സന്നിവേശോ യഥാങ്ഗാനാമ് അങ്ഗിനോ ഽനന്യദ് ആത്മനഃ । ജഗദ് ഏവമ് അനങ്ഗസ്യ ഖാത്മനഃ ഖാത്മ ബ്രഹ്മണഃ
ദേഹത്തിന്റെ അവയവങ്ങൾ ദേഹത്തോട് വേറെയല്ലാത്തതുപോലെ, ആകാശസ്വഭാവമുള്ള, രൂപരഹിതമായ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് ഈ ലോകവും വേറെയല്ല.
യാദൃഗ് ഏകനരസ്വപ്നയുദ്ധമ് അന്യനരം പ്രതി । താദൃശം സദസദ്രൂപം ഖാത്മേദം വ്യോമഗം ജഗത്
ഒരു മനുഷ്യൻ സ്വപ്നത്തിൽ മറ്റൊരാളുമായി പോരാടുന്നതുപോലെ, സതാസത്ത്വരൂപമായ ഈ ലോകം ആകാശസദൃശമായ ആത്മാവിൽ, ആകാശത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
മഹാകല്പാന്തസര്ഗാദൌ ചിത്സ്വഭാവ ഇദം വപുഃ । കാരണത്വം മിഥഃ പശ്ചാദ് അസദ് വേത്തി ന വാസ്തവമ്
മഹാകല്പത്തിന്റെ ആരംഭത്തിലും അവസാനത്തിലും, ചൈതന്യസ്വഭാവമുള്ള ഈ രൂപം ഉദിക്കുന്നു; പിന്നീട് പരസ്പര കാരണംകൊണ്ട്, അതു അസത്യമാണെന്നും യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.
മുക്തേ ഽസ്മിന് ബ്രഹ്മണി യദി ബ്രഹ്മാന്യസ് സ്മൃതിജോ ഭവേത് । തത്സ്മൃതിര് ജ്ഞപ്തിജേ സര്ഗേ സ്ഥിതേവ ജ്ഞപ്തിമാത്രതഃ
ഈ മോക്ഷപ്രാപ്ത ബ്രഹ്മത്തിൽ, ഓർമ്മയിൽ നിന്നു മറ്റൊരു ബ്രഹ്മം ഉദിക്കുമെങ്കിൽ, ആ ഓർമ്മ itself ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്വഭാവമുള്ളതാകയാൽ, അതു സൃഷ്ടിയായി തോന്നും, എന്നാൽ അതു ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനമാത്രമാണ്.
പൌരാണാം മന്ത്രിമുഖ്യാനാം വിദൂരഥകുലക്രമഃ । സമമ് ഏവ കഥം തത്ര സര്വേഷാം പ്രതിഭാസിതഃ
പഴയ കാലത്തെ പ്രധാന മന്ത്രിമാർക്ക്, വിദൂരഥന്റെ വംശം എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെ എങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു?
ചിതസ് സമനുവര്തന്തേ മുഖ്യായാസ് സര്വസംവിദഃ । യഥാ വിപുലവാത്യായാസ് സാമാന്യാ വാതലേഖികാഃ
പ്രധാനമായ മനസ്സിനെ അനുസരിച്ച് എല്ലാ പ്രധാന ജ്ഞാനങ്ങളും പിന്തുടരുന്നു; വലിയ കാറ്റിനൊപ്പം സാധാരണ കാറ്റ് വീശുന്നതുപോലെ.
പരസ്പരാനുഭാവേന തഥാരൂപേണ സംവിദഃ । കചിതാസ് താഃ പ്രജാപാലപ്രജാവാസ്തവ്യമന്ത്രിണാമ്
ഒരേ അനുഭവം പങ്കുവെക്കുന്നതിനാൽ, ആ ജ്ഞാനങ്ങൾ രാജാവിനും പ്രജകൾക്കും മന്ത്രിമാർക്കും ഒരുപോലെയുള്ള രൂപം എടുക്കുന്നു.
ഏവംരൂപാത് കുലാജ് ജാതോ രാജാസ്മാകമ് അയം ത്വ് അസൌ । കചിതാ ഇതി വാസ്തവ്യവിദോ വൈദൂരഥേ പുരേ
വിദൂരഥന്റെ നഗരത്തിൽ വാസ്തവം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു: 'ഇവൻ നമ്മുടെ രാജാവാണ്, ഇങ്ങനെയുള്ള വംശത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിച്ചത്' എന്നോ അതിന് സമാനമായതോ.
കചനേ ചിത്സ്വഭാവസ്യ ന ച കാരണമാര്ഗണമ് । യുക്തം മഹാമണേര് ഭാസാമ് ഇവാന്യത് സ്വസ്വഭാവതഃ
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ കാരണത്തെ അന്വേഷിക്കേണ്ട ആവശ്യമില്ല; വലിയ രത്നത്തിന്റെ പ്രകാശം അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നു സ്വയം ഉദിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അതു.
അഹമ് ഏവ കുലാചാരോ രാജാസ്യാ ഭുവ ഇത്യ് അപി । വിദൂരഥവിദോ രത്നാദ് ഉദിതാ പ്രതിഭാപ്രഭാ
വംശപരമ്പരയുടെ ആചാരങ്ങളും ഈ ദേശത്തിന്റെ രാജത്വവും എല്ലാം, വിദൂരഥന്റെ ജ്ഞാനരത്നത്തിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്ന പ്രകാശം പോലെയാണ്.
യാവന്തോ ജന്തവോ യസ്മിന് യേ യേ സര്ഗേ യദാ യദാ । തേ സര്വഗത്വാച് ചിദ്ധാതോര് അന്യോഽന്യാദര്ശതാം ഗതാഃ
ഏതൊക്കെ സൃഷ്ടിയിലോ, എത്രയോ ജീവികൾ, എപ്പോഴോ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അവരൊക്കെയും പരമാവധി വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ചൈതന്യത്താൽ പരസ്പരം തിരിച്ചറിയുന്നു.
തീവ്രവേഗവതീ യാ സ്യാത് തത്ര സംവിദ് അകല്പിതാ । സൈവായാതി പരം സ്ഥൈര്യം സാമോക്ഷത്വൈകരൂപിണീ
അവികൃതവും അത്യന്തം വേഗമുള്ളതുമായ അവബോധം മാത്രമാണ് പരമമായ സ്ഥിരതയും മോക്ഷത്തിന്റെ ഏകസ്വഭാവവും നേടുന്നത്.
ബലവദ്വിദ്വിലാസാനാമ് അനുവൃത്ത്യാ പരസ്പരമ് । സ്വഭാവാഃ പ്രതിബിമ്ബന്തി ചിദാദര്ശസ്വഭാവതഃ
ശക്തമായ പ്രകടനങ്ങൾ പരസ്പരം തുടർച്ചയായി സംഭവിക്കുമ്പോൾ, അവയുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ തമ്മിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം കണ്ണാടിപോലെയാണ്.
തത്രാതിയത്നാ ജയതി സാന്യാസ് സംവിദ ആത്മസാത് । കുര്വതീ സരിദ് അമ്ഭോധിഗാമിനീസ് സരിതോ യഥാ
അവിടെ ഏറ്റവും വലിയ ശ്രമത്തോടെ മറ്റെല്ലാ അവബോധങ്ങളെയും ഏറ്റെടുക്കുന്ന അവബോധം വിജയിക്കുന്നു; നദി സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുമ്പോൾ വഴിയിൽ വരുന്ന മറ്റു നദികളെ ഉൾക്കൊള്ളുന്നതുപോലെ.
യേ സമാസ് ത്വ് അത്ര തേ താവദ് യതന്തേ ചിത്സ്വഭാവതഃ । യാവദ് ഏകോ ജയേത് തത്ര ദ്വിതീയസ് സന്നിമജ്ജതി
ഇവിടെ ഈ കൂട്ടങ്ങൾ ചൈതന്യസ്വഭാവപ്രകാരം ശ്രമിക്കുന്നതുവരെ, ഒന്ന് വിജയിക്കുകയും മറ്റൊന്ന് അതിൽ ലയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ജായമാനേഷു നശ്യത്സു വര്തമാനേഷു ഭൂരിശഃ । ഏവം സര്ഗസഹസ്രേഷു പരമാണുകണം പ്രതി
അനവധി ലോകങ്ങൾ ഉണ്ടാകുകയും നശിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഓരോ നിമിഷത്തിലും, ഓരോ അണുവിലും പോലും, ഇതേ സംഭവങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നടക്കുന്നു.
ന കിഞ്ചിത് കേനചിദ് വ്യാപ്തം ന ച കിഞ്ചിത് ക്വചിത് സ്ഥിതമ് । ചിദാകാശമ് അജം ശാന്തമ് ഏതത് സര്വമ് അഭിത്തിമത്
ഒന്നും മറ്റൊന്നിൽ ലയിച്ചിട്ടില്ല, ഒന്നും എവിടെയും സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നില്ല; എല്ലാം ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശംപോലെയാണ്, ജനനം ഇല്ലാത്തത്, ശാന്തമായത്, ഒറ്റയുള്ളത്.
അയമ് ആഭാസതേ സ്വപ്നോ നിര്നിദ്രോ ദ്രഷ്ടൃവര്ജിതഃ । അവശ്യമ്ഭാവബോധശ് ച സോ ഽനുഭൂതോ ഽപ്യ് അസന്മയഃ
ഈ സ്വപ്നം ഉറക്കം കൂടാതെ, കാണുന്നവനില്ലാതെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു; അതിന്റെ സത്യം അറിയപ്പെടുന്നു, അനുഭവപ്പെടുന്നു, എങ്കിലും അതെല്ലാം അസത്താണ്.
പുഷ്പപത്ത്രഫലാംശാത്മാ യഥൈകസ് സ്വാസ്ഥിതോ ദ്രുമഃ । അനന്തസര്വശക്ത്യാത്മാ ചൈക ഏവ തഥാ വിഭുഃ
ഒരു വൃക്ഷം സ്വയം നിലകൊണ്ടു നിൽക്കുമ്പോൾ പൂക്കൾ, ഇലകൾ, പഴങ്ങൾ, കൊമ്പുകൾ എന്നിവയെല്ലാം അതിൽ നിന്നു ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അനന്തമായ എല്ലാ ശക്തിയും ഉള്ള ഒരേ ഒരവൻ മാത്രമാണ് എല്ലാം.
മാതൃമേയപ്രമാണാദിമയാത്മകമ് അജം പദമ് । ബുദ്ധം വിസ്മൃതിമ് ആയാതി ന കദാചന കസ്യചിത്
മാപ്, അറിയുന്നവൻ, അറിയപ്പെടുന്നവൻ എന്നിവയുടെ സ്വഭാവമായ ജനനമില്ലാത്ത അവസ്ഥ, ഉണർന്നിരിക്കുന്ന ബോധത്തെ ഒരിക്കലും ആരുടേയും മനസ്സിൽ മറന്നുപോകുന്നില്ല.
ശൂന്യോദയാസ്തമയവസ്തു തമഃപ്രകാശദിക്കാലരൂപ്യ് അപി സദ് ഏകമ് അനാദിശുദ്ധമ് । ആദ്യന്തമധ്യരഹിതം സ്ഥിതമ് അച്ഛമ് അമ്ബുസോമ്യത്വവീചിവലനാഢ്യമ് ഇവൈകമ് ഏവ
ആ ഏകത്വം ആദികാലം മുതൽ ശുദ്ധവും, ഉദയം അസ്തമയം, ഇരുണ്ടും വെളിച്ചവും, ദിശകളും കാലവും എന്നിവയില്ലാത്തതും, ആരംഭം, മധ്യം, അവസാനം എന്നിവയൊന്നുമില്ലാതെ, വെള്ളംപോലെ സുതാര്യവും, ഒരൊറ്റതും, അലയോ ചലനമോ ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
അഹം ത്വമ് ഇത്യാദി ജഗത്സ്വരൂപാ വിശുദ്ധബോധൈകവിഭാ വിഭാതി । ആകാശകോശേ നിജശൂന്യതൈവ ദ്വൈതൈക്യസങ്കല്പവികല്പനാഃ ക്വ
ഞാൻ, നീ എന്നിങ്ങനെ ലോകത്തിന്റെ സ്വഭാവം ശുദ്ധബോധത്തിന്റെ ഏക പ്രകാശമായി തിളങ്ങുന്നു; ബോധത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ അതിന്റെ ശൂന്യത മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നു—അപ്പോൾ ഇരട്ടത്വം, ഏകത്വം, മറ്റു ഭാവനകൾ എവിടെയാണ്?
അഹം ജഗദ് ഇതി ഭ്രാന്തിഃ പരസ്മാത് കാരണം വിനാ । യഥോദേതി തഥാ ബ്രഹ്മന് ഭൂയഃ കാഥയ സാധു മേ
ഞാനാണ് ലോകം എന്ന ഈ ഭ്രമയ്ക്ക് പുറത്തുനിന്ന് യാതൊരു കാരണവുമില്ലാതെ ഉദയം വരുന്നു; ബ്രഹ്മൻ, ഇത് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകുന്നു എന്ന് ദയവായി വീണ്ടും എനിക്ക് വിശദമാക്കാമോ?
സമസ്താസ് സമമ് ഏവാന്തസ് സംവിദോ വിന്ദതേ യതഃ । സര്വഥാ സര്വദാ സര്വം സര്വാത്മൈകമ് അജസ് തതഃ
എല്ലാ അനുഭവങ്ങളും ഒരുപോലെ ഉള്ളിൽ തന്നെ കണ്ടെത്തപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ എല്ലായ്പ്പോഴും എല്ലായിടത്തും എല്ലാം, ജനനം ഇല്ലാത്തവൻ തന്നെയാണ്, എല്ലാറ്റിനും ഒരു ആത്മാവായി.
സര്വാദിശബ്ദാര്ഥകലാ ബ്രഹ്മൈവൈതാഃ പൃഥങ് ന തു । സര്വാര്ഥശബ്ദാദികലാരൂപമ് ആസാം ന വിദ്യതേ
'എല്ലാം', 'ആദി' എന്നിങ്ങനെയുള്ള വാക്കുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്ന എല്ലാ ശക്തികളും ബ്രഹ്മം തന്നെയാണ്, വേറിട്ടതല്ല. ആ വാക്കുകളുടെ അർത്ഥങ്ങൾക്കുള്ള രൂപങ്ങൾ ബ്രഹ്മത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടതല്ല.
കടകത്വം പൃഥഗ് ഘേമ്നസ് തരങ്ഗത്വം പൃഥഗ് ജലാത് । യഥാ ന സമ്ഭവത്യ് ഏവം ന ജഗത് പൃഥഗ് ഈശ്വരാത്
കവളത്തിന്റെ സ്വഭാവം പൊന്നിൽ നിന്ന് വേറെയായി ഇല്ലാത്തതുപോലെയും, തിരയുടെ സ്വഭാവം വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വേറെയായി ഇല്ലാത്തതുപോലെയും, ലോകം ഭഗവാനിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടതല്ല.
ഈശ ഏവ ജഗദ്രൂപം ജഗദ്രൂപം തു നേശ്വരഃ । ഹേമൈവ കടകാദിത്വം കടകത്വം തു ഹേമ നോ
ലോകത്തിന്റെ രൂപം ഭഗവാനാണ്, പക്ഷേ ലോകത്തിന്റെ രൂപം ഭഗവാൻ അല്ല. കവളത്തിന്റെ സ്വഭാവം പൊന്നാണ്, പക്ഷേ കവളത്തിന്റെ സ്വഭാവം പൊന്നല്ല.
യഥാവയവിനോ രൂപമ് അനേകാവയവാത്മകമ് । തഥാനവയവായാസ് തു ചിത്ത്വം സര്വാത്മകം ചിതഃ
പല ഭാഗങ്ങൾ ചേർന്നൊന്നായുള്ള ഒരു വസ്തുവിന്റെ രൂപം എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ തന്നെ, ഭാഗങ്ങളില്ലാത്ത മനസ്സാണ് എല്ലാറ്റിന്റെയും അടിസ്ഥാനമായുള്ള ബോധം.
യത് തുല്യകാലമ് അഖിലം തന്മാത്രാവേദനം പരേ । അന്തസ്സ്ഥം തദ് ഇദം ഭാതി ജഗദ് ഇത്യ് അഹമ് ഇത്യ് അപി
പരമനിൽ ഒരേസമയം എല്ലാം അറിയപ്പെടുന്നത്, അകത്തുനിന്ന് ഈ ലോകമായും 'ഞാൻ' എന്ന അനുഭവമായും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ലേഖൌഘാനാം യഥാ ഭേദീ സന്നിവേശശ് ശിലോദരേ । തഥാനന്യജ് ജഗദ് അഹം ചേത്യ് അന്തശ് ചിദ്ഘനേ ഘനമ്
ഒരു കല്ലിനകത്ത് പല രേഖകൾ ചേർന്ന് വ്യത്യാസങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ, അകത്തുള്ള ശുദ്ധബോധത്തിൽ ലോകവും 'ഞാൻ' എന്ന അനുഭവവും വേറിട്ടതുപോലെ തോന്നുന്നു, പക്ഷേ അവ യഥാർത്ഥത്തിൽ വേറെയല്ല.