സിന്ധുദേവോ ജയത്യ് ഏകച്ഛത്ത്രഭൂമണ്ഡലാധിപഃ । ഇത്യ് അനന്തരമ് ആരേമുര് ഭേര്യഃ പ്രതിപുരം തദാ
അപ്പോൾ ഓരോ നഗരത്തിലും, 'സിന്ധുദേവന് ജയം! ഏകഛത്രഭൂമിയിലെ രാജാവിന് ജയമാകട്ടെ!' എന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ച് വലിയ മൃദംഗങ്ങൾ മുഴങ്ങിത്തുടങ്ങി.
രാജധാനീം വിവേശാഥ സിന്ധുര് ഉദ്ധതകന്ധരഃ । പ്രജാസ് സ്രഷ്ടും യുഗസ്യാന്തേ മനുര് ജഗദ് ഇവാപരഃ
ഉന്നതമായ കഴുത്തോടെ സിന്ധു രാജാവ് രാജധാനിയിൽ പ്രവേശിച്ചു. ഒരു യുഗത്തിന്റെ അവസാനം ലോകത്തിന് പുതിയ ജനങ്ങളെ സൃഷ്ടിക്കാൻ മനു വന്നതുപോലെ, അവൻ അവിടെക്കെത്തി.
പ്രവൃത്താ ദശദിഗ്ഭ്യോ ഽഥ പ്രവേഷ്ടും സൈന്ധവം പുരമ് । നരാഃ കരിഹയാഗാരൈ രത്നപൂരാ ഇവാമ്ഭുധിമ്
പിന്നീട് പത്ത് ദിശകളിൽ നിന്നുമുള്ള ആളുകൾ സൈന്ധവ നഗരത്തിലേക്ക് ഒഴുകി വന്നു, ആനകളും കുതിരകളും നിറഞ്ഞ കിടക്കകളിൽ നിന്ന് സമുദ്രത്തിലേക്ക് രത്നങ്ങൾ ഒഴുകിയെത്തുന്നതുപോലെ.
നിബന്ധനാനി ചിഹ്നാനി ശാസനാനി ദിശാം പ്രതി । ക്ഷണം നിവേശയാമ് ആസുര് മണ്ഡലം പ്രതി മന്ത്രിണഃ
ഒരു നിമിഷം മാത്രം മന്ത്രിമാർ ഓരോ പ്രദേശത്തിനും മുഴുവൻ രാജ്യത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള നിയമങ്ങളും അടയാളങ്ങളും ഉത്തരവുകളും സ്ഥാപിച്ചു.
ഉദഭൂദ് അചിരേണൈവ ദേശേ ദേശേ പുരേ പുരേ । ജീവിതേ മരണേ മാനേ നിയമോ യമതോ യഥാ
വളരെ വേഗത്തിൽ, ഓരോ ദേശത്തും നഗരത്തിലും, ജീവനും മരണത്തിലും, മാനവും അപമാനത്തിലും, യമന്റെ നിയന്ത്രണംപോലെ കർശനമായ ക്രമം നിലനിന്നു.
അഥ ശേമുര് നിമേഷേണ ദേശോപപ്ലവവിഭ്രമാഃ । പ്രശാന്തോത്പാതപവനാഃ പദാര്ഥാവൃത്തയോ യഥാ
അപ്പോൾ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ ദേശത്തിലെ കലഹങ്ങളും ആശയക്കുഴപ്പങ്ങളും ശമിച്ചു, ദുരന്തങ്ങളുടെ കാറ്റുകൾ തണുത്തു, എല്ലാം സ്വാഭാവികമായ നിലയിലേക്ക് തിരിച്ചു.
സൌമ്യതാമ് ആജഗാമാശു ദേശോ ദശദിഗന്വിതഃ । ക്ഷീരോദഃ ക്ഷുഭിതാവര്തോ ദ്രാഗ് ഇവോദ്വൃത്തമന്ദരഃ
പത്ത് ദിക്കുകളും അലങ്കരിച്ച ആ പ്രദേശം ഉടനടി ശാന്തമായി മാറി. മന്ദരപർവ്വതം ഉയർത്തിയശേഷം ക്ഷീരസമുദ്രം എങ്ങനെ ശാന്തമാകുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ.
വവുര് അലകചയാന് വിലോലയന്തോ മുഖകമലാലിമുഖാനി സൈന്ധവീനാമ് । ജലലവവലനാകുലാസ് സമീരാ അശിവഗുണാ ഇവ സര്വതഃ ക്ഷണേന
സിന്ധു സ്ത്രീകളുടെ മുഖം കമലപുഷ്പംപോലെ ആണല്ലോ, അവളുടെ മുടിയണികൾ കാറ്റ് ഇളക്കി, മുഖങ്ങൾ അലസിപ്പിച്ചു. ജലബിന്ദുക്കൾ നിറഞ്ഞ കാറ്റ് എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെ വീശി, അശുഭമായ സ്വഭാവംപോലും അതിൽ തോന്നി.
ഏതസ്മിന്ന് അന്തരേ ലീലാ സമുവാച സരസ്വതീമ് । ശ്വാസാവശേഷമ് ആലോക്യ പൂര്വം ഭര്താരമ് അഗ്രഗമ്
അപ്പോഴാണ് ലീലാ, ഭർത്താവിനെ ശ്വാസം മാത്രം ബാക്കിയുള്ള അവസ്ഥയിൽ കണ്ട ശേഷം, സരസ്വതിയെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു.
പ്രവൃത്തോ ദേഹമ് ഉത്സ്രഷ്ടും മദ്ഭര്തായമ് ഇഹാമ്ബികേ । സ്ഥിതാ ച മൃതകല്പേയം ലീലാ നിസ്സ്പന്ദഗാത്രികാ
അംബികേ, എന്റെ ഭർത്താവ് ഇപ്പോൾ ഈ ശരീരം വിട്ടുപോകാൻ തയ്യാറാവുകയാണ്. ഈ ലീലയും, ജീവൻ ഇല്ലാത്തവളെപ്പോലെ, ശരീരം ചലനമില്ലാതെ നില്ക്കുന്നു.
ദേഹേനാനേന ഗന്തവ്യമ് അനയാ വീരഭാര്യയാ । യത്രാവാഭ്യാം ച തത് സ്ഥാനം കഥം ഗന്തവ്യമ് അമ്ബികേ
ഈ ശരീരവും ഈ വീരന്റെ ഭാര്യയും ചേർന്ന് പോകേണ്ട സ്ഥലത്തേക്ക് എങ്ങനെ എത്താം, അമ്മേ, ദയവായി പറയൂ.
ഏവംരൂപമഹാരമ്ഭേ സങ്ഗ്രാമേ രാഷ്ട്രസമ്ഭ്രമേ । സംപന്നേ ഽപി സ്ഥിതേ ഽപ്യ് ഉച്ചൈര് വിചിത്രാരമ്ഭമന്ഥരേ
ഇങ്ങനെ വലിയൊരു യുദ്ധം, രാജ്യത്തിലെ കലഹം തുടങ്ങിയ വലിയ കാര്യങ്ങൾ തുടങ്ങുമ്പോഴും, അതെല്ലാം നടക്കുന്നതുപോലും, നടക്കാൻ തുടങ്ങിയതുപോലും തോന്നുമ്പോഴും, അതിന്റെ അത്ഭുതകരമായ തുടക്കം വളരെ വൈകിയാണ് പ്രകടമാകുന്നത്.
ന കിഞ്ചിദ് അപി സംപന്നം രാഷ്ട്രം ന ച മഹീതലമ് । ന സ്ഥിതം ക്വചനാപ്യ് ഏവം സ്വപ്നാത്മകമ് ഇദം യതഃ
ഒന്നും തന്നെ യാഥാർത്ഥ്യമായി സംഭവിക്കുന്നില്ല; രാജ്യം പോലും, ഭൂമിയും എവിടെയും നിലനിൽക്കുന്നില്ല, കാരണം ഇതെല്ലാം സ്വപ്നംപോലെയാണ്.
തസ്യ ത്വന്മണ്ഡപസ്യാന്തശ് ശവസ്യ നികടാമ്ബരേ । ഇത്ഥം ഭൂരാഷ്ട്രമ് ആഭാതി ഭര്തൃജീവസ്യ തേ ഽനഘേ
അവന്റെ മണ്ടപത്തിനകത്തും, ശവത്തിനരികിലെ ആകാശത്തും, ഭർത്താവിന്റെ ജീവന്റെ ആ ഭൂരാജ്യമാണ് അങ്ങനെയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, പാപമില്ലാത്തവളേ.
അന്തഃപുരഗൃഹം തേ തദ് ഇദം രാഷ്ട്രാന്വിതോദരമ് । വസിഷ്ഠവിപ്രഗേഹേ ഽന്തശ് ശവഗേഹേ ജഗത് സ്ഥിതമ്
നിന്റെ അഗൃഹം എന്നത് ഈ വീടാണ്, ഇതിന്റെ ഉള്ളിൽ രാജ്യം ചേർന്നിരിക്കുന്നു. വസിഷ്ഠമുനിയുടെ വീടിനകത്തും, ശവങ്ങളുടെ വീടിനകത്തും, ഈ ലോകം നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏവമ് ഏഷ മഹാരമ്ഭോ ജഗത്ത്രയമയോ ഭ്രമഃ । ത്വയാ മയാനയാനേന സംയുക്തസ് സാര്ണവാവനിഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ വലിയ ശ്രമം മൂല്യരഹിതമായ ഒരു മായയാണ്, മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ ചേർന്നുള്ള ഒരു ഭ്രമം. നീയും ഞാനും ഈ വാഹനവും സമുദ്രം പോലെ വിശാലമായ ഭൂമിയുമായി ചേർന്നിരിക്കുന്നു.
ഗിരിഗ്രാമകഗേഹേ ഽന്തര് മധ്യേ ഗഗനകോശകേ । ഖാത്മാവകചതി വ്യക്തോ ന കചത്യ് ഏവ വാ ക്വചിത്
പർവ്വതഗ്രാമത്തിലെ വീടിനകത്തും, ആകാശപാത്രത്തിന്റെ നടുവിലും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ള ആത്മാവ് വ്യക്തമായി സഞ്ചരിക്കാറുണ്ട്, അല്ലെങ്കിൽ എവിടെയും സഞ്ചരിക്കാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഏവമ് ആരമ്ഭഘനയോര് അപി മണ്ഡപയോസ് തയോഃ । ഉദരേ ശൂന്യമ് ആകാശമ് ഏവാസ്തി ന ജഗദ്ഭ്രമഃ
ഇങ്ങനെ, ഈ രണ്ട് മണ്ഡപങ്ങളുടെ ദൃഢമായ ഭിത്തികളിലും, അവയുടെ ഉള്ളിൽ ശൂന്യമായ ആകാശം മാത്രമേയുള്ളൂ; ലോകഭ്രമം അവിടെ ഇല്ല.
ഭ്രമദ്രഷ്ടുര് അഭാവേ ഹി കീദൃശീ ഭ്രമതാ ഭ്രമേ । നാസ്ത്യ് ഏവ ഭ്രമസത്താ തു യദ് അസ്തി തദ് അജം പദമ്
ഭ്രമം കാണുന്നവൻ ഇല്ലെങ്കിൽ, ആ ഭ്രമത്തിനുള്ളിൽ എങ്ങനെയുള്ള ഭ്രമം ഉണ്ടാകുമെന്നു ചോദിക്കാം. യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭ്രമത്തിന് യാതൊരു സത്വവും ഇല്ല; അവിടെ ഉള്ളത് ജനനം ഇല്ലാത്ത അവസ്ഥ മാത്രമാണ്.
ഭ്രമേ ദൃശ്യമ് അസത് തസ്യ ദ്രഷ്ടുര് ദ്രഷ്ടൃദശാ കുതഃ । ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യക്രമാഭാവാദ് അത്ര യത് സഹജം ഹി തത്
ഭ്രമത്തിനുള്ളിൽ കാണുന്നത് അസത്യമാണ്; അതിനാൽ അവിടെ കാണുന്നവനെന്ന നിലയുമില്ല. കാണുന്നവനും കാണുന്നതും എന്ന ക്രമം ഇല്ലാത്തതിനാൽ, ഇവിടെ സ്വാഭാവികമായി ഉള്ളത് അതേയാണ്.
തത് പദം പരമം വിദ്ധി നാശോത്പാദവിവര്ജിതമ് । സ്വകം കചതി ചാഭാതം ശാന്തമ് ആദ്യമ് അനാമയമ്
നശ്വരതയും ഉത്ഭവവും ഇല്ലാത്ത പരമാവസ്ഥയെ നീ അറിയുക. അതു സ്വയം നിലകൊള്ളുന്ന, പ്രകടമാകാത്ത, ശാന്തമായ, ആദിമമായ, ദുഃഖരഹിതമായ അവസ്ഥയാണു.
കില മണ്ഡപഗേഹാന്തസ് സ്വസ്വഭാവോദിതാത്മനി । വിഹരന്തി ജനാസ് തത്ര സ്വഗൃഹേ സംവ്യവസ്ഥയാ
ഒരു മണ്ഡപത്തിന്റെ അകത്തുള്ള വീടുകളിൽ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ആത്മാവിൽ വസിക്കുന്നു. അവിടെ, തങ്ങളുടെ വീടുകളിൽ, അവരവരുടെ രീതിയിൽ അവർ നിലകൊള്ളുന്നു.
ന ജഗത് തത്ര നോ സര്ഗഃ കശ്ചിത് തൈര് അനുഭൂയതേ । തേനാഹം ജഗദ് ആകാശമ് അജമ് ഇത്യ് ഏവ വച്മി തേ
അവിടെ ലോകമോ സൃഷ്ടിയോ ഒന്നുമില്ല; അവർക്കു അതൊന്നും അനുഭവപ്പെടുന്നുമില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നത് ഈ ലോകം ആകാശംപോലെയാണ്, ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തത്.
സര്വം ശൂന്യാത്മവിജ്ഞാനം മേര്വാദിഗിരിജാലകമ് । നേദം കുഡ്യമയം കിഞ്ചിദ് യഥാ സ്വപ്നേ മഹാപുരമ്
എല്ലാം ശൂന്യതയുടെ സ്വഭാവമുള്ള ചൈതന്യമാണ്; മേരു മുതലായ പർവ്വതനിരകൾ മതിൽപണിയല്ല, സ്വപ്നത്തിലെ വലിയ നഗരം മതിലുകളിൽ നിന്നല്ലെന്നതുപോലെ.
ദേശേ പ്രാദേശമാത്രേ ഽപി ഗിരിജാലമയാന്യ് അപി । വജ്രസാരാണി ഖാന്യ് ഏവ സമ്ഭവന്ത്യ് അണുകേ ഽണുകേ
ഒരു വിരൽവലിപ്പുള്ള ഇടത്തിലും പർവ്വതങ്ങൾ പോലുള്ള വസ്തുക്കൾ വജ്രംപോലെയുള്ളവയെന്നു കരുതിയാലും, ഓരോ സൂക്ഷ്മഅണുവിലും ശൂന്യരൂപത്തിൽ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നു.
കദലീപല്ലവാപീഡസന്നിവേശേന ഭൂരിശഃ । ത്രിജഗച് ചിദണാവ് അന്തര് അസ്തി സ്വപ്നപുരം യഥാ
വാഴക്കൊമ്പിന്റെ ഇലപാളികൾ ഒന്നിനകത്ത് ഒന്നു ക്രമീകരിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ഓരോ ചൈതന്യഅണുവിനകത്തും ഒരു സ്വപ്നനഗരം നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്യാപ്യ് അന്തര് വിഭാഗേന ക്രമാദ് ഏകൈകശോ ജഗത് । തേഷാം യസ്മിഞ് ജഗത്യ് ഏവ പദ്മോ രാജാ ശവസ് സ്ഥിതഃ
അതിനകത്തും വീണ്ടും വിഭജിച്ച് ഓരോ ലോകവും ഒറ്റയൊറ്റയായി ക്രമമായി ഉദിക്കുന്നു. അവയിൽ ഒരു ലോകത്തിൽ രാജാവായ പത്മൻ മരിച്ചവനായി കിടക്കുന്നു.
ലീലാ തവ സപത്നീ തം പ്രാപ്താ പൂര്വതരം ശുഭേ । യദൈവ മൂര്ഛാമ് ആയാതാ ലീലേയം പുരതസ് തവ । തദൈവ ഭര്തുഃ പദ്മസ്യ ശവസ്യ നികടേ സ്ഥിതാ
ശുഭേ, നിന്റെ സഹപത്നിയായ ലീല അവിടെ നിന്നേക്കാൾ മുമ്പേ എത്തി. നീയെന്ന ലീല ബോധം വിട്ടു വീണ അതേ സമയത്ത്, അവൾ തന്റെ ഭർത്താവായ പത്മന്റെ ശവത്തിനരികിൽ നിന്നു.
കഥമ് ഏഷാ ഗതാ ദേവി സമ്പന്നാ തത്ര ദേഹിനീ । കഥം കഥം വാ തത്പത്നീഭാവമ് ആപ്തവതീ സ്ഥിതാ
ദേവി, അവൾ എങ്ങനെ അവിടെ എത്തി, അവിടെ ശരീരധാരി ആയി? അവൾ എങ്ങനെ അവന്റെ ഭാര്യയായ സ്ഥിതിയിൽ എത്തി, അതിൽ നിലകൊണ്ടു?
തേ വാസ്യാ വദ കിം രൂപം പശ്യന്ത്യ് അഥ വദന്തി കിമ് । തദ്ഗേഹവരവാസ്തവ്യാസ് സമാസേനേതി മേ വദ
അവിടെ താമസിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് അവൾ എങ്ങനെയാണ് തോന്നുന്നത്, അവർ എന്താണ് പറയുന്നത് എന്ന് പറയൂ. ആ വീട്ടിലെ പ്രധാനവാസികൾ ആരൊക്കെയാണെന്ന് സംക്ഷിപ്തമായി പറഞ്ഞുതരൂ.