യദ് അസ്തി നാമ തത്രൈഷ നാശാനാശക്രമോ ഭവേത് । വസ്തുതോ നാസ്തി യത് ത്വ് ഏവ നാശസ് സ്യാത് തത്ര കീദൃശഃ
പേരിൽ മാത്രം ഉള്ളത് നശിക്കാനും നിലനിൽക്കാനും ഇടയാകും; എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ലാത്തതിനു നാശം സംഭവിക്കാനോ അതിനെക്കുറിച്ച് പറയാനോ എന്താണ് അർത്ഥം?
രജ്ജ്വാം സര്പഭ്രമേ നഷ്ടേ സത്യബോധവശാത് സുതേ । സര്പോ ന നഷ്ടസ് തന് നഷ്ടോ വേത്യ് ഏവം കേവ സങ്കഥാ
കയറിൽ പാമ്പ് എന്ന ഭ്രമം സത്യബോധം കൊണ്ടു മാറിയാൽ, പാമ്പ് നശിച്ചോ ഇല്ലാതായോ എന്ന ചർച്ചയ്ക്ക് അർത്ഥമില്ല.
യഥാ സത്യപരിജ്ഞാനാദ് ദൃശ്യതേ നാധിഭൌതികഃ । തഥാതിവാഹികജ്ഞാനാദ് ദൃശ്യതേ നാധിഭൌതികഃ
യഥാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ഭൗതികമായത് കാണുന്നില്ലാത്തതുപോലെ, സൂക്ഷ്മശരീരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവ് ലഭിച്ചാൽ ഭൗതികശരീരം കാണപ്പെടുന്നില്ല.
കല്പനാ വിനിവര്തേത കല്പിതാ യദി കേനചിത് । സാ ശിലാ സമപാസ്തൈവ യാ നേഹാസ്തി കദാചന
ഏതെങ്കിലും ഒരാൾ സൃഷ്ടിച്ച ഭാവന മാറ്റി കളയുമ്പോൾ, ആ ഭാവന അവസാനിക്കുന്നു; ഒരു കല്ല് എറിയുന്നപോലെ, അതു പിന്നെ ഇവിടെയില്ല.
പരസ്പരം പരാപൂര്ണമ് ഇദം ദേഹാദികം സ്ഥിതമ് । ഇതി സത്യം വയം ഭദ്രേ പശ്യാമോ നാസി പശ്യസി
ഈ ശരീരം മുതലായവ പരസ്പരം പൂരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് നിലകൊള്ളുന്നു; ഇതാണ് സത്യം, സ്നേഹിതേ, ഞങ്ങൾ കാണുന്നത്, നീ കാണുന്നില്ല.
ആദിസര്ഗേ ഭവേച് ചിത്ത്വം കല്പനാകലിതം യദാ । തദാ തതഃപ്രഭൃത്യ് ഏകം സ്വത്വം ദൃശ്യമ് ഇവേക്ഷ്യതേ
സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ മനസ്സ് ഭാവനകൊണ്ട് രൂപം കൊണ്ടപ്പോൾ, അന്ന് മുതൽ വ്യക്തിത്വം ഒരു വസ്തുവിനെപ്പോലെ കാണപ്പെടുന്നു.
ഏകസ്മിന്ന് ഏവ സംശാന്തേ ദിക്കാലാദ്യവിഭാഗിനി । വിദ്യമാനേ പരേ തത്ത്വേ കല്പനാവസരഃ കുതഃ
ദിശകളും കാലവും മറ്റും എന്നിങ്ങനെ വേർതിരിവുകൾ ഇല്ലാത്ത ഒരേ പരമസത്യത്തിൽ മാത്രം എല്ലാം ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ, അവിടെ ഭ്രമയ്ക്ക് എവിടെയാണ് ഇടം?
കടകത്വം യഥാ ഹേമ്നി തരങ്ഗത്വം യഥാമ്ഭസി । സത്യത്വം ച യഥാ സ്വപ്നസങ്കല്പനഗരാദിഷു
പൊന്നിൽ നിന്ന് കട്ടകത്തിന്റെ രൂപം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, വെള്ളത്തിൽ തിരമാല ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെയും, സ്വപ്നനഗരങ്ങളിലും ഭാവനാപ്രപഞ്ചങ്ങളിലും യാഥാർത്ഥ്യം കാണുന്നതുപോലെയും—
നാസ്ത്യ് ഏവ സത്യാനുഭവേ തഥാ നാസ്ത്യ് ഏവ ചിത്പദേ । കല്പനം വ്യതിരിക്താത്മ തത്സ്വഭാവാദ് അനാമയാത്
അങ്ങനെ, സത്യാനുഭവത്തിലും ചൈതന്യത്തിന്റെ ലോകത്തും, സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ ദുഃഖമില്ലാത്ത ആത്മാവിൽ നിന്ന് വേറിട്ടു ഭ്രമയ്ക്ക് യാതൊരു സ്ഥലവും ഇല്ല.
യഥാ നാസ്ത്യ് അമ്ബരേ പാംസുഃ പരേ നാസ്തി തഥാ കലാ । അകലാകലനം ശാന്തമ് ഇദമ് ഏകമ് അജം തതഃ
ആകാശത്തിൽ പൊടി ഇല്ലാത്തതുപോലെ, പരമസത്യത്തിൽ വിഭജനം ഇല്ല; ഈ ഏകതയും ശാന്തതയും ജനനമില്ലാത്തതും എല്ലാ ചിന്തകളും കടന്നതുമാണ്.
യദ് വേദം ഭാസതേ കിഞ്ചിത് തത് തസ്യൈവ നിരാമയമ് । കചനം കാഞ്ചനാഖ്യാനകാന്തസ്യാതിമണേര് ഇവ
ഏതു ജ്ഞാനവും തെളിഞ്ഞ് പ്രകാശിക്കുമ്പോള് അതു അതിനേയ്ക്കു മാത്രം ശുദ്ധവും പൂർണ്ണവുമാണ്; സ്വര്ണ്ണക്കടക്കാരുടെ കഥയില് പറഞ്ഞിരിക്കുന്ന പോലെ, അതു ഒരു രത്നത്തിന്റെ പ്രകാശംപോലെയാണ്.
ഏതാവന്തം ചിരം കാലമ് ഏവം ദേവി വയം വദ । ഭ്രാമിതാഃ കേ ച നാമേമേ ദ്വൈതാദ്വൈതവികല്പനൈഃ
ദേവി, ഇത്രയും കാലം ഞങ്ങള് ഇങ്ങനെ തന്നെ അലയുന്നു; ഈ ഇരട്ടത്വവും ഏകത്വവും എന്നുള്ള ഭ്രമങ്ങളില് endlessly അകപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവര് ആരാണ്?
അവിചാരേണ തരലേ ഭ്രാന്താസി ചിരമ് ആകുലാ । അവിചാരസ് സ്വഭാവോത്ഥസ് സ വിചാരാദ് വിനശ്യതി
നിനക്ക് ദീര്ഘകാലം ആശയക്കുഴപ്പം കൊണ്ടും, അശാന്തമായ ചിന്തകളാല് മനസ്സ് അലഞ്ഞു പോയിരിക്കുന്നു; ഈ ഭ്രമം സ്വഭാവപരമായാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്, എന്നാല് ആലോചനയിലൂടെ അത് അകറ്റാം.
അവിചാരോ വിചാരേണ നിമേഷാദ് ഏവ നശ്യതി । ഏഷോ ഽസന്ന് ഏവ തേനാന്തര് അവിദ്യൈഷാ ന വിദ്യതേ
ആലോചനയില്ലായ്മ ആലോചനയിലൂടെ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ അകറ്റാം; അതിനാല് അതു യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഇല്ലാത്തതാണ്, അകത്തുള്ള അജ്ഞാനം യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഇല്ല.
തസ്മാന് നൈവാവിചാരോ ഽസ്തി നാവിദ്യാ നൈവ ബന്ധനമ് । ന മോക്ഷോ ഽസ്തി നിരാബാധം ശുദ്ധബോധസ് ത്വ് ഇദം ജഗത്
അതിനാൽ, യഥാർത്ഥത്തിൽ അന്വേഷിക്കാത്തതും ഇല്ല, അജ്ഞാനവും ഇല്ല, ബന്ധനവും ഇല്ല; മോക്ഷവും ഇല്ല. ഈ ലോകം ശുദ്ധമായ ബോധമാണ്, ഒന്നും കലുഷിതമല്ല.
ഏതാവന്തം യദാ കാലം ത്വയൈതന് ന വിചാരിതമ് । തദാ ന സമ്പ്രബുദ്ധാ ത്വം ഭ്രാന്തൈവാര്ണവ ആകുലാ
നീ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചില്ലാത്ത സമയമൊക്കെയും, നീ പൂർണ്ണമായി ഉണർന്നിരുന്നില്ല—ഭ്രമിച്ചും അശാന്തമായും, തിരമാലകളാൽ അലഞ്ഞു കിടക്കുന്ന സമുദ്രംപോലെയായിരുന്നു.
അദ്യപ്രഭൃതി ബുദ്ധാസി വിമുക്താസി വിവേകിനീ । വാസനാതാനവേ ബീജം പതിതം തവ ചേതസി
ഇന്നുമുതൽ നീ ഉണർന്നവളാണ്, മോചിതയുമാണ്, വിവേകമുള്ളവളുമാണ്; മനസ്സിലെ പഴയ വാസനകളുടെ വിത്ത് വീണു പോയിരിക്കുന്നു.
ആദാവ് ഏവ ഹി നോത്പന്നം ദൃശ്യം സംസാരനാടകമ് । യദാ തദാ കഥം കേന വാസ്യതേ വാസനാപി കാ
ആദിയിൽ തന്നെ ഈ ദൃശ്യമായ ലോകനാടകം ഉദിച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നു; അപ്പോൾ എപ്പോൾ, എങ്ങനെ, ആരാൽ, എന്ത് വാസന അനുഭവിക്കപ്പെടും?
അത്യന്താഭാവസമ്പത്തൌ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യദൃശാമ് അതഃ । ഏകധ്യാനേ പരം രൂഢേ നിര്വികല്പസമാധിനി
ദർശകൻ, ദർശ്യം, ദർശനം എന്നിവയുടെ പൂർണ്ണ അഭാവം ലഭിച്ചപ്പോൾ, മനസ്സ് ഒരേ ദിശയിൽ ഉറച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, ഒരുവൻ നിർവികല്പ സമാധിയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
വാസനാക്ഷയബീജേ ഽസ്മിന് കിഞ്ചിദ് അങ്കുരിതേ ഹൃദി । ക്രമാന് നോദയമ് ഏഷ്യന്തി രാഗദ്വേഷാദികാ ദൃശഃ
വാസനകൾ മുഴുവൻ ഇല്ലാതായ ഈ അവസ്ഥയിൽ, ഹൃദയത്തിൽ ഒറ്റയടി മുളകൂടി വളർന്നാൽ പോലും, ആകർഷണം, വിരോധം തുടങ്ങിയ അനുഭവങ്ങൾ ക്രമേണ ഉദയം ചെയ്യും.
സംസാരസമ്ഭവശ് ചായം നിര്മൂലത്വമ് ഉപൈഷ്യതി । നിര്വികല്പസമാധാനം പ്രതിഷ്ഠാമ് അലമ് ഏഷ്യതി
ഇങ്ങനെ ലോകമെന്ന അനുഭവം വേരോടെ ഇല്ലാതാകും, നിർവികല്പ സമാധിയിൽ ഉറച്ച നില ലഭിക്കും.
വിഗതകലനകാലിമാകലങ്കാ ഗഗനകലാന്തരനിര്മലാ ബലേന । സകലകരണകാര്യകാരണാന്തഃ കതിപയകാര്യവശാദ് ഭവിഷ്യസീതി
കൽപ്പനകളുടെ കറ ഇല്ലാതെ, ആകാശം പോലെ നിർമലമായി, ഇന്ദ്രിയങ്ങളും അവയുടെ കാരണങ്ങളും കുറച്ച് പ്രവർത്തികൾ ശേഷിച്ചിട്ടു മാത്രം, നീ കുറേ സമയം തുടരുന്നവനാകും.
യഥാ സ്വപ്നപരിജ്ഞാനാത് സ്വപ്നദേഹോ ന വാസ്തവഃ । അനുഭൂതോ ഽപ്യ് അയം തദ്വജ് ജാഗ്രദ്ദേഹോ ന വാസ്തവഃ
സ്വപ്നത്തിന്റെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് സ്വപ്നശരീരം യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ലെന്ന് അറിയാം. അതുപോലെ, ഈ ജാഗ്രതാശരീരം അനുഭവപ്പെടുന്നുവെങ്കിലും യാഥാര്ത്ഥ്യമല്ല.
യഥാ സ്വപ്നപരിജ്ഞാനാത് സ്വപ്നദേഹോ ഽപി ശാമ്യതി । വാസനാതാനവാത് തദ്വജ് ജാഗ്രദ്ദേഹോ ഽപി ശാമ്യതി
സ്വപ്നം മനസ്സിലാക്കുമ്പോള് സ്വപ്നത്തിലെ വാസനകള് ക്ഷയിച്ചാല് സ്വപ്നശരീരം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അതുപോലെ, ജാഗ്രതാവാസനകള് ക്ഷയിച്ചാല് ജാഗ്രതാശരീരും അപ്രത്യക്ഷമാകും.
സ്വപ്നസങ്കല്പദേഹാന്തേ ദേഹോ ഽയം ചേത്യതേ യഥാ । തഥാ ജാഗ്രദ്ഭാവനാന്തര് ഉദേത്യ് ഏവാതിവാഹികഃ
സ്വപ്നത്തില് ചിന്തകളാല് ഉണ്ടാകുന്ന ശരീരം അവസാനിക്കുമ്പോള് ഈ ശരീരം അങ്ങനെ തന്നെ കാണപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ, ജാഗ്രതയിലെ ഭാവനകള് അവസാനിക്കുമ്പോള് മറ്റൊരു സൂക്ഷ്മശരീരം ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
സ്വപ്നേ നിര്വാസനാബീജേ യഥോദേതി സുഷുപ്തതാ । ജാഗ്രത്യ് അവാസനാബീജേ തഥോദേതി വിമുക്തതാ
സ്വപ്നത്തില് വാസനയുടെ വിത്ത് ഇല്ലാതാകുമ്പോള് ഗഹനനിദ്ര വരുന്നു. ജാഗ്രതയില് വാസനയുടെ വിത്ത് ഇല്ലാതാകുമ്പോള് മോക്ഷം ലഭിക്കുന്നു.
യേയം തു ജീവന്മുക്താനാം വാസനാ സാ ന വാസനാ । ശുദ്ധസത്ത്വാഭിധാനം തത് സത്താസാമാന്യമ് ഉച്യതേ
ജീവിതത്തിൽ മോചനം നേടിയവരുടെ മനസ്സിലുള്ള അവശേഷിച്ച ചിന്തകൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ചിന്തകളല്ല. അതിനെ ശുദ്ധമായ സത്ത്വം എന്നും, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള സത്ത്വത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനരൂപം എന്നും വിളിക്കുന്നു.
യാ സുപ്തവാസനാ നിദ്രാ സാ സുഷുപ്തമ് ഇതി സ്മൃതാ । യത് സുപ്തവാസനം ജാഗ്രത് സ ഘനോ മോഹ ഉച്യതേ
ഉറക്കത്തിൽ അവശേഷിക്കുന്ന ചിന്തകൾക്ക് നിദ്ര എന്ന പേരാണ്. അതിനെ ഗൗഢമായ ഉറക്കം എന്നും പറയുന്നു. ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോൾ അവശേഷിക്കുന്ന ചിന്തകൾക്ക് ശക്തമായ മായ എന്നാണു പറയുന്നത്.
പ്രക്ഷീണവാസനാ നിദ്രാ തുര്യശബ്ദേന കഥ്യതേ । ജാഗ്രത്യ് അപി ഭവത്യ് ഏതദ് വിദിതേ പരമേ പദേ
ചിന്തകൾ മുഴുവൻ ഇല്ലാതായ ഉറക്കത്തെ 'നാലാമത്തെ അവസ്ഥ' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. പരമാവസ്ഥയെ തിരിച്ചറിഞ്ഞാൽ, ഉണർന്നിരിക്കുമ്പോഴും ഈ അവസ്ഥ അനുഭവപ്പെടും.
പ്രക്ഷീണവാസനാ യേഹ ജീവതാം ജീവിതസ്ഥിതിഃ । അമുക്തൈര് അപരിജ്ഞാതാ സാ ജീവന്മുക്തിര് ഉച്യതേ
ഇവിടെ, ചിന്തകൾ മുഴുവൻ ഇല്ലാതായിട്ടുള്ള ജീവിക്കുന്ന അവസ്ഥയെ മോചിതരല്ലാത്തവർ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല. അതാണ് ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ മോക്ഷം എന്നത്.