ത്വച്ഛീലാ ത്വത്സമാചാരാ ത്വത്കുലാ ത്വദ്വപുഷ്മയീ । ഇതി ലീലേയമ് ആഭാതി പ്രതിഭാ പ്രതിബിമ്ബജാ
നിന്റെ സ്വഭാവവും, നിന്റെ ആചാരങ്ങളും, നിന്റെ കുടുംബവും, നിന്റെ രൂപവും—all ഇതെല്ലാം കളിയിലൊന്നുപോലെ, ചൈതന്യത്തിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്ന പ്രതിഫലനം നിനെയാണ് പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
സര്വഗേ സംവിദാദര്ശേ പ്രതിഭാ പ്രതിബിമ്ബതി । യാദൃശീ യത്ര സാ തത്ര തഥോദേതി നിരന്തരാ
എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന അവബോധത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അതിന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണോ, എവിടെയാണോ, അതു അങ്ങനെ തന്നെ തുടർച്ചയായി ഉദയിക്കുന്നു.
ജീവാകാശസ്യ യാന്തസ്സ്ഥാ പ്രതിഭാ കചതി സ്വയമ് । സാ ബഹിഃ ഖേ ചിദാദര്ശപ്രതിബിമ്ബാദ് ഇയം സ്ഥിതാ
ജീവാത്മാവിന്റെ ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രകാശം സ്വയം തെളിഞ്ഞ് കറങ്ങുന്നു. അതാണ് പുറത്തുള്ള ബോധത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലനം പോലെ നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഏഷാ ത്വമ് അമ്ബരമ് അഹം ഭുവനം ധരാദി രാജേതി സര്വമ് അജമ് ഏവ വിഭാതമാത്രമ് । ചിദ്വ്യോമ ബില്വജഠരം വിദുര് അങ്ഗ വിദ്ധി ത്വം ചേതി ശാന്തമ് അലമ് ആസ്സ്വ യഥാസ്ഥിതേഹ
ഇതാണ് നീ, ഞാൻ ആകാശം, ഈ ലോകം ഭൂമി മുതലായവ—all ഇതെല്ലാം ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിന്റെ പ്രത്യക്ഷത മാത്രം. പ്രിയമേ, ബോധത്തിന്റെ ആകാശം ബേൽ പഴത്തിന്റെ ഗർഭം പോലെയാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കു. ശാന്തനായി, ഇവിടെ നീയെന്നപോലെ തന്നെ ഇരിക്ക.
വിദൂരഥസ് തേ ഭര്തൈഷ തനും ത്യക്ത്വാ രണാങ്ഗനേ । തദ് ഏവാന്തഃപുരം പ്രാപ്യ താദൃഗാത്മാ ഭവിഷ്യതി
നിന്റെ ഭർത്താവായ വിദ്യുരഥൻ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച്, ആ അന്തർഗൃഹം പ്രാപിച്ച് അത്തരമൊരു സ്വഭാവം നേടും.
ഇത്യ് ആകര്ണ്യ വചോ ദേവ്യാ ലീലാ സാ തത്പുരാസ്പദാ । പുനഃ പ്രഹ്വാ സ്ഥിതോവാച വചനം വിഹിതാഞ്ജലിഃ
ദേവിയുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടതോടെ, ലീല തന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും കൈകൂപ്പി വിനീതമായി നിന്നു പറഞ്ഞത്:
ദേവീ ഭഗവതീ ജ്ഞപ്തിര് നിത്യമ് ഏവ മയാര്ചിതാ । സ്വപ്നേഷു ദര്ശനം ദേവി സാ ദദാതി നിശാസു മേ
ദേവി, ഞാൻ സദാ ആരാധിച്ചിരിക്കുന്നതും പുണ്യമായ ബോധമാണല്ലോ. രാത്രികളിൽ സ്വപ്നങ്ങളിൽ, ദേവി, അവൾ എന്നെ കാണാൻ വരുന്നു.
സാ യാദൃഗ് ഏവ ദേവേശി താദൃഗ് ഏവ ത്വമ് അമ്ബികേ । ത്വം മേ കൃപണകാരുണ്യാദ് വരം ദേഹി വരാനനേ
ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയേ, അവൾ എങ്ങനെയാണോ, അമ്മേ, നീയും അതുപോലെയാണ്. കഷ്ടപ്പെടുന്നവരോടുള്ള ദയയാൽ, മനോഹരമുഖിയേ, എന്നോട് ഒരു വരം നൽകണമേ.
ഇത്യ് ഉക്താ സാ തദാ ജ്ഞപ്തിസ് സ്മൃത്വാ തദ് ഭക്തിഭാവനാമ് । ഇദം പ്രസന്നാ പ്രോവാച താം ലീലാം തത്പുരാസ്പദാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ ബോധം അവളുടെ ഭക്തി ഓർത്ത് സന്തോഷത്തോടെ അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്ന ലീലയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അനന്യയാ ഭാവനയാ യാവജ്ജീവമ് അജീര്ണയാ । പരിതുഷ്ടാസ്മി തേ വത്സേ ഗൃഹാണാഭീപ്സിതം വരമ്
നിന്റെ അകമ്പടിയില്ലാത്ത, ജീവൻ മുഴുവൻ നീണ്ട ഭക്തിയാൽ ഞാൻ തൃപ്തിയാകുന്നു, കുഞ്ഞേ. നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം സ്വീകരിക്കു.
രണേ ദേഹം പരിത്യജ്യ യത്ര തിഷ്ഠതി മേ പതിഃ । അനേനൈവ ശരീരേണ തത്ര സ്യാമ് ഏതദങ്ഗനാ
പോരിൽ എന്റെ ഭർത്താവ് എവിടെയാണോ നില്ക്കുന്നത്, അവിടെ ഈ ശരീരത്തോടുകൂടി ഞാൻ ഭാര്യയായി എത്താൻ കഴിയട്ടെ. പോരിൽ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചാലും, ഭർത്താവിനോടൊപ്പം തന്നെ ഞാൻ ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഏവമ് അസ്തു ത്വയാവിഘ്നം പൂജിതാസ്മി സുതേ ചിരമ് । അനന്യഭാവയാ ദേവി പുഷ്പധൂപസപര്യയാ
അതായിരിക്കും; നീ ദേവിയെ ഒരിക്കലും മടുപ്പില്ലാതെ, പുഷ്പവും ധൂപവും സമർപ്പിച്ച്, ഏകാഗ്രതയോടെ ദീർഘകാലം ആരാധിച്ചു.
അഥ തദ്ദേശലീലായാം ഫുല്ലായാം തദ്വരോദയാത് । പൂര്വലീലാബ്രവീദ് ദേവീം സന്ദേഹലുലിതാശയാ
അപ്പോൾ ആ സ്ഥലത്ത് ലീലയുടെ ആഗ്രഹം പൂവണിഞ്ഞപ്പോൾ, ആ അനുഗ്രഹം ലഭിച്ചതിന്റെ ഫലമായി, മുമ്പത്തെ ലീല സംശയത്തോടെ ദേവിയെ ചോദിച്ചു.
യേ സത്യകാമാസ് സത്യൈകസങ്കല്പാ ബ്രഹ്മരൂപിണഃ । ത്വാദൃശാസ് സര്വമ് ഏവാശു തേഷാം സിദ്ധ്യത്യ് അഭീപ്സിതമ്
യഥാർത്ഥം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, സത്യം മാത്രമേ മനസ്സിൽ വെക്കാറുള്ളവരും, ബ്രഹ്മസ്വഭാവമുള്ളവരും, നിന്നെപ്പോലുള്ളവർക്ക് എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതു ഉടൻ സിദ്ധിക്കും.
തത് തേനൈവ ശരീരേണ കിമ് അര്ഥം നാഹമ് ഈശ്വരി । ലോകാന്തരമ് ഇമം നീതാ തം ഗിരിഗ്രാമകം ച വാ
അവനോ അതേ ശരീരത്തിൽ തന്നെയല്ലേ, ദിവ്യവദനേ, ഞാനവനെ ഈ ലോകത്തേക്കോ അങ്ങ് പർവ്വതഗ്രാമത്തിലേക്കോ കൊണ്ടുപോയില്ലേ എന്ന് എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്.
ന കിഞ്ചിത് കസ്യചിദ് അഹം കരോമി വരവര്ണിനി । സര്വം സമ്പാദയത്യ് ആശു സ്വയം ജീവസ് സമീഹിതമ്
സുന്ദരിയേ, ഞാൻ ആര്ക്കും ഒന്നും ചെയ്യാറില്ല; ഓരോ ജീവനും താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം തനിക്കുതന്നെ വേഗത്തിൽ നേടുന്നു.
അഹം ഹി സരലേ ജ്ഞപ്തിസ് സംവിന്മാത്രാധിദേവതാ । പ്രത്യേകമ് അസ്മി ചിച്ഛക്തിര് ജീവശക്തിസ്വരൂപിണീ
സരളേ, ഞാൻ ശുദ്ധമായ ബോധം മാത്രമാണ്; ബോധത്തിന്റെ ദേവതയും ഓരോരുത്തരിലും ബോധശക്തിയായി, ജീവശക്തിയുടെ സ്വരൂപമായും ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു.
ജീവസ്യോദേത്യ് അഹംശക്തിര് യസ്യ യസ്യ യഥാ യഥാ । ഭാതി തത്ഫലദാ നിത്യം തസ്യ തസ്യ തഥാ തഥാ
ഓരോ ജീവന്റെയും 'ഞാൻ' എന്ന ശക്തി അവനവനിൽ അവനവന്റെ വിധത്തിൽ ഉദിക്കുന്നു; അതു എങ്ങനെയാണോ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, അതുപോലെ അതിന്റെ ഫലവും എല്ലായ്പ്പോഴും നൽകുന്നു.
മാം സമാരാധയന്ത്യ് ആശു ജീവശക്തിസ് തഥോദിതാ । യഥാ ഭവത്യ് അദേഹാസ്യാം മുക്താസ്മീതി ചിരം തദാ
ഇങ്ങനെ ഉണർന്നു വന്ന ജീവശക്തി എനിക്ക് ഭക്തിപൂർവ്വം സമർപ്പിക്കുമ്പോൾ, ശരീരം ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ അതു ദീർഘകാലം സ്വതന്ത്രമെന്നു ചിന്തിച്ച് മോക്ഷം അനുഭവിക്കുന്നു.
തേന തേന പ്രകാരേണ ത്വം മയാ സമ്പ്രബോധിതാ । തയാ യുക്ത്യാമലം ഭാവം നീതാസി വരവര്ണിനി
നാനാവിധങ്ങളിലൂടെ ഞാൻ നിന്നെ ഉണർത്തിയിരിക്കുന്നു, മനോഹരവദനേ, ആ നിർമലമായ വിവേകത്തിലൂടെ നീ കുഴപ്പമില്ലാത്ത നിലയിലേക്കാണ് എത്തിപ്പെട്ടത്.
അനയൈവം ഭാവനയാ ബോധിതാസ്മി ചിരം യദാ । തമ് ഏവാര്ഥം പ്രാപ്നുവതീ തദാ സ്വചിതിശക്തിതഃ
ഈzelfde ധ്യാനത്തിലൂടെ ദീർഘകാലം ഞാൻ ഉണർന്നു നിന്നപ്പോൾ, സ്വന്തം ബോധശക്തിയാൽ ആ ലക്ഷ്യത്തെയാണ് ഒരാൾ നേടുന്നത്.
യസ്യ യസ്യ യഥോദേതി സ്വചിത്പ്രയതനം ചിരമ് । ഫലം ദദാതി കാലേന തസ്യ തസ്യ തഥാ തഥാ
ആരാര്ക്ക് എങ്ങനെയായാലും, ദീർഘകാലം തന്റെ ബോധപൂർവ്വമായ ശ്രമം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, സമയത്തിന് അനുസരിച്ച് അതിന് അനുയോജ്യമായ ഫലം ലഭിക്കും.
തപോ വാ ദേവതാ വാപി ഭൂത്വാ സൈവ ചിദ് അവ്യയാ । ഫലം ദദാത്യ് അഥ സ്വൈരം നഭഃഫലനിപാതവത്
തപസ്സായാലും ദേവതയായാലും, അതിന്റെ ഫലം നൽകുന്നത് അക്ഷയമായ അത്മബോധം തന്നെയാണ്. ആ ബോധം ആ രൂപം ധരിച്ച്, ആകാശം പഴം വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെ സ്വതന്ത്രമായി ഫലം നൽകുന്നു.
സ്വസംവിദ്ദ്യോതനാദ് അന്യന് ന കിഞ്ചന കദാചന । ഫലം ഭവതി തേനാശു യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു
സ്വന്തം ബോധത്തിന്റെ പ്രകാശം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും ഒരിക്കലും ഫലം ഉണ്ടാക്കുന്നില്ല. അതിനാൽ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ ചെയ്യുക; അങ്ങനെ ഫലം വേഗത്തിൽ ലഭിക്കും.
ചിദ്ഭാവ ഏവ നനു സര്വഗതോ ഽന്തരാത്മാ യശ് ചേതതി പ്രയതതേ ച തദ് ഏതി തച്ഛ്രീഃ । രമ്യം ന രമ്യമ് അഥവേതി വിചാര്യ തസ്മാദ് യത് പാവനം തദ് അവബുധ്യ തദ് അന്തര് ആസ്സ്വ
എല്ലായിടത്തും ഉള്ള അന്തരാത്മാവായ ബോധാവസ്ഥ തന്നെ ചിന്തിക്കുകയും ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതാണ് അതിന് വേണ്ടത് നേടുകയും സമൃദ്ധി അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. എന്താണ് ആനന്ദകരം, എന്താണ് അല്ല എന്ന് ആലോചിച്ച്, ശുദ്ധമായതെന്താണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അതിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുക.
ഏവം സങ്കഥയന്തീഷു താസു തസ്മിന് ഗൃഹോദരേ । വിദൂരഥഃ കിമ് അകരോന് നിര്ഗത്യ കുപിതോ ഗൃഹാത്
അവിടെ വീട്ടിനകത്ത് അവർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, വിദൂരഥൻ എന്ത് ചെയ്തു? അവൻ കോപത്തോടെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു പോയി.
വിദൂരഥസ് സ്വസദനാന് നിര്ഗത്യ പരിവാരിതഃ । പരിവാരേണ മഹതാ ഋക്ഷൌഘേനൈവ ചന്ദ്രമാഃ
വിദൂരഥൻ തന്റെ വീട്ടിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നപ്പോൾ, വലിയൊരു കൂട്ടം അനുയായികൾ അവനെ ചുറ്റി നിന്നു. ആകാശത്തിലെ ചന്ദ്രനെ നക്ഷത്രങ്ങൾ ചുറ്റുന്നതുപോലെയായിരുന്നു ആ കാഴ്ച.
സന്നദ്ധസര്വാവയവോ ലഗ്നഹാരവിഭൂഷണഃ । മഹാജയജയാരാവൈസ് സുരേന്ദ്ര ഇവ നിര്ഗതഃ
അവൻ ശരീരത്തിന്റെ എല്ലാ ഭാഗങ്ങളിലും കാവൽപോശാകുടുത്ത്, മാലകളും അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, മഹാവിജയഘോഷങ്ങൾക്കിടയിൽ, ദേവേന്ദ്രൻപോലെ പുറത്ത് വന്നു.
സമാദിശന് യോധഗണം ശൃണ്വന് മണ്ഡലസംസ്ഥിതിമ് । ആലോകയന് വീരരണാന് ആരുരോഹ നൃപോ രഥമ്
യുദ്ധസേനയെ നിർദ്ദേശങ്ങൾ നൽകി, സൈന്യത്തിന്റെ ക്രമീകരണം ശ്രദ്ധിച്ചു, വീരന്മാരുടെ പോരാട്ടങ്ങൾ കാണിക്കുമ്പോൾ രാജാവ് തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി.
ഭൂതാഗാരസമാകാരം മുക്താമാണിക്യമണ്ഡിതമ് । പതാകാപുഞ്ജകവ്യാപ്തം ദ്യുവിമാനമ് ഇവാഗതമ്
ആ രഥം ഭൂതങ്ങളുടെ ആലയംപോലെയും, മുത്തുകളും മണിക്കലുകളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചതും, പതാകകളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുമായിരിന്നു. ആ രഥം ആകാശവിമാനത്തെപ്പോലെയായിരുന്നു.