ഉദേത്യ് അസത്യമ് ഏവാശു തഥാസത്യമ് പ്രലീയതേ । ഭ്രാന്തിര് ഹി ഭ്രമതോ രജ്ജ്വാമ് ഇവ സര്പത്വസങ്ഗ്രഹേ
അസത്യമായ കാര്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഉദയം ചെയ്യുകയും അതുപോലെ തന്നെ വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. മനസ്സിൽ ഭ്രമം ഉള്ളവർക്കാണ്, കയറിനെ പാമ്പ് എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഭ്രമവും ഉണ്ടാകുന്നത്.
സമസ്തസ്യാപ്രബുദ്ധസ്യ മനോജാതസ്യ കസ്യചിത് । വിഡമ്ബേന ദൃഗ് ഏവേയം മിഥ്യാരൂഢിമ് ഉപാഗതാ
മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചിട്ടും ഉണരാത്ത ഒരാളുടെ കാഴ്ച്ചയെന്നത് വെറും അനുകരണമാണ്, അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമെന്ന രൂപം മാത്രമേയുള്ളൂ.
സ്വപ്നോപലമ്ഭം സര്ഗാഖ്യം സ്വം സര്വോ ഽനുഭവന് സ്ഥിതഃ । ചിരമ് ആവൃത്തദേഹാത്മാ ഭൂചക്രസ്ഫുരണം യഥാ
ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, സൃഷ്ടിയെ സ്വപ്നം പോലെ കാണുന്നു; പലതവണ ജന്മം ലഭിക്കുന്നവൻ ഭൂമിയുടെ ചക്രം ചലിക്കുന്നതുപോലെ അതിനെ അനുഭവിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മംല് ലോകൈഃ പുരസ്സ്ഥസ്യ ഗച്ഛതോ യോഗിനോ നിജാമ് । ആതിവാഹികതാം ദേഹഃ കീദൃശോ ഽയം വിലോക്യതേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ ലോകങ്ങളോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് പോകുന്ന യോഗിക്ക്, ഈ ശരീരം ഒരു യാത്രാസാധനമായി എങ്ങനെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്?
ദേഹാദ് ദേഹാന്തരപ്രാപ്തിഃ പൂര്വദേഹവിനാശദാ । ആതിവാഹികദേഹേ ഹി സ്വപ്നേഷ്വ് ഇവ വികസ്വരാ
ഒരു ശരീരം നശിച്ചപ്പോൾ, മറ്റൊരു ശരീരത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. ആ ഇടക്കാല ശരീരം, സ്വപ്നങ്ങളിൽ കാണുന്ന പോലെ, പ്രകാശമുള്ളതായിരിക്കും.
യഥാതാപേ ഹിമകണശ് ശരദ്വ്യോമ്നി സിതോ ഽമ്ബുദഃ । ദൃശ്യമാനോ ഽപ്യ് അദൃശ്യത്വമ് ഏത്യ് ഏവം യോഗിദേഹകഃ
പകൽവെളിച്ചത്തിൽ തണലിന്റെ തുള്ളി ഉണങ്ങി പോകുന്നതുപോലെയും, ശരത്കാല ആകാശത്തിൽ വെളുത്ത മേഘം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെയും, യോഗിയുടെ ശരീരം കാണുന്നവർക്കു കാണാതാവുന്നു.
ഝഗിത്യ് ഏവാഥവാ കശ്ചിദ് യോഗിദേഹോ ന ലക്ഷ്യതേ । സയോഗിഭിഃ പുരോ വേഗാത് പ്രോഡ്ഡീന ഇവ ഖേ ഖഗഃ
ഒരിക്കൽ, മറ്റുള്ള യോഗികൾക്ക് മുന്നിൽ, ആ യോഗിയുടെ ശരീരം പെട്ടെന്ന് കാണാതാകാം, ആകാശത്ത് പെട്ടെന്ന് പറന്നുയരുന്ന പക്ഷിയെപ്പോലെ.
സ്വവാസനാക്രമേണൈവ ക്വചിത് കേചിത് കദാചന । മൃതോ ഽയമ് ഇതി പശ്യന്തി കംചിദ് യോഗിനമ് അഗ്രഗാഃ
തങ്ങൾക്കുള്ള സ്വഭാവംപ്രകാരം, ചിലർ ചിലപ്പോൾ മുന്നിൽ കാണുന്ന ഒരു യോഗിയെ, 'ഇവൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്നു കരുതുന്നു.
ഭ്രാന്തിമാത്രം തു ദേഹാത്മ തേഷാം തദ് ഉപശാമ്യതി । സത്യബോധേന രജ്ജൂനാം സര്പബുദ്ധിര് ഇവാത്മനി
അവർക്കു ശരീരത്തെയും ആത്മാവിനെയും ഒന്നായി കാണുന്നത് ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്. സത്യമായ അറിവ് ലഭിച്ചാൽ, കയറിനെ പാമ്പാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതു പോലെ, ആ ഭ്രമം അകറ്റപ്പെടും.
കോ ദേഹഃ കസ്യ വാ സത്താ കസ്യ നാശഃ കഥം കുതഃ । സ്ഥിരം തദ് ഏവം യദ് അഭൂദ് അബോധഃ കേവലം ഗതഃ
ശരീരം എന്ത്? ആരുടെ സത്തയാണ്? ആരുടെ നാശം? എങ്ങനെയാണ്, എവിടുനിന്നാണ്? ഇതെല്ലാം സ്ഥിരമായ അജ്ഞാനമായിരുന്നു, അതിപ്പോൾ അകന്നു പോയി.
ആതിവാഹികതാം യാതി ആധിഭൌതിക ഏവ കിമ് । ഉതാന്യ ഇതി മേ ബ്രൂഹി യേനോഹ്യ ഇവ ന പ്രഭോ
പ്രഭോ, ആധിഭൗതിക ശരീരം സൂക്ഷ്മശരീരമായിലാണോ മാറുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ വേറേതാണോ? ദയവായി പറയൂ, ഞാൻ ഇതിൽ അജ്ഞതയിൽ ആകുന്നു.
ബഹുശോ ഽപ്യ് ഉക്തമ് ഏതന് മേ ന ഗൃഹ്ണാസി കിമ് ഉത്തരമ് । ആതിവാഹിക ഏവാസ്തി നാസ്ത്യ് ഏവേഹാധിഭൌതികഃ
ഇത് ഞാൻ പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടും നീ ഉത്തരം സ്വീകരിക്കാതിരിയ്ക്കുന്നതെന്ത്? ഇവിടെ സൂക്ഷ്മശരീരം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ; ആധിഭൗതിക ശരീരം ഇല്ല.
തസ്യൈവാഭ്യാസതോ ഽഭ്യേതി സാധിഭൌതികതാമതിഃ । യദാ ശാമ്യതി സൈവാസ്യ തദാ പൂര്വാ പ്രവര്തതേ
അവനിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അഭ്യാസം ചെയ്താൽ, ഈ ശരീരം പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടായതാണെന്ന ധാരണ ഉണരുന്നു. ആ ധാരണ ശമിച്ചാൽ, മുമ്പത്തെ അവസ്ഥ തന്നെ വീണ്ടും വരുന്നു.
തദാ ഗുരുത്വം കാഠിന്യം ഭിത്തിമത്ത്വം മുധാഗ്രഹഃ । ശാമ്യേത് സ്വപ്നേ നരസ്യേവ ബോദ്ധുര് ബോധാന് നിരാമയാത്
അപ്പോൾ ഭാരവും കഠിനതയും ദൃഢതയും തെറ്റായ പിടിച്ചുപറ്റലും ഒക്കെ അവസാനിക്കും; സ്വപ്നത്തിൽ ഒരാളുടെ ശരീരത്തിൽ ഈ ഗുണങ്ങൾ അവൻ ബോധമുള്ളതുകൊണ്ടു പോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകും.
ലഘുതൂലസമാപത്തിസ് തതസ് സമുപജായതേ । സ്വപ്നേ സ്വപ്നപരിജ്ഞാനാദ് യഥാ ദേഹോ ലഘൂഭവേത്
അതിന് ശേഷം, തൂവാലപോലെയുള്ള ലഘുത്വം അനുഭവപ്പെടും; സ്വപ്നമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നത്തിലെ ശരീരം എളുപ്പം ആയിപ്പോകുന്നതുപോലെ.
തഥാ ബോധാദ് അയം ദേഹസ് സ്ഥൂലവത് പ്ലുതിമാന് ഭവേത് । അനേകദിനസങ്കല്പദേഹേ പരിണതാത്മനാമ്
അങ്ങനെ ബോധം ഉണരുമ്പോൾ, ഈ ദേഹത്തിന് ഭൗതികമായ കനം ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന് ഉയർന്ന് ചാടാനുള്ള കഴിവ് ലഭിക്കും; പല ദിവസങ്ങളോളം മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉറപ്പിച്ചവർക്കു സംഭവിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
അസ്മിന് ദേഹേ ശവേ ദഗ്ധേ തത്രൈവ സ്ഥിതിമ് ഈയുഷാമ് । ലഘുദേഹാനുഭവനമ് അവശ്യംഭാവി വൈ തഥാ
ഈ ശരീരം ചിതയിലിട്ട് കത്തിച്ചുടുങ്ങുമ്പോള്, അവിടെ അവശേഷിക്കുന്നവര് നിര്ബന്ധമായും സൂക്ഷ്മമായൊരു ശരീരാനുഭവം ഏറ്റെടുക്കേണ്ടി വരും.
പ്രബോധാതിശയാദ് ഏതി ജീവതാമ് അപി യോഗിനാമ് । ഉദിതായാം സ്മൃതൌ തത്ര സങ്കല്പാത്മാഹമ് ഇത്യ് അലമ്
മഹത്തായ ഉണര്വിലൂടെ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും യോഗികള്ക്ക് ഇതു സാധ്യമാണ്; അവിടെ ഓര്മ്മ ഉദിച്ചാല്, 'ഞാനിതാണ്' എന്ന ഭാവന മാത്രം മനസ്സില് രൂപപ്പെടും.
യാദൃശസ് സ ഭവേദ് ദേഹസ് താദൃശോ ഽയം പ്രബോധിനഃ । ഭ്രാന്തിര് ഏവമ് ഇയം ഭാതി രജ്ജ്വാമ് ഇവ ഭുജങ്ഗതാ । കിം നഷ്ടമ് അസ്യാം നഷ്ടായാം ജാതായാം കിം പ്രജായതേ
ആ ശരീരത്തിന് എങ്ങനെയായാലും, ഉണര്ന്നവന്റെ ശരീരം അതുപോലെയാണ്; ഈ ഭ്രമം കയറ്റത്തില് പാമ്പ് കാണുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. അത് അപ്രത്യക്ഷമായാല് എന്താണ് നഷ്ടം? അത് ഉദിച്ചാല് എന്താണ് ലഭിക്കുന്നത്?
അനന്തരം തേ വാസ്തവ്യാ ലീലേ പശ്യന്തി തേ യദി । തത് സത്യസങ്കല്പതയാ ബുധ്യന്തേ കിം തതഃ പ്രഭോ
അടുത്തുതന്നെ, അവര് പഴയതുപോലെ തങ്ങളുടെ ചുറ്റുപാടുകള് കാണുകയാണെങ്കില്, യഥാര്ത്ഥ ആഗ്രഹശക്തിയാല് അവര് അതറിയുകയാണെങ്കില്, അതില് എന്താണ് പ്രത്യേകത, പ്രഭോ?
ഏവം ജ്ഞാസ്യന്തി തേ രാജ്ഞീ ദുഃഖിതേയമ് ഇഹ സ്ഥിതാ । വയസ്യാ കാചിദ് അന്യേയം കുതോ ഽപ്യ് അസ്യാ ഉപാഗതാ
അവിടെ രാജ്ഞി ദു:ഖത്തോടെ ഇരിക്കുന്നു, അവളെ കാണാൻ എവിടെയോ നിന്ന് ഒരു സുഹൃത്ത് ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു — ഇങ്ങനെ അവർ ചിന്തിക്കും.
സന്ദേഹഃ ക ഇവാത്രൈഷാം പശവോ ഹ്യ് അവിവേകിനഃ । യഥാദൃഷ്ടം വിചേഷ്ടന്തേ കുത ഏഷാം വിചാരണാ
അവർക്കെന്താണ് സംശയം? വിവേകമില്ലാത്ത ജീവികൾക്ക് കാണുന്നപോലെയാണ് പ്രവർത്തനം, അന്വേഷിക്കാനോ ആലോചിക്കാനോ അവർക്കാവില്ല.
യഥാ ലോഷ്ടോ ലുഠന് വൃക്ഷം വഞ്ചയിത്വാശു ഗച്ഛതി । അജ്ഞാത്വൈവാജ്ഞജനതാ തഥാദ്ര്യഗ്നിസുരാദികമ്
ഒരു മണ്ണ് കഷണം ഉരുണ്ടുപോയി ഒരു വൃക്ഷത്തെ തട്ടി പിന്നെ അതിവേഗം കടന്നുപോകുന്നതുപോലെ, അജ്ഞന്മാർ അഗ്നി, പർവ്വതം, ദേവതകൾ എന്നിവയെ അറിയാതെ കടന്നുപോകുന്നു.
യഥാ സ്വപ്നവപുര് ബോധേന ജാനേ ക്വേവ ഗച്ഛതി । അസത്യമ് ഏവ തദ് യസ്മാത് തഥൈവേഹാധിഭൌതികമ്
സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട ശരീരം ഉണർന്നപ്പോൾ എവിടെ പോയി എന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല — അതുപോലെ ഈ ഭൗതിക ലോകത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്നതെല്ലാം അസത്യമാണ്.
ഭഗവന് സ്വപ്നശിഖരീ പ്രബോധേ ക്വേവ ഗച്ഛതി । ഇതി മേ സംശയം ഛിന്ധി ശരദഭ്രമ് ഇവാനിലഃ
പ്രഭോ, സ്വപ്നത്തിന്റെ ഉച്ചിയിൽ നിന്ന് ഉണരുമ്പോൾ അത് എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? എന്റെ ഈ സംശയം ദയവായി നീക്കിക്കഴിയേണം, ശരദ്കാലത്തെ മേഘങ്ങളെ കാറ്റ് പടർന്നുപോകുന്ന പോലെ.
സ്വപ്നേ ഭ്രമേ ഽഥ സങ്കല്പേ പദാര്ഥാഃ പര്വതാദയഃ । സംവിദോ ഽന്തര് മിലന്ത്യ് ഏതേ സ്പന്ദനാന്യ് അനിലം യഥാ
സ്വപ്നത്തിൽ, ഭ്രമത്തിൽ, അല്ലെങ്കിൽ മനസ്സിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ചിന്തകളിൽ, പർവ്വതങ്ങൾ പോലെയുള്ള വസ്തുക്കൾ എല്ലാം അവബോധത്തിനുള്ളിലാണു നിലനിൽക്കുന്നത്. ഈ ചലനങ്ങൾ എല്ലാം കാറ്റ് സ്വയം ലയിക്കുന്നതുപോലെ അകത്തേക്ക് ലയിക്കുന്നു.
അസ്പന്ദസ്യ യഥാ വായോസ് സ്വസ്പന്ദോ ഽന്തര് വിശത്യ് അലമ് । അസ്ഫുരന്തീ തു തേനൈവ യാത്യ് ഏകത്വം തദാത്മികാ
എങ്ങനെ കാറ്റിന്റെ ചലനം അതിന്റെ ശാന്തതയിലേക്ക് ലയിച്ചുപോകുന്നുവോ, അങ്ങനെ തന്നെ ചലനം അവസാനിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ലയിച്ച് ഒന്നാകുന്നു.
സംവിത്സ്വപ്നാര്ഥയോര് ദ്വിത്വം ന കദാചന ലഭ്യതേ । യഥാ ദ്രവത്വപയസോര് യഥാ വാ സ്പന്ദവാതയോഃ
അവബോധത്തിനും സ്വപ്നത്തിലെ വസ്തുക്കൾക്കും ഒരുപോലും ഇരട്ടത്വമില്ല; എങ്ങനെ ദ്രവത്വത്തിനും വെള്ളത്തിനും, ചലനത്തിനും കാറ്റിനും വ്യത്യാസമില്ലയോ അതുപോലെ.
യസ് ത്വ് അത്ര സ്യാദ് ദ്വിതാബോധസ് തദ് അജ്ഞാനമ് അനുത്തമമ് । സൈഷാ സംസൃതിര് ഇത്യ് ഉക്താ മിഥ്യാജ്ഞാനാത്മികോദിതാ
ഇവിടെ രണ്ടായി കാണുന്ന അറിവ് ഉണ്ടാകുമ്പോള് അതാണ് ഏറ്റവും വലിയ അജ്ഞാനം. ഇതേയാണ് സംസാരം എന്നു പറയുന്നത്, ഇരട്ടത്വത്തിന്റെ തെറ്റായ ധാരണയില് നിന്നാണ് ഇത് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
സഹകാരികാരണാനാമ് അഭാവേ കില കീദൃശീ । സംവിത് സ്വപ്നപദാര്ഥാനാം ദ്വിത്വം സ്വപ്നേ നിരര്ഥകമ്
കാരണങ്ങള് ഒന്നുമില്ലാത്തപ്പോള് അവബോധം എങ്ങനെയാകും? സ്വപ്നത്തിലെ വസ്തുക്കളുടെ രണ്ടായിരിപ്പ് സ്വപ്നത്തില് അര്ത്ഥശൂന്യമാണ്.