ഭര്തുസ് സിംഹാസനസ്യാസ്യ പാര്ശ്വേ തിഷ്ഠാമ്യ് അഹം യദി । പശ്യന്തീ സഭ്യസങ്ഘാതം തത് പ്രജീവാമി നാന്യഥാ
എനിക്ക് ഭര്ത്താവിന്റെ സിംഹാസനത്തിന് അരികില് നിന്നു സഭയിലെ അംഗങ്ങളെ കാണാന് കഴിയുന്നുവെങ്കില് മാത്രമേ ജീവിക്കാനാകൂ; അതല്ലെങ്കില് എനിക്ക് കഴിയില്ല.
സ രാജപരിവാരോ ഽഥ തയേത്യ് ഉക്തോ യഥാക്രമമ് । ആസീദ് അനിദ്രസ് സുവ്യഗ്രസ് സര്വസ് സര്വസ്വകര്മസു
അവള് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ രാജാവിന്റെ സേവകര് ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കര്ത്തവ്യങ്ങള് അനുസരിച്ച് ഉറക്കം മറന്ന്, അതീവ ജാഗ്രതയോടെ എല്ലാ ജോലി കാര്യങ്ങളിലും തിരക്കോടെയായി.
പൌരാന് സഭ്യാന് സമാനേതും യയുര് യാഷ്ടീകപങ്ക്തയഃ । വ്യവഹാരം കലയിതുമ് ഉര്വീമ് അര്കകരാ ഇവ
നഗരവാസികളെയും സഭാസദസ്യരെയും വിളിക്കാനായി കവാടരക്ഷകര് നിരയായി പുറപ്പെട്ടു, ഭൂമിയിലേക്കു പരക്കുന്ന സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങളെപ്പോലെ കാര്യങ്ങള് ക്രമീകരിക്കാന്.
ആസ്ഥാനഭൂമിം ഭൃത്യാശ് ച മാര്ജയാമ് ആസുര് ആദൃതാഃ । പ്രാവൃട്പയോദമലിനം ഖം ശരദ്വാസരാ ഇവ
വിശ്വാസമുള്ള ഭൃത്യന്മാര് ആസനഹാളം ശുദ്ധമാക്കാന് ഉത്സാഹത്തോടെ തുടങ്ങി; മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞു ശരദ്കാലം ആകാശം വൃത്തിയാക്കുന്നതുപോലെ.
അങ്ഗനം പ്രതി ദീപൌഘാസ് തസ്ഥുഃ പീതതമോഽമ്ഭസഃ । ആശ്ചാര്യദര്ശനായേവ പ്രാപ്താ നക്ഷത്രപങ്ക്തയഃ
അങ്ങണത്തിന് ചുറ്റും ഇരുണ്ടതിനെ നീക്കിയ വെള്ളത്തിൽ തെളിഞ്ഞ് വിളങ്ങുന്ന വിളക്കുകൾ നിരന്നു നിന്നു. അതെല്ലാം അത്ഭുതം കാണിക്കാൻ ഭൂമിയിലേയ്ക്ക് ഇറങ്ങിയ നക്ഷത്രനിരകളെപ്പോലെയായിരുന്നു.
ജനതാഃ പൂരയാമ് ആസുഃ പൂരൈര് അജിരഭൂമികാഃ । അബ്ധീന് പ്രലയസംശുഷ്കാന് പുരാസര്ഗേ ഇവാമ്ഭസാ
ജനക്കൂട്ടങ്ങൾ അകത്തളങ്ങൾ നിറച്ചു. സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ പ്രളയത്തിൽ ഉണക്കിയ സമുദ്രങ്ങൾ വീണ്ടും വെള്ളം നിറയുന്നതുപോലെയായിരുന്നു അത്.
ആജഗ്മുര് മന്ത്രിസാമന്താസ് സ്വം സ്വം സ്ഥാനമ് അനിന്ദിതാഃ । ത്രൈലോക്യേ പുനര് ഉത്പന്നേ ലോകപാലാ യഥാ ദിശഃ
മന്ത്രിമാരും പ്രഭുക്കളും ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ സ്ഥാനം തിരിച്ചെടുത്തു. മൂന്ന് ലോകങ്ങൾ വീണ്ടും നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ലോകപാലകർ ദിക്കുകളിലേക്ക് മടങ്ങുന്നതുപോലെ.
വവുര് ആകീര്ണകര്പൂരസാന്ദ്രാ മലയശീതലാഃ । ഉത്ഫുല്ലകുസുമോദ്വാന്തമാംസലാമോദിനോ ഽനിലാഃ
കർപ്പൂരം ചിതറിച്ച മൃദുവായ മലയമലയുടെ തണലുള്ള കാറ്റുകൾ വീശി. പുഷ്പങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞതിന്റെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞു, ആ കാറ്റിൽ മധുരം നിറഞ്ഞിരുന്നു.
പര്യന്തേഷു പ്രതീഹാരാസ് തസ്ഥുര് ധവലവാസസഃ । വൃഷ്ടമൂകാര്കതാപാന്തമേഘമാലാ ഇവാദ്രിഷു
കവാടങ്ങൾക്കരികിൽ വെള്ളവസ്ത്രം ധരിച്ച വാതില്പാലകർ നില്ക്കുന്നു; പർവതശൃംഗങ്ങളിൽ ചൂടും മഴയുടെ ഗർജ്ജനവും അവസാനിപ്പിക്കുന്ന മേഘങ്ങളുടെ നിരപോലെ.
പ്രഭാപീതതമഃപുഞ്ജാഃ പേതുഃ പുഷ്പോത്കരാ ഭുവി । മേഘമാരുതവിധ്വസ്താസ് താരകാനികരാ ഇവ
പ്രഭയുടെ പ്രകാശത്തിൽ ഇരുണ്ടിരുണ്ട പൂക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിലത്തേക്ക് വീണു; മേഘവും കാറ്റും ചേർന്ന് താരകളുടെ കൂട്ടം പടർന്നുപോകുന്നതുപോലെ.
ആസ്ഥാനം പൂരയാമ് ആസുര് മഹീപാലാനുയായിനഃ । ഉത്ഫുല്ലകമലാകീര്ണം ഹംസാ ഇവ സരോവരമ്
രാജാക്കന്മാരുടെ അനുയായികൾ സഭാമന്ദപം നിറച്ചു; പുഷ്പിച്ച താമരകളാൽ നിറഞ്ഞ തടാകത്തിൽ ഹംസകൾ നിറയുന്നതുപോലെ.
സിംഹാസനസമീപസ്ഥേ ഹൈമവേത്രാസനേ ശുഭേ । ഉപാവിശദ് അസൌ ലീലാ ലീലേവ സ്മരചേതസി
സിംഹാസനത്തിനരികിൽ തിളങ്ങുന്ന പൊൻവെട്രാസനത്തിനടുത്ത് ലീലാ ഇരുന്നു; പ്രേമത്തിന്റെ മനസ്സിൽ ലീലാപരമായ മനോഭാവം ഇരിക്കുന്നതുപോലെ.
ദദര്ശ താന് നൃപാന് ഭൃത്യാന് സര്വാന് ഏവ യഥാസ്ഥിതാന് । ഗുരൂന് ആര്യാന് സഖീന് ഭൃത്യാന് സുഹൃത്സമ്ബന്ധിബാന്ധവാന്
അവൾ രാജാക്കന്മാരെയും ഭൃത്യന്മാരെയും അവരവരുടെ സ്ഥിതിയിൽ തന്നെയായിരുന്നു കണ്ടത്. മുതിർന്നവരെയും മാന്യരെയും സുഹൃത്തുക്കളെയും ഭൃത്യന്മാരെയും സ്നേഹിതരെയും ബന്ധുക്കളെയും അവൾ കണ്ടു.
സകലമ് ഏവ ഹി പൂര്വവദ് ഏവ സാ സമവലോക്യ മുദം പരമാം യയൌ । നൃപതിരാഷ്ട്രജനഃ ഖലു ജീവതീത്യ് ഉദിതയാ ച ബഭൌ ശശിവച് ഛ്രിയാ
എല്ലാം മുമ്പുപോലെ തന്നെയാണെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ അവളെ അതിയായ സന്തോഷം നിറഞ്ഞു. രാജാവും രാജ്യത്തിലെ ജനങ്ങളും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ ചന്ദ്രനെപ്പോലെ ഭംഗിയായി തിളങ്ങി.
ഇത്ഥം വിനോദയാമീദം ദുഃഖിതം ചിത്തമ് ഇത്യ് അലമ് । ബോധയിത്വേങ്ഗിതൈര് ഭൂപാന് ആസ്ഥാനാദ് ഉത്ഥിതാഥ സാ
'ഈ ദുഃഖിതമായ മനസ്സ് സന്തോഷിപ്പിക്കാം' എന്ന് വിചാരിച്ച്, അവൾ ഭൂപാലന്മാരെ ചിഹ്നങ്ങൾകൊണ്ട് ബോധിപ്പിച്ചു, പിന്നെ സഭയിൽ നിന്ന് എഴുന്നേറ്റു.
പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം ഭര്തുഃ പാര്ശ്വേ ഽന്തഃപുരമണ്ഡപേ । വിവേശ പുഷ്പഗുപ്തസ്യ ചിന്തയാമ് ആസ ചേതി സാ
ഭർത്താവിന്റെ അകത്തെ കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് കടന്ന്, അവന്റെ അരികിലേക്കും അകത്തെ മണ്ഡപത്തിലേക്കും അവൾ പോയി. അവിടെ പുഷ്പഗുപ്തന്റെ മുറിയിൽ കയറി ആലോചിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അഹോ വിചിത്രാ മായേയമ് ഏതേ ഽസ്മത്പുരമാനവാഃ । ബഹിര് അന്തശ് ചിദാദര്ശേ തത്ര ചേഹ ച സംസ്ഥിതാഃ
അയ്യോ, ഈ മായ എത്ര അത്ഭുതകരമാണ്! നമ്മുടെ നഗരത്തിലെ ഈ ആളുകള് ബാഹ്യമായും, മനസ്സിന്റെ കണ്ണാടിയില് ഉള്ളിലുമാണ് ദൃശ്യമായിരിക്കുന്നത്. അവര് അവിടെയും ഇവിടെയും ഒരുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
താലീതമാലഹിന്താലമാലിതാ ഗിരയോ ഽപ്യ് അമീ । യഥാ തത്ര തഥേഹാപി ബത മായേയമ് ആതതാ
താളി, തമാലം, ഹിന്താലം എന്നിവ കൊണ്ടു അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഈ മലകള് അവിടെ കാണുന്നപോലെ ഇവിടെയും കാണാം. വാസ്തവത്തില് ഈ മായ ഇരുവശത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു.
ആദര്ശേ ബഹിര് അന്തശ് ച യഥാ ശൈലോ ഽനുഭൂയതേ । ബഹിര് അന്തശ് ചിദാദര്ശേ തഥാ സര്ഗോ ഽനുഭൂയതേ
കണ്ണാടിയില് പുറത്തും ഉള്ളിലും ഒരു പര്വതം എങ്ങനെ അനുഭവപ്പെടുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ മനസ്സിന്റെ കണ്ണാടിയില് സൃഷ്ടിയും പുറത്തും ഉള്ളിലും അനുഭവപ്പെടുന്നു.
അത്ര ഭ്രാന്തിമയസ് സര്ഗഃ കസ് സ്യാത് കഃ പാരമാര്ഥികഃ । ഇതി പൃച്ഛാമി വാഗീശീമ് അഭ്യര്ച്യോത്തമസംശയമ്
ഇവിടെ ഏതാണ് മായയാല് ഉണ്ടാകുന്നതും ഏതാണ് യാഥാര്ത്ഥ്യമെന്നും ഞാന് വാഗ്ദേവിയെ ആരാധിച്ച് ഈ പരമ സംശയത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നു.
ഇതി നിശ്ചിത്യ താം ദേവീം പൂജയാമ് ആസ സാ തദാ । ദദര്ശ ച പുരഃ പ്രാപ്താം കുമാരീരൂപധാരിണീമ്
അവൾ അങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച് ആ ദേവിയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ആരാധിച്ചു. പിന്നെ, അവളുടെ മുന്നിൽ ഒരു ബാലികാരൂപത്തിൽ ദേവി പ്രത്യക്ഷമായി.
ഭദ്രാസനഗതാം ദേവീമ് ഉപവിശ്യ പുരോഗതാ । പരമാര്ഥമഹാശക്തിം ലീലാപൃച്ഛദ് ഭുവി സ്ഥിതാ
ഭദ്രാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ദേവിയുടെ മുമ്പിൽ ലീലാ ഭൂമിയിൽ നിലകൊണ്ടവളായി പരമാർത്ഥശക്തിയെ ചോദ്യം ചെയ്തു.
അനുകമ്പ്യസ്യ നോ ദേവി ഭജന്ത്യ് ഉദ്വേഗമ് ഉത്തമാഃ । ത്വയൈവ കില സര്ഗാദൌ സ്ഥാപിതേതി പുരാസ്ഥിതിഃ
ദേവി, കരുണ കാണിക്കേണ്ടവർക്കായി ഉത്തമർ ഉണർവ്വ് കാണിക്കാറില്ല. സൃഷ്ടിയുടെ തുടക്കത്തിൽ ഈ പുരാതനക്രമം നീയാണല്ലോ സ്ഥാപിച്ചത് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.
തദ് ഇയം യത് പുരാ പ്രഹ്വാ പൃച്ഛാമി പരമേശ്വരി । ത്വം ബ്രൂഹി ത്വത്കൃതോ നൂനം സഫലോ മേ ഽസ്ത്യ് അനുഗ്രഹഃ
അതുകൊണ്ട്, പരമേശ്വരി, ഈ പഴയ കാര്യം ഞാൻ വിനയപൂർവ്വം ചോദിക്കുന്നു. ദയവായി നീ പറയണം; നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ എന്റെ ചോദ്യം നിർവൃത്തി നേടുമെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പാണ്.
അസ്ത്യ് ആദര്ശോ ജഗന്നാമ്നഃ ഖാദ് അപ്യ് അധികനിര്മലഃ । യസ്യ യോജനകോടീനാം കോടയോ ഽവയവോ മനാക്
ലോകം എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു കണ്ണാടി ഉണ്ട്, ആകാശത്തേക്കാളും വെടിപ്പുള്ളത്. അതിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ എണ്ണമറ്റ കോടിക്കണക്കിന് യോജനങ്ങൾ വിസ്തൃതിയുള്ളവയാണ്.
നിസ്സന്ധിബന്ധോ ഽഭിഘനോ മൃദുര് മസൃണശീതലഃ । അചേത്യചിദ് ഇതി ഖ്യാതോ നാമ്നാ നിര്ഭിത്തിര് അഗ്രഹഃ
അത് ഒരൊറ്റതും, പൂർണ്ണമായതും, മൃദുവും, സ്മൂത്തും, തണുത്തതുമാണ്. 'ജഡ-ചൈതന്യ'ം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന അതിന് ഭേദം ഇല്ല, പിടിച്ചിടാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്.
ദിക്കാലകലനാകാശപ്രകാശനിയതിക്രമാഃ । യത്രേമേ പ്രതിബിമ്ബന്തി പരാം പരിമിതിം ഗതാഃ
ദിശ, കാലം, അളവ്, ആകാശം, പ്രകാശം, വിധി എന്നിവയുടെ எல்லകൾ കടന്നവരുടെ പ്രതിഫലനം അതിൽ കാണാം.
ത്രിജഗത്പ്രതിബിമ്ബശ്രീര് ബഹിര് അന്തശ് ച സംസ്ഥിതാ । തത്രാമ്ബ കൃത്രിമാ കാ സ്യാത് കാസൌ വാ സ്യാദ് അകൃത്രിമാ
മാതാവേ, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ പ്രതിഫലനശോഭ അതിന്റെ അകത്തും പുറത്തും നിലകൊള്ളുന്നു. അവിടെ കൃത്രിമം എന്ന് പറയാൻ എന്താണ്? സ്വാഭാവികം എന്ന് പറയാൻ എന്താണ്?
അകൃത്രിമത്വം സര്ഗസ്യ കീദൃശം വദ സുന്ദരി । കീദൃശം കൃത്രിമത്വം സ്യാദ് യഥാവത് കഥയേതി മേ
സുന്ദരിയേ, സൃഷ്ടിയുടെ സ്വാഭാവികമായത് എങ്ങനെയാണെന്ന്, കൃത്രിമമായത് എങ്ങനെയാണെന്ന് സത്യമായി എന്നോട് പറയൂ. യഥാർത്ഥത്തിൽ എങ്ങനെ ആണോ അതുപോലെ വിശദമായി വിശദീകരിക്കൂ.
യഥാഹമ് ഇഹ തിഷ്ഠാമി ത്വം ച ദേവി സ്ഥിതാമ്ബികേ । അസാവ് അകൃത്രിമസ് സര്ഗ ഇതി ദേവേശി വേദ്മ്യ് അഹമ്
ഞാൻ ഇവിടെ നില്ക്കുന്നപോലെയും, അംബികേ, നീയും ഇവിടെ നില്ക്കുന്നപോലെയും, ദേവതകളുടെ രാജ്ഞിയായ ദേവി, അങ്ങനെ തന്നെയാണ് ആ സ്വാഭാവിക സൃഷ്ടിയും. ഇതാണ് ഞാൻ അറിയുന്നത്.