മനോരമാ കര്ഷതി ചിത്തവൃത്തിം കദര്യസാധ്യാ ക്ഷണഭങ്ഗുരാ ച । വ്യാലാവലീഗര്ഭനിവൃത്തദേഹാ ശ്വഭ്രോത്ഥിതാ പുഷ്പലതേവ ലക്ഷ്മീഃ
ആകർഷകമായ അവൾ മനസ്സിനെ വലിച്ചിഴയ്ക്കുന്നു, പക്ഷേ കഞ്ചാവന്മാർക്ക് മാത്രം ലഭ്യമായതും ഒരു നിമിഷം പോലും നിലനിൽക്കാത്തതുമാണ് ഈ ഭാഗ്യം; പാമ്പുകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് രൂപം കൊണ്ടു, കുഴിയിൽ നിന്ന് പുഷ്പലത പോലെ ഉയർന്നുവരുന്നവളാണ് അവൾ.
ആയുഃ പല്ലവകോണാഗ്രലമ്ബാമ്ബുകണഭങ്ഗുരമ് । ഉന്മത്തമ് ഇവ സന്ത്യജ്യ യാത്യ് അകാണ്ഡേ ശരീരകമ്
ഇലയുടെ അറ്റത്ത് തൂങ്ങിയ വെള്ളത്തുള്ളിയെപ്പോലെ അത്യന്തം നശ്വരമായ ആയുസ്സ്, ഒരു ഭ്രാന്തൻ പോലെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ച് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
വിഷയാശീര്വിഷാസങ്ഗപരിജര്ജരചേതസാമ് । അപ്രൌഢാത്മവിവേകാനാമ് ആയുര് ആയാസകാരണമ്
ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളോടുള്ള ആസക്തിയും കാമവിഷവും കൊണ്ട് മനസ്സ് ക്ഷയിച്ചുപോയവർക്കും ആത്മവിചാരം വളരാത്തവർക്കും ആയുസ്സ് വെറും കഷ്ടപ്പാടിന്റെ കാരണമാത്രമാണ്.
യേ തു വിജ്ഞാതവിജ്ഞേയാ വിശ്രാന്താ വിതതേ പദേ । ഭാവാഭാവസമാശ്വസ്താ ആയുസ് തേഷാം സുഖായതേ
എന്നാൽ അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിഞ്ഞ്, അതിരുകളില്ലാത്ത അവസ്ഥയിൽ വിശ്രമിച്ച്, ഭാവവും അഭാവവും സമമായി സ്വീകരിക്കുന്നവർക്കു ആയുസ്സ് സന്തോഷം നൽകുന്നു.
വയം പരിമിതാകാരപരിനിഷ്ഠിതനിശ്ചയാഃ । സംസാരാഭ്രതഡിത്പുഞ്ജേ മുനേ നായുഷി നിര്വൃതാഃ
മഹർഷേ, ഞങ്ങളുടെ രൂപം പരിമിതവും, മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനവുമാണ്. ഈ ലോകമെന്ന കറുത്ത മേഘത്തിൽ ഇടിയിളക്കങ്ങൾ പോലെ വരുന്ന ജീവിതത്തിൽ ഞങ്ങൾക്ക് സന്തോഷമില്ല.
യുജ്യതേ വേഷ്ടനം വായാവ് ആകാശസ്യാവഖണ്ഡനമ് । ഗ്രഥനം ച തരങ്ഗാണാമ് ആസ്ഥാ നായുഷി യുജ്യതേ
കാറ്റിനെ കെട്ടിയിടാനും, ആകാശത്തെ വേർതിരിക്കാനും, തിരകളെ ചേർത്തിണക്കാനും കഴിയും; പക്ഷേ, ഈ ജീവിതത്തിൽ ആശ്രയം വെക്കുന്നത് ഒരിക്കലും സാധ്യമല്ല.
പേലവം ശരദീവാഭ്രമ് അസ്നേഹമ് ഇവ ദീപകമ് । തരങ്ഗകമ് ഇവാലോലം ഗതമ് ഏവോപലക്ഷ്യതേ
ശരത്കാല മേഘംപോലെ ക്ഷണികവും, വിളക്കിന്റെ ജ്വാലപോലെ ബന്ധമില്ലാത്തതും, തിരകളെപ്പോലെ അശാന്തവുമായതുമാണ് ജീവിതം.
തരങ്ഗപ്രതിബിമ്ബേന്ദും തഡിത്പുഞ്ജം നഭോഽമ്ബുദേ । ഗ്രഹീതുമ് ആസ്ഥാം ബധ്നാമി ന ത്വ് ആയുഷി ഗതസ്ഥിതൌ
തിരയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന ചന്ദ്രനെയും, മേഘത്തിൽ കെട്ടിയുള്ള ഇടിമിന്നലെയും പിടിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചേക്കാം; പക്ഷേ, പോകുന്ന ജീവിതത്തെ പിടിച്ചു നിർത്താൻ കഴിയില്ല.
അവിശ്രാന്തമനാശ് ശൂന്യമ് ആയുര് ആതതമ് ഈഹതേ । ദുഃഖായൈവ വിമൂഢോ ഽന്തര് ഗര്ഭമ് അശ്വതരീ യഥാ
അശാന്തമായ മനസ്സോടെ, ശൂന്യമായ ജീവിതം പിന്തുടരുന്നു; പക്ഷേ, ഭ്രമിച്ചവൻ അകത്തേക്ക് ദു:ഖം മാത്രം അന്വേഷിക്കുന്നു, കഴുതയുടെ ഗർഭത്തിൽ കിടക്കുന്ന കാളകുട്ടിയെപ്പോലെ.
സംസാരസംസൃതാവ് അമ്ഭഃ ഫേനോ ഽസ്മിന് സര്ഗസാഗരേ । കായവല്ല്യാം രസോ രാജഞ് ജീവിതം മേ ന രോചതേ
സൃഷ്ടിയുടെ സമുദ്രത്തിൽ ഈ ലോകജീവിതം ഒരു വെള്ളപ്പൊക്കത്തിലെ നുരെപ്പോലെയാണ്; രാജാവേ, ഈ ശരീരരൂപത്തിൽ ജീവന്റെ രുചി എനിക്ക് ഇഷ്ടമില്ല.
പ്രാപ്യം സമ്പ്രാപ്യതേ യേന ഭൂയോ യേന ന ശോച്യതേ । പരായാ നിര്വൃതേസ് സ്ഥാനം യത് തജ് ജീവിതമ് ഉച്യതേ
എന്ത് നേടാനാകുന്നുവോ, അതു കിട്ടിയാൽ പിന്നെ ദു:ഖം വരാത്തതാണോ അതു പരമസന്തോഷത്തിന്റെ അവസ്ഥയാണു; അതാണ് സത്യമായുള്ള ജീവിതം.
തരവോ ഽപി ഹി ജീവന്തി ജീവന്തി മൃഗപക്ഷിണഃ । സ ജീവതി മനോ യസ്യ മനനേന ന ജീവതി
മരങ്ങളും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ജീവിക്കുന്നു. പക്ഷേ, ആരുടെ മനസ്സ് വെറും ചിന്തയാൽ മാത്രം ജീവിക്കാത്തുവോ, അവനാണ് സത്യത്തിൽ ജീവിക്കുന്നത്.
ജാതാസ് ത ഏവ ജഗതി ജന്തവസ് സാധുജീവിതാഃ । യേ പുനര് നേഹ ജായന്തേ ശേഷാ ജാനീത ഗര്ദഭാഃ
ഈ ലോകത്ത് സത്പഥത്തിൽ ജീവിക്കുന്നവരേ യഥാർത്ഥത്തിൽ ജനിച്ചവരായി പറയാം; ഇതിൽ ജനിക്കാത്ത ശേഷിക്കുന്നവരെ കഴുതകളായി അറിഞ്ഞോളൂ.
ഭാരോ ഽവിവേകിനശ് ശാസ്ത്രം ഭാരോ ജ്ഞാനം ച രാഗിണഃ । അശാന്തം ച മനോ ഭാരോ ഭാരോ ഽനാത്മവിദോ വപുഃ
വിവേകം ഇല്ലാത്തവർക്കു ശാസ്ത്രം ഭാരമാണ്, ആസക്തിയുള്ളവർക്കു ജ്ഞാനം ഭാരമാണ്, ശാന്തിയില്ലാത്ത മനസ്സും ആത്മാവിനെ അറിയാത്തവർക്കു ശരീരം ഭാരമാണ്.
രൂപമ് ആയുര് മനോ ബുദ്ധിര് അഹങ്കാരസ് തഥേഹിതമ് । ഭാരോ ഭാരധരസ്യേവ സര്വം ദുഃഖായ ദുര്ധിയഃ
രൂപം, ആയുസ്സ്, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, അഹങ്കാരം, പ്രവർത്തികൾ—ഇവയെല്ലാം അജ്ഞാനികൾക്ക് ഭാരമാണ്, ഭാരവാഹിക്ക് ചുമയുപോലെ, എല്ലാം ദു:ഖത്തിനാണ്.
അവിശ്രാന്തമനഃപൂര്ണമ് ആപദാം പരമാസ്പദമ് । നീഡോ രോഗവിഹങ്ഗാനാമ് ആയുര് ആയാസനം ദൃഢമ്
വിശ്രമം ഇല്ലാത്ത മനസ്സ് എല്ലാ ദുരന്തങ്ങൾക്കും ആധാരമാണ്; ആയുസ്സ് രോഗങ്ങൾക്കുള്ള ഉറച്ച ഇരിപ്പിടം, രോഗപ്പക്ഷികൾക്ക് കൂടാണ്.
പ്രത്യഹം ഖേദമ് ഉത്സൃജ്യ ശനൈര് അലമ് അനാരതമ് । ആശ്വ് ഏവ ജന്മനശ് ശ്വഭ്രം കാലേന വിനിഖന്യതേ
ദിവസം ദിവസവും ക്ഷീണം വിട്ട്, പതിയെ, നിശ്ചലമായി, ജീവിതത്തിന്റെ കുഴി കാലം കുഴിച്ചെടുക്കുന്നു, കുതിരയുടെ കുഴി എങ്ങനെ ആണോ അതുപോലെ.
ശരീരബിലവിശ്രാന്തൈര് വിഷദാഹപ്രദായിഭിഃ । രോഗൈര് നിപീയതേ രൌദ്രൈര് വ്യാലൈര് ഇവ വനാനിലഃ
ശരീരത്തിന്റെ അകത്തുള്ള പൊക്കളിൽ വിശ്രമിക്കുന്ന, കഠിനമായ രോഗങ്ങൾ കഠാരമായ വേദന നൽകുന്നു; കാട്ടിൽ കാറ്റിനെ വിഷമുള്ള പാമ്പുകൾ കുടിയിരുത്തുന്നപോലെ.
പ്രസുവാനൈര് അവച്ഛേദം തുച്ഛൈര് അന്തരവാസിഭിഃ । ദുഃഖൈര് ആകൃഷ്യതേ ക്രൂരൈര് ഘുണൈര് ഇവ ജരദ്ദ്രുമഃ
അകത്തു വസിക്കുന്ന, ചെറുതായെങ്കിലും ക്രൂരമായ ദുഃഖങ്ങൾ, പഴയ വൃക്ഷത്തെ തേനീച്ചകൾ എങ്ങനെ തിന്നുന്നുവോ അതുപോലെ, ശരീരത്തെ വലിച്ചെടുക്കുന്നു.
നൂനം നിഗിരണായാശു ഘനഗര്വമ് അനാരതമ് । ആഖുര് മാര്ജാരകേണേവ മരണേനാവലോക്യതേ
അവശ്യമെന്നപോലെ, നിരന്തരം അഹങ്കാരത്തിൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന എലിയെ, മരണം, പൂച്ച എങ്ങനെ നോക്കി ഇരിക്കുന്നു അതുപോലെ, ഉടൻ വിഴുങ്ങാൻ കാത്തിരിക്കുന്നു.
ഗര്വാദിഗുണഗര്ഭിണ്യാ ശൂന്യയാശക്തിവശ്യയാ । അന്നം മഹാശനേനേവ ജരസാ പരിജീര്യതേ
അഹങ്കാരവും മറ്റും നിറഞ്ഞിട്ടും, ശൂന്യവും ശക്തിയില്ലാത്തതുമായ ശരീരം, വലിയ വിശപ്പിൽ ആഹാരം എങ്ങനെ ക്ഷയിക്കുന്നു അതുപോലെ, വയസ്സോടെ പതിയെ ക്ഷയിക്കുന്നു.
ദിനൈഃ കതിപയൈര് ഏവ പരിജ്ഞായ ഗതാദരമ് । ദുര്ജനസ് സജ്ജനേനേവ യൌവനേനാവമുച്യതേ
കുറെ ദിവസങ്ങൾക്കുള്ളിൽ തന്നെ, അതിന്റെ ആകർഷണം മനസ്സിലാക്കി, യുവാവസ്ഥ, നല്ലവൻ ദുഷ്ടനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നപോലെ, വിട്ടുപോകുന്നു.
വിനാശസുഹൃദാ നിത്യം ജരാമരണബന്ധുനാ । രൂപം ശിഡ്ഗവരേണേവ കൃതാന്തേനാഭിലഷ്യതേ
നശ്വരതയുടെ സുഹൃത്തായും വൃദ്ധാവസ്ഥയുടെ സ്ഥിരസംഗതിയായും മരണമാണ് ഈ ശരീരത്തെ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിക്കുന്നത്. ഒരു പക്ഷിയെ ഒരു കുസൃതിക്കാരൻ പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഇത്.
സ്ഥിരതയാ സുഖഹാരിതയാ തയാ സതതമ് ഉജ്ഝിതമ് ഉത്തമ ഫല്ഗു ച । ജഗതി നാസ്തി തഥാ ഗുണവര്ജിതം മരണമാര്ജിതമ് ആയുര് ഇദം യഥാ
സ്ഥിരതയില്ലാതെ വൃദ്ധാവസ്ഥ സന്തോഷം കവർന്നെടുത്ത ഈ ജീവൻ ഉത്തമരും സാധാരണരുമായ എല്ലാവരും എപ്പോഴും ഉപേക്ഷിക്കുന്നു. ഈ ലോകത്ത് ഗുണങ്ങൾ ഒന്നുമില്ലാതെ മരണത്തിന്റെ പിടിയിലായിരിക്കുന്നതിൽ ഈ ആയുസിനെക്കാൾ മറ്റൊന്നുമില്ല.
മുധൈവാഭ്യുത്ഥിതോ മോഹാന് മുധൈവ പരിവര്ധതേ । മിഥ്യാമയേന ഭീതോ ഽസ്മി ദുരഹങ്കാരശത്രുണാ
അവിടെയില്ലാതെ മോഹം ഉദിക്കുന്നു, അവിടെയില്ലാതെ അതു വളരുന്നു. ഈ പൊള്ളയായ ഭ്രമയുള്ള അഹങ്കാരത്തെ, ജയിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള ശത്രുവിനെ, ഞാൻ ഭയപ്പെടുന്നു.
അഹങ്കാരവശാദ് ഏവ ദോഷകോശഃ കദര്ഥനാമ് । ദദാതി ദീനദീനാനാം സംസാരോ വിവിധാകൃതിഃ
അഹങ്കാരത്തിന്റെ കാരണമാണ് പാപങ്ങളുടെ കൂമ്പാരം ദുർഭാഗ്യപ്പെട്ടവരെ പീഡിപ്പിക്കുന്നത്. അഹങ്കാരത്താലാണ് ഈ ലോകജീവിതം പലവിധ രൂപങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നത്.
അഹങ്കാരവശാദ് ആപദ് അഹങ്കാരാദ് ദുരാധയഃ । അഹങ്കാരവശാദ് ഈഹാപ്യ് അഹങ്കാരോ മഹാമയഃ
അഹങ്കാരത്താൽ ദുരന്തങ്ങൾ വരുന്നു, അഹങ്കാരത്താൽ രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു, അഹങ്കാരത്താൽ തന്നെയാണ് ശ്രമവും. അഹങ്കാരമാണ് വലിയ ഭ്രമം.
തമ് അഹങ്കാരമ് ആശ്രിത്യ പരമം ചിരവൈരിണമ് । ന ഭുഞ്ജേ ന പിബാമ്യ് അമ്ഭഃ കിമ് ഉ ഭോഗാന് ഭജേ മുനേ
ആ അഹങ്കാരത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ്, അതിയായ പുരാതന ശത്രുവിനെ, ഞാൻ ഭക്ഷ്യവും വെള്ളവും പോലും കഴിക്കാറില്ല, സുഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നതോ പറയാനാവില്ല, മഹർഷേ.
സംസാരരജ്ജുര് ആദീര്ഘാ മമ ചേതസി മോഹിനീ । തതാഹങ്കാരദോഷേണ കിരാതേനേവ വാഗുരാ
ലോകജീവിതത്തിന്റെ നീണ്ട കയറാണ് എന്റെ മനസ്സിനെ ഭ്രമിപ്പിക്കുന്നത്. അതെ, അഹങ്കാരത്തിന്റെ ദോഷം കൊണ്ടാണ് ഈ കയറ് ഉണ്ടാകുന്നത്, വേട്ടക്കാരൻ വല കെട്ടുന്നതുപോലെ.
യാനി ദുഃഖാനി ദീര്ഘാണി വിഷമാണി മഹാന്തി ച । അഹങ്കാരാത് പ്രസൂതാനി താന്യ് അഗാത് ഖദിരാ ഇവ
ദീർഘവും കഠിനവും വലിയതുമായ എല്ലാ ദു:ഖങ്ങളും അഹങ്കാരത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്. അവ ഖദിരവൃക്ഷത്തിന്റെ ഇലകൾ പോലെ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.