ഇദം ത്വദീയം സദനം തദ്ഗേഹാകാശകോശഗമ് । വിദ്ധി മാം ത്വാം ച സര്വം വാ തച് ച വ്യോമൈവ കേവലമ്
നിന്റെ ഈ വീട്, അതിനുള്ളിലെ ശൂന്യത, ഞാനും നീയും ഈ എല്ലാം കൂടി, ഇതൊക്കെയും ശൂന്യമായ് മാത്രം അറിയണം.
സ്വപ്നസങ്ഗമസങ്കല്പസ്വാനുഭൂതിപരമ്പരാഃ । പ്രമാണാന്യ് അത്ര മുഖ്യാനി സമ്ബോധായ പ്രദീപവത്
സ്വപ്നങ്ങൾ, ബന്ധങ്ങൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായുള്ള തെളിച്ചം നൽകുന്ന വഴികൾ.
സ്ഥിതോ ബ്രാഹ്മണഗേഹേ ഽന്തര് ദ്വിജജീവസ് തദന്തരേ । സസമുദ്രവനാ പൃഥ്വീ സ്ഥിതാബ്ജ ഇവ ഷട്പദീ
ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിനകത്ത്, അകത്തുള്ള ദ്വിജാതിയുടെ ആത്മാവിനുള്ളിൽ, സമുദ്രങ്ങളും കാടുകളും കൂടിയ ഭൂമി, താമരയിൽ വണ്ടു ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്യാഃ കസ്മിംശ്ചിദ് ഏകസ്മിന് പേലവേ കോടരോദരേ । ഇദം പത്തനമ് ആഭാതി കേശോണ്ഡുക ഇവാമ്ബരേ
അവളുടെ ഭൂമിയിലെ ഏതോ ചെറിയ കുഴിയിലോ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഭാഗത്തോ, ഈ നഗരം ആകാശത്തിൽ ഒരു രോമംപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
തസ്മിന്ന് അസ്മിന് പുരേ തന്വി തവേദം സദനം സ്ഥിതമ് । തസ്മാത് കിമ് അണുമാത്രേ ഽന്തര് ഗജവൃന്ദമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
ഈ നഗരത്തിൽ, സുന്ദരിയേ, നിന്റെ വീട് നിലകൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ ഇത്ര ചെറുതായിടത്ത് എങ്ങനെ ആനകളുടെ കൂട്ടംപോലെയുള്ള വലിയൊരു സംഘം ഇരിക്കാമെന്നു പറയാം?
പരമാണൌ പരമാണൌ സന്തി വത്സേ ചിദാത്മനി । അന്തര് അന്തര് ജഗന്തീതി കേനൈതന് നാമ സങ്ഖ്യതേ
പ്രിയതമേ, ഓരോ അണുവിലും തന്നെ ചൈതന്യം നിലകൊള്ളുന്നു. ഓരോ അണുവിനുള്ളിലും ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇതെല്ലാം ആരാണ് എണ്ണാൻ കഴിയുക?
അഷ്ടമം ദിവസം വിപ്രസ് സ മൃതഃ പരമേശ്വരി । ഗതോ വര്ഷഗണോ ഽസ്മാകമ് അതഃ കഥമ് ഇദം ഭവേത്
പരമേശ്വരിയേ, എട്ടാം ദിവസം ആ ബ്രാഹ്മണൻ മരിച്ചു. എന്നാൽ നമ്മുക്ക് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇത് എങ്ങനെ സാധ്യമാണ്?
ദേശദൈര്ഘ്യം യഥാ നാസ്തി കാലദൈര്ഘ്യം തഥൈവ ച । നാസ്ത്യ് ഏവേതി യഥാന്യായം കഥ്യമാനം മയാ ശൃണു
സ്ഥലത്തിന് ദൈർഘ്യം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, സമയത്തിനും യഥാർത്ഥ ദൈർഘ്യം ഇല്ല. ഞാൻ ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥം വിശദമായി പറയുന്നതു നീ കേൾക്കൂ.
യഥൈതത് പ്രതിഭാമാത്രം ജഗത്സര്ഗാവഭാസനമ് । തഥൈതത് പ്രതിഭാമാത്രം ക്ഷണകല്പാവഭാസനം
ഈ ലോകസൃഷ്ടി മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനമായിട്ടാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് പോലെ, സമയത്തിന്റെ നിമിഷങ്ങളും ചക്രങ്ങളും മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനമായിട്ടാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
ക്ഷണകല്പജഗത്സര്ഗത്വത്താമത്താത്മജന്മനാമ് । യഥാവത് പ്രതിഭാസസ്യ വത്സേ ക്രമമ് ഇമം ശൃണു
ലോകസൃഷ്ടിയും, നിമിഷങ്ങളും, കാലചക്രങ്ങളും, ജീവികളുടെ ജനനവും എല്ലാം മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്. ഈ പ്രത്യക്ഷതയുടെ ക്രമം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണെന്ന്, പ്രിയമേ, നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു.
അനുഭൂയ ക്ഷണം ജീവോ മിഥ്യാമരണമൂര്ഛനാമ് । തദൈവോന്മേഷമാത്രേണ വ്യോമ്ന്യ് ഏവ വ്യോമരൂപ്യ് അപി
ഒരു നിമിഷം അനുഭവിച്ച ശേഷം, ജീവൻ മരണം എന്ന ഭ്രമവും പുനർജനനവും അനുഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ, അവബോധം തുറക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ പോലും, അത് ആകാശത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
ആധേയോ ഽഹമ് ഇഹാധാരേ സ്ഥിതോ ഽഹമ് ഇതി ചേതതി । ഹസ്തപാദാദിമാന് ദേഹോ മമായമ് ഇതി പശ്യതി
ഞാൻ ഇവിടെ ഈ ആധാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ഞാൻ ഇവിടെ ഉണ്ടെന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നു; കൈകളും കാലുകളും ഉള്ള ഈ ശരീരം എന്റെതാണെന്ന് കാണുന്നു.
യദൈവ ചേതതി വപുസ് തദൈവേദം സ ചേതതി । ഏതസ്യാഹം പിതുഃ പുത്രോ വര്ഷാണീമാനി സന്തി മേ
ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്ന അതേ സമയത്ത് തന്നെ, 'ഞാൻ ഈ അച്ഛന്റെ മകനാണ്; ഇത്ര വർഷങ്ങൾ ഞാൻ ജീവിച്ചു' എന്നതും മനസ്സിൽ വരുന്നു.
ഇമേ മേ ബാന്ധവാ രമ്യാ മമേദം രമ്യമ് ആസ്പദമ് । ജാതോ ഽഹമ് അഭവം ബാലോ വൃദ്ധിം യാതോ ഽഹമ് ഈദൃശഃ
'ഇവരാണ് എന്റെ സ്നേഹമുള്ള ബന്ധുക്കൾ; ഇതാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടമായ വീട്. ഞാൻ ജനിച്ചു, കുട്ടിയായിരുന്നു, ഇങ്ങനെ വളർന്ന് ഇ today's പോലെ ആയി.'
ബാന്ധവാശ് ചാസ്യ തേ സര്വേ തഥൈവ വിഹരന്ത്യ് അപി । ചിദാകാശഘനൈക്യത്വാത് സ്വാത്മന്യ് അപി ഭവന്തി തേ
അവന്റെ എല്ലാ ബന്ധുക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ ജീവിക്കുന്നു; ചൈതന്യത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഏകത്വം കൊണ്ടു, അവർ അവന്റെ ഉള്ളിലും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏവം നാമോദിതേ ഽപ്യ് അസ്യാശ് ചിതേസ് സംസാരഷണ്ഡകേ । ന കിഞ്ചിദ് അപ്യ് അഭ്യുദിതം സ്ഥിതം വ്യോമൈവ നിര്മലമ്
ഇങ്ങനെ, ഈ പേരുകൾ ലോകജീവിതത്തിന്റെ കാടിൽ ഉദയിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ഒന്നും തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടില്ല, ഒന്നും നിലനിൽക്കുന്നില്ല—ശുദ്ധമായ ആകാശം മാത്രം അവിടെ ഉണ്ട്.
സ്വപ്നേ ദ്രഷ്ടരി യദ്വച് ചിത് തദ്വദ് ദൃശ്യേ ചിദ് ഏവ സാ । സര്വദൈകതയാ തസ്മാത് സാ സ്വപ്നേ ദ്രഷ്ടൃദര്ശനമ്
സ്വപ്നത്തില് കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും ഒരുപോലെ മനസ്സാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, ഉണര്ന്നിരിക്കുമ്പോഴും എല്ലാം മനസ്സിന്റെ ഏകതയാണ്. അതുകൊണ്ട്, സ്വപ്നത്തില് കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും മനസ്സല്ലാതെ ഒന്നുമില്ല.
യഥാ സ്വപ്നേ തഥോദേതി പരലോകദൃശാ ചിതിഃ । പരലോകേ യഥോദേതി തഥൈവേഹാപ്യ് ഉദേതി സാ
സ്വപ്നത്തില് എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റുള്ള ലോകം കാണുമ്പോഴും മനസ്സു ഉദിക്കുന്നു. മറ്റുള്ള ലോകത്ത് മനസ്സു ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകത്തും അതു ഉദിക്കുന്നു.
തത് സ്വപ്നപരലോകേഹലോകാനാമ് അസതാം സതാം । ന മനാഗ് അപി ഭേദോ ഽസ്തി വീചീനാമ് ഇവ വാരിണി
സ്വപ്നം, മറ്റുള്ള ലോകം, ഈ ലോകം — യഥാര്ത്ഥമോ മിഥ്യയോ ആയാലും, ഇവയ്ക്കിടയില് ചെറിയ വ്യത്യാസം പോലും ഇല്ല; അതുപോലെ തന്നെ, തിരകള് വെള്ളത്തില് നിന്ന് വേറെയല്ല.
അതോ ഽജാതമ് ഇദം വിശ്വമ് അജാതത്വാദ് അനാശി ച । ഖരൂപത്വാച് ച നാസ്ത്യ് ഏവ യച് ച ഭാതി ചിദ് ഏവ സാ
അതിനാല് ഈ ലോകം ജനിച്ചതല്ല, അതു ജനിക്കാത്തതും നശിക്കാത്തതുമാണ്. ആകാശംപോലെ അതിന് യാഥാര്ത്ഥ്യമില്ല. കാണുന്നതെല്ലാം മനസ്സാണ്.
യഥൈഷാ ചേത്യനിര്ഹീനാ പരമവ്യോമരൂപിണീ । സചേത്യാപി തഥൈവൈഷാ പരമവ്യോമരൂപിണീ
എങ്ങനെ ഈ അവസ്ഥയിൽ വസ്തുക്കൾ ഇല്ലാതിരുന്നാലും അതിന്റെ സ്വഭാവം പരമാകാശം തന്നെയാണോ, അതുപോലെ വസ്തുക്കളോടുകൂടിയാലും അതിന്റെ സ്വഭാവം പരമാകാശം തന്നെയാണു.
യസ്മാച് ചേത്യമ് അതോ നാന്യദ് വീചിത്വാദ് ഇവ വാരിതാ । വീചിത്വം ച ന ചൈവാസ്തി ശശശൃങ്ഗവദ് ഏവ ഹി
വസ്തുക്കൾ ഇതിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്, അതിനാൽ ഇതിൽ നിന്ന് വേറെയൊന്നുമില്ല; അതുപോലെ തന്നെ തിരകൾ വെള്ളത്തിൽ നിന്നാണ് ഉണ്ടാകുന്നത്. എന്നാൽ തിര എന്ന നിലയോ അവസ്ഥയോ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇല്ല, അതു കുരുവിന്റെ കൊമ്പുപോലെ അസംബന്ധമാണ്.
സൈവ ചേത്യമ് ഇവാപന്നാ സ്വഭാവാദ് അച്യുതാപ്യ് അലമ് । തസ്മാന് നാസ്ത്യ് ഏവ ദൃശ്യോ ഽര്ഥഃ കുതോ ഽതോ ദ്രഷ്ടൃദൃശ്യധീഃ
അത് തന്നെയാണ് വസ്തുവായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്, എങ്കിലും അതിന്റെ സ്വഭാവം ഒരിക്കലും നഷ്ടമാവുന്നില്ല. അതിനാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ കാണപ്പെടുന്ന വസ്തു ഇല്ല, അപ്പോൾ ദർശകൻ, ദർശ്യം എന്ന ഭാവന എങ്ങനെയുണ്ടാകും?
നിമേഷേണൈവ ജീവസ്യ മൃതിമോഹാദ് അനന്തരമ് । ത്രിജഗത്സര്ഗദൃശ്യശ്രീഃ പ്രതിഭാമ് ഉപഗച്ഛതി
ഒരു ജീവന്റെ മരണഭ്രമം കഴിഞ്ഞ ഉടനെ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ, മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെയും ഭംഗി വെറും പ്രത്യക്ഷതയായി മനസ്സിൽ ഉദിക്കുന്നു.
യഥാദേശം യഥാകാലം യഥാരമ്ഭം യഥാക്രമമ് । യഥോത്പാദം യഥാമാതൃ യഥാപിതൃ യഥൌരസമ്
സ്ഥലത്തിനനുസരിച്ച്, സമയത്തിനനുസരിച്ച്, ആരംഭത്തിനനുസരിച്ച്, ക്രമത്തിനനുസരിച്ച്, ഉദ്ഭവത്തിനനുസരിച്ച്, അമ്മയോടനുസരിച്ച്, അച്ഛനോടനുസരിച്ച്, കുടുംബപരമ്പരയോടനുസരിച്ചും,
യഥാവയോ യഥാസംവിദ് യഥാസ്ഥാനം യഥേഹിതമ് । യഥാബന്ധു യഥാഭൃത്യം യഥേഹാസ്തമയോദയമ്
പ്രായത്തിനനുസരിച്ച്, ബോധത്തിനനുസരിച്ച്, സ്ഥലംപോലെയുള്ളതിനനുസരിച്ച്, ഉദ്ദേശത്തിനനുസരിച്ച്, ബന്ധുക്കളോടനുസരിച്ച്, സേവകരോടനുസരിച്ച്, പരിശ്രമത്തിന്റെ അസ്തമയവും ഉദയവുംപോലെയുള്ളതിനനുസരിച്ചും,
അജാതമ് ഏവ ജാതോ ഽഹമ് ഇതി പശ്യതി ചിദ്വപുഃ । ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യമനോബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി ച
ജനിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും ജനിച്ചു എന്നു തന്നെ ഈ ബോധശരീരം കാണുന്നു; അതിനൊപ്പം സ്ഥലം, സമയം, പ്രവർത്തനം, വസ്തു, മനസ്സ്, ബുദ്ധി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്നിവയും കാണുന്നു.
ഝഗിത്യ് ഏവ മൃതേര് അന്തേ വപുഃ പശ്യതി യൌവനമ് । ഏഷാ മാതാ പിതാ ത്വ് ഏഷ ബാലോ ഽഭൂവമ് അഹം ത്വ് ഇതി
മരണത്തിന്റെ അവസാനം ഉടനെ തന്നെ ശരീരം യൗവനം കാണുന്നു; 'ഇവളാണ് എന്റെ അമ്മ, ഇവനാണ് എന്റെ അച്ഛൻ, ഞാൻ ബാലനായിരുന്നു, ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഇതാണ്' എന്നു മനസ്സിലാക്കുന്നു.
നാനുഭൂതോ ഽനുഭൂതോ വാ യസ് സ്യാത് സ്മൃതിമയഃ ക്രമഃ । പശ്ചാദ് ഉദേത്യ് അസൌ തസ്യ പുഷ്പസ്യേവ ഫലോദയഃ
അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ടോ ഇല്ലയോ, ഓർമ്മയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ക്രമം പിന്നീടവനിൽ ഉദിക്കുന്നു, പൂവിൽ നിന്നു ഫലം ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
നിമേഷേണൈവ സകലോ ഗത ഇത്യ് അനുഭൂയതേ । രാത്രിര് ദ്വാദശവര്ഷാണി ഹരിശ്ചന്ദ്രേ തഥാപ്യ് അഭൂത്
ഒരു കണ്ണിറുക്കിൽ എല്ലാം കഴിഞ്ഞുപോയെന്നു തോന്നുന്നു; എന്നാൽ ഹരിശ്ചന്ദ്രന് ഒരു രാത്രി പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീണ്ടിരുന്നു.