരീരങ്ങൾ ധരിച്ച് ഈ ലോകത്തിൽ അലഞ്ഞു തിരിയുന്നവർക്കു, കെട്ടുകഥകളാൽ മോക്ഷം ലഭിക്കില്ല. ഇതും ദൈവത്തിന്റെ ഉറപ്പായ നിയമമാണ്.
നാസ്യാ ബുദ്ധിര് ന കര്മാണി ന വികാരാദി നാകൃതിഃ । കേവലം ത്വ് ഇത്ഥമ് ആകല്പം സ്ഥിത്യാ ഭാവ്യമ് ഇതി സ്ഥിതമ്
ഇതിനു ബുദ്ധിയില്ല, പ്രവർത്തികളില്ല, മാറ്റങ്ങളില്ല, രൂപവുമില്ല. അതു സ്വഭാവപ്രകാരം ഇങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു, ഇതാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം.
അവശ്യം ഭവിതാ ഹ്യ് ഏവമ് ഇദമ് ഇത്ഥമ് ഇതി സ്ഥിതിഃ । ന ശക്യതേ ലങ്ഘയിതുമ് അപി രുദ്രാദിബുദ്ധിഭിഃ
ഇത് ഇങ്ങനെയാവും എന്ന ഉറച്ച നിലപാട്, രുദ്രനും മറ്റുള്ളവരും പോലും മറികടക്കാൻ കഴിയാത്തതാണു്.
പൌരുഷമ് ന പരിത്യാജ്യമ് ഏനാമ് ആശ്രിത്യ ധീമതാ । പൌരുഷേണൈവ രൂപേണ നിയതിര് ഹി നിയാമികാ
ശ്രദ്ധയുള്ളവൻ ശ്രമം ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്; കാരണം, ശ്രമത്തിന്റെ രൂപത്തിലൂടെയാണ് വിധി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്നത്.
അപൌരുഷം ഹി നിയതിഃ പൌരുഷം സൈവ സര്ഗഗാ । നിഷ്ഫലാപൌരുഷാകാരാ സഫലാ പൌരുഷാത്മികാ
വിധി ശ്രമമില്ലാത്തതാണെങ്കിലും, സൃഷ്ടിയിൽ അത് ശ്രമമായി മാറുന്നു; ശ്രമരഹിതമായ വിധിക്ക് ഫലം ഇല്ല, ശ്രമമുള്ളതിൽ ഫലം ഉണ്ടാകും.
നിയത്യാ മൂകതാഹേതുനിഷ്പൌരുഷതയാക്രിയഃ । യസ് തിഷ്ഠതി പ്രാണമരുത്സ്പന്ദസ് തസ്യ ക്വ ഗച്ഛതി
വിധിയുടെ പേരിൽ സംസാരശേഷിയും ശ്രമവും ഇല്ലാതെ ആലസ്യത്തിൽ ഇരിക്കുന്നവന്റെ പ്രാണന്റെ ചലനം എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്?
അഥ പ്രാണക്രിയാരോധമ് അപി കൃത്വാ വിരാമദമ് । യദി തിഷ്ഠതി തത് സാധുര് മുക്ത ഏവ കിമ് ഉച്യതേ
ശ്വാസത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം നിയന്ത്രിച്ച് ഒരാൾ ശാന്തതയിൽ നില്ക്കുന്നു എങ്കിൽ അതു തന്നെ ഉത്തമം. മോചിതനായി കഴിയുന്നവനെക്കുറിച്ച് പിന്നെ എന്ത് പറയാനുണ്ട്?
പൌരുഷൈകാത്മതാ ശ്രേയോ മോക്ഷോ ഽത്യന്തമ് അകര്മതാ । ആഭ്യാം തു ശബലഃ പക്ഷോ ദുഃഖായൈവ മഹാത്മനാമ്
ശ്രേഷ്ഠം എന്നത് പരിശ്രമവും ആത്മാവും ഒന്നാകുന്നതാണ്; മോക്ഷം എന്നത് പൂർണ്ണമായ അക്രിയത്വമാണ്. ഈ രണ്ടിനും ഇടയിൽ ചിതറുന്നവർക്കു മഹാന്മാർക്ക് ദു:ഖം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.
നിയതിര് ബ്രഹ്മതത്ത്വാഭാ തസ്യാം ചേത് പരിണമ്യതേ । നൂനം പരമശുദ്ധായാം തത് പ്രാപ്തൈവ പരാ ഗതിഃ
വിധി ബ്രഹ്മതത്ത്വമായി മാറുമ്പോൾ, ആ പരമശുദ്ധിയിലാണെങ്കിൽ, അതിൽ തന്നെ പരമഗതി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഏതൈര് നിയത്യാദിമഹാവിലാസൈര് ബ്രഹ്മൈവ വിസ്ഫൂര്ജതി സര്വഗാത്മ । തൃണാദിവല്ലീതരുഗുല്മജാലൈസ് സത്തേവ തോയസ്യ ധരാന്തരസ്ഥാ
വിധിയുടെയും മറ്റു മഹാവിലാസങ്ങളുടെയും വഴി, ബ്രഹ്മം തന്നെ എല്ലാറ്റിന്റെയും ആത്മാവായി പ്രകാശിക്കുന്നു; പുല്ല്, വളർത്തി, മരങ്ങൾ, കാടുകൾ എന്നിവ പോലെ, വെള്ളം ഭൂമിയിൽ എല്ലായിടത്തും നിലനിൽക്കുന്നതുപോലെ.
സര്വശക്തേര് ഹി യാ യൈവ യഥോദേതി തഥൈവ സാ । തദാ സ്വശക്തിര് നാനാഭാരൂപിണീ സാ സ്വഭാവതഃ
സകലശക്തികളിൽ നിന്നുമുള്ള ഏതു ശക്തിയും എങ്ങനെ ഉദയപ്പെടുന്നു, അതു അതിന്റെ സ്വന്തം സ്വഭാവം പ്രകാരം വിവിധ രൂപങ്ങളിൽ പ്രകടമാകുന്ന അതിന്റെ തന്നെ ശക്തിയാണ്.
യോ ഽയം സര്വഗതോ ദേവഃ പരമാത്മാ മഹേശ്വരഃ । സ്വച്ഛസ് സ്വാനുഭവാനന്ദരൂപോ ഽന്താദിവിവര്ജിതഃ
ഈ സർവ്വവ്യാപിയായ ദൈവം, പരമാത്മാവ്, മഹേശ്വരൻ, നിർമലനും, സ്വന്തം അനുഭവസുഖത്തിന്റെ രൂപവുമാണ്, ആരംഭവും അവസാനവും ഇല്ലാത്തവനും.
ഏതസ്മാത് പരമാനന്ദാച് ഛുദ്ധചിന്മാത്രരൂപിണഃ । ജീവസ് സഞ്ജായതേ പൂര്വം സ ചിത്തം തത് തതോ ജഗത്
ഈ പരമാനന്ദത്തിൽ നിന്ന്, അതായത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിൽ നിന്ന്, ആദ്യം ജീവൻ ഉദിക്കുന്നു; അതിൽ നിന്ന് മനസ്സ്, അതിൽ നിന്ന് ലോകം.
സ്വാനുഭൂതിപ്രമാണേ ഽസ്മിന് ബ്രഹ്മന് ബ്രഹ്മണി ബൃംഹിതേ । കഥം സത്താമ് അവാപ്നോതി ജീവകോ ദ്വൈതവര്ജിതേ
സ്വന്തം അനുഭവം മാത്രമാണ് ഈ ബ്രഹ്മത്തെ ഉറപ്പാക്കുന്നത്, അതും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതും; ഇരട്ടത്വം ഇല്ലാത്തിടത്ത് ജീവൻ എങ്ങനെ നിലനിൽക്കും?
അസദാഭാസമ് അധ്യാത്മ ബ്രഹ്മാസ്തീഹ പ്രബൃംഹിതമ് । ബൃംഹച്ചിദ്ഭൈരവവപുര് ആനന്ദാഭിധമ് അവ്യയമ്
സ്വയം എന്നതിൽ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതുപോലെ തോന്നുന്നിടത്താണ്, വിശാലമായ ബ്രഹ്മം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. അതാണ് മഹത്തായ, ബോധമുള്ള, ഭൈരവസ്വരൂപം, അക്ഷയമായ ആനന്ദം എന്നറിയപ്പെടുന്നത്.