ഉദിതാം പുഷ്പസമ്ഭാരാദ് ഇവ പുഷ്പാകരശ്രിയമ് । ഭര്തുര് വദനവിന്യസ്തദൃഷ്ടിമ് ഇവ വിചേഷ്ടിതാമ്
പുതുതായി ചൂണ്ടിയ പുഷ്പക്കൂമ്പാരത്തിന്റെ ഭംഗിപോലെയുള്ള തേജസ്സോടെ അവൾ തിളങ്ങി; ഭർത്താവിന്റെ മുഖത്തേയ്ക്ക് അവളുടെ ദൃഷ്ടി പതിഞ്ഞതുപോലെ അവളുടെ പ്രവൃത്തി കാണപ്പെട്ടു.
കിഞ്ചിത്പ്രമ്ലാനവദനാം മ്ലാനചന്ദ്രാം നിശാമ് ഇവ । താഭ്യാം സാ ലലനാ ദൃഷ്ടാ തയാ തേ തു ന ലക്ഷിതേ । യസ്മാത് തേ സത്യസങ്കല്പേ സാ ന താവത് തഥോദിതാ
അവളുടെ മുഖം അല്പം മങ്ങിയ നിലയിൽ, രാത്രിയിലെ ക്ഷയിച്ച ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ആയിരുന്നു; ആ രണ്ട് പേർ അവളെ കണ്ടെങ്കിലും അവൾ അവരെ ശ്രദ്ധിച്ചില്ല, കാരണം അവരുടെ സത്യസങ്കൽപ്പപ്രകാരം അവൾ അപ്പോൾ ജനിച്ചിരുന്നില്ല.
തസ്മിന് പ്രദേശേ സാ പൂര്വലീലാ സംസ്ഥാപ്യ ദേഹകമ് । ധ്യാനേന ജ്ഞപ്തിസഹിതാ ഗതാഭൂദ് ഇതി വര്ണിതമ്
അവിടത്തെ ആ പഴയ ലീല, തന്റെ ശരീരം അവിടെ വെച്ച്, ധ്യാനത്തിലും ജ്ഞാനത്തിലും ലയിച്ച് യാത്രയായി എന്ന് മുമ്പ് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്.
കിമ് ഇദാനീം ച ലീലാ യാ ദേഹസ് തത്ര ന വര്ണിതഃ । കിം സമ്പന്നഃ ക്വ വായാത ഇതി മേ കഥയ പ്രഭോ
പിന്നെ, ആ ലീലയുടെ ശരീരം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് പറയപ്പെട്ടിട്ടില്ലല്ലോ; മഹാനേ, അവളെന്തായി, അവൾ എവിടേക്ക് പോയി, എന്താണ് സംഭവിച്ചത് എന്നെ അറിയിക്കൂ.
ക്വാസീല് ലീലാശരീരം തത് കുതസ് തസ്യ ഹി സത്യതാ । സാ കില ഭ്രാന്തിര് ഏവാഭൂജ് ജലബുദ്ധിര് മരാവ് ഇവ
ആ ലീലയുടെ ശരീരം എവിടെയാണ്, അതിന് യഥാർത്ഥം എവിടുണ്ട്? അതെല്ലാം ഒരു ഭ്രമം മാത്രമായിരുന്നു, മരുഭൂമിയിലെ വെള്ളം കാണുന്ന പോലെ.
യഥൈവ ബോധേ ലീലാസൌ പരിണാമമ് ഇതാ ക്രമാത് । പരേ തഥൈവ തസ്യാസ് തദ് ധിമവദ്ഗലിതം വപുഃ
ലീല ഉണർന്നപ്പോൾ എങ്ങനെ ക്രമമായി മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചുവോ, അതുപോലെ അവളുടെ ആ ശരീരം പർവതത്തിലെ പനിയെപ്പോലെ അപ്രത്യക്ഷമായി.
ആതിവാഹികദേഹസ്യ കാലേനാഭ്യുദിതോ ഭ്രമഃ । ആധിഭൌതികദേഹോ ഽഹമ് ഇതി രജ്ജുഭുജങ്ഗവത്
സൂക്ഷ്മശരീരത്തിൽ നിന്ന്, കാലക്രമേണ, 'ഞാൻ ഈ സ്ഥൂലശരീരമാണ്' എന്നൊരു ഭ്രമം ഉദിച്ചു. അതെങ്ങനെങ്കിൽ, ഒരു കയറ്റത്തെ പാമ്പായി തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ആതിവാഹികദേഹേന ദൃശ്യം യദ് അവകല്പിതമ് । ഭൂമ്യാദി നാമ തസ്യൈവ കൃതം തത് ത്വ് ആധിഭൌതികമ്
സൂക്ഷ്മശരീരത്തിൽ കാണുന്ന ഭൂമി മുതലായവയ്ക്ക് അതേ പേരുകളാണ് നൽകുന്നത്. അതാണ് സ്ഥൂലശരീരമെന്നു പറയുന്നത്.
വാസ്തവേന തു രൂപേണ ഭൂമ്യാദ്യാത്മാധിഭൌതികഃ । ന ശബ്ദേന ന ചാര്ഥേന ശബ്ദാര്ഥൌ ശശശൃങ്ഗവത്
യഥാർത്ഥത്തിൽ, ഭൂമി മുതലായവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള സ്ഥൂലശരീരത്തിന് പേരിലും വസ്തുതയിലും യാതൊരു സത്യമില്ല — അതു കുരുവിന്റെ കൊമ്പുപോലെയാണ്.
പുംസോ ഹരിണകോ ഽസ്മീതി സ്വപ്നേ യസ്യോദിതാ മതിഃ । സ കിമ് അന്വിഷ്യതി മൃഗം സ്വമൃഗത്വപരിക്ഷയേ
ഒരു മനുഷ്യൻ സ്വപ്നത്തിൽ 'ഞാൻ ഒരു മൃഗമാണ്' എന്ന് കരുതിയാൽ, ആ ഭാവം മാറിയശേഷം അവൻ ആ മൃഗത്തെ തിരയുമോ?
ഉദേത്യ് അസത്യമ് ഏവാശു തഥാസത്യമ് പ്രലീയതേ । ഭ്രാന്തിര് ഹി ഭ്രമതോ രജ്ജ്വാമ് ഇവ സര്പത്വസങ്ഗ്രഹേ
അസത്യമായ കാര്യങ്ങൾ വേഗത്തിൽ ഉദയം ചെയ്യുകയും അതുപോലെ തന്നെ വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. മനസ്സിൽ ഭ്രമം ഉള്ളവർക്കാണ്, കയറിനെ പാമ്പ് എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ഭ്രമവും ഉണ്ടാകുന്നത്.
സമസ്തസ്യാപ്രബുദ്ധസ്യ മനോജാതസ്യ കസ്യചിത് । വിഡമ്ബേന ദൃഗ് ഏവേയം മിഥ്യാരൂഢിമ് ഉപാഗതാ
മനസ്സിൽ നിന്നു ജനിച്ചിട്ടും ഉണരാത്ത ഒരാളുടെ കാഴ്ച്ചയെന്നത് വെറും അനുകരണമാണ്, അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമെന്ന രൂപം മാത്രമേയുള്ളൂ.
സ്വപ്നോപലമ്ഭം സര്ഗാഖ്യം സ്വം സര്വോ ഽനുഭവന് സ്ഥിതഃ । ചിരമ് ആവൃത്തദേഹാത്മാ ഭൂചക്രസ്ഫുരണം യഥാ
ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ അനുഭവത്തിൽ നിലകൊണ്ടു, സൃഷ്ടിയെ സ്വപ്നം പോലെ കാണുന്നു; പലതവണ ജന്മം ലഭിക്കുന്നവൻ ഭൂമിയുടെ ചക്രം ചലിക്കുന്നതുപോലെ അതിനെ അനുഭവിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മംല് ലോകൈഃ പുരസ്സ്ഥസ്യ ഗച്ഛതോ യോഗിനോ നിജാമ് । ആതിവാഹികതാം ദേഹഃ കീദൃശോ ഽയം വിലോക്യതേ
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മുമ്പിൽ ലോകങ്ങളോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് പോകുന്ന യോഗിക്ക്, ഈ ശരീരം ഒരു യാത്രാസാധനമായി എങ്ങനെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്?
ദേഹാദ് ദേഹാന്തരപ്രാപ്തിഃ പൂര്വദേഹവിനാശദാ । ആതിവാഹികദേഹേ ഹി സ്വപ്നേഷ്വ് ഇവ വികസ്വരാ
ഒരു ശരീരം നശിച്ചപ്പോൾ, മറ്റൊരു ശരീരത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. ആ ഇടക്കാല ശരീരം, സ്വപ്നങ്ങളിൽ കാണുന്ന പോലെ, പ്രകാശമുള്ളതായിരിക്കും.
യഥാതാപേ ഹിമകണശ് ശരദ്വ്യോമ്നി സിതോ ഽമ്ബുദഃ । ദൃശ്യമാനോ ഽപ്യ് അദൃശ്യത്വമ് ഏത്യ് ഏവം യോഗിദേഹകഃ
പകൽവെളിച്ചത്തിൽ തണലിന്റെ തുള്ളി ഉണങ്ങി പോകുന്നതുപോലെയും, ശരത്കാല ആകാശത്തിൽ വെളുത്ത മേഘം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെയും, യോഗിയുടെ ശരീരം കാണുന്നവർക്കു കാണാതാവുന്നു.
ഝഗിത്യ് ഏവാഥവാ കശ്ചിദ് യോഗിദേഹോ ന ലക്ഷ്യതേ । സയോഗിഭിഃ പുരോ വേഗാത് പ്രോഡ്ഡീന ഇവ ഖേ ഖഗഃ
ഒരിക്കൽ, മറ്റുള്ള യോഗികൾക്ക് മുന്നിൽ, ആ യോഗിയുടെ ശരീരം പെട്ടെന്ന് കാണാതാകാം, ആകാശത്ത് പെട്ടെന്ന് പറന്നുയരുന്ന പക്ഷിയെപ്പോലെ.
സ്വവാസനാക്രമേണൈവ ക്വചിത് കേചിത് കദാചന । മൃതോ ഽയമ് ഇതി പശ്യന്തി കംചിദ് യോഗിനമ് അഗ്രഗാഃ
തങ്ങൾക്കുള്ള സ്വഭാവംപ്രകാരം, ചിലർ ചിലപ്പോൾ മുന്നിൽ കാണുന്ന ഒരു യോഗിയെ, 'ഇവൻ മരിച്ചിരിക്കുന്നു' എന്നു കരുതുന്നു.
ഭ്രാന്തിമാത്രം തു ദേഹാത്മ തേഷാം തദ് ഉപശാമ്യതി । സത്യബോധേന രജ്ജൂനാം സര്പബുദ്ധിര് ഇവാത്മനി
അവർക്കു ശരീരത്തെയും ആത്മാവിനെയും ഒന്നായി കാണുന്നത് ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്. സത്യമായ അറിവ് ലഭിച്ചാൽ, കയറിനെ പാമ്പാണെന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കുന്നതു പോലെ, ആ ഭ്രമം അകറ്റപ്പെടും.
കോ ദേഹഃ കസ്യ വാ സത്താ കസ്യ നാശഃ കഥം കുതഃ । സ്ഥിരം തദ് ഏവം യദ് അഭൂദ് അബോധഃ കേവലം ഗതഃ
ശരീരം എന്ത്? ആരുടെ സത്തയാണ്? ആരുടെ നാശം? എങ്ങനെയാണ്, എവിടുനിന്നാണ്? ഇതെല്ലാം സ്ഥിരമായ അജ്ഞാനമായിരുന്നു, അതിപ്പോൾ അകന്നു പോയി.
ആതിവാഹികതാം യാതി ആധിഭൌതിക ഏവ കിമ് । ഉതാന്യ ഇതി മേ ബ്രൂഹി യേനോഹ്യ ഇവ ന പ്രഭോ
പ്രഭോ, ആധിഭൗതിക ശരീരം സൂക്ഷ്മശരീരമായിലാണോ മാറുന്നത്, അല്ലെങ്കിൽ വേറേതാണോ? ദയവായി പറയൂ, ഞാൻ ഇതിൽ അജ്ഞതയിൽ ആകുന്നു.
ബഹുശോ ഽപ്യ് ഉക്തമ് ഏതന് മേ ന ഗൃഹ്ണാസി കിമ് ഉത്തരമ് । ആതിവാഹിക ഏവാസ്തി നാസ്ത്യ് ഏവേഹാധിഭൌതികഃ
ഇത് ഞാൻ പലതവണ പറഞ്ഞിട്ടും നീ ഉത്തരം സ്വീകരിക്കാതിരിയ്ക്കുന്നതെന്ത്? ഇവിടെ സൂക്ഷ്മശരീരം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ; ആധിഭൗതിക ശരീരം ഇല്ല.
തസ്യൈവാഭ്യാസതോ ഽഭ്യേതി സാധിഭൌതികതാമതിഃ । യദാ ശാമ്യതി സൈവാസ്യ തദാ പൂര്വാ പ്രവര്തതേ
അവനിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും അഭ്യാസം ചെയ്താൽ, ഈ ശരീരം പഞ്ചഭൂതങ്ങളിൽ നിന്നുണ്ടായതാണെന്ന ധാരണ ഉണരുന്നു. ആ ധാരണ ശമിച്ചാൽ, മുമ്പത്തെ അവസ്ഥ തന്നെ വീണ്ടും വരുന്നു.
തദാ ഗുരുത്വം കാഠിന്യം ഭിത്തിമത്ത്വം മുധാഗ്രഹഃ । ശാമ്യേത് സ്വപ്നേ നരസ്യേവ ബോദ്ധുര് ബോധാന് നിരാമയാത്
അപ്പോൾ ഭാരവും കഠിനതയും ദൃഢതയും തെറ്റായ പിടിച്ചുപറ്റലും ഒക്കെ അവസാനിക്കും; സ്വപ്നത്തിൽ ഒരാളുടെ ശരീരത്തിൽ ഈ ഗുണങ്ങൾ അവൻ ബോധമുള്ളതുകൊണ്ടു പോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകും.
ലഘുതൂലസമാപത്തിസ് തതസ് സമുപജായതേ । സ്വപ്നേ സ്വപ്നപരിജ്ഞാനാദ് യഥാ ദേഹോ ലഘൂഭവേത്
അതിന് ശേഷം, തൂവാലപോലെയുള്ള ലഘുത്വം അനുഭവപ്പെടും; സ്വപ്നമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ സ്വപ്നത്തിലെ ശരീരം എളുപ്പം ആയിപ്പോകുന്നതുപോലെ.
തഥാ ബോധാദ് അയം ദേഹസ് സ്ഥൂലവത് പ്ലുതിമാന് ഭവേത് । അനേകദിനസങ്കല്പദേഹേ പരിണതാത്മനാമ്
അങ്ങനെ ബോധം ഉണരുമ്പോൾ, ഈ ദേഹത്തിന് ഭൗതികമായ കനം ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന് ഉയർന്ന് ചാടാനുള്ള കഴിവ് ലഭിക്കും; പല ദിവസങ്ങളോളം മനസ്സിൽ ആഗ്രഹം ഉറപ്പിച്ചവർക്കു സംഭവിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
അസ്മിന് ദേഹേ ശവേ ദഗ്ധേ തത്രൈവ സ്ഥിതിമ് ഈയുഷാമ് । ലഘുദേഹാനുഭവനമ് അവശ്യംഭാവി വൈ തഥാ
ഈ ശരീരം ചിതയിലിട്ട് കത്തിച്ചുടുങ്ങുമ്പോള്, അവിടെ അവശേഷിക്കുന്നവര് നിര്ബന്ധമായും സൂക്ഷ്മമായൊരു ശരീരാനുഭവം ഏറ്റെടുക്കേണ്ടി വരും.
പ്രബോധാതിശയാദ് ഏതി ജീവതാമ് അപി യോഗിനാമ് । ഉദിതായാം സ്മൃതൌ തത്ര സങ്കല്പാത്മാഹമ് ഇത്യ് അലമ്
മഹത്തായ ഉണര്വിലൂടെ, ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോഴും യോഗികള്ക്ക് ഇതു സാധ്യമാണ്; അവിടെ ഓര്മ്മ ഉദിച്ചാല്, 'ഞാനിതാണ്' എന്ന ഭാവന മാത്രം മനസ്സില് രൂപപ്പെടും.
യാദൃശസ് സ ഭവേദ് ദേഹസ് താദൃശോ ഽയം പ്രബോധിനഃ । ഭ്രാന്തിര് ഏവമ് ഇയം ഭാതി രജ്ജ്വാമ് ഇവ ഭുജങ്ഗതാ । കിം നഷ്ടമ് അസ്യാം നഷ്ടായാം ജാതായാം കിം പ്രജായതേ
ആ ശരീരത്തിന് എങ്ങനെയായാലും, ഉണര്ന്നവന്റെ ശരീരം അതുപോലെയാണ്; ഈ ഭ്രമം കയറ്റത്തില് പാമ്പ് കാണുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. അത് അപ്രത്യക്ഷമായാല് എന്താണ് നഷ്ടം? അത് ഉദിച്ചാല് എന്താണ് ലഭിക്കുന്നത്?
അനന്തരം തേ വാസ്തവ്യാ ലീലേ പശ്യന്തി തേ യദി । തത് സത്യസങ്കല്പതയാ ബുധ്യന്തേ കിം തതഃ പ്രഭോ
അടുത്തുതന്നെ, അവര് പഴയതുപോലെ തങ്ങളുടെ ചുറ്റുപാടുകള് കാണുകയാണെങ്കില്, യഥാര്ത്ഥ ആഗ്രഹശക്തിയാല് അവര് അതറിയുകയാണെങ്കില്, അതില് എന്താണ് പ്രത്യേകത, പ്രഭോ?