വാതസ്കന്ധനിഖാതാന്തവഹത്ത്രിപഥഗാജലമ് । ആശ്ചര്യാലോകനവ്യഗ്രസഞ്ചരത്ത്രിദശാര്ഭകമ്
കാറ്റിന്റെ ഭുജങ്ങളിൽ നദികളുടെ വലകൾ പടർന്നിരുന്നു. അത്ഭുതങ്ങൾ കാണാൻ ആഗ്രഹത്തോടെ ദേവബാല്യങ്ങൾ ഇവിടെ അങ്ങിങ്ങ് സഞ്ചരിക്കുന്നതും കാണാമായിരുന്നു.
സന്ദേഹസഞ്ചരദ്വജ്രചക്രശൂലാസിശക്തിമത് । ക്വചിന് നിര്ഭിത്തിസദനഗായത്തുമ്ബുരുനാരദമ്
എപ്പോൾക്കൊണ്ട് മിന്നൽ, ചക്രം, കുന്തം, വാൾ, ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ളവർക്ക് സംശയങ്ങൾ മനസ്സിൽ പടർന്നിരുന്നു. ചിലപ്പോൾ തുംബുരുവിന്റെയും നാരദന്റെയും സംഗീതം വീടുകളിൽ മുഴങ്ങുന്നുണ്ടായിരുന്നു.
മേഘമാര്ഗമഹാമേഘമഹാരമ്ഭാകുലം ക്വചിത് । ചിത്രന്യസ്തസമാകാരമൂകകല്പാന്തവാരിദമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, മേഘങ്ങളുടെ വഴികളിൽ വലിയ മേഘക്കൂട്ടങ്ങൾ ഒന്നിച്ചു ചേരുന്നുണ്ടായിരുന്നു. അവ വലിയതും ഭയാനകവുമായിരുന്നു, കാലാന്ത്യത്തിൽ സമുദ്രം നിറയുന്നതുപോലെ. പലവിധ ആകൃതികളിൽ, ചിത്രങ്ങൾ പോലെ അവ നിലകൊണ്ടിരുന്നു; മുഴുവൻ ശാന്തതയിലും, വാക്കില്ലാത്തവരെപ്പോലെ നിശ്ശബ്ദമായിരുന്നു.
ഉത്പക്ഷകജ്ജലാദ്രീന്ദ്രസുന്ദരാമ്ഭോധരം ക്വചിത് । ക്വചിത് കനകനിഷ്ഷ്യന്ദകാന്തതാപാദവാരിദമ്
മറ്റിടങ്ങളിൽ, കാട്ടുപക്ഷികളുടെ ചിറകുപോലെ ഇരുണ്ട നിറമുള്ള മനോഹരമായ മേഘങ്ങൾ കാണാമായിരുന്നു. ചിലിടങ്ങളിൽ, സൂര്യപ്രകാശം പൊഴിയുന്ന പോലെ പൊന്നിന്റെ തിളക്കം ചോർന്നുവീണു മേഘങ്ങൾ പ്രകാശിച്ചു.
ക്വചിച് ചന്ദ്രാഭതാപാഢ്യവൃഷ്ടമൂകാമ്ബുദാംശുകമ് । ക്വചിന് നിഷ്പവനാമ്ഭോധിസംശാന്തം ശൂന്യതാജലമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, ചന്ദ്രന്റെ തണുത്ത പ്രകാശത്തിൽ മേഘങ്ങൾ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; അവയിൽ നിന്ന് മൃദുവായ വെളിച്ചം മഴപോലെ വീണു. മറ്റിടങ്ങളിൽ, കാറ്റില്ലാതെ സമാധാനമായ മേഘസമുദ്രം, ശൂന്യതയുടെ വലപോലെ, അശബ്ദമായിരുന്നു.
ക്വചിദ് വാതനദീപ്രൌഢവിമാനതൃണപല്ലവമ് । ക്വചിച് ചലദലിവ്രാതപൃഷ്ഠത്വക്കാന്തിനിര്മലമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, കാറ്റ് വീശി മേഘങ്ങളുടെ മുകളിലുള്ള പുൽത്തളങ്ങൾ പച്ചപ്പോടെ നിറച്ചു. മറ്റിടങ്ങളിൽ, ചലിക്കുന്ന ഇലകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ പോലെ മേഘങ്ങളുടെ ഉപരിതലം തെളിഞ്ഞും ശുദ്ധമായും തിളങ്ങുകയായിരുന്നു.
ക്വചിന് മേരുദരീകല്പവാതധൂലിവിധൂസരമ് । ക്വചിദ് വിമാനഗീര്വാണപ്രഭാഭിശ് ചിത്രിതാങ്ഗനമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, മേരുപർവതത്തിലെ താഴ്വരകളെപ്പോലെ കാറ്റ് പൊടിയുയർത്തി ആകാശം മങ്ങിയിരുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ, ദിവ്യവിമാനങ്ങളുടെ പ്രകാശവും സ്വർഗ്ഗസ്ത്രികളുടെയും സൗന്ദര്യവും ആകാശത്തെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു.
ക്വചിന് നിരമ്ബരോന്മത്തമാതൃമണ്ഡലമാലിതമ് । ക്വചിന് നിത്യരവക്ഷീവക്ഷുബ്ധയോഗീശ്വരീഗണമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, ആകാശം ശൂന്യമായിരുന്നു, ഉന്മത്തമായ മാതാക്കളുടെയൊക്കെയുള്ള നൃത്തം ചുറ്റിപ്പറ്റി; മറ്റിടങ്ങളിൽ, എപ്പോഴും ഗംഭീരമായ ശബ്ദത്തോടെ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന മഹായോഗിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ ആകാശം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ക്വചിച് ഛാന്തസമാധിസ്ഥവിശ്രാന്തമുനിമണ്ഡലമ് । സമം ദൂരാസ്തസംരമ്ഭം സാധുചിത്തമനോഹരമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, സമാധാനപൂർവം ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായിരുന്ന മുനിമാരുടെ കൂട്ടങ്ങൾ വിശ്രമിച്ചു കിടക്കുകയായിരുന്നു; അവിടം അശാന്തതയിൽ നിന്ന് ഒരുപോലെ ദൂരവും, സത്പുരുഷന്മാരുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്നതുമായിരുന്നു.
ഗായത്കിന്നരഗന്ധര്വസുരസ്ത്രീമണ്ഡലം ക്വചിത് । ക്വചിത് സ്തബ്ധപുരാകീര്ണം വഹത്സുരവരം ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ, കിന്നരന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ദേവതാസ്ത്രികളും ചേർന്ന് പാടിക്കൊണ്ടിരുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ, ഉറപ്പുള്ള നഗരങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന മഹാദേവന്മാർ സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു.
ക്വചിദ് രുദ്ധപുരാപൂരം ക്വചിദ് ബദ്ധമഹാപുരമ് । ക്വചിന് മായാകൃതപുരം ക്വചിദ് ആഗാമിപത്തനമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ കവാടങ്ങൾ അടച്ച നഗരങ്ങൾ കാണാം, ചിലിടങ്ങളിൽ വലിയ നഗരങ്ങൾ ചുറ്റി അടച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ മായയാൽ ഉണ്ടാക്കിയ നഗരങ്ങൾ ഉണ്ട്, ചിലിടങ്ങളിൽ ഇനിയും ഉണ്ടാകാനിരിക്കുന്ന പട്ടണങ്ങൾ കാണാം.
ക്വചിദ് ഭ്രമച്ചന്ദ്രസരഃ ക്വചിത് സ്തബ്ധപയസ്സരഃ । ക്വചിത് സരത്സിദ്ധഗണം ക്വചിദ് ഇന്ദുകൃതോദയമ്
ചില തടാകങ്ങളിൽ ചന്ദ്രൻ അലഞ്ഞുനടക്കുന്നു, മറ്റിടങ്ങളിൽ വെള്ളം സ്തംഭിച്ച തടാകങ്ങൾ ഉണ്ട്; ചിലിടങ്ങളിൽ സിദ്ധന്മാരുടെ കൂട്ടം കാണാം, മറ്റിടങ്ങളിൽ ചന്ദ്രൻ പുതുതായി ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു.
ക്വചിത് സൂര്യോദയമയം ക്വചിദ് രാത്രിതമോമയമ് । ക്വചിത് സന്ധ്യാംശുകപിശം ക്വചിന് നീഹാരധൂസരമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ സൂര്യോദയത്തിന്റെ പ്രകാശം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ചിലിടങ്ങളിൽ രാത്രിയുടെ ഇരുണ്ടതയാണ്; ചിലിടങ്ങളിൽ സന്ധ്യയുടെ നിറങ്ങൾ ആകാശത്ത് പടർന്നിരിക്കുന്നു, മറ്റിടങ്ങളിൽ മൂടൽമഞ്ഞ് നിറഞ്ഞ ചാരനിറമാണ്.
ക്വചിദ് വിമാനധവലം ക്വചിദ് വര്ഷത്പയോധരമ് । ക്വചിത് സ്ഥലമ് ഇവാകാശമ് ഏവ വിശ്രാന്തലോകപമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ആകാശം വിമാനങ്ങളുടെ വെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു, മറ്റിടങ്ങളിൽ മേഘങ്ങൾ മഴ പെയ്യിക്കുന്നു; ചിലിടങ്ങളിൽ ആകാശം നിലംപോലെ ദൃഢമായി ലോകങ്ങൾക്ക് വിശ്രമസ്ഥലമാകുന്നു.
ഊര്ധ്വാധോഗമനവ്യഗ്രസുരാസുരഗണം ക്വചിത് । പൂര്വാപരോത്തരായാമ്യദിക്സഞ്ചാരാകുലം ക്വചിത്
ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും മുകളിലേക്ക് താഴേക്ക് വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ അവർ കിഴക്ക്, പടിഞ്ഞാറ്, വടക്ക്, തെക്ക് എന്നിങ്ങനെ എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും തിരക്കിലാണ്.
അപി യോജനലക്ഷാണി ക്വചിദ് ദുഷ്പ്രാപധൂപകമ് । അവിനാശതമഃപൂര്ണദൃഷ്ടവദ് വ്യോമവത് ക്വചിത്
ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ നൂറുകണക്കിന് യോജനങ്ങൾ കടക്കാൻ പോലും പ്രയാസമാണ്, പുകകൊണ്ട് മൂടിയിരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ അതിരില്ലാത്ത കനത്ത ഇരുട്ട് ആകാശംപോലെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
അവിനാശിബൃഹത്തേജഃ ക്വചിദ് അര്കാനലോപമമ് । ഹിമാനീജഠരാശീതം ക്വചിച് ചന്ദ്രാദിസദ്മസു
ചിലിടങ്ങളിൽ സൂര്യനും അഗ്നിയുംപോലെയുള്ള അക്ഷയമായ വലിയ പ്രകാശം ഉണ്ട്; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഹിമാലയത്തിന്റെ ഉള്ളിലെയും ചന്ദ്രനും മറ്റും താമസിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങളിലെയും തണുപ്പ് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ക്വചിദ് ബൃഹത്പുരോന്നൃത്യത്കല്പവൃക്ഷലതാവനമ് । ക്വചിദ് ദൈത്യഹതോത്തുങ്ഗപ്രപതദ്ദേവപത്തനമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ വലിയ നഗരങ്ങൾക്കു മുകളിൽ നൃത്തം ചെയ്യുന്ന കല്പവൃക്ഷങ്ങളുടെ കാടുകൾ കാണാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ അസുരന്മാർ തോറ്റു വീണതുകൊണ്ട് ആകാശത്തിൽ നിന്ന് വീഴുന്ന ദേവനഗരങ്ങൾ കാണാം.
വൈമാനികനിപാതേന വഹ്നിലേഖാങ്കിതം ക്വചിത് । ക്വചിത് കേതുശതോത്പാതമിഥസ്സങ്ഘട്ടഘട്ടിതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ദേവതകളുടെ വിമാനങ്ങൾ ഇറങ്ങുമ്പോൾ ആകാശത്ത് തീയുടെ പാടുകൾ കാണാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ അനേകം പൂഞ്ചുട്ടുകളുടെ കൂട്ടം കൂട്ടിയിടിച്ചപ്പോൾ ആകാശം അലയുന്നു.
ക്വചിച് ഛുഭഗ്രഹഗണപ്രഗൃഹീതാദ്യമങ്ഗലമ് । ക്വചിദ് രാത്രിതമോവ്യാപ്തം ക്വചിദ് ദിവസഭാസുരമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ശുഭഗ്രഹങ്ങളുടെ സംഘം ആകാശത്തെ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഇരുണ്ട രാത്രിയിൽ മൂടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; വേറിടങ്ങളിൽ പകൽപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ക്വചിദ് ദുര്ഗര്ജദമ്ഭോദം ക്വചിന് മൂകചലാമ്ബുദമ് । വാതാവകീര്ണശുക്ലാഭ്രഖണ്ഡപുഷ്പോത്കരം ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ കനത്ത മേഘങ്ങൾ ഉഗ്രമായി ഇടിമുഴങ്ങുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ മൗനമായ മേഘങ്ങൾ ശാന്തമായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; വേറിടങ്ങളിൽ കാറ്റ് വെള്ളമേഘങ്ങളുടെ തൂണ്ടുകൾ പൂക്കളെപ്പോലെ ചിതറിക്കുന്നു.
ക്വചിദ് അത്യന്തനിശ്ശൂന്യമ് അവദാതമ് അനന്തരമ് । ആനന്ദിമൃദുശാന്താച്ഛം ജ്ഞസ്യേവ ഹൃദയം തതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ആകാശം പൂർണ്ണമായും ശൂന്യവും കറപ്പുമില്ലാത്തതും ഉടനടി ശാന്തവുമാണ്; അതു സന്തോഷവും മൃദുത്വവും സമാധാനവും നിറഞ്ഞ, അറിവുള്ളവന്റെ ഹൃദയത്തെപ്പോലെ വിശുദ്ധവും തെളിയുമാണ്.
ശുകവാഹനഭേകൌഘൈഃ ക്വചിദ് ഗലകൃതാരവമ് । ശൂന്യതാരാഭിവലിതം ക്ഷേത്രമ് ആകാശവാസിനാമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ തുതിയുടെയും തവളകളുടെയും കൂട്ടങ്ങൾ കണികെട്ട ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കുന്നു; ശൂന്യമായ ആകാശം നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
മയൂരഹേമചൂഡാദിപക്ഷിഭിഃ ക്വചിദ് ആവൃതമ് । വിദ്യാധരീണാം ദേവീനാം വാഹനൈര് വിഹിതാസ്പദൈഃ
മറ്റിടങ്ങളിൽ പൊന്നുപൊതിഞ്ഞ കൊമ്പുകളുള്ള മയിൽപക്ഷികളാലും മറ്റു പക്ഷികളാലും ആകാശം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവിടെ വിദ്യാധരികളുടെ ദേവികൾക്ക് ഇവ വാഹനങ്ങളായി, വിശ്രമസ്ഥലങ്ങളായി സേവിക്കുന്നു.
ക്വചിദ് അഭ്രാന്തരോന്നൃത്യദ്ഗുഹമായൂരമണ്ഡലമ് । ക്വചിദ് അഗ്നിശുകൈശ് ശ്യാമം ശാദ്വലാനാമ് ഇവ സ്ഥലമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ മേഘങ്ങൾക്കിടയിൽ മയിലുകളുടെ വട്ടം നൃത്തം ചെയ്യുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ അഗ്നിപക്ഷികൾ കൊണ്ടു നിലം ഇരുണ്ടതുപോലും, പച്ചപ്പുള്ള പുല്മേടുപോലും കാണപ്പെടുന്നു.
ക്വചിത് പ്രേതേശമഹിഷമഹിമ്നാ വാഹനാമ്ബുദമ് । ക്വചിദ് അശ്വൈസ് തൃണഗ്രാസശങ്കാഗ്രസ്താസിതാമ്ബുദമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ യമധർമ്മരാജാവിന്റെ മഹിമയോടെ മഹിഷം വഹിക്കുന്ന മേഘങ്ങൾ കാണാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ കുതിരകൾ അവയെ പുല്ല് എന്ന് കരുതി കരിമേഘങ്ങൾ തിന്നുന്ന പോലെ കാണുന്നു.
ക്വചിദ് ദേവപുരവ്യാപ്തം ക്വചിദ് ദൈത്യപുരാന്വിതമ് । അന്യോഽന്യാപ്രാപ്യനഗരം നഗരന്ധ്രകരാലിനമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ദേവന്മാരുടെ നഗരങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ അസുരരുടെ നഗരങ്ങൾ നിറഞ്ഞു. ചില നഗരങ്ങൾ തമ്മിൽ ഒന്നിലൊന്നും എത്താൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; ചില നഗരങ്ങൾ ഇടുങ്ങിയ വഴികളാൽ കുത്തിനിറഞ്ഞിരുന്നു.
ക്വചിത് കുലാചലാകാരനൃത്യദ്ഭൈരവഭാസുരമ് । ക്വചിദ് ഗന്ധര്വനഗരസുരസ്ത്രീവൃന്ദബന്ധനമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ഭയങ്കരനായ ഭൈരവൻ കുടുംബപർവ്വതംപോലെ നൃത്തം ചെയ്തു പ്രകാശിച്ചു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഗന്ധർവരുടെ നഗരങ്ങളിൽ ദേവസ്ത്രികൾ കൂട്ടമായി നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ക്വചിദ് കമ്പദ്ഗിരിധ്വസ്തവൃക്ഷലക്ഷോക്ഷിതാമ്ബുധിമ് । ക്വചിന് മായാകൃതാകാശനലിനീജലശീതലമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ കുലുങ്ങുന്ന പർവ്വതങ്ങളിൽ നിന്നു വീണ ആയിരക്കണക്കിന് വൃക്ഷങ്ങൾ സമുദ്രം ഉണക്കിയിരുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ച ആകാശത്തുള്ള താമരയുടെ വെള്ളം സമുദ്രത്തെ തണുപ്പിച്ചു.
ക്വചിത് സപക്ഷശൈലേന്ദ്രസമനൃത്യദ്വിനായകമ് । ക്വചിദ് ഘര്ഘരവാതാഢ്യപക്ഷപ്രോഡ്ഡീനപര്വതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ചിറകുള്ള പർവ്വതാധിപൻ വിനായകനോടൊപ്പം നൃത്തം ചെയ്തു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്ന കാറ്റിന്റെ ശക്തിയിൽ പർവ്വതങ്ങൾ ഉയർത്തി എറിഞ്ഞു.