രാജന്യാശ് ച തഥാശ്വിന്യാ അര്ജുനാവനയസ് തഥാ । ത്രിഗര്തകേകയഃ ക്ഷുദ്രമാചേലാശ്ചൂസ്തവാസിനഃ
അതു പോലെ, രാജവംശങ്ങൾ, അശ്വിനികൾ, അർജുനവംശജർ; ത്രിഗർത്തർ, കേകയർ, ചെറിയ മാചേലർ, കൂടാതെ അവിടെയുള്ള ചൂസ്തവർ എന്നിവരും ഉണ്ട്.
അമ്ബലാഃ പ്രസ്ഥലാശ് ശാകാഃ ക്ഷേമധൂര്തയ ഏവ ച । അന്തരദ്വീപഗാന്ധാരസ് തഥാ വന്ദിവടസ്തവഃ
അംബലർ, പ്രസ്ഥലർ, ശാകർ, ക്ഷേമധൂർത്തർ, അന്ത്യര്ദ്വീപത്തിൽ നിന്നുള്ളവർ, ഗന്ധാരർ, വന്ദിവടസ്തവർ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
അഥ തക്ഷശിലാ നാമ തതോ ഽപി ലവണാവതീ । പുഷ്കലാവതിദേശശ് ച യശോവതിമഹീ തതഃ
അതിനുശേഷം തക്ഷശിലാ എന്ന നഗരം, പിന്നെ ലവണാവതിയും, പുഷ്കലാവതി ദേശവും, അതിന് ശേഷം യശോവതി ദേശവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തതോ മണിമതീ ഭൂമിശ് ശ്യാമാകാ ഖചരാസ് തഥാ । ദാശദാനാ ഗവ്യസനാ ദണ്ഡഹവ്യസനാസ് തഥാ
അതിനുശേഷം മണിമതിയായ ദേശം, ശ്യാമാകന്മാർ, ഖചരന്മാർ, ദാശദാനർ, ഗവ്യാസനർ, ദണ്ഡഹവ്യാസനർ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദാനദാശ് ശൂരകാശ് ചൈവ വാടാധാരാസ് തഥൈവ ച । കോഹകം നഗരം ചൈവ സുരഭൂതിപുരം തഥാ
ദാനദാസുകൾ, ശൂരകന്മാർ, വാടാധാരന്മാർ, കോഹക നഗരം, സുരഭൂതിപുരം എന്നിവയും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തതോ വൈ തടകാദര്ശാ ദന്തുരാദര്ശ ഏവ ച । തതഃ പിണ്ഡലമാലവ്യയായനേയാഭിധാനകാഃ
അതിനുശേഷം തടകാദർശന്മാർ, ദന്തുരാദർശന്മാർ, പിന്നെ പിണ്ഡലമാലർ, വ്യായനേയർ, ആഭിധാനകർ എന്നിവരും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മാലഹാലാ ഹൂനഹേമതാലാശ്വാസ് സ്വമുഖാസ് തഥാ । ഹിമവാന് വസുമാന് കൌഞ്ജഃ കൈലാസശ് ചേത്യഗാസ് തഥാ
മാലഹാല, ഹൂന, ഹേമതാല, ആശ്വാസ, സ്വമുഖ, ഹിമവാൻ, വസുമാൻ, കൗഞ്ജ, കൈലാസം, അയ്യുത് എന്ന നഗരവും എന്നിവയും അവിടെയുണ്ട്.
തതോ ജനപദാ ഭൂമിര് അശീതിശതയോജനാ । അഥ പ്രാഗുത്തരസ്യാം ത്വമ് ഇമാഞ് ജനപദാഞ് ശൃണു
അതിനുശേഷം ജനപദഭൂമി എൺപത് നൂറ് യോജനങ്ങൾ വ്യാപിച്ചു കിടക്കുന്നു. ഇനി വടക്കുകിഴക്കോട്ട് ഈ ജനപദങ്ങളെ കേൾക്കൂ.
കൌലൂതാ ബ്രഹ്മപുത്രാശ് ച കുവിന്ദാശ് ച ദിനാദനാഃ । മഡവാ നഷ്ടരാജ്യാശ് ച വനരാഷ്ട്രാസ് തഥൈവ ച
കൗലൂത, ബ്രഹ്മപുത്ര, കുവിന്ദ, ദിനാദന, മടവ, രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ടവർ, കാടുകൾക്കുള്ളിലെ രാജ്യങ്ങൾ ഇവയും അവിടെയുണ്ട്.
കൈഡഭല്ലാസ് സിംഹപുരാസ് തഥാ ചാമവതങ്ഗനാഃ । സാര്പാതകാഃ പാര്വതകാഃ കശ്മീരാ ദരദാസ് തഥാ
കൈഡഭല്ല, സിംഹപുരം, ചാമവതങ്കന, സാർപാതക, പാർവതക, കശ്മീർ, ദരദ എന്നിവരും അവിടെയുണ്ട്.
അഭിസാരജദാര്വാകാഃ പല്ലോലുകചിരോഡുനാഃ । കിരാതാഃ പശുപാലാശ് ച ചീനാസ് സ്വര്ണമഹീ തതഃ
അഭിസാരന്മാർ, ജദാർവാകന്മാർ, പല്ലോളുക്കന്മാർ, ചിരോടുനന്മാർ, കിരാതന്മാർ, പശുപാലകർ, ചീനന്മാർ, പിന്നെ സ്വർണ്ണഭൂമി — ഇവയൊക്കെയും അവിടെയുണ്ടായിരുന്നു.
ദേവസ്ഥലോപവനഭൂസ് തദനൂദിതശ്രീര് വിശ്വാവസോസ് തദനു മന്ദിരമ് ഉത്തമര്ദ്ധി । കൈലാസഭൂസ് തദനു മുഞ്ജവനശ് ച ശൈലോ വിദ്യാധരാമരവിഹാരവിമാനഭൂമിഃ
ദേവസ്ഥലത്തിലെ കാടുകൾ, വിശ്വാവസു പറഞ്ഞ ദേശങ്ങൾ, അതിനുശേഷം മഹാസമ്പത്തുള്ള ക്ഷേത്രം, കൈലാസം, പിന്നെ മുണ്ട കാട്, പർവ്വതം, വിദ്യാധരന്മാരുടെ ദേശം, ദേവന്മാരുടെ ആകാശമന്ദിരങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയും അവിടെ കാണാം.
രണേ രഭസനിര്ലൂനനരവാരണദാരുണേ । അഹം പൂര്വമ് അഹം പൂര്വമ് ഇതി വൃന്ദാനുപാതിനി
യുദ്ധഭൂമിയിൽ, ഭയങ്കരവും ഉഗ്രവുമായ പോരിൽ, മനുഷ്യരും ആനകളും വീഴുന്നിടത്ത്, എല്ലാവരും 'ഞാനാണ് ആദ്യം പോകുന്നത്, ഞാനാണ് ആദ്യം പോകുന്നത്' എന്ന് പറഞ്ഞ് കൂട്ടമായി വീഴുന്നു.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവസ് തത്ര ഭസ്മത്വമ് ആഗതാഃ । പ്രവിശന്തഃ പ്രയത്നേന ശലഭാ ഇവ പാവകേ
ഇവരും മറ്റു പലരും അവിടെ കത്തലായി മാറിയിരിക്കുന്നു; തീയിൽ ചിറകു കത്തുന്ന പുഴുക്കളെപ്പോലെ അവരവൻ ശ്രമിച്ച് അകത്തു കടന്നവരാണ്.
അത്രാന്യേ മധ്യദേശീയാ ജനാ നോദാഹൃതാ മയാ । താന് ഇമാഞ് ശൃണു വക്ഷ്യാമി പക്ഷ്യാംല് ലീലാമഹീഭൃതഃ
ഇവിടെ, മധ്യദേശത്തിലെ മറ്റ് ജനങ്ങളെ ഞാൻ ഇതുവരെ പറഞ്ഞിട്ടില്ല. ലീലയുടെ ഭർത്താവായ രാജാവിനോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്ന ആ കൂട്ടങ്ങളെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ വിവരിക്കുന്നു, ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കൂ.
ഉദ്ദേഹികാശ് ശൂരസേനാ ഗുഡാ അശ്വത്ഥനീപകാഃ । ഉത്തമജ്യോതികദ്രാണി പദമധ്യമികാദയഃ
ഉദ്ദേഹികർ, ശൂരസേനർ, ഗുഡവർ, അശ്വത്തനീപകർ, ഉത്തമജ്യോതികദ്രർ, പദമധ്യമികർ എന്നിവരും, മറ്റുള്ളവരും—
സാല്വകാഃ കേതകാ മത്സ്യാ ദൌലേയകകപിഷ്ടലാഃ । മാണ്ഡവ്യപാണ്ഡുനഗരസൌരഗ്രീവാ ഗുരുഗ്രഹാഃ
സാൽവകർ, കേതകർ, മത്സ്യവർ, ദൗലേയകർ, കപിഷ്ടലർ, മാണ്ഡവ്യപാണ്ഡുനഗരവർ, സൌരഗ്രീവർ, ഗുരുഗ്രഹവർ—
പാരിയാത്രാഃ കുരാഢ്യശ് ച യാമുനോഡുമ്ബരാ അപി । ഗജാഹ്വാ ഉജ്ജിഹാനാശ് ച കാലകോടികമാഥുരാഃ
പാരിയാത്രർ, കുറാഢ്യർ, യാമുനോഡുംബരവർ, ഗജാഹ്വവർ, ഉജ്ജിഹാനവർ, കാലകോട്ടികർ, മാഥുരവർ—
കപോലധര്മാരണ്യാശ് ച തഥൈവോത്തരദക്ഷിണാഃ । പാഞ്ചാലകാഃ കുരുക്ഷേത്രാസ് തഥാ സാരസ്വതാ ജനാഃ
കപോളരും ധർമ്മാരണ്യവാസികളും അതുപോലെ വടക്കും തെക്കും ഭാഗങ്ങളിലുള്ളവരും, പാഞ്ചാലന്മാരും കുറുക്ഷേത്രവാസികളും സാരസ്വതജനങ്ങളും—
അവന്തീസ്യന്ദനശ്രേണീകുന്തൈഃ പഞ്ചനദേരിതാഃ । സ്യന്ദമാനാ വിദ്രവന്തീ നിപപാത മഹാഭൃഗൌ
അവന്തികൾ, സ്യന്ദനവർഗ്ഗങ്ങൾ, ശ്രേണി, കുന്തവർഗ്ഗങ്ങൾ, അഞ്ചുനദികളിൽ നിന്നുള്ളവർ—all എല്ലാവരും ഒഴുകുന്നവണ്ണം ഓടിച്ചെന്ന് മഹാപർവ്വതത്തിൽ വീണു.
കാശാ ബ്രഹ്മാവസാതാശ് ച ഛിന്നാസ് സാമ്ബവതീജനൈഃ । ഭൂമൌ നിപതിതാസ് സന്തോ മഥിതാ മത്തവാരണൈഃ
കാശവർഗ്ഗവും ബ്രഹ്മാവസാതവാസികളും സാംബവതിവാസികൾകൊണ്ട് വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ടു; അവർ നിലത്തുവീണു, പിച്ചിപ്പോയാനകളാൽ ചവിട്ടി തകർന്നു.
ശൂരാ ദശപുരാശ് ശസ്ത്രൈര് നികൃത്തോദാരകന്ധരാഃ । താരക്ഷതിഭിര് ആക്രമ്യ യോജിതാ യോജനേ ഹ്രദേ
ദശപുരയിലെ വീരന്മാർ ആയുധങ്ങളാൽ വയറും കഴുത്തും വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ടു; അവർ താറക്ഷതികൾ ആക്രമിച്ച് ഒരു യോജനവ്യാപകമായ തടാകത്തിലേക്ക് ഇട്ടുകളഞ്ഞു.
ഋഷ്യകാരുരുകച്ഛാശ് ച ശൈവ്യശങ്കുശതാങ്കിതാഃ । പങ്കിലേ പങ്കതാം യാതാ ഭൂതലേ സൈന്യമര്ദനൈഃ
ഋഷ്യക, കാരൂരുക, കച്ച എന്നീ യോദ്ധാക്കൾ ശൈവ്യ, ശങ്കു ചിഹ്നങ്ങൾ അണിഞ്ഞ്, യുദ്ധഭൂമിയിൽ സൈന്യങ്ങൾ കയറി ചവിട്ടി, മണ്ണിൽ മുഴുകി കിടന്നു.
വനവാസോപഗിരയോ ഽനിലയേ നിലയാര്ഥിനഃ । പരിതഃ പരിധാവന്തഃ പതിതാ യമുനാഹ്രദേ
അവിടെയുള്ളവർ അഭയം തേടി കാട്ടുമലകളും കുന്നുകളും ചുറ്റി ഓടി, ഒടുവിൽ യമുനാനദിയിലെ വെള്ളത്തിൽ വീണു.
ദീര്ണോദരവിനിര്യാതസ്വാന്ത്രതന്ത്രീനിയന്ത്രിതാഃ । രാത്രികാശ് ശാന്തസഞ്ചാരാഃ പിശാചൈശ് ചര്വിതാ നിശി
പൊട്ടിയ വയറും പുറത്തു വന്ന അന്ത്രങ്ങളും ഉള്ള മൃതദേഹങ്ങൾ, രാത്രിയിൽ ചലനം നിശ്ശബ്ദമായപ്പോൾ, പിശാചുകൾ ഇരുട്ടിൽ കടിച്ചു തിന്നു.
ഉദ്രവൈര് ഭദ്രഗിരിഭിസ് സങ്ഗ്രാമാധ്വനി ദീക്ഷിതൈഃ । ക്ഷോണീഗര്തേഷു നിക്ഷിപ്താ രസലാഃ കമലാ ഇവ
ഭദ്രഗിരി യോദ്ധാക്കൾ യുദ്ധത്തിൽ വീഴ്ത്തിയവരെ, നിലം പൊട്ടിയ കുഴികളിൽ കമലത്തണ്ടുപോലെ ഇട്ടു കളഞ്ഞു.
വിദ്രുത്യേവ ദ്രവദ്രക്താ വിദ്രാവിതമഹാരഥാഃ । ദണ്ഡകാന്ത്രാനിലോദ്ധൂതാ ഹേഹയാ ഹരിണാ ഇവ
അവരുടെ രക്തം ഉരുകിയൊഴുകുന്നതുപോലെയായിരുന്നു; മഹാരഥന്മാർ പരാജയപ്പെട്ട് ചിതറിപ്പോയി, ദണ്ഡകാനിലെ കാറ്റ് അവരെ പറത്തി കൊണ്ടുപോയതുപോലെ, ഹേഹയന്മാരെ ഹരിയും പോലെ.
ദന്തിദന്തവിനിര്ഭിന്നാ ദാരദാ ദലിതാരയഃ । നീതാ രക്തമഹാനദ്യാ ദ്രുമാണാം പല്ലവാ ഇവ
ആനകളുടെ പല്ലുകളിൽ പിളർന്നവരും, ശത്രുക്കൾ തകർന്ന് വീണവരുമായ അവർ, രക്തം നിറഞ്ഞ വലിയ നദിയിൽ മരങ്ങൾക്കു പുതിയ ഇലകൾ പോലെ ഒഴുകിക്കൊണ്ടുപോയി.
നാരാചൈശ് ചര്വിതാശ് ചീനാ ജീര്ണജര്ജരജീവിതാഃ । ജഹുര് ജലനിധൌ ദേഹാന് ഭാരഭൂതാന് അവസ്ഥിതാന്
അമ്പുകളിൽ ചവിട്ടപ്പെട്ട്, ജീവൻ ക്ഷയിച്ച് തകർന്ന ചീന സൈനികർ, ഭൂമിക്ക് ഭാരമായ ദേഹങ്ങൾ സമുദ്രത്തിൽ ഉപേക്ഷിച്ചു.
കര്ണാടസുഭടോഡ്ഡീനകുന്തകര്തിതകന്ദരാഃ । തേരുര് ആഭീരശൂരാഃ ഖേ താരകാനികരാ ഇവ
കർണാടകയുടെയും ഒഡ്ഡീനയുടെയും വീരന്മാരുടെ കുന്തങ്ങൾ കുഴികൾ തുളച്ച, ആഭീര വീരന്മാർ ആകാശത്ത് നക്ഷത്രക്കൂട്ടങ്ങൾ പോലെ അപ്രത്യക്ഷമായി.