ഇത ഉത്തരമ് അന്യാ സ്യാത് പദവീ കാ നു കീദൃശീ । കഥം ച പാതനീ ഭവ്യാ കഥ്യതാമ് ഇതി ദേവി മേ
ഇവിടെ നിന്ന് മുന്നോട്ട് വേറെ എന്തെങ്കിലും വഴി ഉണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കിൽ അതെങ്ങനെയാണ്? മുന്നിലുള്ള വീഴ്ച എങ്ങനെ ആയിരിക്കും? ദേവി, ദയവായി അതെനിക്ക് പറയൂ.
ഇത ഉത്തരമ് അഗ്രേ തേ ബ്രഹ്മാണ്ഡപുടകര്പരമ് । യസ്യ വജ്രാദയോ നാമ ധൂലിലേശാസ് സമുത്ഥിതാഃ
ഇവിടെ നിന്ന് മുന്നോട്ട് നീ പോകുമ്പോൾ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ടയാണ് കാത്തിരിക്കുന്നത്. അതിൽ നിന്ന് വജ്രം പോലുള്ള പൊടികൾ ഉയർന്നുവരുന്നു.
ഇതി പ്രകഥയന്ത്യൌ തേ പ്രാപ്തേ ബ്രഹ്മാണ്ഡകര്പരമ് । ഭ്രമര്യാവ് ഇവ ശൈലസ്യ കുഡ്യം നിബിഡമണ്ഡലമ്
അങ്ങനെ പരസ്പരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കേ, അവർ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ടയിലേക്ക് എത്തി. അവരെ കാണുമ്പോൾ, മലയുടെ കട്ടിയുള്ള ചുറ്റുമതിലിനോട് ചുറ്റി പറക്കുന്ന തേനീച്ചകളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
അക്ലേഷേനൈവ തേ തസ്മാന് നിര്ഗതേ ഗഗനാദ് ഇവ । നിശ്ചയത്വം ഹി യദ് വസ്തു തദ് വജ്രഗതി നേതരത്
അവർക്ക് അതിൽക്കൂടി കടക്കാൻ ഒരു ബുദ്ധിമുട്ടും ഉണ്ടായില്ല; ആകാശത്തിൽകൂടി പോകുന്നതുപോലെയായിരുന്നു. ഉറപ്പായുള്ളത് വജ്രംപോലെയുള്ള ദൃഢതയോടെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു, മറ്റൊന്നുമല്ല.
നിരാവരണവിജ്ഞാനാ സാ ദദര്ശ തതസ് തതഃ । ജലാദ്യാവരണാന് പാരേ ബ്രഹ്മാണ്ഡസ്യാതിഭാസുരാന്
തടസ്സമില്ലാത്ത അറിവോടെ, അവൾ അപ്പുറത്തുള്ള ജലാവരണം കടന്ന്, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനപ്പുറത്തുള്ള അത്യന്തം പ്രകാശമുള്ള ലോകങ്ങളെ കണ്ടു.
ബ്രാഹ്മാദ് അണ്ഡാദ് ദശഗുണം തോയതത്ത്വം വ്യവസ്ഥിതമ് । ആസ്ഥിതം വേഷ്ടയിത്വാ തത് ത്വഗ് ഇവാക്ഷോടപൃഷ്ഠഗാ
ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറത്തു, അതിനെ പത്ത് മടങ്ങ് വലുതായ ജലതത്ത്വം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. അതു ഒരു കുരുമുളകിന്റെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന വിത്തിനെ ചർമ്മംപോലെ പൊതിയുന്നതുപോലെയാണ്.
തസ്മാദ് ദശഗുണോ വഹ്നിസ് തസ്മാദ് ദശഗുണോ ഽനിലഃ । തതോ ദശഗുണം വ്യോമ തതഃ പരമമ് അമ്ബരമ്
അതിനാൽ അഗ്നി പത്ത് മടങ്ങ് വലുതാണ്; അതിൽ നിന്ന് വായു പത്ത് മടങ്ങ് വലുതാണ്; അതിനുശേഷം ആകാശം പത്ത് മടങ്ങ് വലുതാണ്; അതിനപ്പുറം പരമമായ ആകാശം ഉണ്ട്.
തസ്മിന് പരമകേ വ്യോമ്നി മധ്യാദ്യന്തവികല്പനാഃ । ന കാശ്ചന സമുദ്യന്തി വന്ധ്യാപുത്രകഥാ ഇവ
ആ പരമമായ ആകാശത്തിൽ മധ്യവും ആരംഭവും അവസാനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ ഒന്നും ഉദയിക്കുന്നില്ല, വന്ധ്യയുടെ മകന്റെ കഥപോലെയാണ് അതു.
കേവലം വിമലം ശാന്തം തദ് അനാദി ഗതഭ്രമമ് । ആദ്യന്തമധ്യരഹിതം മഹത്യ് ആത്മനി തിഷ്ഠതി
അത് ശുദ്ധവും ശാന്തവും ആരംഭമില്ലാത്തതും ഭ്രമം ഇല്ലാത്തതും ആരംഭം, മധ്യം, അവസാനം എന്നിവയില്ലാത്തതുമായ മഹത്തായ ആത്മാവിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ആകല്പമ് ഉത്തമബലേന ശിവാപതിശ് ചേത് തസ്മിന് ബലാദ് ഗരുഡകേതുരഥോത്പതേശ് ചേത് । തദ്ധ്യാനതോ ഽവലഭതേ വിമലേ ഽമ്ബരേ ഽന്തമ് ആകല്പമ് ഏകജവഗാമ്യ് അഥ മാരുതോ ഽപി
ഉത്തമശക്തിയാൽ ശിവപതിയോ അല്ലെങ്കിൽ ഗരുഡധ്വജനായവനോ അതിൽ ഉയർന്നുവന്നാൽ, അതിൽ ധ്യാനമൂലം ശുദ്ധമായ ആകാശത്തിന്റെ അന്ത്യത്തെത്താൻ കഴിയും; അതുപോലെ ഏകാഗ്രതയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന വായുവും അതിൽ എത്തുന്നു.
പൃഥിവ്യപ്തേജസാമ് അത്ര നഭസ്വന്നഭസോര് അപി । യഥോത്തരം ദശഗുണാന് അതീത്യാവരകാന് ക്ഷണാത്
ഇവിടെ ഭൂമി, വെള്ളം, അഗ്നി, വായു, ആകാശം — ഓരോന്നും അതിന് മുമ്പുള്ളതിനെ പത്ത് മടങ്ങ് മികവോടെ, താഴ്ന്ന ഘടകങ്ങളെ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അതിക്രമിക്കുന്നു.
ദദര്ശ പരമാകാശം തത് പ്രമാണവിവര്ജിതമ് । തഥാ തതം ജഗദ് ഇദം യഥാ തത്രാണുമാത്രകമ്
അവൻ അളവില്ലാത്ത പരമാകാശം കണ്ടു; അതിനകത്ത് ഈ ലോകം ഒരു അനുവുപോലെയാണ് വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതെന്ന് അവൻ അനുഭവിച്ചു.
താദൃക്ഷാവരണാന് സര്ഗാന് ബ്രഹ്മാണ്ഡേഷു ദദര്ശ സാ । കോടിശസ് സ്ഫുരിതാ വ്യോമ്നി ത്രസരേണുര് ഇവാതപേ
അവൾ അത്തരം മറവുള്ള സൃഷ്ടികളെ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളിൽ കണ്ടു; അവ അനേകം കോടികളായി ആകാശത്തിൽ സൂര്യപ്രകാശത്തിൽ പൊടിക്കണങ്ങൾ തിളങ്ങുന്നതുപോലെ ദൃശ്യമായി.
മഹാകാശമഹാമ്ഭോധൌ മഹാശൂന്യത്വവാരിണി । മഹാചിദ്ദ്രവഭാവോത്ഥാന് ബുദ്ബുദാന് അര്ബുദക്രമാന്
മഹത്തായ ആകാശസമുദ്രത്തിലും മഹാശൂന്യതയുടെ ജലത്തിലും, മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്രാവത്തിൽ നിന്നുയരുന്ന ബുഡ്ബുദങ്ങളും കൂട്ടങ്ങളുമാണ് അവൾ കണ്ടത്.
കാംശ്ചിദ് ആപതതോ ഽധസ്താത് കാംശ്ചിച് ചോപരി ഗച്ഛതഃ । കാംശ്ചിത് തിര്യഗ്ഗതീന് അന്യാന് സ്ഥിതാന് സ്തബ്ധാന് സ്വസംവിദാ
ചിലർ താഴേക്ക് വീഴുന്നു, ചിലർ മേലേക്ക് കയറുന്നു, ചിലർ വശത്തേക്ക് പോവുന്നു, മറ്റുചിലർ തങ്ങളുടെ ബോധത്തിൽ തന്നെ നില്ക്കുന്നു, അശ്രദ്ധയോടെ അചഞ്ചലരായി.
യത്ര യത്രോദിതാ സംവിദ് യേഷാം യേഷാം യഥാ യഥാ । തത്ര തത്രോദിതം രൂപം തേഷാം തേഷാം തഥാ തഥാ
ആരാരുടെയോ ബോധം എവിടെയോ എങ്ങനെയോ ഉദിച്ചാൽ, അവർക്കു അതേ സ്ഥലത്തും അതേ രീതിയിലും അവരവരുടെ രൂപം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ന ചൈവ തത്ര നാമോര്ധ്വം നാധോ ന ച ഗമാഗമാഃ । അന്യദ് ഏവ പദം കിഞ്ചിദ് അസ്മദ്ദേഹാഗമം ഹി തത്
അവിടെ യഥാർത്ഥത്തിൽ മേലോ താഴോ ഇല്ല, വരലോ പോകലോ ഇല്ല; അതൊരു വേറിട്ട അവസ്ഥയാണ്, കാരണം അതാണ് നമ്മുടെ ശരീരം എത്തുന്നതെന്നർത്ഥം.
ഉത്പദ്യോത്പദ്യതേ തത്ര സ്വയം സംവിത് സ്വഭാവതഃ । സ്വസങ്കല്പൈശ് ശമം യാതി ബാലസങ്കല്പജാലവത്
അവിടെ ബോധം സ്വഭാവപ്രകാരം തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉദിക്കുന്നു; സ്വന്തം ചിന്തകളാൽ അത് ശമിക്കുന്നു, കുട്ടികളുടെ കൽപ്പനകളുടെ ജാലംപോലെ.
കിമ് അധസ് സ്യാത് കിമ് ഊര്ധ്വം സ്യാത് കിം തിര്യക് തത്ര ഭാസുരേ । ഇതി ബ്രൂഹി മമ ബ്രഹ്മന്ന് ഇഹൈവ യദി ന സ്ഥിതിഃ
ഈ പ്രകാശമുള്ള വിശാലതയിൽ എന്താണ് താഴെ, എന്താണ് മുകളിൽ, എന്താണ് അറ്റത്തേക്ക് എന്ന് പറയാൻ കഴിയുമോ? ബ്രഹ്മനേ, ഇവിടെ യാതൊരു സ്ഥിരതയും ഇല്ലെങ്കിൽ ദയവായി എന്നോട് പറയൂ.
സസര്വാവരണാന്യ് അത്ര മഹത്യ് അന്തവിവര്ജിതേ । ബ്രഹ്മണോ ഽണ്ഡാനി ഭാസന്തേ വ്യോമ്നി കേശോണ്ഡുകോ യഥാ
ഈ അതിരില്ലാത്ത മഹാവ്യോമത്തിൽ ബ്രഹ്മന്റെ ആണ്ഡങ്ങൾ എല്ലാം അവയുടെ പൊതികളോടെ ആകാശത്ത് ചെറിയ കുച്ചികൾ പോലെ തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നു.
അസ്വതന്ത്രാഃ പ്രധാവന്തി പദാര്ഥാസ് സര്വ ഏവ യത് । ബ്രഹ്മാണ്ഡം പാര്ഥിവം ഭാഗം തദ് അധശ് ശൂന്യമ് അന്യഥാ
സകല വസ്തുക്കളും സ്വതന്ത്രതയില്ലാതെ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലെ ഭൂമിഭാഗം മാത്രമാണ് താഴെ എന്ന് പറയുന്നത്, അല്ലാതെ അവിടെയെല്ലാം ശൂന്യമാണ്.
പിപീലികാനാമ് ഭ്രമതാം വ്യോമ്നി വര്തുലലോഷ്ടകേ । ദശദിക്കമ് അധഃപാദാഃ പൃഷ്ഠമ് ഊര്ധ്വമ് ഉദാഹൃതമ്
ആകാശത്ത് ചുറ്റുള്ള ഒരു മണൽതുള്ളിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഉറുമ്പുകൾക്ക് പത്ത് ദിക്കുകളും—അവയുടെ കാൽവശം താഴെ, പുറം മുകളിൽ—എന്നിങ്ങനെ നിർവചിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വൃക്ഷവല്മീകജാലേന കേഷാഞ്ചിദ് ധൃദി ഭൂതലമ് । സേന്ദ്വര്കാമരദൈത്യേന വേഷ്ടിതം വ്യോമ നിര്മലമ്
ചിലരുടെയുടെ മനസ്സിൽ ഭൂമി മരങ്ങളും പുല്ല് ചിതറിച്ച കുഴികളും കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വെടിപ്പായ ആകാശം സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്നു.
സമ്ഭൂതം മരുഭൂതേന സഗ്രാമപുരപര്വതമ് । ഇദങ്കല്പമ് അലൂനേന പക്വാക്ഷോടമ് ഇവ ത്വചാ
ഈ ലോകം ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും പർവതങ്ങളും ഉൾക്കൊണ്ടത് മരുഭൂമിയുടെ ഘടകത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്; പാകം വന്ന കായം തൊലിയാൽ പൊതിഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ, അതു കുറയാതെ എല്ലാം ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
യഥാ വിന്ധ്യവനാഭോഗേ പ്രസ്ഫുരന്തി കരേണവഃ । തഥാ തസ്മിന് പരാഭോഗേ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്രസരേണവഃ
വിന്ദ്യപർവതത്തിലെ കാടുകളിൽ ആനകൾ സഞ്ചരിക്കുന്നതുപോലെ, ആ പരമമായ വിശാലതയിൽ ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങളുടെ നദികൾ ഒഴുകുന്നു.
തസ്മിന് സര്വം തതസ് സര്വം തത് സര്വം സര്വതശ് ച തത് । തച് ച സര്വമയം നിത്യം തഥാ തദ് അണുകം പ്രതി
അതിനുള്ളിലാണെല്ലാം; അതിൽ നിന്നാണ് എല്ലാം; അതാണ് എല്ലാം, എല്ലായിടത്തും അതാണ്; അതെപ്പോഴും എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ഏറ്റവും ചെറുതിലും അതു നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ശുദ്ധബോധമയേ തസ്മിന് പരമാലോകവാരിധൌ । അജസ്രമ് ഏത്യ ഗച്ഛന്തി ബ്രഹ്മാണ്ഡാഖ്യാസ് തരങ്ഗകാഃ
അതു പോലെ, ശുദ്ധമായ ബോധം നിറഞ്ഞ പരമപ്രകാശത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിൽ, ബ്രഹ്മാണ്ഡങ്ങൾ എന്ന തരംഗങ്ങൾ നിരന്തരം ഉയർന്ന് താഴുന്നു.
അന്തശ്ശൂന്യാസ് സ്ഥിതാഃ കേചിത് സകല്പക്ഷയരാത്രയഃ । തരങ്ഗാ ഇവ തോയാബ്ധൌ പ്രോഹ്യന്തേ ശൂന്യതാര്ണവേ
അവയിൽ ചിലത് അകത്തുനിന്ന് ശൂന്യമായവയായി, എല്ലാ ചിന്തകളും അസ്തമിച്ച രാത്രിപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു; വെള്ളത്തിന്റെ സമുദ്രത്തിലെ തരംഗങ്ങൾപോലെ അവ ശൂന്യതയുടെ സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകിപ്പോകുന്നു.
കേഷാഞ്ചിദ് അന്തഃ കല്പാന്തഃ പ്രവൃത്തോ ഘര്ഘരാരവഃ । ന ശ്രുതോ ഽന്യൈര് ന ച ജ്ഞാതസ് സ്വഭാവരസനാകുലൈഃ
ചിലരിൽ, കല്പാന്തത്തിൽ അകത്തുനിന്ന് ഒരു ഘർഘരധ്വനി ഉയരുന്നു; എന്നാൽ സ്വഭാവത്തിന്റെ രുചിയിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്ന മറ്റുള്ളവർക്ക് അതു കേൾക്കാനോ അറിയാനോ കഴിയില്ല.
അന്യേഷാം പ്രഥമാരമ്ഭേഷൂദ്ബുഭൂഷാ വിജൃമ്ഭതേ । സര്ഗസംസിക്തബീജാനാം കോശേ ഽങ്കുരലതാ യഥാ
മറ്റുചിലരിൽ, ആദ്യം തന്നെ, സൃഷ്ടിയുടെ സ്പർശം ലഭിച്ച വിത്തിന്റെ പുറത്ത് അതിലെ മുളപ്പൊടി പോലെ, പ്രകടനത്തിനുള്ള ആഗ്രഹം ഉണരുന്നു.