യേന സ്പൃശതി സാസ്യ ത്വഗ് യച് ഛൃണോതി ശ്രുതിസ് തു സാ । യേന ജിഘ്രതി തദ് ഘ്രാണം സ സ്വമ് ആത്മനി പശ്യതി
ഇത് സ്പർശിക്കുന്നത് ചർമ്മം, കേൾക്കുന്നത് ശ്രവണശക്തി, വാസന അറിയുന്നത് മൂക്ക് — ഇങ്ങനെ അവൻ സ്വയം തന്നെ തന്റെ ഉള്ളിൽ കാണുന്നു.
തത് തസ്യ സ്വദനം പശ്ചാദ് രസനാമ്നോല്ലസിഷ്യതി । യത് സ്പന്ദതി സ തദ് വായുചേഷ്ടാഃ കര്മേന്ദ്രിയവ്രജമ്
സ്വാദം അറിയുന്നത് പിന്നീട് നാവെന്നു അറിയപ്പെടും; ചലനം ഉണ്ടാക്കുന്നത് വായുവിന്റെ പ്രവർത്തിയും കർമേന്ദ്രിയങ്ങളുടെ കൂട്ടവും ആകുന്നു.
രൂപാലോകമനസ്കാരജാതമ് ഇത്യ് ഏവ ഭാവയന് । ആതിവാഹികദേഹാത്മാ തിഷ്ഠത്യ് അമ്ബരമ് അമ്ബരേ
രൂപം, പ്രകാശം, മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പങ്ങൾ ഇവയെല്ലാം ഇങ്ങനെ ഉദിക്കുന്നു എന്നു ധ്യാനിച്ച് സൂക്ഷ്മശരീരത്തിലുള്ള ജീവൻ ആകാശത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു.
ഏവമ് ഉച്ഛൂനതാം തസ്മിന് ഭാവയംസ് തേജസഃ കണേ । അസത്യം സത്യസങ്കാശം ബ്രഹ്മാസ്തേ ജീവശബ്ദധൃത്
ഇങ്ങനെ പ്രകാശത്തിന്റെ കണത്തിന്റെ വ്യാപനം മനസ്സിൽ ആലോചിക്കുമ്പോൾ, സത്യമെന്നതുപോലെ തോന്നുന്ന അസത്യം എന്ന നിലയിൽ 'ജീവൻ' എന്ന പേരിൽ ബ്രഹ്മം നിലകൊള്ളുന്നു.
ഇത്ഥം സ ജീവശബ്ദാര്ഥകലനാകുലതാം ഗതഃ । ആതിവാഹികദേഹാത്മാ ചിത്തദേഹാമ്ബരാകൃതിഃ
ഇങ്ങനെ, ജീവൻ എന്ന വാക്കിന്റെ അർത്ഥം മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു ആശയക്കുഴപ്പത്തിലാകുമ്പോൾ, അവൻ അതിവാഹികശരീരമായ മനസ്സിനെ തന്റെ വസ്ത്രംപോലെ ധരിച്ച്, അതിന്റെ രൂപം സ്വീകരിക്കുന്നു.
സ്വകല്പനാത ആകാരമ് അണ്ഡസംസ്ഥം പ്രപശ്യതി । കശ്ചിജ് ജലഗതം വേത്തി കശ്ചിത് സമ്രാട്സ്വരൂപിണമ്
സ്വന്തം ഭാവനയാൽ, അവൻ അണ്ഡത്തിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഒരു രൂപം കാണുന്നു; ചിലർ അതിനെ വെള്ളത്തിൽ കാണുന്നു, ചിലർ അതിനെ സർവ്വാധിപതിയായ രാജാവിന്റെ രൂപത്തിൽ കാണുന്നു.
ഭാവിബ്രഹ്മാണ്ഡകലനം പശ്യത്യ് അനുഭവത്യ് അപി । ആത്മഗര്ഭഗൃഹം ചിത്താദ് യഥാ സങ്കല്പിതാത്മകഃ
ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ സങ്കല്പം അവൻ കാണുകയും അനുഭവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; മനസ്സിൽ സങ്കല്പിച്ച ആത്മാവിന്റെ ഗർഭഗൃഹം പോലെ തന്നെ.
ദേശകാലക്രിയാദ്രവ്യകലനാവേദനം സ തത് । ഭാവയഞ് ശബ്ദനിര്മാതാ ശബ്ദൈര് ബധ്നാതി കല്പിതൈഃ
ദേശം, കാലം, പ്രവർത്തനം, വസ്തു എന്നിവയുടെ സങ്കല്പം അവൻ മനസ്സിൽ കാണുന്നു; ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ വാക്കുകളുടെ സ്രഷ്ടാവായി, സങ്കല്പിച്ച വാക്കുകൾകൊണ്ട് ബന്ധനം ഉണ്ടാക്കുന്നു.
ആതിവാഹികദേഹോ ഽസാവ് ഇത്യ് അസത്യേ ജഗദ്ഭ്രമേ । അസത്യ ഏവ കചതി സ്വപ്നേഷൂഡ്ഡയനം യഥാ
ഇത് അതീവാഹികദേഹം, അസത്യമായ ലോകഭ്രമയിൽ, സ്വപ്നത്തിൽ പറക്കുന്നപോലെ അസത്യത്തിൽ മാത്രം സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഇത്യ് അനുദ്ഭൂത ഏവാസൌ സ്വയമ്ഭൂസ് സ്വയമ് ഉത്ഥിതഃ । ആതിവാഹികദേഹാത്മാ പ്രഭുര് ആദ്യഃ പ്രജാപതിഃ
ഇങ്ങനെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഉദിച്ചില്ലെങ്കിലും, സ്വയം ജനിച്ചവനായി, അതീവാഹികദേഹമായ ആത്മാവായി, ആദിപ്രഭുവായി, സ്വയം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഏതസ്മിന്ന് അപി സമ്പന്നേ ബ്രഹ്മാണ്ഡാകാരിണി ഭ്രമേ । ന കിഞ്ചിദ് അപി സമ്പന്നം ന ച ജാതം ന ദൃശ്യതേ
ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡരൂപമായ ഭ്രമം പൂർത്തിയായാലും, യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നും സംഭവിച്ചിട്ടില്ല, ഒന്നും ജനിച്ചിട്ടില്ല, ഒന്നും കാണപ്പെടുന്നുമില്ല.
തദ് ബ്രഹ്മാകാശമ് ആകാശമ് ഏവ സ്ഥിതമ് അശങ്കിതമ് । സങ്കല്പനഗരാകാരമ് ഏതത് സദ് അപി നൈവ സത്
അത് ബ്രഹ്മാകാശം ശുദ്ധമായ ആകാശംപോലെ അശങ്കയില്ലാതെ നിലകൊള്ളുന്നു; ഈ സങ്കൽപ്പനഗരം ഉണ്ടെങ്കിലും യഥാർത്ഥത്തിൽ സത്യമല്ല.
അനിര്മിതമ് അനങ്ഗം ച ഏതദ് ഖേ ചിത്രമ് ഉത്ഥിതമ് । അകൃതം ചാനുഭൂതം ച ന സത്യം സത്യവത് സ്ഥിതമ്
ആകൃതിയില്ലാത്തതും രൂപരഹിതമായതുമായ ഈ അത്ഭുതകരമായ ദൃശ്യങ്ങൾ ആകാശത്തിൽ ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇതൊന്നും സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടതല്ല, അനുഭവപ്പെട്ടതുമല്ല, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലെങ്കിലും യാഥാർത്ഥ്യമായി തോന്നുന്നു.
മഹാകല്പേ വിമുക്തത്വാദ് ബ്രഹ്മാദീനാമ് അസംശയമ് । സ്മൃതിര് ന പ്രാക്തനീ കാചിത് കാരണം സാ സ്വയമ്ഭുവഃ
മഹാകല്പത്തിൽ ബ്രഹ്മാദിമാരുടെ മോചനത്താൽ, സംശയമില്ലാതെ, പഴയ ഓർമ്മ ഒന്നും ശേഷിക്കുന്നില്ല; ആ കാരണം സ്വയംഭുവിന് മാത്രമാണ്.
തേന യാദൃക് സ്വയമ്ഭൂസ് സ്യാത് താദൃക് തജ്ജമ് ഇദം സ്മൃതമ് । അനാദ്യനുഭവസ് ത്വ് ഇത്ഥം യ ഏവാവനിതാദിഭിഃ
അതിനാൽ സ്വയംഭുവിന് എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയാണ് അതിൽ നിന്നുള്ള ഈ ഓർമ്മയും. ഭൂമി മുതലായവയോടൊപ്പം ഈ ആദിയില്ലാത്ത അനുഭവം ഇങ്ങനെ നിലനിൽക്കുന്നു.
സ്വപ്നാനുഭൂതം പൃഥ്വ്യാദി പ്രബോധേ യാദൃശം ഭവേത് । സ്മൃതം സദ് വ്യോമമാത്രാത്മ സര്വദൈവേദൃശം ജഗത്
സ്വപ്നത്തിൽ അനുഭവിച്ച ഭൂമി മുതലായവ ഉണർന്നപ്പോൾ എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയാണ് ഈ ലോകം എന്നും ശുദ്ധമായ ആകാശസ്വഭാവമായതായി ഓർമ്മിക്കപ്പെടുന്നത്.
യത്ര യത്ര യഥാ തോയേ ദ്രവത്വം നാമ വിദ്യതേ । തത്ര തത്ര തഥാ നാന്യസ് സര്ഗോ ഽസ്തി പരമാത്മനി
ജലത്തിൽ എവിടെയും എങ്ങനെ ദ്രവസ്വഭാവം ഉണ്ടോ, അതുപോലെ പരമാത്മാവിൽ വേറൊരു സൃഷ്ടി ഇല്ല.
സൃഷ്ടിര് ഏവമ് ഇയം പ്രൌഢാ സര്ഗ ഏവമ് അയം സ്ഥിതഃ । ബ്രഹ്മാണ്ഡം നാമ ഭാത്യ് ഏവ വ്യോമാത്മൈവാപനിര്മിതിഃ
ഇങ്ങനെ ഈ സൃഷ്ടി നിലനിൽക്കുന്നു, ഈ രൂപം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ബ്രഹ്മാണ്ഡം എന്ന് വിളിക്കുന്നതെല്ലാം വെറും ആകാശസ്വഭാവം മാത്രമാണ്, യഥാർത്ഥത്തിൽ സൃഷ്ടി ഒന്നുമില്ല.
ദൃശ്യമ് ഏവമ് ഇദം ശാന്തം ഖാത്മ നിര്ഭിത്തി നിര്ഭ്രമമ് । നിരാധാരം നിരാധേയമ് അദ്വൈതം ചൈക്യവര്ജിതമ്
ഇങ്ങനെ ഈ ദൃശ്യലോകം ശാന്തമാണ്, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതും വിഭജനം ഇല്ലാത്തതും ആശയക്കുഴപ്പം ഇല്ലാത്തതുമാണ്; അതിന് ആധാരമോ ആശ്രയമോ ഇല്ല, അതു ദ്വൈതമില്ലാത്തതും ഏകത്വം പോലും ഇല്ലാത്തതുമാണ്.
ജഗത്സംവിദി ജാതായാമ് അപി ജാതം ന കിഞ്ചന । പരമാകാശമ് ആശൂന്യമ് അച്ഛമ് ഏവ വ്യവസ്ഥിതമ്
ലോകബോധം ഉദിച്ചാലും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഒന്നും ജനിക്കാറില്ല; പരമാകാശം ശൂന്യമല്ല, അതു സുതാരമായും ഉറപ്പായും നിലകൊള്ളുന്നു.
സര്വസംഹാരഖേ ത്വ് ആസീദ് യദ് ഏവ തദ് അവസ്ഥിതമ് । നാധേയം തത്ര നാധാരോ ന ച ദൃശ്യം ന ദ്രഷ്ടൃതാ
സകലവും ലയിച്ച ശൂന്യത്തിൽ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നത് അതേ ഒറ്റ സത്താണ്; അവിടെ ആശ്രയം ഇല്ല, ആശ്രിതം ഇല്ല, കാണുന്നവയും കാണുന്നവനും ഇല്ല.
ബ്രഹ്മാണ്ഡം നാസ്തി ന ബ്രഹ്മാ ന ച ബ്രഹ്മാണ്ഡികാ ക്വചിത് । ന ജഗന് നാസ്തി ജഗതീ ശാന്തമ് ഏവാഖിലം സ്ഥിതമ്
ബ്രഹ്മാണ്ഡം ഇല്ല, ബ്രഹ്മാവും ഇല്ല, എവിടെയും ബ്രഹ്മാണ്ഡികയും ഇല്ല; ലോകവും ഭൂമിയും ഇല്ല — എല്ലാം സമാധാനത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
ബ്രഹ്മൈവ കചതി സ്വച്ഛമ് ഇത്ഥമ് ആത്മാത്മനാത്മനി । ചിത്ത്വാദ് ദ്രവത്വാത് സലിലമ് ഇവാവര്തതയാത്മനി
ബ്രഹ്മം മാത്രം, സ്വച്ഛമായതും നിർമ്മലമായതുമായത്, ഇങ്ങനെ തന്നെ സ്വയം സ്വത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു; ജലത്തിന് സ്വഭാവം പോലെ, അതിന്റെ മനസ്സുകൊണ്ടും ദ്രവത്വം കൊണ്ടും, അതു തന്നെ തന്നെ ചുറ്റി ഒഴുകുന്നു.
അസദ് ഏവേദമ് ആഭാതി സദ് ഇവേഹാനുഭൂയതേ । വിനശ്യത്യ് അസദ് ഏവാന്തേ സ്വപ്നേ സ്വമരണം യഥാ
ഇത് അസത്യംപോലെ തോന്നുന്നു, എങ്കിലും ഇവിടെ സത്യംപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; അവസാനം അസത്യം നശിച്ചുപോകുന്നു, സ്വപ്നത്തിൽ മരണം സംഭവിക്കുന്നതുപോലെ.
അഥ വാജസ്വരൂപത്വാത് സദ് ഏവേദമ് അനാമയമ് । അഖണ്ഡിതമ് അനാദ്യന്തം ജ്ഞാനമാത്രാമ്ബരോദരമ്
അല്ലെങ്കില്, സത്വത്തിന്റെ സ്വഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ ഇതെല്ലാം സത്യവും രോഗരഹിതവും ആണു് — ഇതു് ഒറ്റയാണു്, തുടക്കമോ അവസാനമോ ഇല്ലാത്തതും, അറിവ് മാത്രം വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതുമാണ്.
ആകാശ ഏവ പരമേ പ്രഥമഃ പ്രജേശോ നിത്യം സ്വയം കചതി ശൂന്യതയാ സമാനഃ । സ ഹ്യ് ആതിവാഹികവപുര് ന തു ഭൂതരൂപീ പൃഥ്വ്യാദി തേന ന സദ് അസ്തി യദാ ന ജാതമ്
പറഞ്ഞ ആകാശം പോലെ തന്നെ, പരമമായ ആദ്യനായ പ്രജാപതി എപ്പോഴും സ്വയം സ്വഭാവപ്രകാരം സഞ്ചരിക്കുന്നു; ശൂന്യതയില് എല്ലാവരോടും സമമാണ്. അവന് സൂക്ഷ്മമായ ശരീരമാണ്, ഭൂമി മുതലായ ഘടകങ്ങളല്ല. അതുകൊണ്ടു ഭൂമി മുതലായവ ജനിച്ചിട്ടില്ലെങ്കില്, അസ്തിത്വം അവിടെ ഇല്ല.
ഇത്ഥം ജഗദഹന്താദി ദൃശ്യജാതം ന കിഞ്ചന । അജാതത്വാച് ച നാസ്ത്യ് ഏവ യച് ചാസ്തി പരമ് ഏവ തത്
ഇങ്ങനെ ലോകവും അഹങ്കാരവും കാണുന്നവയും യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഒന്നുമല്ല; അവ ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിനാല് യഥാര്ത്ഥത്തില് ഇല്ല, ഉണ്ട് എന്നത് പരമമായത് മാത്രമാണ്.
പരമാകാശ ഏവാസൌ ജീവതാം ചേതതി സ്വയമ് । നിസ്സ്പന്ദാമ്ഭോധിജഠരേ സലിലം സ്പന്ദതാമ് ഇവ
അത് തന്നെയാണ് പരമാകാശം, ജീവികളില് ജീവിക്കുകയും ബോധം പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്. സമുദ്രത്തിന്റെ അചഞ്ചലമായ ഗര്ഭത്തില് വെള്ളം ആലയിക്കുന്നതുപോലെ.
ആകാശരൂപമ് അജഹദ് ഏവ വേത്തീവ ദൃശ്യതാമ് । സ്വപ്നസങ്കല്പശൈലാദാവ് ഇവ ചിദ്വൃത്തിര് ആന്തരീ
അന്തരാത്മാവിന്റെ പ്രവർത്തനം ആകാശംപോലെയുള്ള സ്വഭാവം വിട്ടുനിൽക്കാതെ, അതെന്തോ അറിയുന്നതുപോലെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. സ്വപ്നവും കൽപ്പനയും എന്ന പർവ്വതത്തിനുള്ളിൽ മനസ്സിന്റെ പ്രവൃത്തി കാണപ്പെടുന്നതുപോലെ തന്നെ.
പൃഥ്വ്യാദിരഹിതോ ദേഹോ യോ വിരാഡാത്മനോ മഹാന് । ആതിവാഹിക ഏവാസൌ ചിന്മാത്രാച്ഛനഭോമയഃ
ഭൂമിയും മറ്റുള്ള ഘടകങ്ങളും ഇല്ലാത്ത മഹത്തായ വിശ്വാത്മാവിന്റെ ശരീരം, അതു വളരെ സൂക്ഷ്മമായ ഒരു യാത്രാസാധനമാണ്; അതു ശുദ്ധമായ ചൈതന്യവും ആകാശവും കൊണ്ടു മാത്രം നിർമ്മിതമായിരിക്കുന്നു.