ശമേന്ദോസ് സൈംഹികേയാസ്യം ഗുണപദ്മമഹാശനിമ് । ജ്ഞാനമേഘശരത്കാലമ് അഹങ്കാരം ത്യജാമ്യ് അഹമ്
ശാന്തിയുടെ ചന്ദ്രനും, ഗുണങ്ങളുടെ സിംഹമുഖമായ മിന്നലും, ജ്ഞാനമേഘത്തിന്റെ ശരത്കാലവും കൊണ്ട് ഞാൻ അഹങ്കാരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു.
നാഹം രാമോ ന മേ വാഞ്ഛാ ഭാവേഷു ച ന മേ മനഃ । ശാന്ത ആസിതുമ് ഇച്ഛാമി സ്വാത്മന്യ് ഏവ ജിനോ യഥാ
ഞാൻ രാമനല്ല, എനിക്ക് ആഗ്രഹവും ഇല്ല, ഭാവങ്ങളിൽ എന്റെ മനസ്സും ഇല്ല. ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിൽ തന്നെ ശാന്തനായി ഇരിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ജ്ഞാനിയെന്നപോലെ.
അഹങ്കാരവശാദ് യദ് യന് മയാ ഭുക്തം കൃതം ഹൃതമ് । സര്വം തു തദ് അവസ്ത്വ് ഏവ വസ്ത്വ് അഹങ്കാരരിക്തതാ
അഹങ്കാരത്തിന്റെ അധീനതയിൽ ഞാൻ അനുഭവിച്ചതും ചെയ്തതും കൈവശമാക്കിയതും എല്ലാം യാഥാർത്ഥ്യമല്ല. യഥാർത്ഥം അഹങ്കാരം ഇല്ലാത്തതിലാണ്.
അഹമ് ഇത്യ് അസ്തി ചേദ് ബ്രഹ്മന്ന് അഹമ് ആപദി ദുഃഖിതഃ । സമ്പത്സു സുഖിതസ് തസ്മാദ് അനഹങ്കാരിതാധനഃ
ബ്രഹ്മനേ, 'ഞാൻ' എന്ന ചിന്ത ഉണ്ടെങ്കിൽ, കഷ്ടത്തിൽ ഞാൻ ദു:ഖിതനാകും, സമൃദ്ധിയിൽ സന്തോഷവാനാകും. അതിനാൽ അഹങ്കാരമില്ലായ്മയാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്ത്.
അഹങ്കാരം പരിത്യജ്യ മുനേ ശാന്തമനാസ് തഥാ । അവതിഷ്ഠേ ഗതോദ്വേഗോ ഭോഗൌഘേ ഽഭങ്ഗുരാസ്പദമ്
അഹങ്കാരം വിട്ടൊഴിച്ച്, മനസ്സിൽ സമാധാനത്തോടെ, ഭോഗങ്ങളുടെ ഒഴുക്കിനിടയിൽ, ഈ തുനിയുള്ള അടിസ്ഥാനത്തിൽ, ഞാൻ ഉല്ലാസമില്ലാതെ ശാന്തനായി നിലകൊള്ളുന്നു, മഹർഷേ.
ബ്രഹ്മന് യാവദ് അഹങ്കാരവാരിദഃ പ്രവിജൃമ്ഭതേ । താവദ് വികാസമ് ആയാതി തൃഷ്ണാകുടജമഞ്ജരീ
ബ്രഹ്മൻ, അഹങ്കാരമെന്ന മേഘം വ്യാപിച്ചുനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, വസ്തുക്കളിലേക്കുള്ള തൃശ്യയുടെ കൂമ്പാരം പുഷ്പിക്കുന്നു.
അഹങ്കാരഘനേ ശാന്തേ തൃഷ്ണാനവതഡില്ലതാ । ശാന്തദീപശിഖാവൃത്ത്യാ ക്വാപി യാസ്യതി സത്വരമ്
അഹങ്കാരമെന്ന കനിഞ്ഞ മേഘം ശാന്തമായാൽ, തൃശ്യയുടെ വള്ളി അതിന്റെ ആധാരം നഷ്ടപ്പെട്ട്, അണഞ്ഞ വിളക്കിന്റെ ജ്വാലപോലെ എവിടെയോ വേഗത്തിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകും.
അഹങ്കാരമഹാവിന്ധ്യേ മനോമത്തമതങ്ഗജഃ । വിസ്ഫൂര്ജതി ഘനാസ്ഫോടൈസ് സ്തനിതൈര് ഇവ വാരിദഃ
അഹങ്കാരമെന്ന മഹാപർവതത്തിനുള്ളിൽ, മനസ്സ് മദ്യപാനത്തിൽ മയങ്ങിയ കാട്ടാനപോലെ, ഇടിമുഴക്കത്തോടെ ഗർജ്ജിക്കുന്നു, മേഘങ്ങൾ ഇടിയോടെ മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ.
ഇഹ ദേഹമഹാദര്യാം ഘനാഹങ്കാരകേസരീ । യോ ഽയമ് ഉല്ലസതി സ്ഫാരം തേനേദം ജഗദ് ആതതമ്
ഈ വലിയ ശരീരഗുഹയിൽ, കനിഞ്ഞ അഹങ്കാരമെന്ന സിംഹം ഉല്ലാസത്തോടെ ഗർജ്ജിക്കുന്നു; അതിനാൽ ഈ ലോകം മുഴുവൻ അതിനാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
തൃഷ്ണാതന്തുലവപ്രോതാ ബഹുജന്മപരമ്പരാ । അഹങ്കാരോഗ്രശിഡ്ഗേന കണ്ഠേ മുക്താവലീ കൃതാ
അനേകം ജന്മങ്ങളിലേക്കു നീണ്ടു, തൃശ്യയുടെ നൂലാൽ കൂട്ടിയിണക്കപ്പെട്ട മുത്തുമാല, അഹങ്കാരത്തിന്റെ കഠിനമായ കൊക്കിൽ കെട്ടി കഴുത്തിൽ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു.
പുത്രദാരകലത്രാണി തന്ത്രം മന്ത്രവിവര്ജിതമ് । പ്രസാരിതമ് അനേനേഹ ദുരഹങ്കാരവൈരിണാ
മക്കളും ഭാര്യകളും കുടുംബവും—all ഇവിടെയൊക്കെ ഈ ദുർജ്ജയമായ അഹങ്കാരശത്രുവിന്റെ കപടവലയമായി, യഥാർത്ഥമായ ഉദ്ദേശമോ ശക്തിയോ ഇല്ലാതെ, വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
പ്രമാര്ജിതേ ഽഹമ് ഇത്യ് അസ്മിന് പദേ സ്വയമ് അഖിദ്യതാ । പ്രമാര്ജിതാ ഭവന്ത്യ് ഏവ സര്വ ഏവ ദുരാധയഃ
എനിക്ക് എന്ന ഭാവം പൂർണ്ണമായും മായ്ച്ചുകളഞ്ഞാൽ, അതിനൊപ്പം തന്നെ എല്ലാ ദുഷ്പ്രവൃത്തികളും ശരിക്കും ഇല്ലാതാകും.
അഹമ് ഇത്യ് അമ്ബുദേ ശാന്തേ ശനൈസ് സുശമശാലിനി । മനോമനനസമ്മോഹമിഹികാ ക്വാപി ഗച്ഛതി
എനിക്ക് എന്ന സമുദ്രം ശാന്തവും നിർമലവുമായാൽ, മനസ്സിനെ മൂടുന്ന ആശയക്കുഴപ്പം മഞ്ഞുപോലെ പതിയെ അകറ്റിപ്പോകും.
നിരഹങ്കാരവൃത്തേര് മേ മൌര്ഖ്യാച് ഛോകേന സീദതഃ । യത് കിഞ്ചിദ് ഉചിതം ബ്രഹ്മംസ് തദ് ആഖ്യാതുമ് ഇഹാര്ഹസി
അഹങ്കാരമില്ലാതെ, എന്നാൽ അജ്ഞാനത്തിലും ദുഃഖത്തിലും വലയുന്ന എന്നെ, മഹർഷേ, യോജിച്ചതെന്താണോ അത് ദയവായി പറയണമേ.
സര്വാപദാം നിലയമ് അധ്രുവമ് അന്തരസ്ഥമ് ഉന്മുക്തമ് ഉത്തമഗുണേന ന സംശ്രയാമി । യത്നാദ് അഹങ്കൃതിപദം പരിതോ ഽതിദുഃഖം ശേഷേണ മാം സമനുശാധി മഹാനുഭാവ
എല്ലാ ദുർഘടങ്ങളുടെ ആന്തരികമായ, സ്ഥിരതയില്ലാത്ത ആ ശരണത്തിൽ ഞാൻ ആശ്രയിക്കുന്നില്ല; മഹാനുഭാവാ, ഈ അത്യന്തം ദു:ഖകരമായ അഹങ്കാരാവസ്ഥയിൽ കഴിയുന്ന എന്നെ ദയവായി ശരിയായി ഉപദേശിക്കണമേ.
ദോഷൈര് ജര്ജരതാം യാതം സത്കാര്യാദ് ആര്യസേവിതാത് । വാതാത്തപിഞ്ഛലവവച് ചേതശ് ചലതി ചഞ്ചലമ്
പിഴവുകൾകൊണ്ട് ക്ഷയിച്ച മനസ്സ്, നല്ല പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടിട്ടും, സദാചാരികൾ ആദരിച്ചിട്ടും, കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ഇലയുപോലെ എപ്പോഴും അസ്ഥിരവും ചഞ്ചലവുമാണ്.
ഇതശ് ചേതശ് ച സുവ്യഗ്രം വ്യര്ഥമ് ഏവാഭിധാവതി । ദൂരാദ് ദൂരതരം ദീനം ഗ്രാമേ കൌലേയകോ യഥാ
ഇവിടെയും അവിടെയും മനസ്സ് വലിയ അശാന്തിയോടെ വെറുതെ ഓടിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു; അതു ദൂരത്തേക്കും ദൂരത്തേക്കും ദു:ഖിതനായി പോകുന്നു, അന്യഗ്രാമത്തിലെ ഒരു ഗ്രാമവാസിയെപ്പോലെ.
ന പ്രാപ്നോതി ക്വചിത് കിഞ്ചിത് പ്രാപ്തൈര് അപി മഹാധനൈഃ । നാന്തസ് സമ്പൂര്ണതാമ് ഏതി കരണ്ഡക ഇവാമ്ബുഭിഃ
വലിയ സമ്പത്തുകൾ കിട്ടിയാലും, അതിനാൽ മനസ്സ് എവിടെയും ഒന്നും നേടുന്നില്ല; അതിനുള്ളിൽ ഒരിക്കലും തൃപ്തി ഉണ്ടാകുന്നില്ല, വെള്ളം നിറയാത്ത ഒരു ചട്ടിയെപ്പോലെ.
നിത്യമ് ഏവ മനശ് ശൂന്യം കദാശാവാഗുരാവൃതമ് । ന മനാങ് നിര്വൃതിം യാതി മൃഗോ യൂഥാദ് ഇവ ച്യുതഃ
മനസ്സ് എല്ലായ്പ്പോഴും ശൂന്യമാണ്, ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വലയിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു; കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വേറായിരിക്കുന്ന ഒരു മാൻപോലെ, അതിന് അല്പം പോലും സന്തോഷം ലഭിക്കുന്നില്ല.
തരങ്ഗതരലാം വൃത്തിം ദധദ് ആലൂനശീര്ണതാമ് । പരിത്യജ്യ ക്ഷണമ് അപി ന മനോ യാതി നിര്വൃതിമ്
അലകളെപ്പോലെ ക്ഷണികമായ സ്വഭാവവും, ദു:ഖങ്ങൾ കൊണ്ട് തളർന്നതുമായ മനസ്സ്, സമാധാനം വിട്ട് ഒരു നിമിഷം പോലും തൃപ്തി അനുഭവിക്കുന്നില്ല.
മനോ മനനവിക്ഷുബ്ധം ദിശോ ദശ വിധാവതി । മന്ദരാഹനനോദ്ധൂതം ക്ഷീരാര്ണവപയോ യഥാ
ചിന്തകളാൽ കലങ്ങിയ മനസ്സ് പത്ത് ദിശകളിലേക്കും ഓടുന്നു; മന്ദരപർവ്വതം കൊണ്ട് കലക്കപ്പെട്ട ക്ഷീരസമുദ്രത്തിലെ വെള്ളംപോലെ.
കല്ലോലകലനാവര്തം മായാമകരമാലിനമ് । ന നിരോദ്ധും സമര്ഥോ ഽസ്മി മനോമോഹമഹാര്ണവമ്
തരംഗങ്ങളും ചുഴലികളും മായാമകരങ്ങളുമടങ്ങിയ ഈ മനസ്സിന്റെ വലിയ മായാമോഹസമുദ്രം ഞാൻ നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല.
ഭോഗദൂര്വാങ്കുരാകാങ്ക്ഷീ ശ്വഭ്രപാതമ് അചിന്തയന് । മനോഹരിണകോ ബ്രഹ്മന് ദൂരം വിപരിധാവതി
ആനന്ദത്തിന്റെ ഇളം മുളകൾ തേടി, കുഴിയിലേക്കു വീഴുന്നത് ഒരിക്കലും ചിന്തിക്കാതെ, മനസ്സെന്ന മാൻ ദൂരെയ്ക്ക് ഓടിക്കളയുന്നു, ബ്രഹ്മനേ.
ന കദാചന മേ ചേതസ് താമ് ആലൂനവിശീര്ണതാമ് । ത്യജത്യ് ആകുലയാ വൃത്ത്യാ ചഞ്ചലത്വമ് ഇവാര്ണവഃ
എന്റെ മനസ്സ്, അതിന്റെ അശാന്തമായ പ്രവൃത്തികളോടെ, പിഴുതുപൊളിഞ്ഞ അവസ്ഥ ഒരിക്കലും വിട്ടൊഴിയുന്നില്ല; സമുദ്രം എപ്പോഴും അലയുന്നതുപോലെ.
ചേതശ് ചഞ്ചലയാ വൃത്ത്യാ ചിന്താനിചയചഞ്ചുരമ് । ധൃതിം ബധ്നാതി നൈകത്ര കേസരീ പഞ്ജരേ യഥാ
മനസ്സ്, അശാന്തമായ പ്രവൃത്തികളാൽ, അനവധി ചിന്തകളാൽ ഉണർന്നു, തന്റെ ധൈര്യം പലതിടത്തും കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്നു; പഞ്ചരത്തിൽ പൂട്ടിയ സിംഹംപോലെ.
മനോ മോഹരഥാരൂഢം ശരീരാച് ഛമതാസുഖമ് । ഹരത്യ് ഉപഗതോദ്യോഗം ഹംസഃ ക്ഷീരമ് ഇവാമ്ഭസഃ
മോഹത്തിന്റെ രഥത്തിൽ കയറിയ മനസ്സ്, ശരീരത്തിലെ ക്ഷണികമായ സന്തോഷം അപഹരിക്കുന്നു; ഹംസം വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് പാൽ വേർതിരിക്കുന്നതുപോലെ.
അനല്പകല്പനാതല്പേ നിലീനാശ് ചിത്തവൃത്തയഃ । മുനീന്ദ്ര ന പ്രബുധ്യന്തേ തേന തപ്തോ ഽഹമ് ആകുലഃ
അവസാനമില്ലാത്ത കற்பനയുടെ ചെറിയ കിടക്കയിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തികൾ ഉണരുന്നില്ല, മഹാമുനിയേ; അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ദുഃഖവും ആശങ്കയും അനുഭവിക്കുന്നത്.
ക്രോഡീകൃതദൃഢഗ്രന്ഥിതൃഷ്ണാസൂത്രോമ്ഭിതാത്മനാ । വിഹഗോ ജാലകേനേവ ബ്രഹ്മന് ബദ്ധോ ഽസ്മി ചേതസാ
ദൃഢമായി കെട്ടിയ渴യെന്ന നൂലാൽ ഉള്ളിൽ കുരുക്കിയ മനസ്സുകൊണ്ട്, ബ്രഹ്മനേ, ഞാൻ ഒരു പക്ഷി വലയിൽ കുടുങ്ങുന്നതുപോലെ ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സതതാമര്ഷധൂമേന ചിന്താജ്വാലാബിലേന ച । വഹ്നിനേവ തൃണം ശുഷ്കം മുനേ ദഗ്ധോ ഽസ്മി ചേതസാ
എപ്പോഴും കോപത്തിന്റെ പുകയും ചിന്തയുടെ തീയും കൊണ്ട്, മഹർഷേ, എന്റെ മനസ്സ് എന്നെ ഉണക്കു പുല്ലുപോലെ കത്തിച്ചു.
ക്രൂരേണ ജഡതാം യാതസ് തൃഷ്ണാഭാര്യാനുഗാമിനാ । ശവഃ കൌലേയകേനേവ ബ്രഹ്മന് ഭുക്തോ ഽസ്മി ചേതസാ
ക്രൂരമായ തൃശ്യയുടെ പിന്തുടർച്ചയിൽ ഞാൻ മന്ദബുദ്ധിയായിത്തീരുന്നു, ബ്രഹ്മനേ, ശവം കള്ളനായി തിന്നുന്നതുപോലെ എന്റെ മനസ്സ് എന്നെ മുഴുവനും വിഴുങ്ങി.