സാ ജീവസംവിദ് ഗഗനവാതേനാവലിതാ സതീ । ഖേ ദൂരം ഗന്തുമ് ആരേഭേ വാസനാനുവിധായിനീ
ആ ജീവചൈതന്യം, ആകാശത്തിന്റെ കാറ്റിൽ ചുമന്നുപോലെയാണ്, തന്റെ പഴയ പ്രവൃത്തികളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ആകാശത്തിലൂടെ ദൂരത്തേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു.
താമ് ഏവാനുസസാരാഥ സ്ത്രീദ്വയം ജീവസംവിദമ് । ഭ്രമരീയുഗലം വാതലഗ്നാം ഗന്ധകലാമ് ഇവ
അപ്പോൾ ആ സ്ത്രീകളിരുവരും ആ ജീവചൈതന്യത്തെ പിന്തുടർന്നു, കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന സുഗന്ധത്തെ പിന്തുടരുന്ന തേനീച്ചകളെപ്പോലെ.
തതോ മുഹൂര്തമാത്രേണ ശാന്തേ മരണമൂര്ഛനേ । സാമ്ബരേ ബുബുധേ സംവിദ് ഗന്ധലേഖേവ വയുനാ
അൽപ്പസമയത്തിനുശേഷം, മരണത്തിന്റെ മയക്കം ശാന്തമായപ്പോൾ, ആ ചൈതന്യം ഇടനിലാവസ്ഥയിൽ വീണ്ടും ബോധം പ്രാപിച്ചു, കാറ്റിൽ ഉണരുന്ന സുഗന്ധരേഖപോലെ.
അപശ്യത് പുരുഷാന് യാമ്യാന് നീയമാനം ച തൈര് വപുഃ । ബന്ധുപിണ്ഡപ്രദാനേന ശരീരം ജാതമ് ആത്മനഃ
അവൻ യമദൂതന്മാരെയും, അവർ കൊണ്ടുപോകുന്ന തന്റെ ശരീരത്തെയും കണ്ടു; അതേസമയം ബന്ധുക്കൾ തന്റെ ശരീരത്തിന് വേണ്ടി ശവസംസ്കാരം നടത്തി.
മാര്ഗേ കര്മഫലോല്ലാസവതി ദൂരതരേ സ്ഥിതമ് । വൈവസ്വതപുരം ഗന്തും പ്രവൃത്തമ് അനിവാരിതമ്
ദൂരെ നിന്ന് കര്മ്മഫലങ്ങള് തെളിഞ്ഞു കാണുന്ന വഴിയില്, അവന് നിര്ത്താനാവാതെ വൈവസ്വതപുരത്തിലേക്കു യാത്ര തിരിച്ചു.
പ്രാപ്തം വൈവസ്വതപുരമ് ആദിഷ്ടം ച തതോ യഥാ । അസ്യ കര്മാണ്യ് അശുഭ്രാണി നൈവ സന്തി കദാചന
വൈവസ്വതപുരം എത്തിച്ചേരുമ്പോള് അവിടെ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു: ഈയാള്ക്ക് ഒരിക്കലും അശുദ്ധമായ കര്മ്മങ്ങള് ഇല്ല.
നിത്യമ് ഏവാവദാതാനാം കര്തായം ശുഭകര്മണാമ് । ഭഗവത്യാസ് സരസ്വത്യാ വരേണായം വിവര്ധിതഃ
ഇവന് എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധമായ പ്രവര്ത്തികള് ചെയ്യുന്നവനാണ്; ഭാഗ്യവതിയായ സരസ്വതിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഇദ്ദേഹം ഉയര്ന്നത്.
പ്രാക്തനോ ഽസ്യ ശവീഭൂതോ ദേഹോ ഽസ്തി കുസുമാമ്ബരഃ । പ്രവിശത്വ് ഏഷ തം ഗത്വാ ത്യജ്യതാമ് ഇത്യ് അവേക്ഷ്യ സഃ
ഇവന്റെ പഴയ ശരീരം ഇപ്പോള് ജീവശൂന്യമായി പുഷ്പങ്ങള് അണിയിച്ചിരിക്കുന്നു; അവന് അതിലേക്ക് ചെന്നു അതില് പ്രവേശിച്ച് ഉപേക്ഷിക്കട്ടെയെന്ന് അവന് നിര്ദ്ദേശം ലഭിച്ചു.
തതസ് ത്യക്തോ നഭോമാര്ഗം യന്ത്രോപല ഇവ പ്ലുതഃ । അഥ ജീവകലാ ലീലാ ജ്ഞപ്തിശ് ചേതി ത്രയം നഭഃ
അതിനുശേഷം, ആ വഴിയെ വിട്ട്, യന്ത്രം കൊണ്ട് എറിയുന്ന കല്ലുപോലെ ആകാശത്തിലൂടെ ഉയർന്ന് പറന്നു. അതിനോടൊപ്പം ജീവശക്തിയും, ലീലയും, അറിവും ആകാശത്തിലേക്ക് ചേർന്നു.
പുപ്ലുവേ ജീവലേഖാ ത്വ് അരൂപിണ്യ് ഏതേ ന പശ്യതി । തമ് ഏവാനുസരന്ത്യൌ തേ സമുല്ലങ്ഘ്യ നഭസ്തലമ്
ജീവന്റെ നൂൽപോലെയുള്ള രേഖ ഉയർന്ന് പോയി; രൂപമില്ലാത്ത മറ്റുവിധങ്ങൾ കാണാനാവില്ല, അവയും അതിനെ പിന്തുടർന്ന്, ആകാശത്തിന്റെ അതിരുകൾ കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോയി.
ലോകാന്തരാണ്യ് അതീത്യാഥ വിനിര്ഗത്യ ജഗദ്ഗൃഹാത് । ദ്വിതീയം ജഗദ് ആസാദ്യ ഭൂമണ്ഡലമ് ഉപേത്യ ച
അവർ മറ്റു ലോകങ്ങൾ കടന്ന്, ഈ സൃഷ്ടിയുടെ വീടുവിട്ടിറങ്ങി, രണ്ടാമത്തെ ലോകത്തെത്തുകയും ഭൂമിയുടെ വലയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
കാന്തേ സങ്കല്പരൂപിണ്യൌ സങ്ഗതേ ജീവലേഖയാ । പദ്മരാജപുരം പ്രാപ്യ ലീലാന്തഃപുരമണ്ഡപമ്
അവിടെ, ആഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപമായ പ്രിയയും ജീവന്റെ രേഖയും ഒന്നായി, പദ്മരാജന്റെ നഗരവും ലീലയുടെ അന്തർപുരമണ്ഡപവും എത്തിച്ചു.
ക്ഷണാദ് വിവിശതുസ് സ്വൈരം വായുലേഖേ യഥാമ്ബുദമ് । സൂര്യാതപോ യഥാമ്ഭോജം സുഗന്ധഃ പവനം യഥാ
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട്, അവർ സ്വതന്ത്രമായി അകത്തേക്ക് കടന്നു, കാറ്റ് ആകാശത്തേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെയും, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം താമരയിലേക്കു ചെല്ലുന്നതുപോലെയും, സുഗന്ധം കാറ്റിൽ കലരുന്നതുപോലെയും.
ബ്രഹ്മന് പ്രാപ്തഃ കഥമ് അസൌ ശവസ്യ നികടം ഗൃഹമ് । കഥം തേന പരിജ്ഞാതോ മാര്ഗോ മൃതശരീരിണാ
ബ്രാഹ്മണേ, അവൻ എങ്ങനെ ശവത്തിനടുത്തുള്ള വീട്ടിലേക്ക് എത്തി? മരിച്ച ശരീരത്തിന്റെ വഴി അവൻ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു?
തസ്യ സ്വവാസനാന്തസ്സ്ഥമ് അവശ്യം കില രാഘവ । തത് സര്വം ഹൃദ്ഗതം തസ്മാന് മാസൌ പ്രാപ്നോതു തത് കഥമ്
രാഘവാ, ഒരാളുടെ സ്വഭാവത്തിനുള്ളിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം അവിടെ തന്നെ ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ, ആ എല്ലാം ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ, ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ അവൻ അത് എങ്ങനെ നേടി?
ഭ്രാന്തിമാത്രമ് അസങ്ഖ്യേയം ജഗജ്ജീവകണോദരേ । ബീജേ വടതരുമ് ഇവ സ്ഥിതം കോ വൈ ന പശ്യതി
ഈ ലോകത്തിലെ ജീവന്റെ കണത്തിൽ അളവുകേടില്ലാത്ത ഭ്രമം നിലകൊള്ളുന്നു, വറ്റമരത്തിന്റെ വിത്തിനുള്ളിൽ വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ. ഇതു കാണാത്തവൻ ആരാണ്?
സ്വഭാവഭൂതം ചിദണുസ് ത്രൈലോക്യനിചയം തഥാ । നരോ യഥൈകദേശസ്ഥോ ദൂരദേശാന്തരസ്ഥിതമ്
സ്വഭാവമായ അതിസൂക്ഷ്മമായ ചൈതന്യം മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; ഒരാൾ ഒരു സ്ഥലത്ത് ഇരുന്ന് ദൂരെയുള്ളത് കാണുന്നതുപോലെ.
സംപശ്യതി നിധാനം സ്വം മനസാനാരതം സദാ । യഥാ ജീവദ്വപുര് ജീവമകുരം ഹൃദി പശ്യതി
അവൻ തന്റെ ധനം മനസ്സിലൂടെ എപ്പോഴും നിരന്തരം കാണുന്നു; ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ശരീരം ഹൃദയത്തിലെ ആത്മാവിനെ പ്രതിഫലനമായി കാണുന്നതുപോലെ.
തഥാ സ്വവാസനാന്തസ്സ്ഥമ് അഭീഷ്ഠം പരിപശ്യതി । ജീവോ ജാതിശതാഢ്യോ ഽപി ഭ്രമേ പരിഗതോ ഽപി വാ
അതുപോലെ, ജീവൻ തന്റെ വാസനകളിൽ നിൽക്കുന്ന ഇഷ്ട വസ്തുവിനെ കാണുന്നു; അതെത്ര ജന്മങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നാലും, ഭ്രമത്തിൽ പെട്ടിരുന്നാലും.
ഭഗവന് പിണ്ഡദാനാദിവാസനാരഹിതാകൃതിഃ । കീദൃക് സംപദ്യതേ ദേഹഃ പിണ്ഡോ യസ്മൈ ന ദീയതേ
ഭഗവൻ, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതുപോലുള്ള വാസനകളില്ലാത്ത ശരീരം എങ്ങനെയാകും? ആരാണ് പിണ്ഡം ലഭിക്കാത്തത്?
പിണ്ഡോ ഽഥ ദീയതാം മാത്രേ പിണ്ഡോ ദത്തോ മമേതി ചേത് । വാസനാ ഹൃദി സംരൂഢാ തത് പിണ്ഡഫലഭാങ് നരഃ
ഒരു അർപ്പണം അമ്മയ്ക്ക് കൊടുക്കുമ്പോൾ, 'ഇത് എനിക്ക് തന്നതാണ്' എന്നൊരു ഭാവം മനസ്സിൽ ഉറച്ചാൽ, ആ ഭാവം ഹൃദയത്തിൽ ആഴമായി പതിഞ്ഞാൽ, ആ അർപ്പണത്തിന്റെ ഫലത്തിൽ ആൾക്കാർക്ക് പങ്ക് ലഭിക്കും.
യച്ചിത്തസ് തന്മയോ ജന്തുര് ഭവതീത്യ് അനുഭൂതയഃ । സദേഹേഷു വിദേഹേഷു ന ഭവന്ത്യ് അന്യഥാ ക്വചിത്
മനസ്സ് ഏതു കാര്യത്തിൽ ലയിച്ചിരിക്കുകയോ ആലോചിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നു, അതായിരിക്കും ജീവിയുടെ സ്വഭാവം; ശരീരമുള്ളവർക്കും ശരീരമില്ലാത്തവർക്കും ഇതേ അനുഭവമാണ്, മറ്റെവിടെയും ഇതിന് വ്യത്യാസമില്ല.
സപിണ്ഡോ ഽസ്മീതി സംവിത്ത്യാ നിഷ്പിണ്ഡോ ഽപി ഹി പിണ്ഡവാന് । നിഷ്പിണ്ഡോ ഽസ്മീതി സംവിത്ത്യാ സപിണ്ഡോ ഽപി ന പിണ്ഡവാന്
'ഞാൻ ബന്ധുവാണ്' എന്ന ബോധം ഉള്ളവൻ ബന്ധമില്ലാത്തവനായാലും അർപ്പണത്തിൽ പങ്ക് ലഭിക്കും; 'ഞാൻ ബന്ധുവല്ല' എന്ന ബോധം ഉള്ളവൻ ബന്ധുവായാലും അർപ്പണത്തിൽ പങ്ക് ലഭിക്കില്ല.
യഥാഭാവനമ് ഏതേഷാം പദാര്ഥാനാം ഹി സത്യതാ । ഭാവനാ ച പദാര്ഥേഭ്യഃ കാരണേഭ്യ ഉദേതി ഹി
ഈ വസ്തുക്കളുടെ യാഥാർത്ഥ്യം ഓരോരുത്തരുടെ ഭാവനയ്ക്ക് അനുസരിച്ചാണ്; ആ ഭാവന വസ്തുക്കളിൽ നിന്നും അവയുടെ കാരണങ്ങളിൽ നിന്നുമാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്.
യഥാ വാസനയാ ജന്തോര് വിഷമ് അപ്യ് അമൃതായതേ । അസത്യസ് സത്യതാമ് ഏതി പദാര്ഥോ ഭാവനാത് തഥാ
ഒരു ജീവിയുടെ മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടു വിഷം പോലും അമൃതംപോലെയാകാം. അങ്ങനെ തന്നെ, മനസ്സിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസം കൊണ്ടു അസത്യം പോലും സത്യമായി തോന്നാം.
കാരണേന വിനോദേതി ന കദാചന കസ്യചിത് । കാര്യതാ കാചിദ് അപി ഭോ ഇതി നിശ്ചയവാന് ഭവ
കാരണം ഇല്ലാതെ ഒരിക്കലും ആര്ക്കും ഒരു ഫലവും ഉണ്ടാകില്ല. അതിനാൽ, കാരണം ഇല്ലാതെ ഫലമൊന്നും ഉണ്ടാകില്ല എന്നതിൽ ഉറച്ച വിശ്വാസം പുലർത്തണം.
കാരണേന വിനാ കാര്യമ് ആ മഹാപ്രലയം ക്വചിത് । ന ദൃഷ്ടം ന ശ്രുതം കിഞ്ചിത് സ്വയം സ്വൈകതയാ ഋതേ
കാരണം ഇല്ലാതെ ഫലമൊന്നും മഹാപ്രളയം വരെ എവിടെയും കണ്ടിട്ടോ കേട്ടിട്ടോ ഇല്ല. സ്വപ്നത്തിൽ മാത്രം സ്വയം സ്വതന്ത്രമായി ഒന്നൊന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
വിദ് ഏവ വാസനാ സൈവ ധത്തേ സ്വപ്ന ഇവാര്ഥതാമ് । കാര്യകാരണതാമ് ഏതി സൈവമ് അന്യേവ തിഷ്ഠതി
സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്ന വസ്തുവുപോലെ, മനസ്സിലുള്ള ആഗ്രഹം തന്നെ യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നുന്നു. അതാണ് കാരണം, ഫലം എന്നിവയാകുന്നത്; എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ അതു അതു തന്നെയാണ്.
ധര്മോ നാസ്തി മമേത്യ് ഏവ യഃ പ്രേതോ വാസനാന്വിതഃ । തസ്യ ചേത് സുഹൃദാ ഭൂരിധര്മാ കൃത്വാ സമര്പിതഃ
മരിച്ചവന് മനസ്സില് 'എനിക്ക് നല്ലതൊന്നുമില്ല' എന്ന ചിന്തയോടെ പഴയ സ്വഭാവങ്ങള് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു എങ്കില്, ഒരുവന് നല്ല ഗുണങ്ങള് നിറഞ്ഞ സുഹൃത്ത് ആകുമ്പോള് അവന് തന്റെ സുകൃതങ്ങള് ആ മരിച്ചവന് വേണ്ടി സമര്പ്പിച്ചാല്—
തത്ര ചാത്ര സ കിം ധര്മോ നഷ്ടസ് സ്യാദ് ഉത ഭാവനമ് । സത്യാര്ഥാദ് വാപ്യ് അസത്യാര്ഥാദ് ഭാവനാത് കിം ബലാധികമ്
അങ്ങനെയെങ്കില്, ആ സുകൃതം നഷ്ടമാകുമോ, അതോ ഒരു ചിഹ്നമായി അവിടെ തുടരുമോ? യഥാര്ത്ഥത്തില് ഫലമുള്ളതും ഫലമില്ലാത്തതുമായ കാര്യങ്ങളില്, മനസ്സിലെ ആ സ്വഭാവത്തിന്റെ ശക്തിയ്ക്ക് ഏതാണ് മേല്പ്രാധാന്യം?