അസമഞ്ജസമ് ഏവൈതദ് യഥാ സര്വേശ്വരേശ്വരി । തഥാ ഗൃഹാന്തഃ പൃഥിവീ ശൈലാശ് ചേത്യ് അസമഞ്ജസമ്
ഇത് വാസ്തവത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാനാകാത്തതാണേ, ദേവതകളുടെ ദേവി. അതുപോലെ ഒരു വീട്ടിനുള്ളിൽ ഭൂമിയും പർവ്വതങ്ങളും ഉണ്ടെന്നു പറയുന്നതും അങ്ങനെയാണ്.
യഥാവദ് ഏതദ് ദേവേശി കഥയാമലയാ ധിയാ । പ്രസാദസുഗൃഹീതേ ഹി നോദ്വിജന്തേ മഹൌജസഃ
ദേവതകളുടെ ദേവിയേ, ദയവായി ഇത് ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ശരിയായി വിശദീകരിക്കണമേ. ദൈവകൃപയും ശക്തിയും ലഭിച്ചവർക്ക് ഇതൊന്നും ഭയപ്പെടുത്തുന്നതല്ല.
നാഹം മിഥ്യാ വദാമീദം യഥാവച് ഛൃണു സുന്ദരി । ഭേദനം നിയതീനാം ഹി ക്രിയതേ നാസ്മദാദിഭിഃ
ഞാൻ കള്ളം പറയുന്നില്ല, സുന്ദരിയേ, നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കണം. വിധികളുടെ വിഭജനം ഞാനോ എന്റെ പോലെയുള്ളവരോ ചെയ്യുന്നതല്ല.
വിഭിദ്യമാനാമ് അന്യേന സ്ഥാപയാമ്യ് അഹമ് ഏവ യാമ് । മര്യാദാം താം മയാ ഭിന്നാം കോ ഽപരഃ പാലയിഷ്യതി
മറ്റൊരാൾ അതിനെ വിഭജിച്ചാൽ, അതിന്റെ അതിരുകൾ ഞാൻ തന്നെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഞാൻ തന്നെ ആ അതിരുകൾ തകർക്കുകയാണെങ്കിൽ, പിന്നെ ആരാണ് അതിനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുക?
സഗ്രാമം ദ്വിജജീവാത്മാ തസ്മിന്ന് ഏവ സ്വസദ്മനി । വ്യോമ്ന്യ് ഏവേദം മഹീരാഷ്ട്രം വ്യോമാത്മൈവ പ്രപശ്യതി
യുദ്ധഭൂമിയോടും കുടുംബത്തോടും കൂടിയ ദ്വിജാത്മാവ്, ഈ ദേശവും രാജ്യങ്ങളും ആകാശത്തിൽ മാത്രം നിലനിൽക്കുന്നവയാണെന്ന് കാണുന്നു; അവയെ ആകാശം തന്നെയെന്നപോലെയാണ് അവൻ കാണുന്നത്.
പ്രാക്തനീ സാ സ്മൃതിര് ലുപ്താ യുവയോര് ഉദിതാന്യഥാ । സ്വപ്നേ ജാഗ്രത്സ്മൃതിര് യദ്വദ് ഏതന്മരണമ് അങ്ഗനേ
മുന്പുണ്ടായിരുന്ന ഓർമ്മ നഷ്ടപ്പെട്ടു, നിങ്ങള്ക്ക് പുതിയ ഓർമ്മ ഉയർന്നിരിക്കുന്നു. സ്വപ്നത്തിൽ ജാഗ്രതയുടെ ഓർമ്മ മാറുന്നതുപോലെ, മരണം അങ്ങനെയാണ്, സുന്ദരിയേ.
യഥാ സ്വപ്നേ ത്രിഭുവനം സങ്കല്പാത് ത്രിജഗദ് യഥാ । യഥാ കഥാര്ഥസങ്ഗ്രാമോ മരുഭൂമൌ യഥാ ജലം
സ്വപ്നത്തിൽ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും മനസ്സിലെ ഭാവനയിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, കഥയിലെ യുദ്ധം പോലെ, മരുഭൂമിയിലെ വെള്ളം പോലെ, ഈ ലോകവും ഭാവനയുടെ സൃഷ്ടിയാണു.
തസ്യ ബ്രാഹ്മണഗേഹസ്യ സശൈലവനപത്തനാ । ഇയമ് അന്തസ്സ്ഥിതാ ഭൂമിസ് സങ്കല്പാദര്ശയോര് ഇവ
ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിനകത്ത്, പർവ്വതങ്ങളും കാടുകളും നഗരങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഈ ഭൂമി, മനസ്സിലെ ദർശനത്തിന്റെ കണ്ണാടിയിൽ കാണുന്നതുപോലെ ഉള്ളതാണു.
അസത്യൈവേയമ് ആഭാതി സത്യേവ ഘനസര്ഗതാ । തസ്യാസത്യാവഭാസസ്യ ചിദ്വ്യോമ്നഃ കോശകോടരേ
ഇത് യാഥാർത്ഥ്യമായില്ലെങ്കിലും, ദൃഢമായ രൂപം കൊണ്ടതുകൊണ്ട് യാഥാർത്ഥ്യമെന്നു തോന്നുന്നു; എന്നാൽ ഈ അസത്യമായ പ്രത്യക്ഷത, ചൈതന്യത്തിന്റെ അന്തരാളത്തിലാണു.
അസത്യാദ് യത് സമുത്പന്നം സ്മൃത്യാ നാമ തദ് അപ്യ് അസത് । മൃഗതൃഷ്ണാതരങ്ഗിണ്യാസ് തരങ്ഗോ ഽപി ന സത്യതഃ
അസത്യത്തിൽ നിന്നു ഉദിക്കുന്നതെന്തും, ഓർമ്മയിൽ പേരിട്ടാലും, അതും അസത്യമായതുതന്നെ; മരുഭൂമിയിലെ മൃഗതൃഷ്ണയുടെ തിരകളെപ്പോലെ അതിന് യാഥാർത്ഥ്യമില്ല.
ഇദം ത്വദീയം സദനം തദ്ഗേഹാകാശകോശഗമ് । വിദ്ധി മാം ത്വാം ച സര്വം വാ തച് ച വ്യോമൈവ കേവലമ്
നിന്റെ ഈ വീട്, അതിനുള്ളിലെ ശൂന്യത, ഞാനും നീയും ഈ എല്ലാം കൂടി, ഇതൊക്കെയും ശൂന്യമായ് മാത്രം അറിയണം.
സ്വപ്നസങ്ഗമസങ്കല്പസ്വാനുഭൂതിപരമ്പരാഃ । പ്രമാണാന്യ് അത്ര മുഖ്യാനി സമ്ബോധായ പ്രദീപവത്
സ്വപ്നങ്ങൾ, ബന്ധങ്ങൾ, ആഗ്രഹങ്ങൾ, നേരിട്ടുള്ള അനുഭവങ്ങൾ — ഇവയൊക്കെയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായുള്ള തെളിച്ചം നൽകുന്ന വഴികൾ.
സ്ഥിതോ ബ്രാഹ്മണഗേഹേ ഽന്തര് ദ്വിജജീവസ് തദന്തരേ । സസമുദ്രവനാ പൃഥ്വീ സ്ഥിതാബ്ജ ഇവ ഷട്പദീ
ബ്രാഹ്മണന്റെ വീട്ടിനകത്ത്, അകത്തുള്ള ദ്വിജാതിയുടെ ആത്മാവിനുള്ളിൽ, സമുദ്രങ്ങളും കാടുകളും കൂടിയ ഭൂമി, താമരയിൽ വണ്ടു ഇരിക്കുന്നതുപോലെ, നിലകൊള്ളുന്നു.
തസ്യാഃ കസ്മിംശ്ചിദ് ഏകസ്മിന് പേലവേ കോടരോദരേ । ഇദം പത്തനമ് ആഭാതി കേശോണ്ഡുക ഇവാമ്ബരേ
അവളുടെ ഭൂമിയിലെ ഏതോ ചെറിയ കുഴിയിലോ ഒളിച്ചിരിക്കുന്ന ഭാഗത്തോ, ഈ നഗരം ആകാശത്തിൽ ഒരു രോമംപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
തസ്മിന്ന് അസ്മിന് പുരേ തന്വി തവേദം സദനം സ്ഥിതമ് । തസ്മാത് കിമ് അണുമാത്രേ ഽന്തര് ഗജവൃന്ദമ് ഇവ സ്ഥിതമ്
ഈ നഗരത്തിൽ, സുന്ദരിയേ, നിന്റെ വീട് നിലകൊള്ളുന്നു. എന്നാൽ ഇത്ര ചെറുതായിടത്ത് എങ്ങനെ ആനകളുടെ കൂട്ടംപോലെയുള്ള വലിയൊരു സംഘം ഇരിക്കാമെന്നു പറയാം?
പരമാണൌ പരമാണൌ സന്തി വത്സേ ചിദാത്മനി । അന്തര് അന്തര് ജഗന്തീതി കേനൈതന് നാമ സങ്ഖ്യതേ
പ്രിയതമേ, ഓരോ അണുവിലും തന്നെ ചൈതന്യം നിലകൊള്ളുന്നു. ഓരോ അണുവിനുള്ളിലും ലോകങ്ങൾ ഉണ്ട്. ഇതെല്ലാം ആരാണ് എണ്ണാൻ കഴിയുക?
അഷ്ടമം ദിവസം വിപ്രസ് സ മൃതഃ പരമേശ്വരി । ഗതോ വര്ഷഗണോ ഽസ്മാകമ് അതഃ കഥമ് ഇദം ഭവേത്
പരമേശ്വരിയേ, എട്ടാം ദിവസം ആ ബ്രാഹ്മണൻ മരിച്ചു. എന്നാൽ നമ്മുക്ക് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇത് എങ്ങനെ സാധ്യമാണ്?
ദേശദൈര്ഘ്യം യഥാ നാസ്തി കാലദൈര്ഘ്യം തഥൈവ ച । നാസ്ത്യ് ഏവേതി യഥാന്യായം കഥ്യമാനം മയാ ശൃണു
സ്ഥലത്തിന് ദൈർഘ്യം ഇല്ലാത്തതുപോലെ, സമയത്തിനും യഥാർത്ഥ ദൈർഘ്യം ഇല്ല. ഞാൻ ഇതിന്റെ യഥാർത്ഥം വിശദമായി പറയുന്നതു നീ കേൾക്കൂ.
യഥൈതത് പ്രതിഭാമാത്രം ജഗത്സര്ഗാവഭാസനമ് । തഥൈതത് പ്രതിഭാമാത്രം ക്ഷണകല്പാവഭാസനം
ഈ ലോകസൃഷ്ടി മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനമായിട്ടാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത് പോലെ, സമയത്തിന്റെ നിമിഷങ്ങളും ചക്രങ്ങളും മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനമായിട്ടാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്.
ക്ഷണകല്പജഗത്സര്ഗത്വത്താമത്താത്മജന്മനാമ് । യഥാവത് പ്രതിഭാസസ്യ വത്സേ ക്രമമ് ഇമം ശൃണു
ലോകസൃഷ്ടിയും, നിമിഷങ്ങളും, കാലചക്രങ്ങളും, ജീവികളുടെ ജനനവും എല്ലാം മനസ്സിൽ നിന്നാണ് ഉദിക്കുന്നത്. ഈ പ്രത്യക്ഷതയുടെ ക്രമം യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെയാണെന്ന്, പ്രിയമേ, നീ ശ്രദ്ധിച്ച് കേൾക്കു.
അനുഭൂയ ക്ഷണം ജീവോ മിഥ്യാമരണമൂര്ഛനാമ് । തദൈവോന്മേഷമാത്രേണ വ്യോമ്ന്യ് ഏവ വ്യോമരൂപ്യ് അപി
ഒരു നിമിഷം അനുഭവിച്ച ശേഷം, ജീവൻ മരണം എന്ന ഭ്രമവും പുനർജനനവും അനുഭവിക്കുന്നു. എന്നാൽ, അവബോധം തുറക്കുമ്പോൾ, ആകാശത്തിൽ പോലും, അത് ആകാശത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
ആധേയോ ഽഹമ് ഇഹാധാരേ സ്ഥിതോ ഽഹമ് ഇതി ചേതതി । ഹസ്തപാദാദിമാന് ദേഹോ മമായമ് ഇതി പശ്യതി
ഞാൻ ഇവിടെ ഈ ആധാരത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ഞാൻ ഇവിടെ ഉണ്ടെന്നു മനസ്സിൽ ചിന്തിക്കുന്നു; കൈകളും കാലുകളും ഉള്ള ഈ ശരീരം എന്റെതാണെന്ന് കാണുന്നു.
യദൈവ ചേതതി വപുസ് തദൈവേദം സ ചേതതി । ഏതസ്യാഹം പിതുഃ പുത്രോ വര്ഷാണീമാനി സന്തി മേ
ശരീരത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കുന്ന അതേ സമയത്ത് തന്നെ, 'ഞാൻ ഈ അച്ഛന്റെ മകനാണ്; ഇത്ര വർഷങ്ങൾ ഞാൻ ജീവിച്ചു' എന്നതും മനസ്സിൽ വരുന്നു.
ഇമേ മേ ബാന്ധവാ രമ്യാ മമേദം രമ്യമ് ആസ്പദമ് । ജാതോ ഽഹമ് അഭവം ബാലോ വൃദ്ധിം യാതോ ഽഹമ് ഈദൃശഃ
'ഇവരാണ് എന്റെ സ്നേഹമുള്ള ബന്ധുക്കൾ; ഇതാണ് എനിക്ക് ഇഷ്ടമായ വീട്. ഞാൻ ജനിച്ചു, കുട്ടിയായിരുന്നു, ഇങ്ങനെ വളർന്ന് ഇ today's പോലെ ആയി.'
ബാന്ധവാശ് ചാസ്യ തേ സര്വേ തഥൈവ വിഹരന്ത്യ് അപി । ചിദാകാശഘനൈക്യത്വാത് സ്വാത്മന്യ് അപി ഭവന്തി തേ
അവന്റെ എല്ലാ ബന്ധുക്കളും അങ്ങനെ തന്നെ ജീവിക്കുന്നു; ചൈതന്യത്തിന്റെ ആഴത്തിലുള്ള ഏകത്വം കൊണ്ടു, അവർ അവന്റെ ഉള്ളിലും നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏവം നാമോദിതേ ഽപ്യ് അസ്യാശ് ചിതേസ് സംസാരഷണ്ഡകേ । ന കിഞ്ചിദ് അപ്യ് അഭ്യുദിതം സ്ഥിതം വ്യോമൈവ നിര്മലമ്
ഇങ്ങനെ, ഈ പേരുകൾ ലോകജീവിതത്തിന്റെ കാടിൽ ഉദയിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് ഒന്നും തന്നെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടിട്ടില്ല, ഒന്നും നിലനിൽക്കുന്നില്ല—ശുദ്ധമായ ആകാശം മാത്രം അവിടെ ഉണ്ട്.
സ്വപ്നേ ദ്രഷ്ടരി യദ്വച് ചിത് തദ്വദ് ദൃശ്യേ ചിദ് ഏവ സാ । സര്വദൈകതയാ തസ്മാത് സാ സ്വപ്നേ ദ്രഷ്ടൃദര്ശനമ്
സ്വപ്നത്തില് കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും ഒരുപോലെ മനസ്സാണ്. അതുപോലെ തന്നെ, ഉണര്ന്നിരിക്കുമ്പോഴും എല്ലാം മനസ്സിന്റെ ഏകതയാണ്. അതുകൊണ്ട്, സ്വപ്നത്തില് കാണുന്നവനും കാണപ്പെടുന്നതും മനസ്സല്ലാതെ ഒന്നുമില്ല.
യഥാ സ്വപ്നേ തഥോദേതി പരലോകദൃശാ ചിതിഃ । പരലോകേ യഥോദേതി തഥൈവേഹാപ്യ് ഉദേതി സാ
സ്വപ്നത്തില് എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ തന്നെ മറ്റുള്ള ലോകം കാണുമ്പോഴും മനസ്സു ഉദിക്കുന്നു. മറ്റുള്ള ലോകത്ത് മനസ്സു ഉദിക്കുന്നതുപോലെ, ഈ ലോകത്തും അതു ഉദിക്കുന്നു.
തത് സ്വപ്നപരലോകേഹലോകാനാമ് അസതാം സതാം । ന മനാഗ് അപി ഭേദോ ഽസ്തി വീചീനാമ് ഇവ വാരിണി
സ്വപ്നം, മറ്റുള്ള ലോകം, ഈ ലോകം — യഥാര്ത്ഥമോ മിഥ്യയോ ആയാലും, ഇവയ്ക്കിടയില് ചെറിയ വ്യത്യാസം പോലും ഇല്ല; അതുപോലെ തന്നെ, തിരകള് വെള്ളത്തില് നിന്ന് വേറെയല്ല.
അതോ ഽജാതമ് ഇദം വിശ്വമ് അജാതത്വാദ് അനാശി ച । ഖരൂപത്വാച് ച നാസ്ത്യ് ഏവ യച് ച ഭാതി ചിദ് ഏവ സാ
അതിനാല് ഈ ലോകം ജനിച്ചതല്ല, അതു ജനിക്കാത്തതും നശിക്കാത്തതുമാണ്. ആകാശംപോലെ അതിന് യാഥാര്ത്ഥ്യമില്ല. കാണുന്നതെല്ലാം മനസ്സാണ്.