ആസ്ഥാനം പൂരയാമ് ആസുര് മഹീപാലാനുയായിനഃ । ഉത്ഫുല്ലകമലാകീര്ണം ഹംസാ ഇവ സരോവരമ്
രാജാക്കന്മാരുടെ അനുയായികൾ സഭാമന്ദപം നിറച്ചു; പുഷ്പിച്ച താമരകളാൽ നിറഞ്ഞ തടാകത്തിൽ ഹംസകൾ നിറയുന്നതുപോലെ.
സിംഹാസനസമീപസ്ഥേ ഹൈമവേത്രാസനേ ശുഭേ । ഉപാവിശദ് അസൌ ലീലാ ലീലേവ സ്മരചേതസി
സിംഹാസനത്തിനരികിൽ തിളങ്ങുന്ന പൊൻവെട്രാസനത്തിനടുത്ത് ലീലാ ഇരുന്നു; പ്രേമത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ലീലാപരമായ മനോഭാവം ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
ദദര്ശ താന് നൃപാന് ഭൃത്യാന് സര്വാന് ഏവ യഥാസ്ഥിതാന് । ഗുരൂന് ആര്യാന് സഖീന് ഭൃത്യാന് സുഹൃത്സമ്ബന്ധിബാന്ധവാന്
അവൾ രാജാക്കന്മാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും അവരവരുടെ സ്ഥിതിയിൽ തന്നെയായിരുന്നു കണ്ടത്. മുതിർന്നവരെയും മാന്യരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ഭൃത്യന്മാരെയും സ്നേഹിതരെയും ബന്ധുക്കളെയും അവൾ കണ്ടു.
സകലമ് ഏവ ഹി പൂര്വവദ് ഏവ സാ സമവലോക്യ മുദം പരമാം യയൌ । നൃപതിരാഷ്ട്രജനഃ ഖലു ജീവതീത്യ് ഉദിതയാ ച ബഭൌ ശശിവച് ഛ്രിയാ
എല്ലാം മുമ്പുപോലെ തന്നെയാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ അവളെ അതിയായ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു. രാജാവും രാജ്യത്തിലെ ജനങ്ങളും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
ഇത്ഥം വിനോദയാമീദം ദുഃഖിതം ചിത്തമ് ഇത്യ് അലമ് । ബോധയിത്വേങ്ഗിതൈര് ഭൂപാന് ആസ്ഥാനാദ് ഉത്ഥിതാഥ സാ
'ഈ ദുഃഖിതമായ മനസ്സ് സന്തോഷിപ്പിക്കാം' എന്ന് വിചാരിച്ച്, അവൾ ഭൂപാലന്മാരെ ചിഹ്നങ്ങൾകൊണ്ട് ബോധിപ്പിച്ചു, പിന്നെ സഭയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം ഭര്തുഃ പാര്ശ്വേ ഽന്തഃപുരമണ്ഡപേ । വിവേശ പുഷ്പഗുപ്തസ്യ ചിന്തയാമ് ആസ ചേതി സാ
ഭർത്താവിന്റെ അകത്തെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കടന്ന്, അവന്റെ അരികിലേക്കും അകത്തെ മണ്ഡപത്തിലേക്കും അവൾ പോയി. അവിടെ പുഷ്പഗുപ്തന്റെ മുറിയിൽ കയറി ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഹോ വിചിത്രാ മായേയമ് ഏതേ ഽസ്മത്പുരമാനവാഃ । ബഹിര് അന്തശ് ചിദാദര്ശേ തത്ര ചേഹ ച സംസ്ഥിതാഃ
അയ്യോ, ഈ മായ എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്! നമ്മുടെ നഗരത്തിലെ ഈ ആളുകള് ബാഹ്യമായും, മനസ്സിന്റെ കണ്ണാടിയില് ഉള്ളിലുമാണ് ദൃശ്യമായിരിക്കുന്നത്. അവര് അവിടെയും ഇവിടെയും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
താലീതമാലഹിന്താലമാലിതാ ഗിരയോ ഽപ്യ് അമീ । യഥാ തത്ര തഥേഹാപി ബത മായേയമ് ആതതാ
താളി, തമാലം, ഹിന്താലം എന്നിവ കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഈ മലകള് അവിടെ കാണുന്നപോലെ ഇവിടെയും കാണാം. വാസ്തവത്തില് ഈ മായ ഇരുവശത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആദര്ശേ ബഹിര് അന്തശ് ച യഥാ ശൈലോ ഽനുഭൂയതേ । ബഹിര് അന്തശ് ചിദാദര്ശേ തഥാ സര്ഗോ ഽനുഭൂയതേ
കണ്ണാടിയില് പുറത്തും ഉള്ളിലും ഒരു പര്വതം എങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിന്റെ കണ്ണാടിയില് സൃഷ്ടിയും പുറത്തും ഉള്ളിലും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അത്ര ഭ്രാന്തിമയസ് സര്ഗഃ കസ് സ്യാത് കഃ പാരമാര്ഥികഃ । ഇതി പൃച്ഛാമി വാഗീശീമ് അഭ്യര്ച്യോത്തമസംശയമ്
ഇവിടെ ഏതാണ് മായയാല് ഉണ്ടാകുന്നതും ഏതാണ് യാഥാര്ത്ഥ്യമെന്നും ഞാന് വാഗ്ദേവിയെ ആരാധിച്ച് ഈ പരമ സംശയത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു.
ഇതി നിശ്ചിത്യ താം ദേവീം പൂജയാമ് ആസ സാ തദാ । ദദര്ശ ച പുരഃ പ്രാപ്താം കുമാരീരൂപധാരിണീമ്
അവൾ അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച് ആ ദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. പിന്നെ, അവളുടെ മുന്നിൽ ഒരു ബാലികാരൂപത്തിൽ ദേവി പ്രത്യക്ഷമായി.
ഭദ്രാസനഗതാം ദേവീമ് ഉപവിശ്യ പുരോഗതാ । പരമാര്ഥമഹാശക്തിം ലീലാപൃച്ഛദ് ഭുവി സ്ഥിതാ
ഭദ്രാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ദേവിയുടെ മുമ്പിൽ ലീലാ ഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടവളായി പരമാർത്ഥശക്തിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
അനുകമ്പ്യസ്യ നോ ദേവി ഭജന്ത്യ് ഉദ്വേഗമ് ഉത്തമാഃ । ത്വയൈവ കില സര്ഗാദൌ സ്ഥാപിതേതി പുരാസ്ഥിതിഃ
ദേവി, കരുണ കാണിക്കേണ്ടവർക്കായി ഉത്തമർ ഉണർവ്വ് കാണിക്കാറില്ല. സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഈ പുരാതനക്രമം നീയാണല്ലോ സ്ഥാപിച്ചത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
തദ് ഇയം യത് പുരാ പ്രഹ്വാ പൃച്ഛാമി പരമേശ്വരി । ത്വം ബ്രൂഹി ത്വത്കൃതോ നൂനം സഫലോ മേ ഽസ്ത്യ് അനുഗ്രഹഃ
അതുകൊണ്ട്, പരമേശ്വരി, ഈ പഴയ കാര്യം ഞാൻ വിനയപൂർവ്വം ചോദിക്കുന്നു. ദയവായി നീ പറയണം; നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ എന്റെ ചോദ്യം നിർവൃത്തി നേടുമെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പാണ്.
അസ്ത്യ് ആദര്ശോ ജഗന്നാമ്നഃ ഖാദ് അപ്യ് അധികനിര്മലഃ । യസ്യ യോജനകോടീനാം കോടയോ ഽവയവോ മനാക്
ലോകം എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു കണ്ണാടി ഉണ്ട്, ആകാശത്തേക്കാളും വെടിപ്പുള്ളത്. അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ എണ്ണമറ്റ കോടിക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ വിസ്തൃതിയുള്ളവയാണ്.
നിസ്സന്ധിബന്ധോ ഽഭിഘനോ മൃദുര് മസൃണശീതലഃ । അചേത്യചിദ് ഇതി ഖ്യാതോ നാമ്നാ നിര്ഭിത്തിര് അഗ്രഹഃ
അത് ഒരൊറ്റതും, പൂർണ്ണമായതും, മൃദുവും, സ്മൂത്തും, തണുത്തതുമാണ്. 'ജഡ-ചൈതന്യ'ം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അതിന് ഭേദം ഇല്ല, പിടിച്ചിടാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്.
ദിക്കാലകലനാകാശപ്രകാശനിയതിക്രമാഃ । യത്രേമേ പ്രതിബിമ്ബന്തി പരാം പരിമിതിം ഗതാഃ
ദിശ, കാലം, അളവ്, ആകാശം, പ്രകാശം, വിധി എന്നിവയുടെ எல்லകൾ കടന്നവരുടെ പ്രതിഫലനം അതിൽ കാണാം.
ത്രിജഗത്പ്രതിബിമ്ബശ്രീര് ബഹിര് അന്തശ് ച സംസ്ഥിതാ । തത്രാമ്ബ കൃത്രിമാ കാ സ്യാത് കാസൌ വാ സ്യാദ് അകൃത്രിമാ
മാതാവേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനശോഭ അതിന്റെ അകത്തും പുറത്തും നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ കൃത്രിമം എന്ന് പറയാൻ എന്താണ്? സ്വാഭാവികം എന്ന് പറയാൻ എന്താണ്?
അകൃത്രിമത്വം സര്ഗസ്യ കീദൃശം വദ സുന്ദരി । കീദൃശം കൃത്രിമത്വം സ്യാദ് യഥാവത് കഥയേതി മേ
സുന്ദരിയേ, സൃഷ്ടിയുടെ സ്വാഭാവികമായത് എങ്ങനെയാണെന്ന്, കൃത്രിമമായത് എങ്ങനെയാണെന്ന് സത്യമായി എന്നോട് പറയൂ. യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെ ആണോ അതുപോലെ വിശദമായി വിശദീകരിക്കൂ.
യഥാഹമ് ഇഹ തിഷ്ഠാമി ത്വം ച ദേവി സ്ഥിതാമ്ബികേ । അസാവ് അകൃത്രിമസ് സര്ഗ ഇതി ദേവേശി വേദ്മ്യ് അഹമ്
ഞാൻ ഇവിടെ നില്ക്കുന്നപോലെയും, അംബികേ, നീയും ഇവിടെ നില്ക്കുന്നപോലെയും, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയായ ദേവി, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ആ സ്വാഭാവിക സൃഷ്ടിയും. ഇതാണ് ഞാൻ അറിയുന്നത്.
യത്രാധുനാ സ ഭര്താ മേ സ്ഥിതസ് സര്ഗസ് സ കൃത്രിമഃ । അഹം മന്യേ യതശ് ശൂന്യോ ദേശകാലാദ്യപൂരകഃ
ഇപ്പോൾ എന്റെ ഭർത്താവ് എവിടെയാണോ നില്ക്കുന്നത്, ആ സൃഷ്ടി കൃത്രിമമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു. കാരണം, അതിൽ ദേശവും കാലവും മറ്റും ഇല്ലാതെ ശൂന്യമായിരിക്കുന്നു.
കൃത്രിമോ ഽകൃത്രിമാത് സര്ഗോ ന കദാചന ജായതേ । ന ഹി കാരണതഃ കാര്യമ് ഉദേത്യ് അസദൃശം ക്വചിത്
കൃത്രിമമായ സൃഷ്ടി ഒരിക്കലും സ്വാഭാവികമായതിൽ നിന്ന് ഉണ്ടാകുന്നില്ല. കാരണം, ഒരു കാരണത്തിൽ നിന്ന് അതിനോട് പൊരുത്തമില്ലാത്ത ഫലം എവിടെയും ഉണ്ടാകില്ല.
ദൃശ്യതേ കാരണാത് കാര്യം സുവിലക്ഷണമ് അമ്ബികേ । അമ്ബ്വ് ആദാതുമ് അശക്താ മൃദ് ഘടസ് തജ്ജസ് തദാസ്പദമ്
അംബികേ, ഒരു കാരണത്തിൽ നിന്നുള്ള ഫലം അതിനേക്കാൾ വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് നാം കാണുന്നു. മണ്ണിൽ നിന്ന് വെള്ളം എടുക്കാൻ കഴിയില്ല, എന്നാൽ ആ മണ്ണിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന കുഴി വെള്ളം വയ്ക്കാൻ ഉപകരിക്കുന്നു.
സമ്പദ്യതേ ഹി യത് കാര്യം കാരണൈസ് സഹകാരിഭിഃ । മുഖ്യകാരണവൈചിത്ര്യം കിഞ്ചിത് തസ്യാവലോക്യതേ
ഏതെങ്കിലും ഫലം ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, അതിന് സഹകരിക്കുന്ന കാരണങ്ങൾ ഉണ്ടാകണം. എന്നാൽ അതിൽ പ്രധാന കാരണത്തിന്റെ പ്രത്യേകത എപ്പോഴും കാണാം.
ന ച ത്വദ്ഭര്തൃസര്ഗസ്യ കിഞ്ചിത് പൃഥ്വ്യാദി കാരണമ് । ന ഭൂമണ്ഡലതോ ഭൂമിര് ജാതാ തത്ര വരാനനേ
സുന്ദരമുഖിയായവളേ, നിന്റെ ഭർത്താവിന്റെ സൃഷ്ടിയിൽ ഭൂമി മുതലായവ ഒന്നും കാരണമല്ല. അവിടെ ഭൂമി ഭൂമണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന് ജനിച്ചതുമല്ല.
ഗതാ ചിദ് ഇത ഉഡ്ഡീയ കുതസ് സ്യാദ് ഇഹഭൂതലമ് । സഹകാരീണി കാന്യ് ഏവ കാരണാന്യ് അത്ര കാരണമ്
ഇവിടെ നിന്ന് ചൈതന്യം വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു, അതിനാൽ ഈ ഭൂമി എങ്ങനെ ഇവിടെ ഉണ്ടാകും? ഈ സൃഷ്ടിയിൽ സഹകരിക്കുന്ന കാരണങ്ങൾ ഏതെല്ലാം? യാതൊരു കാരണമോ ഇവിടെ കാണുന്നില്ല.
കാരണാനാമ് അഭാവേ ഽപി യദ് ഏതി സഹകാരിണാമ് । തത് പൂര്വകാരണാന് നാന്യത് സര്വേണേത്യ് അനുഭൂയതേ
കാരണങ്ങള് ഇല്ലാതിരുന്നാലും, കൂട്ടായി പ്രവര്ത്തിക്കുന്നവയാല് ഉണ്ടാകുന്നത് മുന്പ് ഉണ്ടായ കാരണങ്ങളുടെ ഫലമല്ലാതെ മറ്റൊന്നുമല്ലെന്ന് എല്ലാവരും അനുഭവിച്ചറിയുന്ന കാര്യമാണ്.
സ്മൃതിസ് സാ ദേവി മദ്ഭര്തുസ് തഥാ സ്ഫാരത്വമ് ആഗതാ । സ്മൃതേശ് ച കാരണം വേദ്മി സര്ഗോ ഽയമ് ഇതി നിശ്ചയഃ
ദേവി, എന്റെ ഭര്ത്താവിന്റെ ഓര്മ്മ ഇങ്ങനെ തെളിഞ്ഞു. ഓര്മ്മയ്ക്ക് കാരണമെന്താണെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം—ഈ സൃഷ്ടിയാണത്.
സ്മൃതിര് ആകാശരൂപൈവ യഥാ തജ്ജസ് തഥൈവ തേ । ഭര്തൃസര്ഗോ ഽനുഭൂതോ ഹി സ ഖമ് ഏവ തഥാബലേ
ഓര്മ്മ ആകാശംപോലെയാണ്; അതു എങ്ങനെ ഉദിക്കുന്നു, അതുപോലെയാണ് നിനക്കും. ഭര്ത്താവിന്റെ സൃഷ്ടി നേരത്തെ അനുഭവപ്പെട്ടതാണ്, അതിന് ആകാശത്തിന് ഉള്ള ശക്തിപോലെയാണ്.
സ്മൃത്യാകാശമയസ് സര്ഗോ യഥാ ഭര്തുര് മമോദിതഃ । തഥൈവേമമ് അഹം മന്യേ സ സര്ഗോ ഽത്ര നിദര്ശനമ്
ഓര്മ്മയും ആകാശവും ചേര്ന്നുണ്ടായ സൃഷ്ടി എന്റെ ഭര്ത്താവ് പറഞ്ഞതുപോലെയാണ്. അതുപോലെ ഈ സൃഷ്ടിയും ഒരു ഉദാഹരണമായാണ് ഞാന് കാണുന്നത്.