തത്ര തേ പേതതുര് ദേവ്യൌ ഗ്രാമേ ഽന്തശ്ശീതലാത്മനി । ഭോഗമോക്ഷശ്രിയൌ ശാന്തേ പുംസീവ വിദിതാത്മനി
അവിടെയുള്ള ഗ്രാമത്തില്, ആ രണ്ട് ദേവിമാരും തണുത്ത മനസ്സുള്ള ശരീരങ്ങളില് അവതരിച്ചു. സ്വയം അറിയുന്ന ശാന്തനായ മനുഷ്യനില് അനുഭവസുഖവും മോക്ഷവും കടന്നുവരുന്നതുപോലെയാണ് അവര് അവിടെ എത്തിയത്.
കാലേനൈതാവതാ ലീലാ തേനാഭ്യാസേന സാഭവത് । ശുദ്ധജ്ഞാനൈകദേഹത്വാത് ത്രികാലാമലദര്ശിനീ
സമയത്തിനനുസരിച്ച് ആ അഭ്യാസം കൊണ്ട്, ലീലയ്ക്ക് ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനത്തോടു മാത്രമുള്ള ശരീരമായി, ഭूतകാലം, വരുംകാലം, ഇപ്പോള് എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു കാലവും മായ്ച്ചറിയാനുള്ള കഴിവ് ലഭിച്ചു.
അഥ സസ്മാര സര്വാസ് താഃ പ്രാക്തനീസ് സംസൃതേര് ഗതീഃ । സ്വാസ് സ്വയം സ്വരസേനൈവ പ്രാഗ്ജന്മമരണാദികാഃ
അതിനുശേഷം, ലീല തന്റെ സ്വാഭാവികമായ ആഗ്രഹം കൊണ്ടു തന്നെ, മുന്പുണ്ടായ എല്ലാ ജന്മങ്ങളും മരണങ്ങളും ഉള്പ്പെടെയുള്ള യാത്രകളെല്ലാം ഓര്മ്മിച്ചു.
ദേവി ദേശമ് ഇമം ദൃഷ്ട്വാ ത്വത്പ്രസാദാത് സ്മരാമ്യ് അഹമ് । ഇഹ തത് പ്രാക്തനം സര്വം ചേഷ്ടിതം വേഷ്ടിതാന്തരമ്
ദേവി, ഈ സ്ഥലം കണ്ടപ്പോള്, നിങ്ങളുടെ അനുഗ്രഹം കൊണ്ട്, ഇവിടെ മുന്പ് സംഭവിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും, ഓരോ പ്രവൃത്തിയും അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സാഹചര്യങ്ങളും എനിക്ക് ഓര്മ്മ വരുന്നു.
ഇഹാഭൂവമ് അഹം ജീര്ണാ സിരാലാങ്ഗീ കൃശാസിതാ । ബ്രാഹ്മണീ ശുഷ്കദര്ഭാഗ്രഭേദരൂക്ഷകരോദരാ
ഇവിടെ ഞാൻ ഒരു വയോധികയായ സ്ത്രീയായിരുന്നു; നാരുകൾ നിറഞ്ഞ ശരീരവും, ക്ഷീണിച്ചും കറുത്തും ആയിരുന്നതും. ഉണങ്ങിയ ദർഭാഗ്രങ്ങൾ പൊട്ടിക്കുന്നതിൽ കൈകളും വയറും കരിഞ്ഞുപോയ ഒരു ബ്രാഹ്മണിയുടെ ഭാര്യ.
ഭര്തുഃ കുലകരീ ഭാര്യാ ദോഹമന്ഥാനശോഭിനീ । മാതാ സകലപുത്രാണാമ് അതിഥീനാം പ്രിയങ്കരീ
ഭർത്താവിന്റെ കുടുംബം നോക്കുന്ന ഭാര്യയും, വെണ്ണയുണ്ടാക്കുന്നതിൽ നിപുണയുമായവളും, എല്ലാ മക്കളുടെയും അമ്മയും, അതിഥികൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നവളും ആയിരുന്നു ഞാൻ.
ദേവദ്വിജസതാം ഭക്താ സിക്താങ്ഗീ ഘൃതഗോരസൈഃ । ഗര്ഗരീചരുകുമ്ഭാദിഭാണ്ഡോപസ്കരശോധിനീ
ദേവന്മാരോടും ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും സത്സംഗങ്ങളോടും ഭക്തിയുള്ളവളായിരുന്നു ഞാൻ; ശരീരം നെയ്യിലും പാൽകണികളിലും തേച്ചിരുന്നതും, ഗർഗരി, ചരു, കുംഭം തുടങ്ങിയ പാത്രങ്ങൾ വൃത്തിയാക്കുന്നതിലും ശ്രദ്ധയുമായിരുന്നു.
നിത്യമ് അന്നലവാക്തൈകകാചകമ്ബുപ്രകോഷ്ഠകാ । ജാമാതൃദുഹിതൃഭ്രാതൃപിതൃമാതൃപ്രപൂജിനീ
എപ്പോഴും ഭക്ഷ്യവും ഉപ്പും ഒറ്റവസ്ത്രവും കംഭുവും സംഭരണപ്പുരയും കൈവശം വെച്ചിരുന്നതും, മക്കളുടെ ഭർത്താക്കന്മാരെയും പുത്രിമാരെയും സഹോദരന്മാരെയും അച്ഛനെയും അമ്മയെയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
ആദേഹം സദ്മവൃത്ത്യൈവ പ്രക്ഷീണദിനയാമിനീ । വാചം ചിരം ചിരമ് ഇതി വദന്ത്യ് അനിശമ് ആകുലാ
വീട്ടിലെ ദൈനംദിന ജോലികളിലും, അനവധി രാവും പകലും കഴിഞ്ഞു ശരീരം ക്ഷീണിച്ച അവൾ, ഒരേ വാക്കുകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചരിച്ച്, ഒരിക്കലും നിർത്താതെ ഉണർവോടെ ആവേശത്തോടെ ആവർത്തിക്കുന്നു.
കാഹം ക ഇവ സംസാര ഇതി സ്വപ്നേ ഽപ്യ് അസങ്കഥാ । ജായാ ശ്രോത്രിയമൂഢസ്യ താദൃശസ്യൈവ ദുര്ധിയഃ
ഞാൻ ആരാണ്? ഈ ലോകം എന്താണ്? എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ, അങ്ങനെയുള്ള അജ്ഞാനിയായ ഭർത്താവിന്റെ ഭാര്യയ്ക്ക്, സ്വപ്നത്തിലും ഒരിക്കലും മനസ്സിൽ വരാറില്ല.
ഏകനിഷ്ഠാ സമിച്ഛാകഗോമയേന്ധനസഞ്ചയേ । മ്ലാനകമ്ബലസംവീതസിരാലക്ഷാ സഗാത്രികാ
കാളവണ്ടിയും കാടിൽ നിന്ന് ഇന്ധനമായി കാട്ടുകഷ്ണവും ശേഖരിക്കുന്നതിലാണ് അവളുടെ ഏക ശ്രദ്ധ. മങ്ങിയ കംബളി ചുറ്റി, ഭാരമേറിയ ചുമടുകൾ കൊണ്ടു ശരീരത്തിൽ അടയാളങ്ങൾ പറ്റിയ അവളാണ്.
തര്ണകീകര്ണജാഹസ്ഥക്രിമിനിഷ്കാസതത്പരാ । ഗൃഹശാകവനാസേകസത്വരാ ഗൃഹകര്മണാം
കാതിലും മുടിയിലും കൈകളിലും കയറിയ കീടങ്ങളെ നീക്കം ചെയ്യുന്നതിലും, വീട്ടിനായി കാട്ടിലേക്കു കറിവേപ്പിലയും ചെടികളും ശേഖരിക്കാൻ ഓടുന്നതിലും, വീട്ടുപണികളിൽ എപ്പോഴും തിരക്കിലാണ് അവൾ.
നീലതീരതരങ്ഗാക്തതൃണതര്പിതതര്ണകാ । പ്രതിക്ഷണം ഗൃഹദ്വാരകൃതചന്ദനവര്ണകാ
നീലനദിയുടെ തിരമാലകളിൽ നനഞ്ഞ പുല്ല് മാടുകൾക്ക് കൊടുക്കുന്നു; ഓരോ സമയത്തും വീട്ടുവാതിലിൽ ചന്ദനപ്പൂവ് പുരട്ടുന്നു.
നീത്യര്ഥം ഗൃഹഭൃത്യാനാം സാദിനാം കൃതവാച്യതാ । മര്യാദാനിയമാദ് അബ്ധിവേലേവാനിശമ് അച്യുതാ
വീട്ടിലെ സേവകരുടെയും മൃഗങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ അവൾ എപ്പോഴും സംസാരിക്കാൻ തയ്യാറാണ്; നിയമങ്ങളും പരിധികളും കർശനമായി പാലിക്കുന്നതിൽ അവൾ സമുദ്രത്തിനെ തടയുന്ന കരകണ്ടംപോലെയാണ്.
ജീര്ണപര്ണസവര്ണൈകകര്ണദോലാധിരൂഢയാ । കഷ്ടതാപജരാഭീതജീവഭൃത്യേവ ചിഹ്നിതാ
പഴയ ഇലയുടെ നിറമുള്ള കാതിലോലയിൽ ഒറ്റ കാതിൽ കയറിയിരിക്കുന്നതും, കഷ്ടവും വൃദ്ധതയും മൂലം ഭയപ്പെട്ട ജീവനക്കാരിയെപ്പോലെ ജീവിതത്തിന്റെ ബുദ്ധിമുട്ടുകളുടെ അടയാളങ്ങൾ അവളിൽ കാണാം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ സഞ്ചരന്തീ സാ ശിഖരിഗ്രാമകോടരേ । സഞ്ചരന്ത്യാസ് സരസ്വത്യാ ദര്ശയാമ് ആസ സാ സ്വയമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അവൾ പർവ്വതഗ്രാമത്തിലെ ഒറ്റയിടങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു; അങ്ങനെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ സരസ്വതി അവളുടെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
ഇയം മേ പാടലാഷണ്ഡമണ്ഡിതാ പുഷ്പവാടികാ । ഇയം മേ പുഷ്പിതോദ്യാനമണ്ഡപാകാരവാടികാ
ഈ പൂന്തോട്ടം പാടലവൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ്, ഇത് എന്റെതാണു്. ഈ പുഷ്പഭരിതമായ മണ്ടപം, തോട്ടംപോലെയുള്ള ചുറ്റുമതിലോടുകൂടിയതും എന്റെതാണു്.
ഇയം പുഷ്കരിണീതീരദ്രുമഗ്രഥിതതര്ണകാ । ഇയം സാ കര്ണികാനാമ്നീ തര്ണികാ ഭുക്തപര്ണികാ
ഈ താമരക്കുളത്തിന്റെ കര, മരങ്ങളും പച്ചപുല്ലും ചേർന്ന് വളർന്നിരിക്കുന്നു, അതും എന്റെതാണു്. ഇത് കർണിക എന്ന പേരിലുള്ള തർണികയാണ്, ഇതിലെ ഇലകൾ കഴിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഇയം സാ മേദസാ ക്ഷീണാ വരാകീ ജലഹാരികാ । അദ്യാഷ്ടമം ദിനം ബാഷ്പപൂര്ണാക്ഷീ പരിരോദിതി
ഈ ദുർബലയായവൾ, കൊഴുപ്പു കുറഞ്ഞു വെള്ളം കിട്ടാതെ വലഞ്ഞിരിക്കുന്നു, അവളും എന്റെതാണു്. ഇന്നാണ് എട്ടാം ദിവസം, അവൾ കണ്ണുനിറയെ കണ്ണീരോടെ കരയുന്നത്.
ഇഹ ദേവി മയാ പ്രോക്തമ് ഇഹോഷിതമ് ഇഹ സ്ഥിതമ് । ഇഹ സുപ്തമ് ഇഹാതീതമ് ഇദം ദത്തമ് ഇഹാഹൃതമ്
ദേവി, ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ സംസാരിച്ചതും താമസിച്ചതും. ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ ഉറങ്ങിയതും സമയം കഴിപ്പിച്ചതും. ഇവിടെ തന്നെയാണ് ഞാൻ നൽകിയതും വാങ്ങിയതും.
ഏഷ മേ ജ്യേഷ്ഠശര്മാഖ്യഃ പുത്രോ രോദിതി മന്ദിരേ । ഏഷാ മേ ജങ്ഗലേ ധേനുര് ദോഘ്ദ്രീ ചരതി ശാദ്വലമ്
എന്റെ മൂത്ത മകൻ ശർമ എന്നവൻ വീട്ടിൽ ഇരുന്നു കരയുന്നു; എന്റെ പശു കാട്ടിൽ പുല്ല് മേഞ്ഞുകൊണ്ട് പാൽ കൊടുക്കുന്നു.
ഗൃഹേ ഽവസന്നം ദാഹായ രൂക്ഷം ക്ഷാരവിധൂസരമ് । സ്വം ദേഹമ് ഇഹ പഞ്ചാഖ്യം പശ്യേമം പ്രഘനം മമ
വീട്ടിൽ കത്തിക്കാൻ വെച്ചിരിക്കുന്ന ഉണങ്ങിയും കയിപ്പും നിറഞ്ഞ ഈ എന്റെ ശരീരം, അഞ്ചു ഘടകങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടതും ഭാരംകൂടിയതുമാണ്, നോക്കൂ.
തുമ്ബീലതാഭിര് ഉഗ്രാഭിസ് തൃഷ്ണാഭിര് ഇവ വേഷ്ടിതമ് । മഹാനസസ്ഥാനമ് ഇദം മമ ദേഹമ് ഇവാപരമ്
കഠിനമായ തുമ്പിലതകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ അടുക്കള, അതിവിശേഷമായ താക്കോലുകൾ പോലെ, എന്റെ മറ്റൊരു ശരീരത്തെപ്പോലെയാണ്.
ഏതേ രോദനതാമ്രാക്ഷാ ബന്ധവോ ഭുവി ബന്ധനമ് । അങ്ഗദാര്പിതരുദ്രാക്ഷാ ആഹരന്ത്യ് അനലേന്ധനമ്
ഇവിടെ കരയുന്നതുകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ചുവന്ന ബന്ധുക്കൾ ഭൂമിയിൽ ബന്ധങ്ങളാണ്; അങ്കളിൽ രുദ്രാക്ഷ ധരിച്ചവർ തീക്കായി ഇന്ധനം കൊണ്ടുവരുന്നു.
അനാരതം ശിലാകച്ഛഗുച്ഛാച്ഛോടനകാരിഭിഃ । തരങ്ഗൈസ് തുങ്ഗിതാകാരസ്പൃഷ്ടതീരലതാദലൈഃ
തുടര്ന്ന് കല്ലുകളും ചിപ്പികളും കൂട്ടമായി ഇടിച്ചിടുന്ന തിരമാലകള് ഉയരമുള്ള രൂപത്തില് കരയിലെ വള്ളികളുടെ ഇലയെ തൊട്ടുപോകുന്നു.
ശീകരാകീര്ണപര്യന്തശാദ്വലസ്ഥലവേല്ലിതൈഃ । ശിലാഫലഹകാസ്ഫാലഫേനിലോത്ഫാലശീകരൈഃ
അറ്റങ്ങള് വെള്ളം പടരുന്ന തുള്ളികളാല് നിറഞ്ഞു, ഇളകുന്ന പച്ചപ്പുള്ള പുല്ല്തരികള്, കല്ലുകളും പഴവും ചിപ്പികളും തമ്മില് ഇടിച്ചുണ്ടാകുന്ന വെള്ളപ്പൊങ്ങും അവിടെ കാണാം.
തുഷാരീകൃതമധ്യാഹ്നദിവാകരകരോത്കരൈഃ । ഫുല്ലപുഷ്പോത്കരാസാരപ്രദാനോത്കതടദ്രുമൈഃ
ഉച്ചവെയിലിന്റെ കിരണങ്ങള് മഞ്ഞുപോലെ അതിനെ തിളക്കമാക്കുന്നു, കരയോരത്ത് പുഷ്പങ്ങള് നിറഞ്ഞ കൊമ്പുകള് നല്കാന് താത്പര്യത്തോടെ നില്ക്കുന്ന വൃക്ഷങ്ങളുണ്ട്.
വിദ്രുമൈര് ഇവ സങ്ക്രാന്തഫുല്ലകിംശുകകാന്തിഭിഃ । വ്യാപ്തയാ പുഷ്പരാശീനാം സമുല്ലാസനകാരിഭിഃ
പൂത്തുലഞ്ഞ കിംശുകവൃക്ഷങ്ങളുടെ ചുവപ്പ് പ്രകാശം പവഴുപോലെ തിളങ്ങുന്നു, സന്തോഷത്തോടെ പൊട്ടിത്തുളുമ്പുന്ന പൂക്കളുടെ കൂമ്പാരങ്ങള് എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഉഹ്യമാനഫലാപൂരസുവ്യഗ്രഗ്രാമബാലയാ । മഹാകലകലാവര്തസക്തയാ ഗ്രാമ്യകുല്യയാ
ഗ്രാമത്തിലെ കുട്ടികൾ, ധാരാളം പഴങ്ങൾ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നതിൽ മുഴുകി, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ഒഴുകുന്ന ഗ്രാമവാഹിനിയുടെ തിരയിലൊപ്പമാകുന്നു.
വേഷ്ടിതസ് തരലാസ്ഫാലജലധൌതതലോപമഃ । ഘനപത്ത്രതരുച്ഛത്ത്രച്ഛായാസതതശീതലഃ
വേഗത്തിൽ ചുറ്റി ഒഴുകുന്ന വെള്ളം കഴുകിയ കരകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കനത്ത ഇലകളുള്ള വൃക്ഷങ്ങളുടെ തണലിൽ എപ്പോഴും ശീതളമാണ്.