സംസാരസമ്ഭവശ് ചായം നിര്മൂലത്വമ് ഉപൈഷ്യതി । നിര്വികല്പസമാധാനം പ്രതിഷ്ഠാമ് അലമ് ഏഷ്യതി
ഇങ്ങനെ ലോകമെന്ന അനുഭവം വേരോടെ ഇല്ലാതാകും, നിർവികല്പ സമാധിയിൽ ഉറച്ച നില ലഭിക്കും.
വിഗതകലനകാലിമാകലങ്കാ ഗഗനകലാന്തരനിര്മലാ ബലേന । സകലകരണകാര്യകാരണാന്തഃ കതിപയകാര്യവശാദ് ഭവിഷ്യസീതി
കൽപ്പനകളുടെ കറ ഇല്ലാതെ, ആകാശം പോലെ നിർമലമായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ കാരണങ്ങളും കുറച്ച് പ്രവർത്തികൾ ശേഷിച്ചിട്ടു മാത്രം, നീ കുറേ സമയം തുടരുന്നവനാകും.
യഥാ സ്വപ്നപരിജ്ഞാനാത് സ്വപ്നദേഹോ ന വാസ്തവഃ । അനുഭൂതോ ഽപ്യ് അയം തദ്വജ് ജാഗ്രദ്ദേഹോ ന വാസ്തവഃ
സ്വപ്നത്തിന്റെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് സ്വപ്നശരീരം യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലെന്ന് അറിയാം. അതുപോലെ, ഈ ജാഗ്രതാശരീരം അനുഭവപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ല.
യഥാ സ്വപ്നപരിജ്ഞാനാത് സ്വപ്നദേഹോ ഽപി ശാമ്യതി । വാസനാതാനവാത് തദ്വജ് ജാഗ്രദ്ദേഹോ ഽപി ശാമ്യതി
സ്വപ്നം മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് സ്വപ്നത്തിലെ വാസനകള് ക്ഷയിച്ചാല് സ്വപ്നശരീരം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അതുപോലെ, ജാഗ്രതാവാസനകള് ക്ഷയിച്ചാല് ജാഗ്രതാശരീരും അപ്രത്യക്ഷമാകും.
സ്വപ്നസങ്കല്പദേഹാന്തേ ദേഹോ ഽയം ചേത്യതേ യഥാ । തഥാ ജാഗ്രദ്ഭാവനാന്തര് ഉദേത്യ് ഏവാതിവാഹികഃ
സ്വപ്നത്തില് ചിന്തകളാല് ഉണ്ടാകുന്ന ശരീരം അവസാനിക്കുമ്പോള് ഈ ശരീരം അങ്ങനെ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ, ജാഗ്രതയിലെ ഭാവനകള് അവസാനിക്കുമ്പോള് മറ്റൊരു സൂക്ഷ്മശരീരം ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
സ്വപ്നേ നിര്വാസനാബീജേ യഥോദേതി സുഷുപ്തതാ । ജാഗ്രത്യ് അവാസനാബീജേ തഥോദേതി വിമുക്തതാ
സ്വപ്നത്തില് വാസനയുടെ വിത്ത് ഇല്ലാതാകുമ്പോള് ഗഹനനിദ്ര വരുന്നു. ജാഗ്രതയില് വാസനയുടെ വിത്ത് ഇല്ലാതാകുമ്പോള് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
യേയം തു ജീവന്മുക്താനാം വാസനാ സാ ന വാസനാ । ശുദ്ധസത്ത്വാഭിധാനം തത് സത്താസാമാന്യമ് ഉച്യതേ
ജീവിതത്തിൽ മോചനം നേടിയവരുടെ മനസ്സിലുള്ള അവശേഷിച്ച ചിന്തകൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ചിന്തകളല്ല. അതിനെ ശുദ്ധമായ സത്ത്വം എന്നും, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള സത്ത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനരൂപം എന്നും വിളിക്കുന്നു.
യാ സുപ്തവാസനാ നിദ്രാ സാ സുഷുപ്തമ് ഇതി സ്മൃതാ । യത് സുപ്തവാസനം ജാഗ്രത് സ ഘനോ മോഹ ഉച്യതേ
ഉറക്കത്തിൽ അവശേഷിക്കുന്ന ചിന്തകൾക്ക് നിദ്ര എന്ന പേരാണ്. അതിനെ ഗൗഢമായ ഉറക്കം എന്നും പറയുന്നു. ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്ന ചിന്തകൾക്ക് ശക്തമായ മായ എന്നാണു പറയുന്നത്.
പ്രക്ഷീണവാസനാ നിദ്രാ തുര്യശബ്ദേന കഥ്യതേ । ജാഗ്രത്യ് അപി ഭവത്യ് ഏതദ് വിദിതേ പരമേ പദേ
ചിന്തകൾ മുഴുവൻ ഇല്ലാതായ ഉറക്കത്തെ 'നാലാമത്തെ അവസ്ഥ' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. പരമാവസ്ഥയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഈ അവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടും.
പ്രക്ഷീണവാസനാ യേഹ ജീവതാം ജീവിതസ്ഥിതിഃ । അമുക്തൈര് അപരിജ്ഞാതാ സാ ജീവന്മുക്തിര് ഉച്യതേ
ഇവിടെ, ചിന്തകൾ മുഴുവൻ ഇല്ലാതായിട്ടുള്ള ജീവിക്കുന്ന അവസ്ഥയെ മോചിതരല്ലാത്തവർ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. അതാണ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷം എന്നത്.
ശുദ്ധസത്ത്വാനുപതിതം ചേതഃ പ്രഭിന്നവാസനമ് । ആതിവാഹികതാമ് ഏതി ഹിമം താപാദ് ഇവാപ്ലുതമ്
ശുദ്ധമായ സ്വഭാവം കൈവരിച്ച മനസ്സ്, പഴയ വാസനകളെ വിട്ട്, സൂക്ഷ്മശരീരാവസ്ഥയിലേക്കുയരുമ്പോള്, തീയില് ചൂടേറ്റ വെള്ളം വാതകമാകുന്നതുപോലെ ആകുന്നു.
ആതിവാഹികതാം യാതം ബുദ്ധം ചിത്താന്തരൈര് മനഃ । സര്ഗജന്മാന്തരഗതൈസ് സിദ്ധൈര് മിലതി നേതരത്
സൂക്ഷ്മശരീരാവസ്ഥയിലേക്കുയര്ന്ന മനസ്സ്, അകത്തെ ബോധം കൊണ്ടു, സൃഷ്ടിയുടെ വിവിധ കാലങ്ങളിലെയും ലോകങ്ങളിലെയും സിദ്ധന്മാരെ മാത്രം കാണുന്നു; മറ്റാരെയും കാണുന്നില്ല.
യദാ തേ ഽയമ് അഹമ്ഭാവസ് സ്വാഭ്യാസാച് ഛാന്തിമ് ഏഷ്യതി । തദോദേഷ്യതി തേ സ്ഫാരാ ദൃശ്യാന്തേ ബോധതാ സ്വയമ്
നിനക്കുള്ളിലെ 'ഞാന്' എന്ന ഭാവം ആവര്ത്തിച്ച അഭ്യാസം കൊണ്ട് ശാന്തമാകുമ്പോള്, നിന്റെ കണ്ണിന് മുന്നില് തന്നെ ബോധത്തിന്റെ വിശാലത സ്വയം ഉദിക്കും.
ആതിവാഹികതാ ജ്ഞാതാ സ്ഥിതിം തേ യാതി ശാശ്വതീമ് । യദാ തദാന്യസങ്കല്പാലോകാത് പ്രകൃതിപാവനീ
സൂക്ഷ്മശരീരാവസ്ഥയെ നീ അറിയുമ്പോള് നീ ശാശ്വതമായ നിലയില് എത്തും; അപ്പോള് മറ്റൊരാളുടെ ചിന്തയുടെ പ്രകാശത്തില് നിന്നു നിന്റെ സ്വഭാവം ശുദ്ധമാകും.
വാസനാതാനവേ തസ്മാത് കുരു യത്നമ് അനിന്ദിതേ । തസ്മിന് പ്രൌഢിമ് ഉപായാതേ ജീവന്മുക്താ ഭവിഷ്യസി
അപരാധമില്ലാത്തവളേ, മനസ്സിലുള്ള പഴയ സ്വഭാവങ്ങൾ കുറയാൻ നീ പരിശ്രമിക്കണം. അവ കുറയുകയും മനസ്സിൽ പൂർണ്ണമായി ഉറപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ, നീ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ മോക്ഷം നേടും.
യാവന് ന പൂരിതസ് ത്വ് ഏഷ നിര്മലോ ബോധചന്ദ്രമാഃ । താവദ് ദേഹമ് ഇഹ സ്ഥാപ്യ ലോകാന്തരമ് അവേക്ഷ്യതാമ്
ഈ ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ ചന്ദ്രൻ പൂർണ്ണമായി ഉദയിക്കുന്നതുവരെ, ഈ ശരീരം ഇവിടെ നിലനിർത്തി, മറ്റു ലോകങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാം.
മാംസദേഹോ മാംസദേഹേനൈവ സംശ്ലേഷമ് ഋച്ഛതി । ന തു ചിത്തശരീരേണ വ്യവഹാരേഷു കര്മസു
മാംസശരീരം മറ്റൊരു മാംസശരീരവുമായി മാത്രമേ ചേർക്കാൻ കഴിയൂ; മനസ്സിന്റെ ശരീരവുമായി അല്ല, പ്രവർത്തികളിലോ ഇടപാടുകളിലോ.
യഥാനുഭവമ് ഏവൈതദ് യഥാസ്ഥിതമ് ഉദാഹൃതമ് । ആബാലസിദ്ധം സംസിദ്ധം ന നാമ വരശാപവത്
ഇവിടെ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതെല്ലാം നേരിട്ടുള്ള അനുഭവം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതും യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെ ഉണ്ടോ അതുപോലെയും തന്നെയാണ്. ഇത് ബാല്യത്തിൽ തന്നെ സിദ്ധിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇത് വരം അല്ല ശാപം അല്ല.
അവബോധഘനാഭ്യാസാദ് ദേഹസ്യാസ്യൈവ ജായതേ । സംസാരവാസനാകാര്ശ്യം നൂനം ചിത്തശരീരതാ
ആഴമായ ബോധം ആവർത്തിച്ച് അഭ്യസിക്കുമ്പോൾ, ഈ ശരീരത്തിനുതന്നെ ലോകവാസനകളോടു വിരക്തി ജനിക്കുന്നു; ശരിക്കും, മനസ്സ് തന്നെയാണ് ശരീരമാകുന്നത്.
ഉദേഷ്യന്തീ ച സൈഷാത്ര കേനചിന് നോപലക്ഷ്യതേ । കേവലം തു ജനൈര് ദേഹോ മ്രിയമാണോ ഽവലോക്യതേ
ഇത് ഇവിടെ ഉദയം ചെയ്യുമ്പോൾ, ആരും അതിനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല; ആളുകൾക്ക് കാണുന്നത് ശരീരം മരിക്കുന്നതേയുള്ളൂ.
ദേഹസ് ത്വ് അയം ന മ്രിയതേ ന ച ജീവതി കിഞ്ചന । കേ കില സ്വപ്നസങ്കല്പഭ്രാന്തേര് മരണജീവിതേ
ഈ ശരീരം മരിക്കുന്നില്ല, ജീവിക്കുന്നതുമല്ല; സ്വപ്നവും ഭ്രമയും പോലെ ഉള്ള ജീവനും മരണവും ആരാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്?
ജീവിതം മരണം ചൈതത് സങ്കല്പപുരുഷേ യഥാ । അസത്യമ് ഏവ ഭാത്യ് ഏതദ് അസ്മിന് പുത്രി ശരീരകേ
കൽപ്പനാപുരുഷനിൽ ജീവനും മരണവും യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതാണു, എന്റെ മകനേ, ഈ ശരീരത്തിൽ അവ വെറും ഭ്രമയാണു തോന്നുന്നത്.
തദ് ഏതദ് ഉപദിഷ്ടം മേ ജ്ഞാനം ദേവി ത്വയാമലമ് । യസ്മിഞ് ശ്രുതിം ഗതേ ശാന്തിമ് ഏതി വിശ്വവിഷൂചികാ
ദേവി, നീ എന്നോട് ഈ ശുദ്ധമായ ജ്ഞാനം പഠിപ്പിച്ചു. ഇതു കേൾക്കുമ്പോൾ ലോകത്തിലെ കഷ്ടപ്പാടുകളും ചിന്തകളും ശാന്തമാകുന്നു.
അത്രോപകുരുതേ കോ ഹി കോ ഽഭ്യാസഃ കീദൃശോ ഽഥവാ । സ കഥം പോഷമ് ആയാതി പുഷ്ടേ തസ്മിംശ് ച കിം ഭവേത്
ഇവിടെ ആരാണ് സഹായിക്കുന്നത്? എങ്ങനെയുള്ള അഭ്യാസം വേണം, അതോ അതെങ്ങനെ നടക്കുന്നു? അതിന് എങ്ങനെ ശക്തി വരുന്നു, അതു പൂർണ്ണമായാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും?
യദ് ഏവ ക്രിയതേ കിഞ്ചിദ് യേന യേന യദാ യദാ । വിനാഭ്യാസേന തന് നേഹ സിദ്ധിമ് ഏതി കദാചന
ഏത് കാര്യവും ആരാൽ എപ്പോഴെങ്കിലും എങ്ങനെ ചെയ്താലും, അഭ്യാസം ഇല്ലാതെ അതിന് ഒരിക്കലും വിജയമുണ്ടാകില്ല.
തച്ചിന്തനം തത്കഥനമ് അന്യോഽന്യം തത്പ്രബോധനമ് । തദ്ഗതപ്രാണമനനം ബ്രഹ്മാഭ്യാസം വിദുര് ബുധാഃ
അതിനെ ചിന്തിക്കുക, അതിനെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുക, പരസ്പരം അതിൽ ഉണർവ്വുണ്ടാക്കുക, ശ്വാസം അതിൽ ലയിപ്പിച്ച് ധ്യാനിക്കുക — ഇതാണ് ബ്രഹ്മാഭ്യാസം എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു.
യേഷാം ത്വ് അന്തം ഗതം പാപം ജനാനാം പുണ്യകര്മണാമ് । തേ ദ്വന്ദ്വമോഹനിര്മുക്താ വിജ്ഞേയാ ബ്രഹ്മസേവകാഃ
പാപങ്ങൾ അവസാനിച്ചും, സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യുന്നവരും, ഇരട്ടത്വത്തിന്റെ മായയിൽ നിന്ന് മോചിതരായവരും, ബ്രഹ്മത്തെ സേവിക്കുന്നവരാണെന്ന് അറിയണം.
അധ്യാത്മശാസ്ത്രചിന്താഭിര് യേഷാം ഗച്ഛന്തി രാത്രയഃ । വാസനാതാനവോത്കാഭിസ് തേ ബ്രഹ്മാഭ്യാസിനസ് സ്ഥിതാഃ
ആത്മവിഷയമായ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടാണ് ആരുടെയോ രാത്രികൾ കടന്നുപോകുന്നത്, അവരുടെ വാസനകൾ ക്ഷീണിച്ചിരിക്കുന്നു; അത്തരംവർ ബ്രഹ്മാഭ്യാസത്തിൽ സ്ഥിരരായവരാണ്.
യേ വിരക്താ മഹാത്മാനോ ഭോഗഭാവനതാനവമ് । ഭാവയന്ത്യ് അഭവായാന്തര് ഭവ്യാ ഭുവി ജയന്തി തേ
ഭോഗത്തിൽ ആസക്തി കുറഞ്ഞ മഹാത്മാക്കൾ, ഭവത്തിന്റെ അതീതമായ അവസ്ഥയെ ധ്യാനിക്കുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ വിജയിക്കുന്ന ഭാഗ്യശാലികളാണ്.
ഉദിതൌദാര്യസൌന്ദര്യാ വൈരാഗ്യരസരഞ്ജിതാ । ആനന്ദസ്യന്ദിനീ യേഷാം മതിസ് തേ ഽഭ്യാസിനഃ പരേ
ഉദാരതയും സൗന്ദര്യവും ഉദിച്ചുവരുന്ന മനസ്സും, വൈരാഗ്യത്തിന്റെ രസത്തിൽ നിറഞ്ഞതുമായ, ആനന്ദത്തിൽ തുളുമ്പുന്നവരുടെ മനസ്സാണ് പരമമായ അഭ്യാസം ചെയ്യുന്നവരുടേത്.