ഏകനിഷ്ഠാ സമിച്ഛാകഗോമയേന്ധനസഞ്ചയേ । മ്ലാനകമ്ബലസംവീതസിരാലക്ഷാ സഗാത്രികാ
കാളവണ്ടിയും കാടിൽ നിന്ന് ഇന്ധനമായി കാട്ടുകഷ്ണവും ശേഖരിക്കുന്നതിലാണ് അവളുടെ ഏക ശ്രദ്ധ. മങ്ങിയ കംബളി ചുറ്റി, ഭാരമേറിയ ചുമടുകൾ കൊണ്ടു ശരീരത്തിൽ അടയാളങ്ങൾ പറ്റിയ അവളാണ്.
തര്ണകീകര്ണജാഹസ്ഥക്രിമിനിഷ്കാസതത്പരാ । ഗൃഹശാകവനാസേകസത്വരാ ഗൃഹകര്മണാം
കാതിലും മുടിയിലും കൈകളിലും കയറിയ കീടങ്ങളെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിലും, വീട്ടിനായി കാട്ടിലേക്കു കറിവേപ്പിലയും ചെടികളും ശേഖരിക്കാൻ ഓടുന്നതിലും, വീട്ടുപണികളിൽ എപ്പോഴും തിരക്കിലാണ് അവൾ.
നീലതീരതരങ്ഗാക്തതൃണതര്പിതതര്ണകാ । പ്രതിക്ഷണം ഗൃഹദ്വാരകൃതചന്ദനവര്ണകാ
നീലനദിയുടെ തിരമാലകളിൽ നനഞ്ഞ പുല്ല് മാടുകൾക്ക് കൊടുക്കുന്നു; ഓരോ സമയത്തും വീട്ടുവാതിലിൽ ചന്ദനപ്പൂവ് പുരട്ടുന്നു.
നീത്യര്ഥം ഗൃഹഭൃത്യാനാം സാദിനാം കൃതവാച്യതാ । മര്യാദാനിയമാദ് അബ്ധിവേലേവാനിശമ് അച്യുതാ
വീട്ടിലെ സേവകരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ അവൾ എപ്പോഴും സംസാരിക്കാൻ തയ്യാറാണ്; നിയമങ്ങളും പരിധികളും കർശനമായി പാലിക്കുന്നതിൽ അവൾ സമുദ്രത്തിനെ തടയുന്ന കരകണ്ടംപോലെയാണ്.
ജീര്ണപര്ണസവര്ണൈകകര്ണദോലാധിരൂഢയാ । കഷ്ടതാപജരാഭീതജീവഭൃത്യേവ ചിഹ്നിതാ
പഴയ ഇലയുടെ നിറമുള്ള കാതിലോലയിൽ ഒറ്റ കാതിൽ കയറിയിരിക്കുന്നതും, കഷ്ടവും വൃദ്ധതയും മൂലം ഭയപ്പെട്ട ജീവനക്കാരിയെപ്പോലെ ജീവിതത്തിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളുടെ അടയാളങ്ങൾ അവളിൽ കാണാം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സഞ്ചരന്തീ സാ ശിഖരിഗ്രാമകോടരേ । സഞ്ചരന്ത്യാസ് സരസ്വത്യാ ദര്ശയാമ് ആസ സാ സ്വയമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ പർവ്വതഗ്രാമത്തിലെ ഒറ്റയിടങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു; അങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സരസ്വതി അവളുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
ഇയം മേ പാടലാഷണ്ഡമണ്ഡിതാ പുഷ്പവാടികാ । ഇയം മേ പുഷ്പിതോദ്യാനമണ്ഡപാകാരവാടികാ
ഈ പൂന്തോട്ടം പാടലവൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ഇത് എന്റെതാണു്. ഈ പുഷ്പഭരിതമായ മണ്ടപം, തോട്ടംപോലെയുള്ള ചുറ്റുമതിലോടുകൂടിയതും എന്റെതാണു്.
ഇയം പുഷ്കരിണീതീരദ്രുമഗ്രഥിതതര്ണകാ । ഇയം സാ കര്ണികാനാമ്നീ തര്ണികാ ഭുക്തപര്ണികാ
ഈ താമരക്കുളത്തിന്റെ കര, മരങ്ങളും പച്ചപുല്ലും ചേർന്ന് വളർന്നിരിക്കുന്നു, അതും എന്റെതാണു്. ഇത് കർണിക എന്ന പേരിലുള്ള തർണികയാണ്, ഇതിലെ ഇലകൾ കഴിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇയം സാ മേദസാ ക്ഷീണാ വരാകീ ജലഹാരികാ । അദ്യാഷ്ടമം ദിനം ബാഷ്പപൂര്ണാക്ഷീ പരിരോദിതി
ഈ ദുർബലയായവൾ, കൊഴുപ്പു കുറഞ്ഞു വെള്ളം കിട്ടാതെ വലഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അവളും എന്റെതാണു്. ഇന്നാണ് എട്ടാം ദിവസം, അവൾ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരയുന്നത്.
ഇഹ ദേവി മയാ പ്രോക്തമ് ഇഹോഷിതമ് ഇഹ സ്ഥിതമ് । ഇഹ സുപ്തമ് ഇഹാതീതമ് ഇദം ദത്തമ് ഇഹാഹൃതമ്
ദേവി, ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ സംസാരിച്ചതും താമസിച്ചതും. ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ ഉറങ്ങിയതും സമയം കഴിപ്പിച്ചതും. ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ നൽകിയതും വാങ്ങിയതും.
ഏഷ മേ ജ്യേഷ്ഠശര്മാഖ്യഃ പുത്രോ രോദിതി മന്ദിരേ । ഏഷാ മേ ജങ്ഗലേ ധേനുര് ദോഘ്ദ്രീ ചരതി ശാദ്വലമ്
എന്റെ മൂത്ത മകൻ ശർമ എന്നവൻ വീട്ടിൽ ഇരുന്നു കരയുന്നു; എന്റെ പശു കാട്ടിൽ പുല്ല് മേഞ്ഞുകൊണ്ട് പാൽ കൊടുക്കുന്നു.
ഗൃഹേ ഽവസന്നം ദാഹായ രൂക്ഷം ക്ഷാരവിധൂസരമ് । സ്വം ദേഹമ് ഇഹ പഞ്ചാഖ്യം പശ്യേമം പ്രഘനം മമ
വീട്ടിൽ കത്തിക്കാൻ വെച്ചിരിക്കുന്ന ഉണങ്ങിയും കയിപ്പും നിറഞ്ഞ ഈ എന്റെ ശരീരം, അഞ്ചു ഘടകങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടതും ഭാരംകൂടിയതുമാണ്, നോക്കൂ.
തുമ്ബീലതാഭിര് ഉഗ്രാഭിസ് തൃഷ്ണാഭിര് ഇവ വേഷ്ടിതമ് । മഹാനസസ്ഥാനമ് ഇദം മമ ദേഹമ് ഇവാപരമ്
കഠിനമായ തുമ്പിലതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ അടുക്കള, അതിവിശേഷമായ താക്കോലുകൾ പോലെ, എന്റെ മറ്റൊരു ശരീരത്തെപ്പോലെയാണ്.
ഏതേ രോദനതാമ്രാക്ഷാ ബന്ധവോ ഭുവി ബന്ധനമ് । അങ്ഗദാര്പിതരുദ്രാക്ഷാ ആഹരന്ത്യ് അനലേന്ധനമ്
ഇവിടെ കരയുന്നതുകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ബന്ധുക്കൾ ഭൂമിയിൽ ബന്ധങ്ങളാണ്; അങ്കളിൽ രുദ്രാക്ഷ ധരിച്ചവർ തീക്കായി ഇന്ധനം കൊണ്ടുവരുന്നു.
അനാരതം ശിലാകച്ഛഗുച്ഛാച്ഛോടനകാരിഭിഃ । തരങ്ഗൈസ് തുങ്ഗിതാകാരസ്പൃഷ്ടതീരലതാദലൈഃ
തുടര്ന്ന് കല്ലുകളും ചിപ്പികളും കൂട്ടമായി ഇടിച്ചിടുന്ന തിരമാലകള് ഉയരമുള്ള രൂപത്തില് കരയിലെ വള്ളികളുടെ ഇലയെ തൊട്ടുപോകുന്നു.
ശീകരാകീര്ണപര്യന്തശാദ്വലസ്ഥലവേല്ലിതൈഃ । ശിലാഫലഹകാസ്ഫാലഫേനിലോത്ഫാലശീകരൈഃ
അറ്റങ്ങള് വെള്ളം പടരുന്ന തുള്ളികളാല് നിറഞ്ഞു, ഇളകുന്ന പച്ചപ്പുള്ള പുല്ല്തരികള്, കല്ലുകളും പഴവും ചിപ്പികളും തമ്മില് ഇടിച്ചുണ്ടാകുന്ന വെള്ളപ്പൊങ്ങും അവിടെ കാണാം.
തുഷാരീകൃതമധ്യാഹ്നദിവാകരകരോത്കരൈഃ । ഫുല്ലപുഷ്പോത്കരാസാരപ്രദാനോത്കതടദ്രുമൈഃ
ഉച്ചവെയിലിന്റെ കിരണങ്ങള് മഞ്ഞുപോലെ അതിനെ തിളക്കമാക്കുന്നു, കരയോരത്ത് പുഷ്പങ്ങള് നിറഞ്ഞ കൊമ്പുകള് നല്കാന് താത്പര്യത്തോടെ നില്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളുണ്ട്.
വിദ്രുമൈര് ഇവ സങ്ക്രാന്തഫുല്ലകിംശുകകാന്തിഭിഃ । വ്യാപ്തയാ പുഷ്പരാശീനാം സമുല്ലാസനകാരിഭിഃ
പൂത്തുലഞ്ഞ കിംശുകവൃക്ഷങ്ങളുടെ ചുവപ്പ് പ്രകാശം പവഴുപോലെ തിളങ്ങുന്നു, സന്തോഷത്തോടെ പൊട്ടിത്തുളുമ്പുന്ന പൂക്കളുടെ കൂമ്പാരങ്ങള് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഉഹ്യമാനഫലാപൂരസുവ്യഗ്രഗ്രാമബാലയാ । മഹാകലകലാവര്തസക്തയാ ഗ്രാമ്യകുല്യയാ
ഗ്രാമത്തിലെ കുട്ടികൾ, ധാരാളം പഴങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിൽ മുഴുകി, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ഒഴുകുന്ന ഗ്രാമവാഹിനിയുടെ തിരയിലൊപ്പമാകുന്നു.
വേഷ്ടിതസ് തരലാസ്ഫാലജലധൌതതലോപമഃ । ഘനപത്ത്രതരുച്ഛത്ത്രച്ഛായാസതതശീതലഃ
വേഗത്തിൽ ചുറ്റി ഒഴുകുന്ന വെള്ളം കഴുകിയ കരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കനത്ത ഇലകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിൽ എപ്പോഴും ശീതളമാണ്.
അയമ് ആലക്ഷ്യതേ പുഷ്പലതാവലനസുന്ദരഃ । ലലദ്ഗുലുച്ഛകച്ഛന്നഗവാക്ഷോ ഗൃഹമണ്ഡപഃ
ഇവിടെ പൂക്കളാൽ കയറ്റിയ ലതകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, മുകളിലേക്കു വളർന്ന ശാഖകളാൽ ജാലകങ്ങൾ മറഞ്ഞ ഒരു മനോഹരമായ വീട്ടുമന്ദപം കാണാം.
അത്ര മേ സംസ്ഥിതോ ഭര്താ ജീവാകാശലവാകൃതിഃ । ചതുസ്സമുദ്രപര്യന്തമേഖലായാ ഭുവഃ പതിഃ
ഇവിടെ എന്റെ ഭർത്താവ് താമസിക്കുന്നു; ജീവാകാശത്തിന്റെ ഒരു കണത്തെപ്പോലെയുള്ള രൂപം, നാലു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിയ ഭൂമിയുടെ അധിപൻ.
ആസ്മൃതം പൂര്വമ് ഏതേന കിലാസീദ് അഭിവാഞ്ഛിതമ് । ശീഘ്രം സ്യാമ് ഇവ രാജേതി തീവ്രസംവേഗധര്മിണാ
മുന്പ് അവന് അതീവ ആഗ്രഹത്തോടെ മനസ്സില് വിചാരിച്ചിരുന്നതു്, 'ഞാന് വേഗത്തില് രാജാവാവണം' എന്നായിരുന്നു.
ദിനൈര് അഷ്ടഭിര് ഏവാസൌ തേന രാജ്യം സമൃദ്ധിമത് । ചിരകാലപ്രത്യയദം പ്രാപ്തവാന് പരമേശ്വരി
പരമേശ്വരിയേ, ആ ആഗ്രഹത്താല് വെറും എട്ട് ദിവസത്തിനുള്ളില് അവന് സമൃദ്ധിയുള്ള രാജ്യം നേടി. സാധാരണ വളരെക്കാലം കാത്തിരിക്കേണ്ടതായിരുന്നതാണു് അവന് അത്രയും വേഗത്തില് ലഭിച്ചത്.
അത്രാസൌ ഭര്തൃജീവോ മേ ഗൃഹേ വ്യോമ്നി സ്ഥിതോ നൃപഃ । അദൃശ്യഃ ഖേ യഥാ വായുര് ആമോദോ വാ യഥാനിലേ
ഇവിടെ എന്റെ ഭര്ത്താവായ രാജാവിന്റെ ജീവന് എന്റെ വീട്ടില് ആകാശത്തില് നിലകൊണ്ടിരുന്നു; കാണാനാവാത്തതുപോലെ, ആകാശത്തിലെ കാറ്റ് പോലെയും വായുവിലെ സുഗന്ധം പോലെയും.
ഇഹൈവാങ്ഗുഷ്ഠമാത്രാന്തേ തദ് വ്യോമ്നീവ പദം സ്ഥിതമ് । മദ്ഭര്തൃരാജ്യം മമ തു ഗതം യോജനകോടിതാമ്
ഇവിടെയെ, ഒരു അങ്കുസ്ഥം മാത്രം വലിപ്പമുള്ള ഇടവേളയില് ആ രാജ്യം ആകാശത്തില് നിലകൊണ്ടിരുന്നു; പക്ഷേ, എന്റെ ഭര്ത്താവിന്റെ രാജ്യം പത്ത് കോടി യോജന ദൂരം വരെ വ്യാപിച്ചിരുന്നു.
ആവാം ഖമ് ഏവ തത് ഖം ച ഭര്തൃരാജ്യം മമേശ്വരി । പൂര്ണം സഹസ്രൈശ് ശൈലാനാമ് അഹോ മായേയമ് ആതതാ
നാം രണ്ടുപേരും ആകാശം തന്നെയാണ്, എന്റെ ഭർത്താവിന്റെ രാജ്യവും ആകാശം തന്നെയാണ്, ദേവിയേ. എന്നിരുന്നാലും, ആയിരക്കണക്കിന് പർവതങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ കാണുന്നു. ഇതെന്തൊരു അത്ഭുതമായ മായയാണ്!
തദ് ദേവി ഭര്തുര് നികടം പുനര് ഗന്തും മമേപ്സിതമ് । തദ് ഏഹി തത്ര ഗച്ഛാവഃ കിം ദൂരം വ്യവസായിനാമ്
ദേവിയേ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഭർത്താവിന്റെ അടുത്തേക്ക് വീണ്ടും പോകാൻ ആഗ്രഹം ഉണ്ട്. അതിനാൽ, വരിക, നാം അവിടെ പോകാം. ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവർക്ക് ദൂരം എന്നൊന്നില്ലല്ലോ.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ പ്രണതാ ദേവീം സാ പ്രവിശ്യാശു മണ്ഡപമ് । വിഹങ്ഗീവ തയാ സാര്ധം പുപ്ലുവേ ഽസിനിഭം നഭഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവിയെ നമസ്കരിച്ച്, അവൾ വേഗത്തിൽ മണ്ടപത്തിനകത്ത് കടന്നു. പക്ഷിയെപ്പോലെ അവളോടൊപ്പം ആ കറുത്ത ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയർന്ന് പറന്നു.
ഭിന്നാഞ്ജനചയപ്രഖ്യം സൌമ്യൈകാര്ണവസുന്ദരമ് । നാരായണാങ്ഗസദൃശം ഭൃങ്ഗപൃഷ്ഠാമലഛവിമ്
കറുത്ത അഞ്ജനക്കൂട്ടങ്ങൾ പിളർന്നതുപോലെ, ശാന്തമായ ഏകസമുദ്രസൗന്ദര്യമുള്ളതും, നാരായണന്റെ ശരീരത്തെപ്പോലെയും, വണ്ടിന്റെ പിൻഭാഗത്തെപ്പോലെയുള്ള ഉജ്ജ്വലമായ കാന്തിയുമുള്ളതുമായ ആകാശം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.