കാശാ ബ്രഹ്മാവസാതാശ് ച ഛിന്നാസ് സാമ്ബവതീജനൈഃ । ഭൂമൌ നിപതിതാസ് സന്തോ മഥിതാ മത്തവാരണൈഃ
കാശവർഗ്ഗവും ബ്രഹ്മാവസാതവാസികളും സാംബവതിവാസികൾകൊണ്ട് വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ടു; അവർ നിലത്തുവീണു, പിച്ചിപ്പോയാനകളാൽ ചവിട്ടി തകർന്നു.
ശൂരാ ദശപുരാശ് ശസ്ത്രൈര് നികൃത്തോദാരകന്ധരാഃ । താരക്ഷതിഭിര് ആക്രമ്യ യോജിതാ യോജനേ ഹ്രദേ
ദശപുരയിലെ വീരന്മാർ ആയുധങ്ങളാൽ വയറും കഴുത്തും വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ടു; അവർ താറക്ഷതികൾ ആക്രമിച്ച് ഒരു യോജനവ്യാപകമായ തടാകത്തിലേക്ക് ഇട്ടുകളഞ്ഞു.
ഋഷ്യകാരുരുകച്ഛാശ് ച ശൈവ്യശങ്കുശതാങ്കിതാഃ । പങ്കിലേ പങ്കതാം യാതാ ഭൂതലേ സൈന്യമര്ദനൈഃ
ഋഷ്യക, കാരൂരുക, കച്ച എന്നീ യോദ്ധാക്കൾ ശൈവ്യ, ശങ്കു ചിഹ്നങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ സൈന്യങ്ങൾ കയറി ചവിട്ടി, മണ്ണിൽ മുഴുകി കിടന്നു.
വനവാസോപഗിരയോ ഽനിലയേ നിലയാര്ഥിനഃ । പരിതഃ പരിധാവന്തഃ പതിതാ യമുനാഹ്രദേ
അവിടെയുള്ളവർ അഭയം തേടി കാട്ടുമലകളും കുന്നുകളും ചുറ്റി ഓടി, ഒടുവിൽ യമുനാനദിയിലെ വെള്ളത്തിൽ വീണു.
ദീര്ണോദരവിനിര്യാതസ്വാന്ത്രതന്ത്രീനിയന്ത്രിതാഃ । രാത്രികാശ് ശാന്തസഞ്ചാരാഃ പിശാചൈശ് ചര്വിതാ നിശി
പൊട്ടിയ വയറും പുറത്തു വന്ന അന്ത്രങ്ങളും ഉള്ള മൃതദേഹങ്ങൾ, രാത്രിയിൽ ചലനം നിശ്ശബ്ദമായപ്പോൾ, പിശാചുകൾ ഇരുട്ടിൽ കടിച്ചു തിന്നു.
ഉദ്രവൈര് ഭദ്രഗിരിഭിസ് സങ്ഗ്രാമാധ്വനി ദീക്ഷിതൈഃ । ക്ഷോണീഗര്തേഷു നിക്ഷിപ്താ രസലാഃ കമലാ ഇവ
ഭദ്രഗിരി യോദ്ധാക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തിയവരെ, നിലം പൊട്ടിയ കുഴികളിൽ കമലത്തണ്ടുപോലെ ഇട്ടു കളഞ്ഞു.
വിദ്രുത്യേവ ദ്രവദ്രക്താ വിദ്രാവിതമഹാരഥാഃ । ദണ്ഡകാന്ത്രാനിലോദ്ധൂതാ ഹേഹയാ ഹരിണാ ഇവ
അവരുടെ രക്തം ഉരുകിയൊഴുകുന്നതുപോലെയായിരുന്നു; മഹാരഥന്മാർ പരാജയപ്പെട്ട് ചിതറിപ്പോയി, ദണ്ഡകാനിലെ കാറ്റ് അവരെ പറത്തി കൊണ്ടുപോയതുപോലെ, ഹേഹയന്മാരെ ഹരിയും പോലെ.
ദന്തിദന്തവിനിര്ഭിന്നാ ദാരദാ ദലിതാരയഃ । നീതാ രക്തമഹാനദ്യാ ദ്രുമാണാം പല്ലവാ ഇവ
ആനകളുടെ പല്ലുകളിൽ പിളർന്നവരും, ശത്രുക്കൾ തകർന്ന് വീണവരുമായ അവർ, രക്തം നിറഞ്ഞ വലിയ നദിയിൽ മരങ്ങൾക്കു പുതിയ ഇലകൾ പോലെ ഒഴുകിക്കൊണ്ടുപോയി.
നാരാചൈശ് ചര്വിതാശ് ചീനാ ജീര്ണജര്ജരജീവിതാഃ । ജഹുര് ജലനിധൌ ദേഹാന് ഭാരഭൂതാന് അവസ്ഥിതാന്
അമ്പുകളിൽ ചവിട്ടപ്പെട്ട്, ജീവൻ ക്ഷയിച്ച് തകർന്ന ചീന സൈനികർ, ഭൂമിക്ക് ഭാരമായ ദേഹങ്ങൾ സമുദ്രത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു.
കര്ണാടസുഭടോഡ്ഡീനകുന്തകര്തിതകന്ദരാഃ । തേരുര് ആഭീരശൂരാഃ ഖേ താരകാനികരാ ഇവ
കർണാടകയുടെയും ഒഡ്ഡീനയുടെയും വീരന്മാരുടെ കുന്തങ്ങൾ കുഴികൾ തുളച്ച, ആഭീര വീരന്മാർ ആകാശത്ത് നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങൾ പോലെ അപ്രത്യക്ഷമായി.
കരീന്ദ്രമകരവ്യൂഹരംഹസാഹതഹേതയഃ । കേശാകേശികൃതാരമ്ഭാ വിനേമുര് ദശകാശ് ശകാഃ
ആനകളുടെയും മുതലകളുടെയും ശക്തിയോടെ പുറപ്പെട്ടിരുന്ന ശക സൈനികർ, ശക്തമായ ആക്രമണത്തിൽ പരാജയപ്പെട്ട്, ശത്രുക്കളുടെ മുടിയുമായി തങ്ങളുടേത് ചേര്ന്ന നിലയിൽ, വിനയത്തോടെ തലകുനിഞ്ഞു.
ദശാര്ണാദ് ആശനിര് മുക്തശൃങ്ഖലാ ജാലഭീരവഃ । നിലീനാ രക്തജമ്ബാലേ വൈതസ്താസ് തിമയോ യഥാ
ദശാർണ ദേശത്ത് നിന്നു ചങ്ങലകൾ പൊട്ടി മോചിതമായ ആകാശമിന്നൽ, ഭയങ്കരമായ ഒരു വലപോലെ, ചുവന്ന മേഘങ്ങളിൽ ഒളിച്ചുപോയി; അതെങ്ങനെ, വൈതസ്താ നദി കടലിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ.
ഗൂര്ജരാനീകനാശേന ഗൂര്ജരീകേശലുഞ്ഛനമ് । വിഹിതം തങ്ഗനോത്തുങ്ഗശിതശങ്കുശതേരണൈഃ
ഗുജര സൈന്യം നശിച്ചപ്പോൾ, തങ്കണ സൈനികരുടെ ഉന്നതവും മൂർച്ചയുള്ള കുന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് ഗുജര സ്ത്രീകളുടെ മുടി മുറിക്കപ്പെട്ടു.
സിഷിചുശ് ശസ്ത്രകാഷോദ്യദ്വിദ്യുദ് ദ്യൌനിര്ഗതാ ദ്രവാത് । ശരധാരാവനാനീവ മീനഹേതിപ്രദാമ്ബുദാത്
ആയുധങ്ങൾ മിന്നലുപോലെ പ്രകാശിച്ച് ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകി വീണു, അതിവേഗം പെയ്യുന്ന അമ്പുകളുടെ പ്രവാഹം പോലെ, സൈന്യങ്ങളെ മത്സ്യങ്ങളെ പോലെ തകർത്തു.
ഭുസുണ്ഡീമണ്ഡലോദ്ദ്യോതശ്യാമാര്കോത്പാതഭീരുഷു । ആഭീരേഷ്വ് അരയഃ പേതുര് ഗോഗണാ ഹരിതേഷ്വ് ഇവ
ഭുസുണ്ഡിപ്പക്ഷികളുടെ ഇരുണ്ട, ഭയാനകമായ പറക്കൽ കാണുമ്പോൾ ഭയപ്പെട്ട ആഭീരന്മാരുടെ ഇടയിൽ ശത്രുക്കൾ പച്ചപ്പുല്ല് നിറഞ്ഞ മൈതാനത്ത് പശുക്കളെപ്പോലെ വീണു.
കാന്തകാഞ്ചനകാന്താങ്ഗീ നഗ്നാ തങ്ഗനവാഹിനീ । ഭുക്താ ഗൌഡഭടേനാങ്ഗനഖകേശനികര്ഷണൈഃ
കാന്തമായ പൊന്നുപോലുള്ള ദേഹവും നഗ്നതയും അണിഞ്ഞ സ്ത്രീകൾക്കൊപ്പം തങ്കണനദി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. അവിടെ ഗൗഡസൈനികർ അവരുടെ നഖവും മുടിയും കീറി ആ സ്ത്രീകളെ പീഡിപ്പിച്ചു.
രണദ്ഗഗനഗാസജ്ജചക്രിചക്രവികര്തനൈഃ । തങ്ഗനാഃ കണശഃ കീര്ണാഃ കങ്കഗൃദ്ധ്രേഷു രുദ്രകൈഃ
യുദ്ധത്തിന്റെ ആകാശത്ത് ചുറ്റി പറക്കുന്ന ചക്രങ്ങളുടെ വെട്ടിൽ തങ്കണയുദ്ധക്കാർ കഷണങ്ങളായി ചിതറപ്പെട്ടു. കങ്കകളും കഴുകനുകളും രുദ്രന്മാരെപ്പോലെ ക്രൂരതയോടെ അവരെ തിന്നു.
ലഗുഡാലോഡനോഡ്ഡീനം ഗൌഡം ഗുഡഗുഡാരവമ് । ശ്രുത്വാ ഗാന്ധാരഗാവോഗ്രേ ദുദ്രുവുഃ പ്രമിതാ ഇവ
കൈയിൽ ദണ്ഡം വീശി ഉച്ചത്തിൽ ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ഗൗഡസൈനികരുടെ ശബ്ദം കേട്ടപ്പോൾ ഭയത്താൽ ഗന്ധാരദേശത്തെ പശുക്കൾ എണ്ണിയതുപോലെ ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ആകാശഗാര്ണവപ്രഖ്യോ വഹച്ഛസ്ത്രകദമ്ബകഃ । അകരോദ് പാരസീകാനാം ഘനനൈശതമോഭ്രമമ്
ആകാശത്തെയും സമുദ്രത്തെയും പോലെ വിശാലമായ ഒരു ചുറ്റുന്ന ആയുധക്കൂട്ടം, പാരസീകന്മാർക്കു കനിഞ്ഞ രാത്രിപോലെയുള്ള ഇരുണ്ടത്വം സൃഷ്ടിച്ചു.
മന്ദരാഹനനോഡ്ഡീനഖസ്ഥക്ഷീരോദസുന്ദരേ । വനാലീവായുധാന്യ് ആസഞ് ഛത്ത്രപ്രാലേയസാനുനി
മന്ദരപർവതം ക്ഷീരസമുദ്രം ഉഴുതതുപോലെ മനോഹരമായ ആയുധങ്ങൾ, മഞ്ഞുമലകളിൽ വൃക്ഷമാലപോലെ പടർന്നു കിടന്നു.
യദ് അമ്ബുദൈര് ഇവോഡ്ഡീനം ശസ്ത്രവൃന്ദൈര് നഭോഽങ്ഗനേ । തദ് ദൃഷ്ടം വീചിവലയൈര് ലോലൈഃ പ്ലുതമ് ഇവാര്ണവേ
മേഘങ്ങൾ ആകാശത്ത് ഉയരുന്നതുപോലെ ആയുധങ്ങളുടെ കൂട്ടം നിറഞ്ഞു; ആ കാഴ്ച, തിരകളുടെ വളയങ്ങൾ ചുറ്റി ചലിക്കുന്നതുപോലെ, സമുദ്രം ചാടുന്നപോലെയായിരുന്നു.
ശതചന്ദ്രം സിതച്ഛത്രൈശ് ശരൈശ് ശലഭനിര്ഭരമ് । ശക്തിഭിഃ കാകനീരന്ധ്രം ദൃഷ്ടമ് ആകാശകാനനമ്
നൂറു ചന്ദ്രന്മാരെപ്പോലെ വെള്ളപറസോളുകളും, പുഴുവുകളുടെ കൂട്ടംപോലെ അമ്പുകളും, കാക്കകൾ കുഴിയിലേക്കു കടക്കുന്നതുപോലെ കുത്തിയുകയറുന്ന കുന്തങ്ങളും കൊണ്ട് ആകാശവനം നിറഞ്ഞു കാഴ്ചയായി.
ലീനാശ് ചീരചയാക്രന്ദകാരിണഃ കേകയാഃ കൃതാഃ । കങ്കൈഃ കങ്കകുലാക്രാന്തൈര് വ്യോമോച്ഛലിതമസ്തകാഃ
കേക്കയരുടെ തലക്കെട്ടുകൾ നീലക്കാക്കകളുടെ കൂട്ടം ആകാശത്തേക്ക് ഉയർത്തിയപ്പോൾ, അവരുടെ പുഷ്പമാലകൾ കീറിക്കൊണ്ടു കാക്കകളുടെ കരച്ചിൽ കേട്ട് അവർ ദു:ഖത്തോടെ കരയാൻ തുടങ്ങി.
ഹിമവച്ഛൈലകന്യാനാം കാമം കലകലാരവൈഃ । അങ്ഗൈര് അനങ്ഗതാം നീത്വാ ഭൈരവൈര് ഇവ ഗര്ജിതമ്
ഹിമവാന്റെ പുത്രിമാർക്ക്, ഭയാനകമായവരുടെ ഗർജനംപോലെയുള്ള വലിയ ശബ്ദങ്ങൾ കേട്ട്, അവരുടെ ശരീരം ആസ്വാദനത്തിൽ മുങ്ങി, ആ ശബ്ദങ്ങൾ കൊണ്ടു അവർ ആകുലരായി.
കാശൈര് ഉദ്ദേഹകാക്രാന്താ അദൃശ്യൈര് ദയയാ ഖഗൈഃ । നിര്ധൂതപക്ഷൈഃ ക്ഷുഭിതൈഃ പവനൈര് ഇവ പാംസവഃ
കാണാനാവാത്ത കാരുണ്യപക്ഷികൾ കാശുകൾ പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ, അവരുടെ ഇലകൾ വീണുപോയി, ഉല്ലാസത്തോടെ വീശുന്ന കാറ്റിൽ പൊടിപടലങ്ങൾ പടരുന്നതുപോലെ അവയെല്ലാം അലയടിച്ചു.
ഉന്മത്താസ്ത്രവിനിര്ധൂതാസ് ത്യക്തഹേതിരണാമ്ബരാഃ । നന്ദനാനന്ദനിര്മാതൃ നനൃതുര് ജഹസുര് ജഗുഃ
അശസ്ത്രശക്തിയിൽ പൂർണ്ണമായും ഭ്രമിച്ചവർ, സ്വർണ്ണവസ്ത്രവും കാവലും ഉപേക്ഷിച്ച്, നന്ദനവനത്തിലെ സന്തോഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നവർ നൃത്തം ചെയ്തു, ചിരിച്ചു, പാടുകയും ചെയ്തു.
പ്രക്വണത്കിങ്കിണീജാലം ശക്തിവര്ഷമ് ഉപാഗതമ് । സാല്വബാണാനിലോദ്ധൂതമ് അഗമത് പൃഷദാകൃതിമ്
കിങ്കിണികളുടെ മുഴക്കം മുഴങ്ങുമ്പോൾ ആയുധങ്ങളുടെ മഴ പെയ്തുവീണു; അമ്പുകളുടെ കാറ്റിൽ തള്ളപ്പെട്ടത് പൊടിപടലമായ് ചിതറിപ്പോയി.
ശൈവ്യാസ്ത്രൈഃ ഖണ്ഡിതാഃ കൌന്താ ഭ്രമത്കുന്തൈര് വിഘട്ടിതാഃ । ശവീഭൂതാ ദിവം നീതാ ദൃഷ്ടാ വിദ്യാധരാ ഇവ
ശൈവായുധങ്ങളിൽ തകർന്നും ചുറ്റുന്ന കുന്തങ്ങളിൽ തട്ടിയും കൌരവന്മാർ ശവങ്ങളായി ആകാശത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയതുപോലെ ദൃശ്യമായി, വിദ്യാധരന്മാരെപ്പോലെ.
ധരാധരണധര്മിണ്യാ ധീരയാ വീരസേനയാ । ലോഠിതാഃ പാണ്ഡുനഗരാശ് ചലനോല്ലാസമാത്രതഃ
ഭൂമിപോലെ ഉറച്ചിരുന്ന പാണ്ഡവനഗരം വീരസേനയുടെ ചലനവും ഉത്സാഹവും കൊണ്ട് മാത്രം ഉലഞ്ഞു.
ഉദ്ദേഹകാഃ പഞ്ചനദൈര് ദലിതാ മത്തകാശിഭിഃ । കുന്തദന്തക്ഷതോദ്ദാമൈഃ പദ്മാ ഇവ മതങ്ഗജൈഃ
ഉദ്ദേഹകസൈനികരെ, മദം കയറിയ കാശിസൈനികർ അവരുടെ കുന്തങ്ങൾ കാട്ടാനയുടെ ദന്തംപോലെ ഉണർത്തി, കാട്ടാനകൾ പടർന്നുപോകുന്ന താമരപൂക്കൾപോലെ തകർത്തുകളഞ്ഞു.