രാജന് സ്മര വിവേകേന പൂര്വജാതിമ് ഇമാം സ്വയമ് । വദന്തീ മൂര്ധ്നി പസ്പര്ശ തം കരേണ സരസ്വതീ
രാജാവേ, നീ വിവേകത്തോടെ നിന്റെ മുമ്പത്തെ ജന്മം സ്വയം ഓർക്കണം — എന്ന് പറഞ്ഞു, സരസ്വതി തന്റെ കൈ കൊണ്ട് അവന്റെ തല തൊട്ടു.
അഥ ഹാര്ദതമോമായാ പദ്മസ്യ ക്ഷയമ് ആയയൌ । സവികാസം ച ഹൃദയം ജ്ഞപ്തിസ്പര്ശാദ് അഥാഭവത്
അപ്പോൾ, ഹൃദയത്തിലെ അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടത്വം അകന്നു; ജ്ഞാനത്തിന്റെ സ്പർശം കൊണ്ടു ഹൃദയം പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞു.
സസ്മാര പൂര്വവൃത്താന്തമ് അന്തസ്സ്ഫുരദ് ഇവ സ്ഥിതമ് । അന്യദേഹൈകരാജത്വം ലീലാവിലസിതാന്വിതമ്
അവൻ തന്റെ പഴയ സംഭവങ്ങൾ അകത്തുനിന്ന് ഉണർന്നു വരുന്നതുപോലെ ഓർത്തു; മറ്റൊരു ശരീരത്തിൽ ഏകാധിപതിയായി, കളിയോടു കൂടിയ പ്രവർത്തനങ്ങൾ ചെയ്തതും ഓർമ്മയിൽ തെളിഞ്ഞു.
ജ്ഞാത്വാ പ്രജ്ഞപ്തിവൃത്താന്തം ലീലായത്നവിജൃമ്ഭിതമ് । ആത്മോദന്തം ബഭൂവാസാവ് ഉഹ്യമാന ഇവാര്ണവേ
ജ്ഞാനവും ശ്രമവും ചേർന്ന് തുറന്നുപറഞ്ഞ തന്റെ പഴയ ജീവിതകഥയെ അറിയുമ്പോൾ, അവൻ തന്റെ കഥയുടെ കടലിൽ ഒഴുകിപ്പോകുന്നവനായി മാറി.
ഉവാചാത്മനി സംസാരേ ബത മായേയമ് ആതതാ । പരിജ്ഞാതാ പ്രസാദേന ദേവ്യോര് ഇഹ മയാധുനാ
അവൻ പറഞ്ഞു: അയ്യോ, ഈ സംസാരം എല്ലാം മായയാൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ദേവികളുടെ കൃപയാൽ ഞാൻ ഇതിനെ ഇപ്പോൾ മനസ്സിലാക്കി.
ഹേ ദേവ്യൌ കിമ് ഇദം നാമ ദിനമ് ഏകം മൃതസ്യ മേ । ഗതമ് അദ്യേഹ യാതാനി വയോ വര്ഷാണി സപ്തതിഃ
ദേവികളേ, ഇതെന്താണ്? ഞാൻ മരിച്ചതിന് ശേഷം ഒരു ദിവസം മാത്രം കഴിഞ്ഞോ? പക്ഷേ, ഇന്നിവിടെ എന്റെ എഴുപത് വയസ്സുകൾ കടന്നുപോയിരിക്കുന്നു.
സ്മരാമ്യ് അനേകകാര്യാണി സ്മരാമി പ്രപിതാമഹമ് । സ്മരാമി ബാല്യം താരുണ്യം മിത്രബന്ധുപരിച്ഛദമ്
എനിക്ക് അനേകം കാര്യങ്ങൾ ഓർമ്മയുണ്ട്, എന്റെ വലിയപ്പനെയും ഓർമ്മയുണ്ട്. ബാല്യവും യൗവനവും സ്നേഹിതരും ബന്ധുക്കളുമൊന്നിച്ചുള്ള സമയം എല്ലാം ഓർക്കുന്നു.
രാജന് മൃതിമഹാമോഹമൂര്ഛായാസ് സമനന്തരമ് । തസ്മിംല് ലോകാന്തരേ ഽതീതേ തസ്മിന്ന് ഏവ മുഹൂര്തകേ
രാജാവേ, മരണത്തിന്റെ വലിയ മായയും മയക്കവും കഴിഞ്ഞ ഉടൻ തന്നെ, ആ ലോകം മുഴുവൻ അതേ നിമിഷം കടന്നുപോയി.
തസ്മിന്ന് ഏവ ഗൃഹേ ഽഥാസ്മിന് നൈവ വേത്സ്യ് അഥ വച്മി തേ । അയം തസ്യ ഗൃഹസ്യാന്തര് വ്യോമന്യ് ഏവ കില സ്ഥിതഃ
അത് തന്നെയുള്ള വീട്ടിലോ, ഇതിലോ, നീ അറിയുന്നോ ഇല്ലയോ എന്നതല്ലാതെ, ഞാൻ പറയാം, ആ വീട്ടിന്റെ ഉള്ളിലെ ആകാശം ഇതു തന്നെയാണെന്ന് പറയുന്നു.
ഗിരിഗ്രാമകവിപ്രസ്യ ഗൃഹേ ഽന്തര് ഭൂപമണ്ഡപഃ । തസ്യാന്തര് ഇദമ് ആഭാതി പ്രത്യേകം ച ജഗദ്ഗൃഹമ്
പർവ്വതഗ്രാമത്തിലെ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിനകത്ത് രാജാവിന്റെ മന്ദപം ഉണ്ട്. അതിനകത്ത് ഇതാണ് തെളിയുന്നത്, അതുപോലെ ഓരോന്നിലും ലോകത്തിന്റെ വീട്.
കില ബ്രാഹ്മണഗേഹാന്തര് ജീവസ് തേ മദ്വരാത് സ്ഥിതഃ । തത്രൈവ തസ്യ ഭൂപീഠം തസ്മിംശ് ച നിജമണ്ഡപഃ
എന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ, നിന്റെ ജീവൻ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിനകത്താണ് നിലകൊള്ളുന്നത് എന്നാണ് പറയുന്നത്. അവിടെ തന്നെയാണ് അവന്റെ രാജാസനവും, അതിനകത്ത് അവന്റെ സ്വന്തം മന്ദപവും.
തസ്യൈവ ച ഗൃഹസ്യാന്തര് ഇദം സംസാരമണ്ഡലമ് । തത്രൈവേദം തവ ഗൃഹം സ്ഥിതമ് ആരമ്ഭമന്ഥരമ്
അവിടെ തന്നെയുള്ള വീട്ടിനകത്താണ് ഈ സാംസാരിക ചക്രവും. അതിൽ തന്നെയാണ് നിന്റെ വീട്, ആരംഭിക്കാൻ വൈകുന്നവണ്ണം നിലകൊള്ളുന്നത്.
തത്രൈവ ചേതസി തവ നിര്മലാകാശനിര്മലേ । പ്രതിഭാസാഗതമ് ഇദം വ്യവഹാരഭ്രമം തതമ്
നിന്റെ മനസ്സിൽ, നിർമലമായ ആകാശംപോലെ വെടിപ്പുള്ളതിൽ, ഈ ലോകമോഹത്തിന്റെ ഭ്രമം പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
യഥേദം നാമ മേ ജന്മ തഥേക്ഷ്വാകുകുലം മമ । ഏതന്നാമാന ഏതേ മേ പുരാഭൂവന് പിതാമഹാഃ
ഇത് എന്റെ ജന്മം എന്നാണ് പറയുന്നത് പോലെ, ഇക്ഷ്വാകു വംശവും എന്റെതാണു; ഇവയാണ് എന്റെ പേരുകൾ, ഇവരായിരുന്നു എന്റെ പൂർവികർ.
ജാതോ ഽഹമ് അഭവം ബാലോ ദശവര്ശസ്യ മേ പിതാ । പരിവ്രാഡ് വിപിനം യാത ഇഹ രാജ്യേ ഽഭിഷിച്യ മാമ്
ഞാൻ ജനിച്ചു, ബാലനായ് വളർന്നു, പത്ത് വയസ്സായപ്പോൾ എന്റെ അച്ഛൻ സന്യാസിയായി, എന്നെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി കാടിലേക്ക് പോയി.
തതോ ദിഗ്വിജയം കൃത്വാ കൃത്വാ രാജ്യമ് അകണ്ടകമ് । അമീഭിര് മന്ത്രിഭിഃ പൌരൈഃ പാലയാമി വസുന്ധരാമ്
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദിശകളും ജയിച്ച്, രാജ്യം തടസ്സമില്ലാതെ ആക്കി, ഈ മന്ത്രിമാരോടും നഗരവാസികളോടും കൂടെ ഞാൻ ഭൂമിയെ ഭരിക്കുന്നു.
യജ്ഞക്രിയാക്രമവതോ ധര്മേ പാലയതഃ പ്രജാഃ । വയസസ് സമതീതാനി മമ വര്ഷാണി സപ്തതിഃ
യജ്ഞങ്ങളും ധർമ്മപരിപാലനവും നടത്തി ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, എന്റെ ജീവതത്തിൽ എഴുപത് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞുപോയിരിക്കുന്നു.
ഇദം പരബലം പ്രാപ്തം മമ ദാരുണവിഗ്രഹമ് । യുദ്ധം കൃത്വേദമ് ആയാതോ ഗൃഹമ് അസ്മി യഥാസ്ഥിതമ്
ഇപ്പോൾ ഈ ശത്രുസേന ഭയങ്കരമായ രൂപത്തിൽ എത്തി; അവരുമായി യുദ്ധം നടത്തി, ഞാൻ പഴയപോലെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഇമേ ദേവ്യൌ ഗൃഹം പ്രാപ്തേ മമൈതേ പൂജയാമ്യ് അഹമ് । പൂജിതാ ഹി പ്രയച്ഛന്തി ദേവതാസ് സ്വം സമീഹിതമ്
ഇവിടെ വീട്ടിൽ എത്തുമ്പോൾ ഈ രണ്ട് ദേവികളെ ഞാൻ ആരാധിക്കുന്നു; കാരണം, ആരാധിക്കുമ്പോൾ ദേവതകൾ ആഗ്രഹിച്ച അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുന്നു.
മമേയമ് ഏതയോര് ഏകാ ജ്ഞാനം ജാതിസ്മൃതിപ്രദമ് । ഇഹ ദത്തവതീ ദേവീ ഭാബ്ജസ്യേവ വികാസനമ്
ഈ രണ്ടുപേരിൽ ഒരുത്തി എനിക്ക് സ്വന്തമായ ദേവിയാണ്—അവൾ ജ്ഞാനവും പൂർവ്വജന്മസ്മരണയും നൽകുന്നു; ഇവിടെ ഈ ദേവി ഹൃദയത്തിലെ താമര പുഷ്പം പോലെ വികാസം നൽകിയിരിക്കുന്നു.
ഇദാനീം കൃതകൃത്യോ ഽസ്മി ജാതോ ഽസ്മി ഗതസംശയഃ । ശാമ്യാമി പരിനിര്വാമി സുഖമ് ആസേ ച കേവലമ്
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ജീവിതലക്ഷ്യം നേടിയിരിക്കുന്നു, ഇനി എനിക്ക് സംശയമൊന്നുമില്ല. മനസ്സിൽ സമാധാനവും തൃപ്തിയും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഞാൻ മുഴുവൻ ശാന്തനായി ആനന്ദത്തോടെ വിശ്രമിക്കുന്നു.
ഇതീയമ് ആതതാ ഭ്രാന്തിര് ഭവതോ ഭൂരിസമ്ഭ്രമാ । നാനാഹാരവിഹാരാഢ്യാ സലോകാന്തരസഞ്ചരാ
ഇങ്ങനെ, നിങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്ന ഈ വലിയ ആശങ്കയും ഭ്രമവും, പലവിധ ആസ്വാദനങ്ങളിലും വിനോദങ്ങളിലും മുഴുകി, പല ലോകങ്ങളിലൂടെയും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നത് ദീർഘമായി നീണ്ടുപോയി.
യസ്മിന്ന് ഏവ മുഹൂര്തേ ത്വം മൃതിമ് അഭ്യാഗതഃ പുരാ । തദൈവ പ്രതിഭൈഷാ തേ സ്വയമ് അഭ്യുദിതാ ഹൃദി
നീtidി മുമ്പ് മരണത്തോട് നേരിട്ട് സമീപിച്ച അതേ നിമിഷത്തിൽ തന്നെ, ഈ ബോധം സ്വയം നിന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഉദിച്ചുവന്നു.
ഏകാമ് ആവര്തവലനാം ത്യക്ത്വാധത്തേ യഥാപരാമ് । ക്ഷിപ്രമ് ഏവ നദീവാഹശ് ചിത്പ്രവാഹസ് തഥൈവ വഃ
ഒരു ജലധാര ഒരു ചുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തു വന്നാൽ ഉടൻ മറ്റൊന്നിലേക്ക് ഒഴുകുന്നത് പോലെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ പ്രവാഹവും ഒരു ചക്രം വിട്ട് ഉടൻ മറ്റൊന്നിലേക്ക് കടക്കുന്നു.
ആവര്താന്തരസംമിശ്രോ യഥാവര്തഃ പ്രവര്തതേ । കദാചിദ് ഏവം സര്ഗശ്രീര് മിശ്രാമിശ്രാ ച വര്ധതേ
ഒരു ചുഴലിക്കാറ്റ് മറ്റുള്ള ചുഴലികളുമായി കലർന്നുപോയതുപോലെ തന്നെ, സൃഷ്ടിയുടെ മഹിമയും ചിലപ്പോള് കലർന്നതും കലക്കാതെയും ഇങ്ങനെ വര്ധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
തസ്മിന് മൃതിമുഹൂര്തേ തേ പ്രതിഭാനമ് ഉപാഗതമ് । ഏതജ് ജാലമ് അസദ്രൂപം ചിദ്ഭാഗേ സദ് ഇവ സ്ഥിതമ്
മരണത്തിന്റെ ആ നിമിഷത്തില് നിനക്കു അകത്തൊരു ബോധം ഉദിച്ചു; യഥാര്ത്ഥത്തില് ഇല്ലാത്ത ഈ ജാലം, ബോധത്തിന്റെ ഭാഗത്ത് സത്യമെന്നപോലെ നിലകൊള്ളുന്നത് പോലെ തോന്നുന്നു.
യഥാ സ്വപ്നമുഹൂര്തേ ഽന്തസ് സംവത്സരശതക്രമഃ । യഥാ സങ്കല്പനിര്മാണേ ജീവിതാന് മരണം പുനഃ
സ്വപ്നത്തിന്റെ ഒരു നിമിഷത്തില് നൂറു വര്ഷങ്ങളുടെ ക്രമം കടന്നുപോകുന്നതുപോലെയും, മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പത്തില് ജീവനും മരണവും വീണ്ടും വീണ്ടും സംഭവിക്കുന്നതുപോലെയും,
യഥാ ഗന്ധര്വനഗരേ കുഡ്യമണ്ഡപകുട്ടനമ് । യഥാ നൌയാനസംരമ്ഭേ വൃക്ഷപര്വതചോപനമ്
ഗന്ധര്വ നഗരത്തില് മതിലും മണ്ടപവും മുറികളും കാണുന്നതുപോലെയും, ഒരു നാവില് യാത്ര ചെയ്യുമ്പോള് വൃക്ഷങ്ങളും പര്വ്വതങ്ങളും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെയും,
യഥാ സ്വധാതുസങ്ക്ഷോഭേ പുരപര്വതനര്തനമ് । യഥാ സമഞ്ജസം സ്വപ്നേ സ്വശിരഃപരികര്തനമ്
സ്വന്തം ശരീരത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ അശാന്തമാകുമ്പോൾ നഗരങ്ങളും പർവതങ്ങളും നൃത്തം ചെയ്യുന്നതുപോലെ തോന്നും; സ്വപ്നത്തിൽ താനെത്തന്നെ തലവെട്ടുന്നത് കാണുന്നതുപോലെയും.
മിഥ്യൈവേയമ് ഇഹ പ്രൌഢാ ഭ്രാന്തിര് ആതതരൂപിണീ । വസ്തുതസ് തു ന ജാതോ ഽസി ന മൃതോ ഽസി കദാചന
ഇങ്ങനെ, പല രൂപങ്ങൾ dhരിച്ച് ശക്തമായ ഈ ഭ്രമം മുഴുവനും അസത്യമാണ്; യഥാർത്ഥത്തിൽ, നീ ജനിച്ചിട്ടില്ല, മരിച്ചിട്ടുമില്ല.