നിര്ജീവം പതിതം ഭൂമൌ സംശുഷ്കമ് ഇവ പല്ലവമ് । കാഷ്ഠകുഡ്യോപസംജാതം ശവം തുഹിനശീതലമ്
ജീവൻ ഇല്ലാതെ നിലത്ത് വീണു കിടക്കുന്ന ഉണങ്ങിയ ഇലപോലെയാണ് ആ ശവം. മരക്കെട്ടിനരികിൽ, മഞ്ഞുപോലെ തണുത്തതായിരുന്നു അതു.
തതോ മന്ത്രിഭിര് ആഗത്യ മൃതൈവേയമ് ഇതി സ്വയമ് । ക്ലേദലോകാദ് വിനിര്ണീയ ഭീത്യാ നിഷ്കാലിതം ഗൃഹാത്
അപ്പോൾ മന്ത്രിമാർ വന്നു, അവൾ മരിച്ചുവെന്ന് ഉറപ്പാക്കി, ചീന്തലിന്റെ അടയാളങ്ങൾ നോക്കി ഭയത്താൽ അവളെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കി.
ബഹുനാത്ര കിമ് ഉക്തേന നീത്വാ ചന്ദനദാരുഭിഃ । ചിതൌ പ്രക്ഷിപ്യ സഘൃതം സഹസാ ഭസ്മസാത്കൃതമ്
ഇവിടെ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതില്ല. അവളെ എടുത്ത് ചന്ദനമരവും നെയ്യും ചേർത്ത് ചിതയിൽ വെച്ചു, ഉടൻ തന്നെ എല്ലാം ചാരമായി.
തതോ രാജ്ഞീ മൃതേ ഽത്യുച്ചൈഃ കൃത്വാ രോദനമ് ആകുലഃ । പരിവാരസ് തവാശേഷഃ കൃതവാന് ഔര്ധ്വദേഹികമ്
പിന്നീട് രാജ്ഞി മരിച്ചതോടെ വലിയ കരച്ചിലും ആകുലതയും ഉണ്ടായി; നിന്റെ എല്ലാ അനുചിതരും ആന്തരിക ക്രിയകൾ നടത്തി.
ഇദാനീം ത്വാമ് ഇഹാലോക്യ സശരീരാമ് ഇഹാഗതാമ് । പരലോകാദ് ആഗതേതി മഹച് ചിത്രം ഭവിഷ്യതി
ഇപ്പോൾ നിന്നെ ശരീരത്തോടെ ഇവിടെ കാണുമ്പോൾ, നീ പരലോകത്തിൽ നിന്ന് തിരികെ വന്നതാണെന്നു എല്ലാവർക്കും വലിയ അത്ഭുതമായിരിക്കും.
ത്വം തു തേനൈവ ദേഹേന സത്യസങ്കല്പതസ് സുതേ । ദൃശ്യസേ സ്വവദാതേന തേന ചിത്തം തവോപരി
നിന്റെ സത്യസങ്കല്പശക്തിയാൽ, അതേ ശരീരത്തിൽ തന്നെ, മകനോടുള്ള നിന്റെ ഉന്നതമായ മനസ്സോടെ നീ ഇവിടെ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
യദ്വാസനാ ത്വമ് അഭവോ ദേഹം പ്രതി തദ് ഏവ തേ । രൂപമ് അഭ്യുദിതം ബാലേ തേന പ്രാക്സദൃശം തവ
ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് നിനക്കുണ്ടായിരുന്ന ആ ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ്, കുഞ്ഞേ, അതേ രൂപം നിനക്കിപ്പോൾ വീണ്ടും ലഭിച്ചത്.
സ്വവാസനാനുസാരേണ സര്വസ് സര്വം ഹി പശ്യതി । ദൃഷ്ടാന്തോ ഽത്രാവിസംവാദീ ബാലവേതാലദര്ശനമ്
ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് എല്ലാം കാണുന്നു; ഇതിന് ഉദാഹരണമായി, ബാലവേതാളനെ കാണുന്നതാണ്.
ആതിവാഹകദേഹാസി സമ്പന്നാ സിദ്ധസുന്ദരീ । വിസ്മൃതസ് തവ ദേഹോ ഽസൌ പ്രാക്തനോ നയതസ് സ്വയമ്
നീ ഇപ്പോൾ സൂക്ഷ്മശരീരം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു, സിദ്ധിയും സൗന്ദര്യവും നിറഞ്ഞവളായിരിക്കുന്നു; നിന്റെ പഴയ ശരീരം നീ മറന്നിരിക്കുന്നു, അതു സ്വയം വിട്ടുപോകുന്നു.
ദൃഢാതിവാഹികദൃശഃ പ്രശാമ്യത്യ് ആധിഭൌതികഃ । ബുദ്ധസ്യ ദൃശ്യമാനോ ഽപി ശരന്മേഘ ഇവാമ്ബരേ
സൂക്ഷ്മശരീരത്തിൽ ദൃഢമായ ദൃഷ്ടിയുള്ളവർക്കു ദേഹികമായ വേദന ശമിക്കപ്പെടുന്നു, അതു ബോധമുള്ളവന് കാണുന്നുണ്ടെങ്കിലും ആകാശത്തിലെ മഴമേഘംപോലെയാണ്.
രൂഢാതിവാഹികീഭാവശ് ശവോ ഭവതി ദേഹകഃ । നിര്ജലാമ്ഭോദസദൃശോ നിര്ഗന്ധകുസുമോപമഃ
സൂക്ഷ്മശരീരാവസ്ഥ ഉറപ്പുള്ളപ്പോൾ ഭൗതികശരീരം ശവംപോലെയാകും; വെള്ളമില്ലാത്ത മേഘംപോലെയും സുഗന്ധമില്ലാത്ത പുഷ്പംപോലെയും.
അദ്യാരഭ്യ പ്രരൂഢായാമ് ആതിവാഹികസംവിദി । ദേഹോ വിസ്മൃതിമ് ആയാതി ഗര്ഭസംസ്ഥേവ യൌവനേ
ഇന്നുമുതൽ സൂക്ഷ്മശരീരബോധം വളർന്നതുകൊണ്ട്, ശരീരം മറന്നുപോകുന്നു; ബാല്യത്തിൽ ഗർഭാവസ്ഥയെ മറക്കുന്നതുപോലെ.
ഏകത്രിംശേ ഽദ്യ ദിവസേ പ്രാപ്താ വയമ് ഇഹാമ്ബരമ് । പ്രഭാതേ മോഹിതേ ദാസ്യൌ മയൈതേ നിദ്രയാധുനാ
ഇന്ന് മുപ്പത്തൊന്നാം ദിവസം, നാം ഈ ആകാശത്ത് എത്തിച്ചേർന്നു. രാവിലെ ഈ രണ്ട് ദാസിമാർ ഉറക്കത്തിൽ ആകൃഷ്ടരായി ഭ്രമിച്ചുപോയിരുന്നു.
തദ് ഏഹി യാവല് ലീലായൈ ലീലേ സങ്കല്പലീലയാ । ആത്മാനം ദര്ശയാവോ ഽസ്യൈ വ്യവഹാരഃ പ്രവര്തതാമ്
അതിനാൽ, ലീലേ, നമുക്ക് കളിയ്ക്കായി, ചിന്തയുടെ കളിയിലൂടെ, അവള്ക്ക് നമ്മളെ കാണിക്കാം. അങ്ങനെ പ്രവൃത്തികൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കാം.
ആവാം താവദ് ഇമേ ലീലാ പശ്യത്വ് ഇത്യ് ഏവ ചിന്തിതേ । ജ്ഞപ്ത്യാ ദേവ്യൌ തതസ് തത്ര ദൃശ്യേ ദീപ്തേ ബഭൂവതുഃ
'നമുക്ക് ലീലയുടെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമാവാം' എന്ന ചിന്തയുണ്ടായ ഉടൻ, അവിടെ ആ ദൃശ്യത്തിൽ പ്രകാശത്തോടെ ആ രണ്ടു ദേവികൾ ദൃശ്യമായി.
സാ വിദൂരഥലീലാഥ സമാകുലവിലോചനാ । ഗൃഹമ് ആലോകയാമ് ആസ തത് തേജഃപുഞ്ജഭാസുരമ്
അപ്പോൾ വിദൂരഥന്റെ ഭാര്യയായ ലീല, അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ, ആ പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ഭവനം നോക്കി നിന്നു.
ചന്ദ്രബിമ്ബാദ് ഇവോത്കീര്ണം ധൌതം ഹേമദ്രവൈര് ഇവ । ജ്വാലായാ ഇവ ശീതായാസ് സുമധ്യമ് ഇവ ഭിത്തിമത്
ചന്ദ്രന്റെ പിറകിൽ നിന്ന് തീർത്തതുപോലെയും, പൊന്നിന്റെ ഒഴുക്കിൽ കഴുകിയതുപോലെയും, തണുത്ത ജ്വാലപോലെയും, ഉറപ്പുള്ള മതിലിൽ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച സുന്ദരമായ വള്ളിപോലെയും.
ഗൃഹമ് ആലോക്യ പുരതോ ലീലാജ്ഞപ്തീ വിലോക്യതേ । ഉത്ഥായ സമ്ഭ്രമവതീ തയോഃ പാദേഷു സാപതത്
അവൾ വീട്ടിനെ മുന്നിൽ കണ്ടു, കളിയോടെ വിളിച്ചിരിപ്പും മനസ്സിലാക്കി, ഉടനെ എഴുന്നേറ്റ് ആവേശത്തോടെ അവരുടെ കാലുകളിൽ വീണു.
മജ്ജയായാഗതേ ദേവ്യൌ ജയതം ജീവിതപ്രദേ । ഇഹ പൂര്വമ് അഹം പ്രാപ്താ ഭവത്യോര് മാര്ഗശോധിനീ
മജ്ജയാദേവി എത്തിച്ചേരുമ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു: 'ജയമുണ്ടാകട്ടെ, ജീവൻ നൽകുന്നവരേ! ഞാൻ വഴിയൊരുക്കി നിങ്ങൾക്കുമുമ്പായി ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
ഇത്യ് ഉക്തവത്യാം തസ്യാം താ മാനിന്യോ മത്തയൌവനാഃ । ഉപാവിശന് വിഷ്ടരേഷു ലതാ മേരുശിരസ്സ്വ് ഇവ
അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അഭിമാനവും യൗവനത്തിന്റെ മദവും നിറഞ്ഞ ആ സ്ത്രീകൾ, മേരു പർവതത്തിന്റെ മുകളിലെ വള്ളികൾപോലെ, ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
സുതേ വദ കഥം പ്രാപ്താ ത്വമ് ഇമം ദേശമ് ആദിതഃ । കിം വൃത്തം തേ ത്വയാ ദൃഷ്ടം കിമ് ഇവാധ്വനി കുത്ര വാ
മകനേ, ആദ്യം നീ എങ്ങനെയാണ് ഈ സ്ഥലത്ത് എത്തിയത് എന്ന് പറയൂ. വഴിയിൽ നിന്നെ എന്താണ് സംഭവിച്ചത്, നീ എന്തെല്ലാം കണ്ടു, എവിടെയാണ് കണ്ടത്?
ദേവി തസ്മിന് പ്രദേശേ സാ ജാതമൂര്ഛാ തദാഭവമ് । ദ്വിതീയേന്ദുകലേവാഹം കല്പാന്തജ്വാലയാവൃതാ
ദേവി, ആ സ്ഥലത്ത് ഞാൻ അന്നേയ്ക്ക് മനസ്സില്ലാതെ വീണു. കാലം അവസാനിക്കുമ്പോൾ തീയിൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന കിഴക്കേ ചന്ദ്രനെപ്പോലെയാണ് ഞാൻ ആയത്.
ന ചേതിതം മയാ കിഞ്ചിത് സമം വിഷമമ് ഏവ വാ । തതസ് തരലപക്ഷ്മാന്തേ വിനിമീല്യ വിലോചനേ
എനിക്ക് അത്രയും സന്തോഷകരമോ ദുഃഖകരമോ ആയ ഒന്നും മനസ്സിലായില്ല. അതിനുശേഷം, വിറയുന്ന കണ്പീലികൾ താഴെവെച്ച് ഞാൻ കണ്ണുകൾ അടച്ചു.
തതോ മരണമൂര്ഛാന്തേ പശ്യാമി പരമേശ്വരി । യാവദ് അഭ്യുത്ഥിതാസ്മ്യ് ആശു പ്ലുതാ ച ഗഗനോദരമ്
അങ്ങനെ ആ മരണമെന്നതുപോലെയുള്ള അവസ്ഥയ്ക്ക് ശേഷം, പരമേശ്വരിയേ, ഞാൻ കണ്ടു—പെട്ടെന്ന് ഞാൻ എഴുന്നേറ്റ് ആകാശവിസ്തൃതിയിൽ പറന്നു.
ഭൂതാകാശേ ഽനിലരഥം സമാരൂഢാസ്മ്യ് അഹം തഥാ । ആനീതാ ഗന്ധലേഖേവ തേനാഹമ് ഇമമ് ആലയമ്
ഭൂതങ്ങളുടെ ആകാശത്ത് ഞാൻ കാറ്റിന്റെ രഥത്തിൽ കയറി. സുഗന്ധരേഖയെപ്പോലെ എന്നെ ഇവിടത്തെ ഈ വീടിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
ഇഹ പശ്യാമി സദനം നായകേനാഭ്യലങ്കൃതമ് । ദീപ്തദീപം വിവിക്തം ച മഹാര്ഹശയനാന്വിതമ്
ഇവിടെ ഞാൻ കാണുന്നത്, ഉടമ അലങ്കരിച്ച ഒരു വീട്. പ്രകാശമുള്ള വിളക്കുകളും, ശാന്തമായ അന്തരീക്ഷവും, വിലയേറിയ ഒരു കിടക്കയും അതിൽ ഉണ്ട്.
പതിമ് ആലോകയാമീമം യാവദ് ഏഷ വിദൂരഥഃ । ശേതേ കുസുമഗുപ്താങ്ഗോ മധുഃ പുഷ്പവനേ യഥാ
എന്റെ ഭർത്താവായ വിദ്യുരഥനെ ഞാൻ കാണുന്നു. പൂക്കൾ കൊണ്ട് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട ശരീരത്തോടെ, പുഷ്പവനത്തിലെ തേൻപോലെ അദ്ദേഹം കിടക്കുന്നു.
അഥ സങ്ഗ്രാമസംരമ്ഭശ്രമാര്തോ ഽയം സ്വപിത്യ് അലമ് । ഇതി നിദ്രാ മയാസ്യൈവം ദേവേശ്വരി ന വാരിതാ
യുദ്ധത്തിന്റെ ക്ഷീണത്തിൽ നിന്ന് അവൻ ഇപ്പോൾ ആഴമായി ഉറങ്ങുന്നു. അതിനാൽ, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ, ഞാൻ അവന്റെ ഉറക്കം തടഞ്ഞില്ല.
അനന്തരമ് ഇമം ദേശം പ്രാപ്തേ ദേവ്യാവ് ഇമേ ത്വ് ഇതി । യഥാനുഭൂതം കഥിതം മദനുഗ്രഹകാരിണി
അവിടെ ദേവി എത്തിച്ചേരുമ്പോള്, അനുഭവിച്ചതെല്ലാം ഞാന് നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കാനായി വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഹേ ഹംസഹാരിഗാമിന്യൌ ലീലേ ലലിതലോചനേ । ഉത്ഥാപയാമോ നൃപതിം ശവതല്പതലാദ് ഇമമ്
ഹംസംപോലെ സുന്ദരമായി സഞ്ചരിക്കുന്നവളേ, കളിയോടു കാഴ്ചയുള്ളവളേ, നമുക്ക് ഈ രാജാവിനെ ശവക്കിടക്കയില് നിന്ന് എഴുന്നേല്പ്പിക്കാം.