ദൃശ്യന്തേ തേ ഽതിദലിതാശ് ഛത്ത്രചാമരകേതവഃ । ആകാശക്ഷേത്രനിക്ഷിപ്താ യശശ് ശാലിലവാ ഇവ
അവ കുടകളും ചാമരങ്ങളും പതാകകളും പൂർണ്ണമായും തകർന്നു, ആകാശത്തിന്റെ വിസ്തൃതിയിൽ മഞ്ഞുതുള്ളികൾ പോലെ ചിതറിക്കിടക്കുന്നു.
വഹദ്ഭിര് വ്യോമ്ന്യ് അസങ്ഖ്യേയൈഃ പശ്യ നീതാ ശരൈഃ ക്ഷയം । ശക്തിവൃഷ്ടിര് ഉപായാന്തീ സസ്യശ്രീശ് ശലഭൈര് ഇവ
അനവധി അമ്പുകൾ കൊണ്ടു ആകാശത്ത് പറക്കുന്ന ആയുധങ്ങളുടെ മഴ, വിളവിന്റെ ഭംഗിയെ പുഴുക്കൂട്ടം നശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെ, എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നു എന്നു നോക്കൂ.
ഏഷാ പ്രസൃതദോര്ദണ്ഡഭടഖഡ്ഗച്ഛനത്കൃതിഃ । കഠിനാത് കങ്കടാജ് ജാതാ മൃത്യോര് ഏവോഗ്രഹുങ്കൃതിഃ
ഇത് തന്നെ മരണത്തിന്റെ ഭയങ്കരമായ ഗർജ്ജനമാണ്, വീർപ്പുള്ള ഭടന്മാരുടെ നീട്ടിയ കൈകളിൽ നിന്നുള്ള കഠിനമായ കവർച്ചയും വാൾകളുടെ ഇടിച്ചുമുട്ടലും ഉണ്ടാക്കുന്ന ശബ്ദത്തിൽ നിന്നാണ് ഇത് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
ഹേതികല്പാനിലക്ഷുണ്ണാ ദന്തനിര്ഝരവാരയഃ । ജനതാക്ഷയകാലേ ഽസ്മിന് ഭഗ്നനാഗാ നഗാ ഇവ
അമ്പുപോലുള്ള കാറ്റ് വീശുമ്പോൾ, തകർന്ന പല്ലുകളിൽ നിന്നുള്ള രക്തം ഒഴുകുന്നു; ജനങ്ങളുടെ നാശത്തിന്റെ ഈ സമയത്ത്, തകർന്നാനകൾ വീണു കിടക്കുന്ന പർവതങ്ങളുപോലെയാണ്.
സചക്രനാഥസൂതാശ്വം വ്യൂഹരക്തമഹാഹ്രദേ । ഹാ ഹാ ധിഗ് ബ്രുഡിതം ഭ്രഷ്ടം വിനഷ്ടം രഥപത്തനമ്
യുദ്ധരഥങ്ങളും കുതിരകളും യോദ്ധാക്കളും അവരുടെ നാഥന്മാരുമൊക്കെ വലിയ രക്തസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങുമ്പോൾ, 'ഹാ ഹാ, എല്ലാം നഷ്ടപ്പെട്ടു, നശിച്ചു' എന്ന വിലാപം ഉയരുന്നു; രഥപട്ടണം തകർന്നുപോകുന്നു.
കടുകങ്കടകുട്ടാകഖഡ്ഗസങ്ഘട്ടടാങ്കൃതൈഃ । കാലരാത്ര്യാ പ്രനൃത്യന്ത്യാ രണേ വീണേവ വാദ്യതേ
കാലരാത്രി യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉന്മാദമായി നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, കഠിനമായ കവർച്ചയും വാൾകളുടെ കൂട്ടിച്ചേരലും വീണയുടെ സംഗീതംപോലെ മുഴങ്ങുന്നു.
നരേഭാശ്വശവാദ്രിഭ്യോ യേ ച്യുതാ രക്തനിര്ഝരാഃ । പശ്യ തദ്ബിന്ദുസിക്തേന വായുനാരുണിതാ ദിശഃ
മനുഷ്യരും ആനകളും കുതിരകളും മരിച്ചവരുടെ ശരീരങ്ങളിൽ നിന്നു വീണ രക്തത്തിന്റെ തുള്ളികൾ കാറ്റ് പടർന്നു വിതറുമ്പോൾ, ആ ദിക്കുകൾ ചുവപ്പായി മാറിയിരിക്കുന്നതിനെ നോക്കൂ.
ശസ്ത്രാംശുജലധേര് വ്യോമ്നി കാലീചികുരമേചകീ । ശരകോരകഭാരസ്രഗ് ഘേമവിദ്യുദ് ഇവോമ്ഭിതാ
കത്തികളുടെ സമുദ്രംപോലെയുള്ള ആകാശത്ത്, കാളിദേവിയുടെ കറുത്ത മുടി അമ്പുകളുടെ കൂമ്പാരമാലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, മഴയുള്ള മിന്നലുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
അനന്തരക്തസംരക്തസേനാവനിഭിര് ആയുധൈഃ । ഭുവനം ഭാത്യ് അതിജ്വാലമ് അഗ്നിലോകമ് ഇവാകുലമ്
പുതിയ രക്തത്തിൽ ചാർന്ന സൈന്യങ്ങളും ആയുധങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഭൂമിയും ചേർന്ന്, ഈ ലോകം തീയുടെ ലോകംപോലെ അത്യന്തം ദഹിപ്പിക്കുന്ന പ്രകാശത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു.
ഭുസുണ്ഡീശക്തിശൂലാസിമുസുലപ്രാസവൃഷ്ടയഃ । അന്യോഽന്യച്ഛേദഭേദാഭ്യാം കണപ്രകരതാമ് ഇതാഃ
ഭുസുണ്ടിയും മറ്റുള്ളവരും എറിയുന്ന അമ്പുകൾ, കുന്തങ്ങൾ, വാൾ, ഉരുൾ, ഗദ തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ തകർന്ന്, ഒടുവിൽ പൊടിപടലങ്ങളായി മാറുന്നു.
അക്ഷോഭൈകപ്രഹരണാദ് അബുദ്ധാന്യോഽന്യചേഷ്ടിതമ് । സംരമ്ഭാണ്വേഷണപ്രജ്ഞം രണം സുപ്തമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
അക്ഷോഭ്യമായ മനസ്സാണ് ഏകായുധം; മറ്റുള്ളവരുടെ പ്രവൃത്തികൾ മനസ്സിലാക്കാതെ, കോപവും ഉഗ്രതയും അന്വേഷിക്കുന്ന ജ്ഞാനത്തോടെ, ആ യുദ്ധം ഉറങ്ങുന്നപോലെ ശാന്തമായി നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
അനന്യശബ്ദാവിരതഹതഹേതിഝണഝണൈഃ । ഗായതീവ ക്ഷയക്ഷോഭമുദിതോ രണഭൈരവഃ
അതിരില്ലാത്ത ആയുധങ്ങളുടെ ഇടിച്ചുതകർക്കലും, പ്രഹരങ്ങളുടെ ഘോഷവും നിറഞ്ഞ്, നാശത്തിന്റെ കലഹത്തിൽ ഉയർന്ന യുദ്ധഭയങ്കരൻ, ഒരു ഗാനം പാടുന്നതുപോലെ തോന്നിച്ചു.
അന്യോഽന്യഹതഹേത്യഗ്രചൂര്ണപൂര്ണോ രണാര്ണവഃ । വാലുകാമയ ഏവാഭൂച് ഛിന്നച്ഛത്ത്രതരങ്ഗകഃ
ഒന്നിനൊന്ന് ഇടിച്ചുതകർത്ത ആയുധങ്ങളുടെ പൊടികണുകൾ നിറഞ്ഞ യുദ്ധസമുദ്രം, തകർന്ന കുടകളാൽ രൂപപ്പെട്ട തിരകളോടെ, ഒരു മണൽക്കടലുപോലെയായിരുന്നു.
അതിരഭസരസദ്വിദാരിതൂര്യ പ്രതിരവപൂരിതലോകപാലലോകഃ । രണഗിരിര് അയമ് ഉഗ്രപക്ഷദക്ഷഃ പ്രവിസൃതനൃത്ത ഇവാമ്ബരേ യുഗാന്തേ
വേഗവും ഉഗ്രതയും നിറഞ്ഞ ഈ യുദ്ധപർവ്വതം, തകർന്ന വാദ്യങ്ങളുടെ പ്രതികൂജനം കൊണ്ട് ലോകപാലരുടെ ലോകം മുഴുവൻ നിറച്ച്, യುಗാന്തത്തിൽ ആകാശത്ത് ഒരു ഭയങ്കര നൃത്തം അരങ്ങേറുന്നതുപോലെ തോന്നിച്ചു.
ഹാ ഹാ ധിക് പ്രവികടകങ്കടാടനോദ്യത്പ്രോഡ്ഡീനപ്രകടതഡിച്ഛടാഃ പ്രദീപ്താഃ । ക്രേങ്കാരസ്ഫുരിതഗുണേരിതാ രണന്തോ നാരാചാശ് ശിഖരിശിലാഭിദോ വഹന്തി
അയ്യോ! അത്രയും ഭയങ്കരമായ വില്ലുകൾ ഉയർത്തി, അതിൽ നിന്ന് മിന്നൽപോലെ പാറുന്ന അഗ്നിപോലുള്ള അമ്പുകൾ, കഠിനമായ ശബ്ദത്തോടെ പാറമുകളെ തട്ടി, ഭയാനകമായ ഒരു ഗർജ്ജനവുമായി മുന്നേറുന്നു.
ഛിന്നേച്ഛാ ച്ഛമ് ഇതി ന യാവദ് അങ്ഗഭങ്ഗം കുര്വന്തി ജ്വലദനലോജ്ജ്വലാഃ പൃഷത്കാഃ । താവദ് ദ്രാഗ് ദ്രുതമ് ഇത ഏഹി മിത്ര യാമോ യാമോ ഽയം പ്രവഹതി വാസരശ് ചതുര്ഥഃ
ഇവിടെ നിന്നുള്ള തീപോലെ കത്തുന്ന അമ്പുകൾ, ശരീരഭാഗങ്ങൾ തകർക്കുന്നത് നിർത്തുന്നതിന് മുമ്പ്, നമുക്ക് വേഗത്തിൽ ഇവിടെ നിന്ന് പോകാം, സ്നേഹിതാ. പോകാം, കാരണം ഇതാ നാലാം ദിവസം കൂടി കടന്നു പോകുന്നു.
അഥ പ്രോഡ്ഡയനോദ്യുക്തതുരങ്ഗമതരങ്ഗകഃ । ഉത്താണ്ഡവ ഇവാമത്തോ ബഭൂവ സ രണാര്ണവഃ
അപ്പോൾ, മുന്നോട്ട് കുതിക്കുന്ന കുതിരകളുടെ തിരമാലകളോടെ, ആ യുദ്ധസമുദ്രം ഒരു പിച്ചിത്തരമായ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന ഭ്രാന്തനെപ്പോലെ ആയി.
ഛത്ത്രദിണ്ഡീരവിശ്രാന്തശിതേഷുശഫരോത്കരഃ । അശ്വേഭസൈന്യോല്ലലനകല്ലോലാകുലകോടരഃ
കവചങ്ങളും മൃദംഗങ്ങളും താങ്ങിയിരിക്കുന്ന മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളുടെ അഗ്രങ്ങൾ, കുതിരകളും ആനകളുമടങ്ങിയ സൈന്യത്തിന്റെ തിരമാലകൾ ചുഴലുന്ന ആൾക്കൂട്ടം കൊണ്ട് ആ സമുദ്രം മുഴുവൻ കലഹരാവായി.
നാനായുധനദീനീതസൈന്യാവര്തവിവൃത്തിമാന് । മത്തഹസ്തിഘടാപീഠചലാചലകുലാകുലഃ
വിവിധ ആയുധങ്ങളും നായകരും നയിക്കുന്ന സൈന്യങ്ങൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നു; മദം കയറിയ ആനകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും ചലിക്കുന്നവയും അചലങ്ങളായവയും നിറഞ്ഞിരുന്നതും അവിടെ കാണാമായിരുന്നു.
കചച്ചക്രശതാവര്തവൃത്തിഭ്രാന്തശിരസ്തൃണഃ । ധൂലീജലധരാപീതഭ്രമത്ഖഡ്ഗപ്രഭാജലഃ
നൂറുകണക്കിന് ചക്രങ്ങളുടെ ചുഴലിയിൽ കുടുങ്ങിയ പുല്ലുപോലെ അവന്റെ തല ചുറ്റിക്കറങ്ങുകയായിരുന്നു; പൊടി, മേഘങ്ങൾ എന്നിവയാൽ മൂടപ്പെട്ടതും, കത്തിയുള്ളി വീശുന്ന വാളുകളുടെ പ്രകാശം അവിടെ തിളങ്ങുന്നതുമായിരുന്നു.
മകരവ്യൂഹവിസ്താരഭഗ്നാഭഗ്നഭടോഗ്രനൌഃ । മഹാഗുഡുഗുഡാവര്തപ്രതിശ്രുദ്ഘനകന്ദരഃ
മകരങ്ങളുടെ വലിയ കൂട്ടങ്ങൾക്കിടയിൽ, തകർന്നും തകർക്കുന്ന യോദ്ധാക്കളും, മഹാ ചുഴലികൾക്കും ഗുഹകൾക്കും ഉള്ളിൽ നിന്നുള്ള ഗർജ്ജനങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്ന ഒരു കപ്പലുപോലെയായിരുന്നു അവൻ.
മീനവ്യൂഹവിനിഷ്ക്രാന്തശരബീജൌഘസര്ഷപഃ । ഹേതിവീചിഘടാലൂനപതാകാവീചിമണ്ഡലഃ
മീനങ്ങളുടെ സൈന്യങ്ങൾക്കിടയിൽ കയറി വരുന്ന അമ്പുകളുടെ ഒഴുക്കിലും ആയുധങ്ങളുടെ തിരമാലകളാൽ കീറപ്പെട്ട പതാകകളുടെ വലയങ്ങളിലും, കടുകുപോലെ ചിതറിപ്പോയവനായിരുന്നു അവൻ.
ശസ്ത്രവാരിക്ഷതാമ്ഭോദസദൃശാവര്തകുണ്ഡലഃ । സംരമ്ഭഘനസഞ്ചാരഘടാതിമിതിമിങ്ഗിലഃ
അവനെ ചുറ്റി ആയുധങ്ങളാൽ പറ്റിയ മുറിവുകൾ പോലെയുള്ള തിരകൾ സമുദ്രത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു. കനത്ത ഉല്ലാസം നിറഞ്ഞ പ്രവാഹങ്ങളിൽ, ഒരു വലിയ തിമിംഗിലം പോലെ അവൻ സഞ്ചരിച്ചു.
കൃഷ്ണായസപരീധാനചലത്സേനാമ്ബുഭീഷണഃ । കബന്ധാവര്തലേഖാന്തര്ബദ്ധസൈന്യാദ്രിഭീഷണഃ
കറുത്ത ഇരുമ്പ് ധരിച്ച അവൻ ഭയാനകമായ വെള്ളത്തിൽ തന്റെ സേനയോടൊപ്പം നീങ്ങി. തിരകളുടെ വരികളിലും ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പർവതങ്ങൾക്കിടയിലും അവന്റെ സൈന്യം കുടുങ്ങിപ്പോയിരുന്നു.
ശരശീകരനീഹാരസാന്ധകാരകകുബ്ഗണഃ । നിര്ഘോഷാശേഷിതാശേഷശബ്ദൈകഘനഘുങ്ഘുമഃ
അമ്പുകളുടെ ചിതറുന്ന തുള്ളികൾ കൊണ്ട് പടർന്ന മൂടൽമഞ്ഞ് അകത്തുള്ള ഇരുട്ട് അവനെ ചുറ്റി. അതിനകത്ത് മുഴങ്ങുന്ന ഗംഭീരമായ ശബ്ദം മറ്റെല്ലാ ശബ്ദങ്ങളും മങ്ങിച്ചെറുതാക്കി.
പതനോത്പതനവ്യഗ്രശിരശ്ശകലശീകരഃ । ആവര്തചക്രവ്യൂഹാന്തഃപ്രഭ്രമദ്ഭടകാഷ്ടകഃ
തലകളുടെ കഷ്ണങ്ങൾ വീണു ഉയർന്നതിൽ അവൻ ഉന്മാദമായി. തിരകളുടെ ചക്രവ്യൂഹത്തിനുള്ളിൽ അവന്റെ യോദ്ധാക്കൾ ചുറ്റി ചുറ്റി പാഞ്ഞു.
കഷ്ടടാങ്കാരകോദണ്ഡകുണ്ഡലോര്മിഘടോദ്ഭടഃ । അശങ്കമ് ഏവ പാതാലാദ് ഇവോദ്യത്സൈനികോര്മിമാന്
അവൻ കഠിനതയുടെ വില്ലും ദുരിതത്തിന്റെ കുന്ദലങ്ങളും ധരിച്ച്, പാതാളത്തിൽ നിന്നെഴുന്നേറ്റ ഭയങ്കരമായ തിരയുപമനായി, ഭടന്മാരുടെ തിരമാലകൾ ഭയമില്ലാതെ ഉയർത്തി, ഒരു കൊടിയ കൊടുങ്കാറ്റുപോലെ ഉയർന്നു.
ഗമാഗമപരാനന്തപതാകാച്ഛത്രഫേനിലഃ । വഹദ്രക്തനദീരംഹഃപ്രോഹ്യമാനരഥദ്രുമഃ
അവൻ വരച്ചുപോകുന്ന പതാകകളും കുടകളും അനന്തമായ വരവോപ്പോകലുകളുടെ അലയൊലിപോലെ പൊങ്ങിപ്പൊങ്ങി, രക്തനദിയുടെ പ്രളയപ്രവാഹം ചുമന്ന്, രഥങ്ങളും മരങ്ങളും അതിന്റെ ഒഴുക്കിൽ ഒഴുകിപ്പോയി.
ഗജപ്രതിമസമ്പന്നമഹാരുധിരബുദ്ബുദഃ । സൈന്യപ്രവാഹവിവലദ്ധയഹസ്തിജലേചരഃ
ആയിരം ആനകളെപ്പോലെയുള്ള രൂപത്തിൽ, മഹാരക്തബുഡ്ബുദങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവൻ, കുതിരകളും ആനകളും ചേർന്ന ജലത്തിൽ സൈന്യത്തിന്റെ ഒഴുക്ക് കലക്കപ്പെട്ടു.
സ സങ്ഗ്രാമോ ഽമ്ബരഗ്രാമ ഇവാശ്ചര്യകരോ നൃണാമ് । അഭൂത് പ്രലയഭൂകമ്പകമ്പിതാചലചഞ്ചലഃ
ആ യുദ്ധം, ആകാശത്തിലെ ഒരു ഗ്രാമംപോലെ മനുഷ്യരെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നതായിരുന്നു; പ്രളയകാലത്തിലെ ഭൂകമ്പത്തിൽ കുന്നുകൾ കുലുങ്ങുന്നതുപോലെ അതിന്റെ നിലനിൽപ്പ് അസ്ഥിരമായി.