കേന മാര്ഗേണ ദേവേശി യാന്ത്യൌ വൈ ശവമണ്ഡപമ് । ഏനമ് ഏവാശു പശന്ത്യാവ് ആവാം ഗച്ഛാവ ഉത്തമേ
ദേവതകളുടെ രാജ്ഞേ, ഇവർ ഏത് വഴി ശവമണ്ഡപത്തിലേക്ക് പോകുന്നു? നാം ഈ വഴിയേ ഉടൻ കണ്ടറിഞ്ഞ് ഉന്നതമായതിലേക്ക് പോകാം.
മനുഷ്യവാസനാന്തസ്സ്ഥം മാര്ഗമ് ആശ്രിത്യ ഗച്ഛതി । ഏഷോ ഽഹമ് അപരം ലോകം ദൂരം യാമീതി ചിന്മയമ്
മനുഷ്യവാസനകളുടെ ശേഷിച്ചിരുന്ന വഴി ആശ്രയിച്ച് അവൻ പോകുന്നു; 'ഞാൻ മറ്റൊരു ലോകത്തേക്ക്, ദൂരെയുള്ളിടത്തേക്ക് പോകുന്നു' എന്ന ചിന്തയോടെ, അവന്റെ മനസ്സ് ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്.
മാര്ഗേണാവാസനേനൈവ യാ വസ് തേനൈവ സമ്മതമ് । പരസ്പരേച്ഛാ സംവിത്തിര് ന ഹി സൌഹാര്ദബന്ധിനീ
ഏത് വഴി പോകുന്നുവോ, അതെല്ലാം ഓരോരുത്തരുടെയും പഴയ സ്വഭാവങ്ങളാൽ മാത്രമാണ് നടക്കുന്നത് എന്ന് എല്ലാവരും സമ്മതിക്കുന്നു. തമ്മിലുള്ള ആഗ്രഹവും ബോധവും യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്നേഹബന്ധങ്ങൾ അല്ല.
ഇതി വിഹിതകഥാശമക്രമായാം പരമദൃശി പ്രസൃതേ പ്രബോധഭാനൌ । നൃപതിവരസുതാമനസ്യ് ഉദാരേ വിഗലിതവിജ് ജരഢോ വിദൂരഥോ ഽഭൂത്
ഇങ്ങനെ കഥകൾക്ക് വിരാമം നൽകുന്ന ഉപദേശങ്ങൾ പുരോഗമിച്ചപ്പോൾ, ഉണർവിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ പരമമായ ദർശനം പടർന്നപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ വിദൂരഥൻ, മായയൊഴിഞ്ഞ്, രാജകുമാരിയുടെ മുമ്പിൽ ജീവൻ ഇല്ലാത്തവനായി മാറി.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ രാജാ പരിവൃത്താക്ഷിതാരകഃ । ബഭൂവൈകതനുപ്രാണസ് സദ്യശ് ശുഷ്കസിതാധരഃ
അതിനിടെ, രാജാവിന്റെ കണ്ണുകൾ മുകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞു; അവന്റെ ജീവൻ ഒറ്റയാക്കപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി. ഉടൻ അവന്റെ അധരങ്ങൾ ഉണങ്ങി വെളുത്തു.
ജീര്ണപര്ണസവര്ണാഭഃ ക്ഷീണപാണ്ഡുമുഖച്ഛവിഃ । ഭൃങ്ഗകൂജിതസച്ഛായാശ്വാസകൂടാവികൂണിതഃ
അവന്റെ നിറം ചുരുണ്ട ഇലകളെപ്പോലെയും മുഖം ക്ഷീണിച്ച് പാണ്ടുവും ആയിരുന്നു. അവന്റെ ശ്വാസം തേൻചീറ്റകളുടെ മുരളിപ്പോലെ നെഞ്ചിൽ നിന്ന് ഒട്ടും ഒത്തില്ലാതെ പുറത്ത് വന്നിരുന്നു.
മഹാമരണമൂര്ഛാന്ധകൂപേ നിപതിതാശയഃ । അന്തര്നിലീനനിശ്ശേഷനേത്രാദീന്ദ്രിയവൃത്തിമാന്
അവന്റെ മനസ്സ് മഹാമരണത്തിന്റെ ആഴമുള്ള അന്ധകാര കുഴിയിലേക്കു വീണുപോയി; കണ്ണുകളും മറ്റും ഉൾക്കൊണ്ടു, അവന്റെ എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും പ്രവർത്തനങ്ങൾ അകത്തേക്ക് പൂർണ്ണമായി ഒളിച്ചുപോയിരുന്നു.
ചിത്രന്യസ്ത ഇവാകാരമാത്രദൃശ്യോ വിചേതനഃ । നിസ്സ്പന്ദസര്വാവയവസ് സമുത്കീര്ണ ഇവോപലേ
അവൻ ചിതറിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു ചിത്രപോലെയായിരുന്നു; രൂപം മാത്രം കാണാവുന്ന, ബോധമില്ലാത്ത, ശരീരത്തിലെ എല്ലാ അവയവങ്ങളും അചഞ്ചലമായ്, ഒരു കല്ലിന്മേൽ ഇടിച്ചിട്ടുള്ളതുപോലെ.
ബഹുനാത്ര കിമ് ഉക്തേന താലുദേശേന തം ജഹൌ । പ്രാണഃ പിപതിഷും വൃക്ഷം സുപക്ഷീവാന്തരിക്ഷഗഃ
ഇവിടെ കൂടുതൽ പറയേണ്ടതുണ്ടോ? താലുവിലൂടെ അവന്റെ ജീവൻ, നല്ല ചിറകുള്ള ഒരു പക്ഷി വൃക്ഷം വിട്ട് ആകാശത്തേക്ക് പറക്കുന്നതുപോലെ, പുറപ്പെട്ടു.
തം തേ ദദൃശതുര് ബാലേ ദിവ്യദൃഷ്ടീ നഭോഗതമ് । ജീവം പ്രാണമയം സംവിദ്ഗന്ധലേശമ് ഇവാനിലേ
ദിവ്യദൃഷ്ടിയോടെ ആ രണ്ടു ബാലികകളും ആ ജീവനെ—പ്രാണനും ബോധവും ചേർന്നതിനെ—ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരുന്നത് കണ്ടു; കാറ്റിൽ കലർന്ന സുഗന്ധത്തിന്റെ അല്പംപോലെ.
സാ ജീവസംവിദ് ഗഗനവാതേനാവലിതാ സതീ । ഖേ ദൂരം ഗന്തുമ് ആരേഭേ വാസനാനുവിധായിനീ
ആ ജീവചൈതന്യം, ആകാശത്തിന്റെ കാറ്റിൽ ചുമന്നുപോലെയാണ്, തന്റെ പഴയ പ്രവൃത്തികളുടെ സ്വാധീനത്തിൽ ആകാശത്തിലൂടെ ദൂരത്തേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു.
താമ് ഏവാനുസസാരാഥ സ്ത്രീദ്വയം ജീവസംവിദമ് । ഭ്രമരീയുഗലം വാതലഗ്നാം ഗന്ധകലാമ് ഇവ
അപ്പോൾ ആ സ്ത്രീകളിരുവരും ആ ജീവചൈതന്യത്തെ പിന്തുടർന്നു, കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന സുഗന്ധത്തെ പിന്തുടരുന്ന തേനീച്ചകളെപ്പോലെ.
തതോ മുഹൂര്തമാത്രേണ ശാന്തേ മരണമൂര്ഛനേ । സാമ്ബരേ ബുബുധേ സംവിദ് ഗന്ധലേഖേവ വയുനാ
അൽപ്പസമയത്തിനുശേഷം, മരണത്തിന്റെ മയക്കം ശാന്തമായപ്പോൾ, ആ ചൈതന്യം ഇടനിലാവസ്ഥയിൽ വീണ്ടും ബോധം പ്രാപിച്ചു, കാറ്റിൽ ഉണരുന്ന സുഗന്ധരേഖപോലെ.
അപശ്യത് പുരുഷാന് യാമ്യാന് നീയമാനം ച തൈര് വപുഃ । ബന്ധുപിണ്ഡപ്രദാനേന ശരീരം ജാതമ് ആത്മനഃ
അവൻ യമദൂതന്മാരെയും, അവർ കൊണ്ടുപോകുന്ന തന്റെ ശരീരത്തെയും കണ്ടു; അതേസമയം ബന്ധുക്കൾ തന്റെ ശരീരത്തിന് വേണ്ടി ശവസംസ്കാരം നടത്തി.
മാര്ഗേ കര്മഫലോല്ലാസവതി ദൂരതരേ സ്ഥിതമ് । വൈവസ്വതപുരം ഗന്തും പ്രവൃത്തമ് അനിവാരിതമ്
ദൂരെ നിന്ന് കര്മ്മഫലങ്ങള് തെളിഞ്ഞു കാണുന്ന വഴിയില്, അവന് നിര്ത്താനാവാതെ വൈവസ്വതപുരത്തിലേക്കു യാത്ര തിരിച്ചു.
പ്രാപ്തം വൈവസ്വതപുരമ് ആദിഷ്ടം ച തതോ യഥാ । അസ്യ കര്മാണ്യ് അശുഭ്രാണി നൈവ സന്തി കദാചന
വൈവസ്വതപുരം എത്തിച്ചേരുമ്പോള് അവിടെ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു: ഈയാള്ക്ക് ഒരിക്കലും അശുദ്ധമായ കര്മ്മങ്ങള് ഇല്ല.
നിത്യമ് ഏവാവദാതാനാം കര്തായം ശുഭകര്മണാമ് । ഭഗവത്യാസ് സരസ്വത്യാ വരേണായം വിവര്ധിതഃ
ഇവന് എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധമായ പ്രവര്ത്തികള് ചെയ്യുന്നവനാണ്; ഭാഗ്യവതിയായ സരസ്വതിയുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ഇദ്ദേഹം ഉയര്ന്നത്.
പ്രാക്തനോ ഽസ്യ ശവീഭൂതോ ദേഹോ ഽസ്തി കുസുമാമ്ബരഃ । പ്രവിശത്വ് ഏഷ തം ഗത്വാ ത്യജ്യതാമ് ഇത്യ് അവേക്ഷ്യ സഃ
ഇവന്റെ പഴയ ശരീരം ഇപ്പോള് ജീവശൂന്യമായി പുഷ്പങ്ങള് അണിയിച്ചിരിക്കുന്നു; അവന് അതിലേക്ക് ചെന്നു അതില് പ്രവേശിച്ച് ഉപേക്ഷിക്കട്ടെയെന്ന് അവന് നിര്ദ്ദേശം ലഭിച്ചു.
തതസ് ത്യക്തോ നഭോമാര്ഗം യന്ത്രോപല ഇവ പ്ലുതഃ । അഥ ജീവകലാ ലീലാ ജ്ഞപ്തിശ് ചേതി ത്രയം നഭഃ
അതിനുശേഷം, ആ വഴിയെ വിട്ട്, യന്ത്രം കൊണ്ട് എറിയുന്ന കല്ലുപോലെ ആകാശത്തിലൂടെ ഉയർന്ന് പറന്നു. അതിനോടൊപ്പം ജീവശക്തിയും, ലീലയും, അറിവും ആകാശത്തിലേക്ക് ചേർന്നു.
പുപ്ലുവേ ജീവലേഖാ ത്വ് അരൂപിണ്യ് ഏതേ ന പശ്യതി । തമ് ഏവാനുസരന്ത്യൌ തേ സമുല്ലങ്ഘ്യ നഭസ്തലമ്
ജീവന്റെ നൂൽപോലെയുള്ള രേഖ ഉയർന്ന് പോയി; രൂപമില്ലാത്ത മറ്റുവിധങ്ങൾ കാണാനാവില്ല, അവയും അതിനെ പിന്തുടർന്ന്, ആകാശത്തിന്റെ അതിരുകൾ കടന്ന് മുന്നോട്ട് പോയി.
ലോകാന്തരാണ്യ് അതീത്യാഥ വിനിര്ഗത്യ ജഗദ്ഗൃഹാത് । ദ്വിതീയം ജഗദ് ആസാദ്യ ഭൂമണ്ഡലമ് ഉപേത്യ ച
അവർ മറ്റു ലോകങ്ങൾ കടന്ന്, ഈ സൃഷ്ടിയുടെ വീടുവിട്ടിറങ്ങി, രണ്ടാമത്തെ ലോകത്തെത്തുകയും ഭൂമിയുടെ വലയത്തിൽ പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
കാന്തേ സങ്കല്പരൂപിണ്യൌ സങ്ഗതേ ജീവലേഖയാ । പദ്മരാജപുരം പ്രാപ്യ ലീലാന്തഃപുരമണ്ഡപമ്
അവിടെ, ആഗ്രഹത്തിന്റെ രൂപമായ പ്രിയയും ജീവന്റെ രേഖയും ഒന്നായി, പദ്മരാജന്റെ നഗരവും ലീലയുടെ അന്തർപുരമണ്ഡപവും എത്തിച്ചു.
ക്ഷണാദ് വിവിശതുസ് സ്വൈരം വായുലേഖേ യഥാമ്ബുദമ് । സൂര്യാതപോ യഥാമ്ഭോജം സുഗന്ധഃ പവനം യഥാ
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട്, അവർ സ്വതന്ത്രമായി അകത്തേക്ക് കടന്നു, കാറ്റ് ആകാശത്തേക്ക് കടക്കുന്നതുപോലെയും, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം താമരയിലേക്കു ചെല്ലുന്നതുപോലെയും, സുഗന്ധം കാറ്റിൽ കലരുന്നതുപോലെയും.
ബ്രഹ്മന് പ്രാപ്തഃ കഥമ് അസൌ ശവസ്യ നികടം ഗൃഹമ് । കഥം തേന പരിജ്ഞാതോ മാര്ഗോ മൃതശരീരിണാ
ബ്രാഹ്മണേ, അവൻ എങ്ങനെ ശവത്തിനടുത്തുള്ള വീട്ടിലേക്ക് എത്തി? മരിച്ച ശരീരത്തിന്റെ വഴി അവൻ എങ്ങനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു?
തസ്യ സ്വവാസനാന്തസ്സ്ഥമ് അവശ്യം കില രാഘവ । തത് സര്വം ഹൃദ്ഗതം തസ്മാന് മാസൌ പ്രാപ്നോതു തത് കഥമ്
രാഘവാ, ഒരാളുടെ സ്വഭാവത്തിനുള്ളിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നതെല്ലാം അവിടെ തന്നെ ഉണ്ടാകും; അതിനാൽ, ആ എല്ലാം ഹൃദയത്തിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ, ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽ അവൻ അത് എങ്ങനെ നേടി?
ഭ്രാന്തിമാത്രമ് അസങ്ഖ്യേയം ജഗജ്ജീവകണോദരേ । ബീജേ വടതരുമ് ഇവ സ്ഥിതം കോ വൈ ന പശ്യതി
ഈ ലോകത്തിലെ ജീവന്റെ കണത്തിൽ അളവുകേടില്ലാത്ത ഭ്രമം നിലകൊള്ളുന്നു, വറ്റമരത്തിന്റെ വിത്തിനുള്ളിൽ വൃക്ഷം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ. ഇതു കാണാത്തവൻ ആരാണ്?
സ്വഭാവഭൂതം ചിദണുസ് ത്രൈലോക്യനിചയം തഥാ । നരോ യഥൈകദേശസ്ഥോ ദൂരദേശാന്തരസ്ഥിതമ്
സ്വഭാവമായ അതിസൂക്ഷ്മമായ ചൈതന്യം മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്നു; ഒരാൾ ഒരു സ്ഥലത്ത് ഇരുന്ന് ദൂരെയുള്ളത് കാണുന്നതുപോലെ.
സംപശ്യതി നിധാനം സ്വം മനസാനാരതം സദാ । യഥാ ജീവദ്വപുര് ജീവമകുരം ഹൃദി പശ്യതി
അവൻ തന്റെ ധനം മനസ്സിലൂടെ എപ്പോഴും നിരന്തരം കാണുന്നു; ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന ശരീരം ഹൃദയത്തിലെ ആത്മാവിനെ പ്രതിഫലനമായി കാണുന്നതുപോലെ.
തഥാ സ്വവാസനാന്തസ്സ്ഥമ് അഭീഷ്ഠം പരിപശ്യതി । ജീവോ ജാതിശതാഢ്യോ ഽപി ഭ്രമേ പരിഗതോ ഽപി വാ
അതുപോലെ, ജീവൻ തന്റെ വാസനകളിൽ നിൽക്കുന്ന ഇഷ്ട വസ്തുവിനെ കാണുന്നു; അതെത്ര ജന്മങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നാലും, ഭ്രമത്തിൽ പെട്ടിരുന്നാലും.
ഭഗവന് പിണ്ഡദാനാദിവാസനാരഹിതാകൃതിഃ । കീദൃക് സംപദ്യതേ ദേഹഃ പിണ്ഡോ യസ്മൈ ന ദീയതേ
ഭഗവൻ, പിണ്ഡം അർപ്പിക്കുന്നതുപോലുള്ള വാസനകളില്ലാത്ത ശരീരം എങ്ങനെയാകും? ആരാണ് പിണ്ഡം ലഭിക്കാത്തത്?