പദ്മോ ഭൂമിപതിശ് ശ്രുത്വാ വൃത്താന്തകഥനം മനാക് । ചക്രേ സ്നാനം സമാനീതൈശ് ചതുസ്സാഗരവാരിഭിഃ
ഈ സംഭവങ്ങളുടെ വിവരങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, പത്മനാമക രാജാവ് നാലു സമുദ്രങ്ങളിൽ നിന്നുമെത്തിച്ച വെള്ളത്തിൽ വിശുദ്ധസ്നാനം നടത്തി.
തതോ ഽഭിഷിഷിചുര് വിപ്രാ മന്ത്രിണോ ഭൂഭുജശ് ശതമ് । ലബ്ധോദയമ് അനന്തേഹമ് അമരേന്ദ്രമ് ഇവാമരാഃ
അതിനുശേഷം, ബ്രാഹ്മണരും മന്ത്രിമാരും ചേർന്ന് രാജാവിനെ അഭിഷേകം ചെയ്തു, ഒരു കാലത്ത് ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ അഭിഷേകം ചെയ്തതുപോലെ.
ലീലാ ലീലാ ച രാജാഥ ജീവന്മുക്താ മഹാധിയഃ । രേമിരേ പൂര്വവൃത്താന്തകഥനൈസ് സുരതൈര് ഇവ
ലീലയും രാജാവും, ജീവൻകൊണ്ടു മോക്ഷം നേടിയ മഹാത്മാക്കളായി, തങ്ങളുടെ പഴയ അനുഭവങ്ങൾ ഓർമ്മിച്ച് പ്രേമികൾ സന്തോഷിക്കുന്നതുപോലെ ആനന്ദിച്ചു.
സരസ്വത്യാഃ പ്രസാദേന സ്വപൌരുഷകൃതേന തത് । പ്രാപ്തം ലോകദ്വയം ശ്രേയഃ പദ്മേനേതി മഹീഭുജാ
സരസ്വതിയുടെ അനുഗ്രഹത്താലും സ്വന്തം പരിശ്രമത്താലും പത്മരാജാവ് ഇരുവിശ്വങ്ങളിലും പരമശ്രേയസ് നേടുകയുണ്ടായി.
പ്രജ്ഞപ്തിജ്ഞാനസംബുദ്ധോ രാജാ ലീലാദ്വയാന്വിതഃ । ചക്രേ വര്ഷായുതാന്യ് അഷ്ടൌ തത്ര രാജ്യമ് അനിന്ദിതമ്
അവിടെയുള്ള രാജാവ്, മനസ്സിന്റെ തെളിഞ്ഞ അറിവിലൂടെ ഉണർന്നു, അദ്വൈതത്തിന്റെ ലീലയിൽ ലയിച്ചവനായി, ആ രാജ്യത്തിൽ എട്ടായിരം വർഷം കുറ്റമില്ലാതെ ഭരിച്ചുവെന്ന് പറയുന്നു.
ജീവന്മുക്തോ ജിതമനാ ജിതപഞ്ചേന്ദ്രിയഭ്രമഃ । അസംസക്തമനാ മൌനീ യഥാപ്രാപ്താനുവൃത്തിമാന്
അവൻ ജീവൻകൊണ്ടു തന്നെ മോചിതനായി, മനസ്സിനെ ജയിച്ച്, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഭ്രമം തരണം ചെയ്ത്, മനസ്സിൽ ആസ്വാദനമില്ലാതെ, മൗനത്തിൽ, സ്വയം ലഭിക്കുന്നതിനെ മാത്രം പിന്തുടർന്ന് ജീവിച്ചു.
തസ്യ ലാവണ്യജലധേര് ബിന്ദുര് ഇന്ദുര് ഇവോദ്ധൃതഃ । തസ്യ പ്രതാപകല്പാഗ്നേര് ഭാനുഃ കണ ഇവോത്ഥിതഃ
അവന്റെ സൗന്ദര്യസമുദ്രത്തിൽ നിന്നൊരു തുള്ളി പോലെ ചന്ദ്രൻ ഉയർന്നുവന്നതുപോലെയും, അവന്റെ മഹത്വത്തിന്റെ അഗ്നിയിൽ നിന്നൊരു കണിപോലെ സൂര്യൻ ഉദിച്ചതുപോലെയും ആയിരുന്നു.
ജീവന്മുക്താസ് ത ഇത്യ് ഏവം രാജ്യം വര്ഷായുതാഷ്ടകമ് । കൃത്വാ വിദേഹമുക്തത്വമ് ആസേദുസ് സിദ്ധസംവിദഃ
അങ്ങനെ, അവർ ജീവിച്ചിരിക്കെ തന്നെ മോക്ഷം നേടിയവരായിരുന്നു; എട്ടായിരം വർഷം രാജ്യം ഭരിച്ചശേഷം, ശരീരമില്ലാത്ത മോക്ഷം, പൂർണ്ണമായുള്ള ബോധം അവർ നേടി.
ഏതത് തേ കഥിതം രാമ ദൃശ്യദോഷനിവൃത്തയേ । ലീലോപാഖ്യാനമ് അനഘ ഘനതാം ജഗതസ് ത്യജ
രാമാ, ഈ ലീലയുടെ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞത് ദൃഷ്ടിയിലെ തെറ്റുകൾ നീക്കാനാണ്. പാപരഹിതനായ നീ, ലോകത്തെ ഭാരംപോലുള്ളതെന്ന ധാരണ ഉപേക്ഷിക്കണം.
ശാന്തൈവ ദൃശ്യസത്താസ്യാശ് ശമനം നോപയുജ്യതേ । സതോ ഹി മാര്ജനം ക്ലേശോ നാസതസ് തു കദാചന
കാണപ്പെടുന്നവയുടെ സത്ത സ്വാഭാവികമായും ശാന്തമാണ്; അതിനെ അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിച്ചിട്ടൊന്നും പ്രയോജനം ഇല്ല. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉള്ളതിനെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നത് കഷ്ടമാണ്; ഇല്ലാത്തതിനെ ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ട ആവശ്യമൊന്നുമില്ല.
ജ്ഞാനേനാകാശരൂപേണ ദൃശ്യം ജ്ഞേയം ഖരൂപകമ് । ഇത്യ് ഏകീഭൂതമ് ആലോക്യ ജ്ഞസ് തിഷ്ഠത്യ് അമ്ബരോപമഃ
ആകാശസ്വഭാവമുള്ള ജ്ഞാനത്തിലൂടെ, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളത് തന്നെയാണ് അറിയപ്പെടുന്നത് എന്നും കണ്ടാൽ, അങ്ങനെ ജ്ഞാനി ആകാശംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
പൃഥ്വ്യാദിരഹിതേനേദം ചിദ്ഭാസൈവ സ്വയമ്ഭുവാ । സാധിതം യദ് അസിദ്ധേന തന് ന ദ്വ്യാത്മ ന സാധിതമ്
ഭൂമി മുതലായവയൊന്നുമില്ലാതെ, ഇതെല്ലാം സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രകാശം മാത്രമാണ്. സാധിച്ചിട്ടില്ലാത്തതുകൊണ്ട് സാധിച്ചതു യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇരട്ടസ്വഭാവമുള്ളതല്ല, അതും യഥാർത്ഥത്തിൽ സാധിച്ചതുമല്ല.
സംവിദ് യഥാ യാ യതതേ സാ തഥാ ബാഹ്യലേഖികാ । വിസൃതാ സൃഷ്ടിചിന്നദ്യാം യാവദ് യത്നാന് ന ബോധിതാ
ചൈതന്യം എങ്ങനെ ശ്രമിച്ചാലും, അതുപോലെ തന്നെ പുറത്തുള്ള രൂപവും കാണപ്പെടുന്നു. സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവാഹത്തിൽ അതിനെ വിട്ടയച്ചാൽ, ശ്രമം ചെയ്യാതെ അത് ഉണരുന്നില്ല.
ചിദാകാശാവഭാസോ ഽയം ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ ബുധ്യതേ । ചിദ്വ്യോമ്നൈവാത്മനി സ്വച്ഛേ പരമാണുകണം പ്രതി
ഈ ലോകം ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം. അതുപോലെ തന്നെ, ശുദ്ധമായ ആത്മാവിൽ, അത്യന്തം ചെറുതായിട്ടുള്ള അണുവിൽ പോലും ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം തെളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഏവമ് അസ്യാ മുധാഭ്രാന്തേഃ കാ സത്താ കേവ വാസനാ । കാസ്ഥാ കാ നിയതിഃ കേഹാ കാവശ്യമ്ഭാവിതോച്യതാമ്
ഇങ്ങനെ ഭ്രമയാൽ നിറഞ്ഞ ഈ അവസ്ഥയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത എന്ത്, വാസന എന്ത്, അവസ്ഥ എന്ത്, വിധി എന്ത്, ശരീരം എന്ത്, നിർഭാഗ്യത എന്ത് എന്ന് പറയാൻ എന്തുണ്ട്?
സര്വം ചൈതദ് യഥാദൃഷ്ടം സ്ഥിതമ് ഇത്ഥമ് അഖണ്ഡിതമ് । മായൈവൈവമ് അനന്തേയം ന ച മായാസ്തി കാചന
ഇവയെല്ലാം നമ്മൾ കാണുന്നപോലെ തന്നെ, അഖണ്ഡമായിത്തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. അനന്തതയിൽ ഇതെല്ലാം മായയാണെന്നു തോന്നുന്നു, പക്ഷേ യഥാർത്ഥത്തിൽ മായയെന്നു പറയാൻ ഒന്നുമില്ല.
അഹോ നു പരമാ ദൃഷ്ടിര് ദര്ശിതാ ഭഗവംസ് ത്വയാ । ദാവാര്ചിര്ദൃശ്യകക്ഷ്യാണാം ദാഹശാന്തൌ കലൈന്ദവീ
ഭഗവന്, നീ എന്നെ കാണിച്ച ഈ മഹത്തായ ദർശനം അതിമനോഹരമാണ്. കാട്ടുതീ പോലെ ദഹിക്കുന്ന ഇഹലോക വസ്തുക്കളുടെ വേദന ശമിപ്പിക്കുന്നതിൽ ചന്ദ്രൻ പോലെ തണുപ്പും ആശ്വാസവും പകരുന്നു.
അഹോ നു സുചിരേണൈതജ് ജ്ഞാതം ജ്ഞാതവ്യമ് അക്ഷതമ് । മയാ യഥേദം യച് ചേദം യാദൃക് ചേദം യതോ യദാ
ഏറെക്കാലം കഴിഞ്ഞ് ഞാൻ ഈ അക്ഷയമായ ജ്ഞാനം അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. എന്താണിത്, എങ്ങനെയാണിത്, എപ്പോഴാണിത്, എവിടെയാണ് ഇതിന്റെ ആരംഭം — എല്ലാം ഞാൻ മനസ്സിലാക്കി.
ശാമ്യാമീവ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ നിര്വാമീവാവികല്പനഃ । ഏതദ് ആശ്ചര്യമ് ആഖ്യാനം വ്യാഖ്യാനം ശാസ്ത്രദൃഷ്ടിഷു
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ അതീവ ശാന്തനായി, വ്യത്യാസങ്ങൾ ഇല്ലാത്തവനായി തോന്നുന്നു. ഈ അത്ഭുതകരമായ കഥയും വിശദീകരണവും ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ കാണുന്ന ദർശനങ്ങളോടു ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ഇദം മേ ഭഗവന് ബ്രൂഹി സംശയം സര്വകോവിദ । തവ പാതും ന തൃപ്തോ ഽസ്മി ശ്രോത്രപാത്രൈര് വചോഽമൃതമ്
ഭഗവന്, സകലവും അറിയുന്നവനേ, എന്റെ ഈ സംശയം നീ പറഞ്ഞുതരണമേ. നിന്റെ വാക്കുകളുടെ അമൃതം എന്റെ ചെവികളിലൂടെ കുടിച്ചിട്ടും ഞാൻ തൃപ്തനല്ല.
സ സര്ഗത്രിതയേ കാലോ ലീലാഭര്തുര് ഹി യോഗതഃ । സ ക്വചിത് കിമ് അഹോരാത്രഃ ക്വചിത് കിം മാസമാത്രകഃ
മൂന്ന് സൃഷ്ടികളിലും കാലം, യുക്തിയോടെ കളിക്കുന്ന ദൈവത്തിന്റെ ലീലയാണ്. ചിലപ്പോള് അത് ഒരു ദിവസം മാത്രം, ചിലപ്പോള് ഒരു മാസം മാത്രം.
ക്വചിത് കിം ബഹുവര്ഷാണി കസ്യചിത് കിം സുപേലവഃ । കസ്യചിത് കിം മഹാദീര്ഘഃ കസ്യചിത് കിം ക്ഷണസ്ഥിതഃ
ചിലപ്പോള് പല വര്ഷങ്ങളോളം നീളുന്നു, ആരെങ്കിലുമൊരാളിന് അതിവേഗം അവസാനിക്കും, മറ്റൊരാളിന് അതിവിശാലം, മറ്റൊരാളിന് ഒരു നിമിഷം മാത്രം.
ഇതി മേ ഭഗവന് ബ്രൂഹി ത്വം യഥാവദ് അനുഗ്രഹാത് । സകൃച് ഛ്രുതം ന വിശ്രാന്തിമ് ഏതി ലോഷ്ടേ യഥാ ജലമ്
അതിനാല് ദയവായി, ഭഗവനേ, ശരിയായി എന്നോട് പറയൂ. ഒരിക്കല് കേട്ടാലും മനസിന് ശാന്തി ലഭിക്കില്ല, മണ്ണ് കട്ടയില് വെള്ളം നിലനില്ക്കാത്തതുപോലെ.
യേന യേന യദാ യദ് യദ് യഥാ സംവേദ്യതേ ഽനഘ । തേന തേന തദാ തത് തത് തഥാ സമനുഭൂയതേ
പാപരഹിതനേ, എന്ത് കാര്യമായാലും, എപ്പോഴായാലും, എങ്ങനെയായാലും, അതു എങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടുന്നുവോ, അതേപോലെയാണ് അതു അനുഭവപ്പെടുന്നത്.
അമൃതത്വം വിഷം യാതി സദൈവാമൃതവേദനാത് । ശത്രുര് മിത്രത്വമ് ആയാതി മിത്രസംവിത്തിവേദനാത്
അമൃതം എന്നത് എപ്പോഴും വിഷം എന്നറിഞ്ഞാൽ അതു വിഷമായിത്തീരും; ശത്രുവിനെ സ്നേഹത്തോടെ നോക്കുമ്പോൾ അവൻ സുഹൃത്ത് ആകും.
യഥാഭാവിതമ് ഏതേഷാം പദാര്ഥാനാം നിജം വപുഃ । തദ് ഏവ ഹി ചിരാഭ്യാസാന് നിയതേര് വശമ് ആഗതമ്
എന്തിനെയും എങ്ങനെ മനസ്സിൽ രൂപപ്പെടുത്തുന്നുവോ അതുപോലെയാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവം; ദീർഘകാലം അങ്ങനെ ചിന്തിച്ചാൽ അതു വിധിയുടെ നിയന്ത്രണത്തിലേക്ക് വരും.
കചനൈകാത്മികൈഷാ ചിദ് യഥാ കചതി യാദൃശമ് । തഥാ തത്രാശു ഭവതി തത് സ്വഭാവൈകകാരണാത്
ഈ ചൈതന്യം ഒരൊറ്റ സ്വഭാവമുള്ളതാണു്; എങ്ങനെ ചിന്തിച്ചാലോ അതുപോലെയാണ് അതു പ്രകടമാകുന്നത്. അതിന്റെ തന്നെ സ്വഭാവം കാരണം അതു ഉടൻ അങ്ങനെയാകും.
നിമേഷേ യദി കല്പൌഘം പ്രവിദന് പരിവിന്ദതേ । നിമേഷ ഏവ തത് കല്പീഭവത്യ് അത്ര ന സംശയഃ
ഒരു നിമിഷത്തിൽ അനേകം കാലഘട്ടങ്ങൾ കാണുന്നുവെങ്കിൽ, ആ നിമിഷത്തുതന്നെ അവയെല്ലാം സാക്ഷാൽക്കരിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
കല്പേ യദി നിമേഷത്വം വേത്തി കല്പോ ഽപ്യ് അസൌ തതഃ । നിമേഷീഭവതി ക്ഷിപ്രം താദൃഗ്രൂപാത്മികാ ഹി ചിത്
ഒരു കല്പം തന്നെ ഒരു നിമിഷം എന്നായി തിരിച്ചറിയുമ്പോള്, ആ കല്പം ഉടന് തന്നെ നിമിഷമായി മാറും; കാരണം, മനസ്സിന് ഏത് രൂപം ആഗ്രഹിക്കുമോ അതേ രൂപം അതിന് കിട്ടും.
ദുഃഖിതസ്യ നിശാ കല്പസ് സുഖിനസ് സൈവ ച ക്ഷണഃ । ക്ഷണസ് സ്വപ്നേ ഭവേത് കല്പഃ കല്പശ് ച ഭവതി ക്ഷണഃ
ദു:ഖമുള്ളവന് ഒരു രാത്രി ഒരു കല്പം പോലെ ദീര്ഘമായി തോന്നും; സന്തോഷമുള്ളവന് ആ രാത്രി ഒരു നിമിഷം പോലെ ചെറുതാവും. സ്വപ്നത്തില് ഒരു നിമിഷം കല്പം പോലെ ദീര്ഘമായി അനുഭവപ്പെടാം, കല്പം ഒരു നിമിഷം പോലെ കടന്നുപോകുകയും ചെയ്യും.