സര്വസംഹാരഖേ ത്വ് ആസീദ് യദ് ഏവ തദ് അവസ്ഥിതമ് । നാധേയം തത്ര നാധാരോ ന ച ദൃശ്യം ന ദ്രഷ്ടൃതാ
സകലവും ലയിച്ച ശൂന്യത്തിൽ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നത് അതേ ഒറ്റ സത്താണ്; അവിടെ ആശ്രയം ഇല്ല, ആശ്രിതം ഇല്ല, കാണുന്നവയും കാണുന്നവനും ഇല്ല.
ബ്രഹ്മാണ്ഡം നാസ്തി ന ബ്രഹ്മാ ന ച ബ്രഹ്മാണ്ഡികാ ക്വചിത് । ന ജഗന് നാസ്തി ജഗതീ ശാന്തമ് ഏവാഖിലം സ്ഥിതമ്
ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഇല്ല, ബ്രഹ്മാവും ഇല്ല, എവിടെയും ബ്രഹ്മാണ്ഡികയും ഇല്ല; ലോകവും ഭൂമിയും ഇല്ല — എല്ലാം സമാധാനത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മൈവ കചതി സ്വച്ഛമ് ഇത്ഥമ് ആത്മാത്മനാത്മനി । ചിത്ത്വാദ് ദ്രവത്വാത് സലിലമ് ഇവാവര്തതയാത്മനി
ബ്രഹ്മം മാത്രം, സ്വച്ഛമായതും നിർമ്മലമായതുമായത്, ഇങ്ങനെ തന്നെ സ്വയം സ്വത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ജലത്തിന് സ്വഭാവം പോലെ, അതിന്റെ മനസ്സുകൊണ്ടും ദ്രവത്വം കൊണ്ടും, അതു തന്നെ തന്നെ ചുറ്റി ഒഴുകുന്നു.
അസദ് ഏവേദമ് ആഭാതി സദ് ഇവേഹാനുഭൂയതേ । വിനശ്യത്യ് അസദ് ഏവാന്തേ സ്വപ്നേ സ്വമരണം യഥാ
ഇത് അസത്യംപോലെ തോന്നുന്നു, എങ്കിലും ഇവിടെ സത്യംപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; അവസാനം അസത്യം നശിച്ചുപോകുന്നു, സ്വപ്നത്തിൽ മരണം സംഭവിക്കുന്നതുപോലെ.
അഥ വാജസ്വരൂപത്വാത് സദ് ഏവേദമ് അനാമയമ് । അഖണ്ഡിതമ് അനാദ്യന്തം ജ്ഞാനമാത്രാമ്ബരോദരമ്
അല്ലെങ്കില്, സത്വത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ ഇതെല്ലാം സത്യവും രോഗരഹിതവും ആണു് — ഇതു് ഒറ്റയാണു്, തുടക്കമോ അവസാനമോ ഇല്ലാത്തതും, അറിവ് മാത്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ്.
ആകാശ ഏവ പരമേ പ്രഥമഃ പ്രജേശോ നിത്യം സ്വയം കചതി ശൂന്യതയാ സമാനഃ । സ ഹ്യ് ആതിവാഹികവപുര് ന തു ഭൂതരൂപീ പൃഥ്വ്യാദി തേന ന സദ് അസ്തി യദാ ന ജാതമ്
പറഞ്ഞ ആകാശം പോലെ തന്നെ, പരമമായ ആദ്യനായ പ്രജാപതി എപ്പോഴും സ്വയം സ്വഭാവപ്രകാരം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ശൂന്യതയില് എല്ലാവരോടും സമമാണ്. അവന് സൂക്ഷ്മമായ ശരീരമാണ്, ഭൂമി മുതലായ ഘടകങ്ങളല്ല. അതുകൊണ്ടു ഭൂമി മുതലായവ ജനിച്ചിട്ടില്ലെങ്കില്, അസ്തിത്വം അവിടെ ഇല്ല.
ഇത്ഥം ജഗദഹന്താദി ദൃശ്യജാതം ന കിഞ്ചന । അജാതത്വാച് ച നാസ്ത്യ് ഏവ യച് ചാസ്തി പരമ് ഏവ തത്
ഇങ്ങനെ ലോകവും അഹങ്കാരവും കാണുന്നവയും യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഒന്നുമല്ല; അവ ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിനാല് യഥാര്ത്ഥത്തില് ഇല്ല, ഉണ്ട് എന്നത് പരമമായത് മാത്രമാണ്.
പരമാകാശ ഏവാസൌ ജീവതാം ചേതതി സ്വയമ് । നിസ്സ്പന്ദാമ്ഭോധിജഠരേ സലിലം സ്പന്ദതാമ് ഇവ
അത് തന്നെയാണ് പരമാകാശം, ജീവികളില് ജീവിക്കുകയും ബോധം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. സമുദ്രത്തിന്റെ അചഞ്ചലമായ ഗര്ഭത്തില് വെള്ളം ആലയിക്കുന്നതുപോലെ.
ആകാശരൂപമ് അജഹദ് ഏവ വേത്തീവ ദൃശ്യതാമ് । സ്വപ്നസങ്കല്പശൈലാദാവ് ഇവ ചിദ്വൃത്തിര് ആന്തരീ
അന്തരാത്മാവിന്റെ പ്രവർത്തനം ആകാശംപോലെയുള്ള സ്വഭാവം വിട്ടുനിൽക്കാതെ, അതെന്തോ അറിയുന്നതുപോലെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. സ്വപ്നവും കൽപ്പനയും എന്ന പർവ്വതത്തിനുള്ളിൽ മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തി കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ തന്നെ.
പൃഥ്വ്യാദിരഹിതോ ദേഹോ യോ വിരാഡാത്മനോ മഹാന് । ആതിവാഹിക ഏവാസൌ ചിന്മാത്രാച്ഛനഭോമയഃ
ഭൂമിയും മറ്റുള്ള ഘടകങ്ങളും ഇല്ലാത്ത മഹത്തായ വിശ്വാത്മാവിന്റെ ശരീരം, അതു വളരെ സൂക്ഷ്മമായ ഒരു യാത്രാസാധനമാണ്; അതു ശുദ്ധമായ ചൈതന്യവും ആകാശവും കൊണ്ടു മാത്രം നിർമ്മിതമായിരിക്കുന്നു.
അക്ഷയസ്വപ്നശൈലാഭസ് സ്ഥിരസ്വപ്നപുരോപമഃ । ചിത്രകൃത്സ്ഥിതചിത്തസ്ഥചിത്രസൈന്യസമാകൃതിഃ
അതു ഒരിക്കലും നശിക്കാത്ത സ്വപ്നപർവ്വതംപോലും, ഉറപ്പുള്ള സ്വപ്നനഗരംപോലും ആണ്; അതിന്റെ രൂപം മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചുണ്ടാക്കിയ ഒരു വലിയ സൈന്യത്തെപ്പോലെയാണ്.
അനിഖാതമഹാസ്തമ്ഭപുത്രികൌഘസമോപമഃ । ബ്രഹ്മാകാശേ ഽനിഖാതാത്മാ സ്വസ്തമ്ഭേ സാലഭഞ്ജികാ
അതു നിലംതൊടാതെ നില്ക്കുന്ന വലിയ തൂണുകളും അവയുടെ ശാഖകളും പോലെയാണ്; ബ്രഹ്മത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ ആത്മാവ് നിലംതൊടാതെ, താനെത്തന്നെ താങ്ങുന്ന ഒരു ശില്പംപോലെയാണ്.
ആദ്യഃ പ്രജാപതിഃ പൂര്വം സ്വയമ്ഭൂര് ഇതി വിശ്രുതഃ । പ്രാക്തനാനാം സ്വകാര്യാണാമ് അഭാവാദ് അപകാരണഃ
ആദിയിൽ സൃഷ്ടികർത്താവായ സ്വയംഭുവിനെ എല്ലാവരും അറിയുന്നു. അവനു മുമ്പ് തന്റെ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല, അതുകൊണ്ടാണ് അവൻക്ക് മുൻകാരണങ്ങൾ ഇല്ലാത്തത്.
മഹാപ്രലയപര്യന്തേഷ്വ് ആദ്യാഃ കില പിതാമഹാഃ । മുച്യന്തേ സര്വ ഏവാതഃ പ്രാക്തനം കര്മ തേഷു കിമ്
മഹാപ്രളയത്തിന്റെ അവസാനം ആദിമ പിതാക്കന്മാർ എല്ലാവരും മോചിതരാകുന്നു. അതിനാൽ, അവർക്കു മുൻകാർമികബന്ധങ്ങൾ ഉണ്ടാകാൻ എങ്ങനെ കഴിയും?
മോക്തവ്യ ഏവ കുഡ്യാത്മാ ദൃശ്യോ ഽദൃശ്യശ് ച സംസ്ഥിതഃ । ന ച ദൃശ്യം ന ച ദ്രഷ്ടാ ന സ്രഷ്ടാ സര്വമ് ഏവ ച
ഭിത്തിപോലെയുള്ള ആത്മാവിനെ വിട്ടുകളയേണ്ടതാണു, കാരണം അത് കാണപ്പെടുന്നതും കാണപ്പെടാത്തതുമാണ്. ഇവിടെ കാണുന്നവയും കാണുന്നവനും സൃഷ്ടാവും ഒന്നുമില്ല, എല്ലാം അതേ ഒന്നാണ്.
പ്രതിച്ഛന്ദഃ പദാര്ഥാനാം സര്വേഷാമ് ഏഷ ഏവ സഃ । അസ്മാദ് ഉദേതി ജീവാലീ ദീപാലീ ദീപകാദ് ഇവ
സകല വസ്തുക്കളുടെയും പ്രതിബിംബം അതു തന്നെയാണ്. അതിൽ നിന്നാണ് ജീവികളുടെ ഒഴുക്ക് ഉദിക്കുന്നത്, ഒരു വിളക്കിൽ നിന്ന് വിളക്കുകൾ പന്തിരിയുന്നതുപോലെ.
സങ്കല്പ ഏവ സങ്കല്പാത് കിലൈതി ക്ഷ്മാദിവര്ജിതഃ । ക്ഷ്മാദിമാന് ഇവ നിഷ്കുഡ്യസ് സ്വപ്നാത് സ്വപ്നാന്തരം യഥാ
ചിന്തയിൽ നിന്നു മാത്രം ചിന്തകൾ ഉദിക്കുന്നു; ഇവയ്ക്ക് ഭൂമി മുതലായ ഘടകങ്ങൾ ഒന്നും ഇല്ല. എങ്കിലും ഭൂമി മുതലായവയുള്ളതുപോലെ അവ പ്രകടമാകുന്നുവെന്ന് തോന്നുന്നു. ഒരു സ്വപ്നത്തിൽ നിന്ന് മറ്റൊരു സ്വപ്നം ഉദിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്.
അസ്മാദ് ഏവ പ്രതിച്ഛന്ദാജ് ജീവാസ് സമ്പ്രസരന്ത്യ് അമീ । സഹകാരികാരണാനാമ് അഭാവാച് ച സ ഏവ തേ
ഈ പ്രതിഫലനത്തിൽ നിന്നാണ് ഈ ജീവികൾ ഉദിക്കുന്നത്. സഹായകമായ കാരണങ്ങൾ ഇല്ലാതാകുമ്പോൾ, അവ അതേ ഒന്നായിത്തീരുന്നു.
സഹകാരികാരണാനാമ് അഭാവേ കാര്യകാരണമ് । ഏകമ് ഏതദ് അതോ നാന്യഃ പരസ്മാത് സര്ഗവിഭ്രമഃ
സഹായക കാരണങ്ങൾ ഇല്ലാതായാൽ, കാരണവും ഫലവും ഒന്നായിത്തീരുന്നു. അതിനാൽ സൃഷ്ടിയുടെ ഭ്രമത്തിന് വേറൊരു ഉറവിടമില്ല.
ബ്രഹ്മൈവാദ്യോ വിരാഡാത്മാ വിരാഡാത്മൈവ സര്ഗതാ । ജീവാകാശസ് സ ഏവേത്ഥം സ്ഥിതഃ പൃഥ്വ്യാദ്യ് അസദ് യതഃ
ആദിയിൽ ബ്രഹ്മം മാത്രമാണ്, അതാണ് വിശ്വരൂപൻ. വിശ്വരൂപനിൽ നിന്നാണ് സൃഷ്ടി ഉത്ഭവിക്കുന്നത്. അതുവഴി ജീവികളുടെ ആകാശം അതേ ഒന്നാണ്, കാരണം ഭൂമി മുതലായവ യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
കിം സ്യാത് പരിമിതോ ജീവരാശിര് ആഹോ അനന്തകഃ । ആഹോസ്വിദ് അസ്ത്യ് അനന്താത്മാ ജീവപിണ്ഡോ ഽചലോപമഃ
ജീവജാലങ്ങളുടെ എണ്ണം പരിമിതമാണോ, അതോ അതിന് അതിരില്ലാത്തതാണോ? അല്ലെങ്കിൽ, ഈ ജീവജാലങ്ങളുടെ കൂട്ടം കനൽപാറപോലെ അചഞ്ചലമായ അനന്താത്മാവാണോ?
ധാരാഃ പയോമുച ഇവ ശീകരാ ഇവ വാരിധേഃ । കണാസ് തപ്തായസ ഇവ കസ്മാന് നിര്യാന്തി ജീവകാഃ
മഴമേഘത്തിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന നീരൊഴുക്കുകൾപോലെയും, സമുദ്രത്തിൽ നിന്ന് പൊടിയണുക്കൾപോലെയും, ചൂടേറ്റ ഇരുമ്പിൽ നിന്ന് പടർന്നുപോകുന്ന ചിന്ഭുക്കൾപോലെയും, ജീവികൾ എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു?
ഇതി മേ ഭഗവന് ബ്രൂഹി ജീവജാലവിനിര്ണയമ് । ജ്ഞാതമ് ഏതന് മയാ പ്രായസ് തദ് ഏവ പ്രകടീകുരു
ഭഗവനേ, ഈ ജീവജാലത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം ദയവായി എനിക്ക് വിശദീകരിച്ചു പറയൂ. ഞാൻ ഇതിന്റെ ഭൂരിഭാഗം മനസ്സിലാക്കിയിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ നിങ്ങൾ അത് വ്യക്തമായി പറഞ്ഞുതരിക.
ഏക ഏവ ന ജീവോ ഽസ്തി രാശീനാം സമ്ഭവഃ കുതഃ । ശശശൃങ്ഗം സമുഡ്ഡീയ പ്രയാതീതീവ തേ വചഃ
ഇവിടെ ഒരേയൊരു ജീവൻ മാത്രമേയുള്ളൂ; ജീവികളുടെ കൂട്ടം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും? നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കുരുവിന്റെ കൊമ്പ് ഉയർന്ന് പോയെന്നുപറയുന്നതുപോലെയാണ്.
ന ജീവോ ഽസ്തി ന ജീവാനാം രാശയസ് സന്തി രാഘവ । ന ചൈകഃ പര്വതപ്രഖ്യോ ജീവപിണ്ഡോ ഽസ്തി കശ്ചന
ജീവൻ എന്നൊന്നും ഇല്ല, ജീവന്മാരുടെ കൂട്ടം എന്നതും ഇല്ല, രാഘവ. ഒരു പർവ്വതംപോലെയുള്ള വലിയ ജീവൻ എന്നതും ഇല്ല.
ജീവശബ്ദാര്ഥകലനാസ് സമസ്തകലനാന്വിതാഃ । ന ച കാശ്ചന സന്തീതി നിശ്ചയോ ഽസ്തു തവാചലഃ
ജീവൻ എന്ന പദംകൊണ്ടുള്ള എല്ലാ ആശയങ്ങളും മനസ്സിന്റെ സങ്കൽപ്പങ്ങൾ മാത്രമാണ്. അവ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ലെന്ന ഉറച്ച വിശ്വാസം നിനക്കുണ്ടാകട്ടെ.
ശുദ്ധം ചിന്മാത്രമ് അമലം ബ്രഹ്മാസ്തീഹ ഹി സര്വതഃ । തദ് യഥാ സര്വശക്തിത്വാദ് വിന്ദതേ യാം സ്വയം കലാമ്
ഇവിടെ എല്ലായിടത്തും ശുദ്ധമായ, മായകേടില്ലാത്ത ചൈതന്യം മാത്രമാണ്, അതാണ് ബ്രഹ്മം. അതിന്റെ സർവ്വശക്തിയാൽ, അതു തനിക്കിഷ്ടമുള്ള രൂപങ്ങൾ സ്വയം പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു.
ചിന്മാത്രാനുക്രമേണൈവ സമ്പ്രഫുല്താം ലതാമ് ഇവ । നനു മൂര്താമ് അമൂര്താം വാ താമ് ഏവാശു പ്രപശ്യതി
ഒരു വള്ളി ക്രമമായി വിരിയുന്നതുപോലെ, ചൈതന്യം അതിന്റെ രൂപം, അവ്യക്തമായാലും വ്യക്തമായാലും, അതിവേഗം സ്വയം കാണുന്നു.
ജീവോ ബുദ്ധിഃ ക്രിയാസ്പന്ദോ മനോ ദ്വിത്വൈക്യമ് ഇത്യ് അപി । സ്വസത്താം പ്രകചന്തീം താം നിയോജയതി വേദനേ
ജീവൻ, ബുദ്ധി, പ്രവർത്തനം, ചലനം, മനസ്സ്, ഇരട്ടത്വം, ഏകത്വം — ഇവയൊക്കെയും തങ്ങളുടെ സത്തയെ അനുഭവത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
സാബുദ്ധൈവം ഭവത്യ് ഏവ ഭവേദ് ബ്രഹ്മൈവ ബോധതഃ । അബോധഃ പ്രേക്ഷയാ യാതി നാശം ന തു സ ബുധ്യതേ
അറിയുന്നവനിൽ അത് ബ്രഹ്മമാവുന്നു; അജ്ഞാനത്തിൽ, നോക്കുമ്പോൾ അതു നശിച്ചുപോകുന്നു, പക്ഷേ അതിന് അറിവ് ഉണ്ടാകുന്നില്ല.