നാനുഭൂതേ ഽനുഭൂതത്വം സംവിദോ ഽന്തര് ഉദേത്യ് അപി । സ്വപ്നഭ്രമാദ് അനന്യസ്മിന് പിതരീവ പിതൃസ്മൃതിഃ
അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്തതു സംബന്ധിച്ച് മനസ്സിനുള്ളിൽ അനുഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മ ഉയരാറില്ല. സ്വപ്നം അല്ലെങ്കിൽ ഭ്രമം കൊണ്ടു, അച്ഛനല്ലാത്ത ഒരാളിൽ അച്ഛന്റെ ഓർമ്മ വരുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്.
കദാചിത് സ്മൃതിതാമ് ത്യക്ത്വാ പ്രതിഭാമാത്രമ് ഏവ സത് । ഭാതി പ്രഥമസര്ഗേശരൂപേണ തദനു ക്രമാത്
ചിലപ്പോഴൊക്കെ ഓർമ്മയെയും വിട്ട് വെച്ച്, വെറും പ്രത്യക്ഷത മാത്രം ദൃശ്യമായി തിളങ്ങുന്നു. ആദ്യം സൃഷ്ടിയുടെ അധിപന്റെ രൂപത്തിൽ, പിന്നെ അതിന് ശേഷം ക്രമമായി.
ദൃശ്യം ത്രിഭുവനാദീദമ് അനുഭൂതസ്മൃതൌ സ്ഥിതമ് । കേഷാഞ്ചിത് തന്വി കേഷാഞ്ചിന് നാനുഭൂതസ്മൃതൌ സ്ഥിതമ്
സുന്ദരിയേ, ഈ മൂന്നു ലോകങ്ങൾ തുടങ്ങി കാണുന്ന സകലവും ചിലർക്കു അനുഭവങ്ങളുടെ ഓർമ്മയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു, എന്നാൽ മറ്റുള്ളവർക്കു അതൊരു അനുഭവത്തിന്റെ ഓർമ്മയായി നിലനിൽക്കുന്നില്ല.
പ്രതിഭാസത ഏവേദം കേഷാഞ്ചിത് സ്മരണം വിനാ । ചിദണൂനാം പ്രജേശത്വം കാകതാലീയവദ് യതഃ
ചിലർക്കു ഈ ലോകം വെറും പ്രത്യക്ഷതയായി മാത്രം തോന്നുന്നു, ഓർമ്മ ഒന്നുമില്ലാതെ. കാരണം, മനസ്സിന്റെ സൂക്ഷ്മതയിൽ അധിപതിത്വം യാദൃശ്ചികമായി, കാക്കയും താളപ്പഴവും ഒത്തുചേരുന്നതുപോലെ, ഉണ്ടാകുന്നു.
അത്യന്തവിസ്മൃതം ദൃശ്യം മോക്ഷ ഇത്യ് അഭിധീയതേ । ഈപ്സിതാനീപ്സിതേ തത്ര ന സ്തഃ കേചന കസ്യചിത്
പൂർണമായും മറന്നുപോയ ഈ ലോകം മോക്ഷം എന്നു പറയുന്നു. അങ്ങനെയുള്ള അവസ്ഥയിൽ, ആര്ക്കും ഇഷ്ടമായതോ അനിഷ്ടമായതോ ഒന്നും അവിടെ ഇല്ല.
അത്യന്താഭാവസമ്പത്തിം വിനാഹന്ത്വജഗത്സ്ഥിതേഃ । അനുത്പാദമയീമ് ഏവ നോദേത്യ് ഏവ വിമുക്തതാ
'ഞാൻ' എന്ന ഭാവവും ലോകം എന്ന നിലയും ഇല്ലാതാക്കാതെ, പൂർണമായ അസ്തിത്വരഹിതാവസ്ഥ നേടാതെ, ജനനം ഇല്ലാത്ത മോക്ഷം യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.
രജ്ജ്വാം സര്പഭ്രമസ് സര്പശബ്ദാര്ഥാസമ്ഭവം വിനാ । അനുത്പാദമയോ നിത്യം ശാന്തോ ഽപി ന ഹി ശാമ്യതി
കയറിൽ പാമ്പ് എന്ന് തോന്നുന്ന ഭ്രമം, പാമ്പ് എന്ന വാക്കും അർത്ഥവും ചേർന്നിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട്, എപ്പോഴും ജനനം ഇല്ലാത്തതും ശാന്തവുമാണെങ്കിലും, അഭ്രമം അകറ്റപ്പെടുന്നില്ല.
അര്ധശാന്തോ ന ശാന്തോ ഽസൌ സമേത്യ് അന്യതയാ പുനഃ । ഉദേത്യ് ഏകപിശാചാന്തേ പിശാചോ ഽന്യോ ഽപ്യ് അധീമതഃ
പകുതി ശാന്തമായത് ശാന്തമായതല്ല, കാരണം മറ്റൊന്നുമായി ചേർന്നാൽ, ആദ്യത്തെ ഭൂതം അവസാനിച്ചിടത്തും മറ്റൊരു ഭൂതം, ബുദ്ധിമാന്മാർക്കു പോലും, ഉദയിക്കുന്നു.
സംസാരശ് ചായമ് ആഭോഗീ പരമ് ഏവേതി നിശ്ചയഃ । കാരണാഭാവതോ ഭാതി യദ് ഇഹാഭാവമ് ഏതി തത്
ഇഹലോകജീവിതം ദൃഢവും മൂല്യവാനുമായതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. പക്ഷേ, അതിന് യഥാർത്ഥ കാരണം ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ, ഇവിടെ കാണുന്ന എല്ലാം ഒടുവിൽ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ബ്രാഹ്മണബ്രാഹ്മണീരൂപേ സര്ഗേ യാ കാരണം സ്മൃതിഃ । കഥമ് അഭ്യുദിതാ സാ സ്യാത് സ്മരണീയമ് ഇദം വിനാ
ബ്രാഹ്മണനും ബ്രാഹ്മണിയുമെന്ന രൂപങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ഓർമ്മയാണ് കാരണം എന്നു പറയുന്നു. എന്നാൽ ഓർക്കാൻ ഒന്നുമില്ലെങ്കിൽ ആ ഓർമ്മ എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
പിതാമഹസ്മൃതിസ് തത്ര കാരണം തസ്യ ച സ്മൃതിഃ । പൂര്വം ന സമ്ഭവത്യ് ഏവ മുക്തത്വാത് പൂര്വജന്മനഃ
അവിടെ പിതാമഹന്റെ ഓർമ്മയാണ് കാരണം; പക്ഷേ, അതിന്റെ ഓർമ്മയും മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, കാരണം മുമ്പത്തെ ജന്മം മോക്ഷം നേടിയത് കൊണ്ടു.
പൂര്വം ന സമ്ഭവത്യ് ഏവ സ്മരണീയാ ചിതിസ് സ്വയമ് । പദ്മജാദിത്വമ് ആയാതി ചേതനസ്യ യഥാസ്ഥിതേഃ
മുമ്പ് ഓർക്കാനാവുന്ന ഓർമ്മയൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്നിരുന്നാലും, ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടു, കമലത്തിൽ നിന്ന് ജനിക്കുന്ന അവസ്ഥ സ്വയം ഉണ്ടാകുന്നു.
അഭൂവമ് അഹമ് ഇത്യ് അന്യഃ പ്രജാനാഥഃ പ്രജായതേ । കാകതാലീയവത് കശ്ചിദ് ഭവതി പ്രതിഭാമയഃ
‘ഞാൻ മുമ്പ് ഉണ്ടായിരുന്നില്ല’ എന്ന് വിചാരിച്ച് മറ്റൊരു ജീവികളുടെ അധിപൻ ഉദയം ചെയ്യുന്നു. പക്ഷേ, ഒരാൾ യാദൃശ്ചികമായി, ഒരു ചിന്തയുടെ പ്രകാശം പോലെ മാത്രം, പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് പോലെ ആകുന്നു.
ഏവമ് അഭ്യുദിതേ ലോകേ ന കിഞ്ചിന് ന കദാചന । ക്വചിദ് അഭ്യുദിതം നാമ കേവലം ചിന്നഭസ് സ്ഥിതമ്
ഇങ്ങനെ ലോകം ഉദയിച്ചപ്പോൾ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ഒരിക്കലും ഉദയിച്ചിട്ടില്ല. ഉദയം എന്നു പറയുന്നത് വെറും ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഒന്നാണ്.
ദ്വിവിധായാസ് സ്മൃതേര് അസ്യാഃ കാരണം പരമം പദമ് । കാര്യകാരണഭാവോ ഽസാവ് ഏകമ് ഏവ ചിദമ്ബരമ്
ഈ ഓർമ്മയുടെ പ്രധാന കാരണം രണ്ടുവിധമാണ് — അതായത് പരമാവസ്ഥ. കാരണവും ഫലവും എന്ന ബന്ധം ഒറ്റ ചൈതന്യാകാശം മാത്രമാണ്.
കാര്യകാരണയോസ് സത്താ കാരണൈസ് സഹകാരിഭിഃ । കാര്യകാരണയോര് ഐക്യം തദഭാവാന് ന ശാമ്യതി
ഫലത്തിന്റെയും കാരണത്തിന്റെയും നിലപാട് സഹകാരികളായ കാരണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ്. ആ കാരണങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ ഫല-കാരണങ്ങളുടെ ഐക്യം അവസാനിക്കില്ല.
മഹാചിദ്രൂപമ് ഏവേദം സ്മരണാദ് വിദ്ധി വേദനമ് । കാര്യകാരണഭാവോ ഽത്ര തേന ശബ്ദോ ന വാസ്തവഃ
ഈ ലോകം മഹത്തായ ചൈതന്യത്തിന്റെ രൂപമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം; ഓർമ്മയിൽ നിന്നാണ് അറിവ് ഉദയിക്കുന്നത്. ഇവിടെ കാരണഫലബന്ധം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്, അതിനാൽ ഈ ലോകം യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യമായിട്ടില്ല.
ഏവം ന കിഞ്ചിദ് ഉത്പന്നം ദൃശ്യം ത്രിജഗദാദ്യ് അപി । ചിദാകാശം ചിദാകാശേ കേവലം സ്വാത്മനി സ്ഥിതമ്
ഇങ്ങനെ, ഒന്നും ഉദിച്ചിട്ടില്ല, കാണുന്ന ഈ ലോകമോ മൂന്നു ലോകങ്ങളോ പോലും ഇല്ല; ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം ചൈതന്യത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ നിലനിൽക്കുന്നു.
അഹോ നു പരമാ ദൃഷ്ടിര് ദര്ശിതാ ദേവി മേ ത്വയാ । രൂപശ്രീര് ജാഗതീ പ്രാതഃപ്രഭയേവേക്ഷണദ്യുതേഃ
ദേവി, നീ എന്നെ അതിവിശിഷ്ടമായ ദർശനം കാണിച്ചു. ലോകത്തിലെ രൂപങ്ങളുടെ ഭംഗി, പ്രഭാതത്തിലെ പ്രകാശം പോലെ കാഴ്ചയുടെ വെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങുന്നു.
ഇദാനീമ് അഹമ് ഏതസ്യാം യാവത് പരിണതാ ദൃശി । നാഭ്യാസേന വിനാ താവദ് ഭിന്ദ്ധീമം ദേവി കൌതുകമ്
ഇപ്പോൾ ഈ ദർശനത്തിൽ എത്രത്തോളം ഞാൻ വളർന്നുവോ അത്രത്തോളം, ആവർത്തിച്ച് അഭ്യസിക്കാതെ തന്നെ, ദേവി, എന്റെ ഈ കൗതുകം നീ നീക്കിക്കളയണം.
യത്രാസൌ ബ്രാഹ്മണോ ഗേഹേ ബ്രാഹ്മണ്യാ സഹിതോ ഽഭവത് । തം സര്ഗം തം ഗിരിഗ്രാമം നയ മാം സമവേക്ഷിതുമ്
ആ ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന ആ വീട്ടിലേക്കും, ആ സൃഷ്ടിയിലേക്കും, ആ മലഗ്രാമത്തിലേക്കും എന്നെ കൊണ്ടുപോകൂ, ഞാൻ അതെല്ലാം കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അചേത്യചിദ്രൂപമയീം പരമാം പാവനീം ദൃശമ് । അവലമ്ബ്യേമമ് ആകാരമ് അവമുച്യ ഭവാമലാ
ജഡവും ചൈതന്യവും ചേർന്നിരിക്കുന്ന അത്യുത്തമവും വിശുദ്ധവുമായ ദർശനം ആശ്രയിച്ച്, ഈ ഭ്രമരൂപം വിട്ട്, ജന്മത്തിന്റെ മലിനതികൾ നീക്കുക.
തതഃ പ്രാപ്സ്യസ്യ് അസന്ദേഹം വ്യോമാത്മാനം നഭസ്സ്ഥിതമ് । ഭൂമിഷ്ഠനരസങ്കല്പോ ഗഗനാന്തഃ പുരം യഥാ
അതിനുശേഷം സംശയമില്ലാതെ നീ ആകാശസദൃശമായ ആത്മാവിനെ, ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നതിനെ, പ്രാപിക്കും. ഭൂമിയിലെ മനുഷ്യന്റെ ചിന്ത ആകാശത്തിനുള്ളിലെ ഒരു നഗരംപോലെ തന്നെയാണ്.
ഏവംസ്ഥിതം തം പശ്യാവസ് സഹ സര്ഗമ് അനന്തരമ് । ഏവം തദ്ദര്ശനദ്വാരേ ദേഹോ ഹി പരമാര്ഗലാ
അങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്ന അവനെയും അതിനുശേഷമുള്ള സൃഷ്ടിയെയും നാം ഒരുമിച്ച് കാണാം. അങ്ങനെ ആ ദർശനത്തിന്റെ വാതിലിലൂടെ ശരീരമെന്നത് ഏറ്റവും വലിയ തടസ്സമാണ് എന്ന് മനസ്സിലാക്കാം.
അമുനാ ദേവി ദേഹേന ജഗദ് അന്യദ് അവാപ്യതേ । ന വാ കസ്മാദ് അത്ര യുക്തിം കഥയാനുഗ്രഹഗ്രഹാത്
ഈ ശരീരത്തിലൂടെ, ദേവി, മറ്റൊരു ലോകം ലഭിക്കാമോ എന്നോ, അല്ലയോ എന്നോ പറയാൻ കഴിയില്ല. കാരണം, ഇതിന്റെ കാരണങ്ങൾ വിശദീകരിക്കേണ്ടതില്ല, ദയവാൽ മാത്രം അതറിയാൻ കഴിയുന്നതാണ്.
ജഗന്തീമാന്യ് അമൂര്താനി മൂര്തിമന്തി മുധാഗ്രഹാത് । ഭവദ്ഭിര് അവബുദ്ധാനി ഹേമനീവോര്മികാധിയാ
ഈ ലോകങ്ങൾ രൂപമില്ലാത്തവയായിട്ടാണ് സത്യത്തിൽ ഉള്ളത്, പക്ഷേ തെറ്റിദ്ധാരണ മൂലം നിങ്ങൾക്ക് അവയ്ക്ക് രൂപമുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നു. സ്വർണ്ണത്തിൽ തിരകളുണ്ടെന്ന ധാരണയോടെയാണ് നിങ്ങൾ അവയെ മനസ്സിലാക്കുന്നത്.
ഹേമ്ന്യ് ഊര്മികാരൂപവനേ ഽപ്യ് ഊര്മികാത്വം ന വിദ്യതേ । യഥാ തഥാ ജഗദ്രൂപേ ജഗത്ത്വം നാസ്തി ചിത്പദേ
സ്വർണ്ണത്തിൽ തിരകളെപ്പോലെയുള്ള രൂപങ്ങൾ കാണുമ്പോഴും, അവയ്ക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ തിരകളെന്ന സ്വഭാവമില്ല. അതുപോലെ, ലോകത്തിന്റെ രൂപത്തിൽ, ചൈതന്യത്തിൽ ലോകസ്വഭാവം യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
ജഗദ് ആകാശമ് ഏവേദം ബ്രഹ്മൈവ ന തു ദൃശ്യതാ । ദൃശ്യതേ കാചിദ് അപ്യ് അത്ര ധൂലിര് അമ്ബുനിധാവ് ഇവ
ഈ ലോകം വെറും ആകാശം മാത്രമാണ്, അതായത് ബ്രഹ്മം മാത്രം. കാണുന്ന ഒന്നുമില്ല. ഇവിടെ കാണുന്നതെല്ലാം സമുദ്രത്തിലെ ഒരു പൊടിക്കണികയത്രേ.
ബ്രഹ്മൈവ പശ്യതി ബ്രഹ്മ നാബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മ പശ്യതി । സര്ഗാദിനാമ്നാ പ്രഥിതസ് സ്വഭാവോ ഽസ്യൈവമ് ഈദൃശഃ
ബ്രഹ്മം മാത്രം ബ്രഹ്മത്തെ കാണുന്നു; ബ്രഹ്മമല്ലാത്തത് ബ്രഹ്മത്തെ കാണുന്നില്ല. സൃഷ്ടി മുതലായ പേരുകളിൽ അറിയപ്പെടുന്ന സ്വഭാവം ഇതാണ്.
ന ബ്രഹ്മജഗതോര് അസ്തി കാര്യകാരണതോദയഃ । കാരണാനാമ് അഭാവേന സര്വേഷാം സഹകാരിണാമ്
ബ്രഹ്മവും ലോകവും തമ്മിൽ കാരണഫലബന്ധം ഇല്ല, കാരണം എല്ലാ കാരണങ്ങളും സഹായികളും ഇല്ലാതിരിക്കുന്നു.