സ്വപ്നാനുഭൂതയോ രാമ ദൃഷ്ടാന്തോ ഽത്രാവിഖണ്ഡിതഃ । അനുഭൂത്യപലാപം തു യẖ കുര്യാത് തേന തേ ഽസ്ത്വ് അലമ്
രാമാ, സ്വപ്നത്തിൽ അനുഭവിക്കുന്നവകൾ ഇവിടെ ഉറപ്പുള്ള ഉദാഹരണമാണ്. അനുഭവം തന്നെ നിഷേധിക്കുന്നവൻ ആലോചനയിൽ തൃപ്തനാകട്ടെ.
യഥാ സ്വപ്നേ നരോ ഗേഹേ വ്യവഹര്താ ന ദൃശ്യതേ । തഥാ തദാ ന ദൃഷ്ടോ ഽസ്മി പുരസ്സ്ഥോ ഽപി നഭോഗതൈഃ
സ്വപ്നത്തിൽ ഒരാൾ വീട്ടിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നില്ലല്ലോ, അതുപോലെ തന്നെ, ഞാൻ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നാലും, അപ്പോൾ അവിടെ ഉള്ളവർക്ക് ഞാൻ കാണപ്പെടുന്നില്ല.
അഹമ് അന്യം പ്രപശ്യാമി പാര്ഥിവാകാരഭാവനമ് । മാമ് ആതിവാഹികാത്മാനം ന കശ്ചിദ് അപി പശ്യതി
ഞാൻ മറ്റുള്ളവരെ ഭൗതികരൂപത്തിൽ കാണുന്നു, പക്ഷേ എന്റെ അതിസൂക്ഷ്മസ്വഭാവം ആരും കാണുന്നില്ല.
ന ദൃശ്യതേ വിദേഹത്വാദ് ഭവാന് വ്യോമവപുര് യദി । തത് കഥം തേന സിദ്ധേന ദൃഷ്ടോ ഽസി കനകാവനൌ
നിങ്ങൾക്ക് ശരീരമില്ലാത്തതിനാൽ ആകാശംപോലെയുള്ള രൂപമാണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിൽ, എങ്ങനെ ആ സിദ്ധപുരുഷൻ കനകവനത്തിൽ നിങ്ങളെ കണ്ടു?
അസ്മദാദിര് ജനോ രാമ യഥാസങ്കല്പിതാര്ഥഭാക് । നാസങ്കല്പിതമ് ആപ്നോതി സത്യകാമവപുര് യതഃ
രാമാ, ഞങ്ങളൊക്കെ മനസ്സിൽ ആലോചിക്കുന്നതുപോലെയാണ് അനുഭവിക്കുന്നത്; സത്യമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറഞ്ഞവൻ മനസ്സിൽ വരാത്തതൊന്നും കാണുന്നില്ല.
വ്യവഹാരേഷു മഗ്നേന ലൌകികേഷ്വ് അമലാത്മനാ । ക്ഷണാദ് വിസ്മാര്യതേ പുംസാ സ്വാതിവാഹികതാത്മനഃ
ലോകകാര്യങ്ങളിൽ മുഴുകുമ്പോൾ, ശുദ്ധഹൃദയനായ ഒരാൾക്ക് തന്റെ അതിസൂക്ഷ്മസ്വഭാവം വളരെ വേഗം മറന്നുപോകുന്നു.
മയാ പശ്യതു മാമ് ഏഷ ഇതി സങ്കല്പിതം തദാ । തേന മാം ദൃഷ്ടവാന് ഏഷ സ്വസങ്കല്പാര്ഥഭാജനമ്
അപ്പോള് അവന് മനസ്സില് 'ഞാന് അവനെ എന്റെ വഴിയിലൂടെ കാണട്ടെ' എന്ന് ആലോചിച്ചു. അങ്ങനെ അവന്റെ മനസ്സിന്റെ ആഗ്രഹത്തിന് അവന് തന്നെ പാത്രമായതിനാല് അവന് എന്നെ കണ്ടു.
ജനോ ജരഢഭേദത്വാന് ന സങ്കല്പാര്ഥഭാജനമ് । സ ഏവ ജീര്ണഭേദത്വാത് സത്യകാമത്വഭാജനമ്
സാധാരണ ആളുകള് പഴകിയ ഭേദഭാവങ്ങളാല് അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങള് നിറവേറ്റാന് പാത്രങ്ങളാകുന്നില്ല. പക്ഷേ, അവന് മാത്രം പക്വമായ വിവേകത്താല് സത്യമായ ആഗ്രഹങ്ങള്ക്ക് യോജ്യനായവനാണ്.
ദ്വയോസ് തു സിദ്ധയോസ് സിദ്ധ വിരുദ്ധേപ്സിതയോര് മിഥഃ । അധികൈകാവദാതാത്മാ ജയീ പുരുഷയത്നവാന്
രണ്ടു സിദ്ധന്മാരില്, പരസ്പരം വിരുദ്ധമായ ആഗ്രഹങ്ങളുള്ളവരില്, മനസ്സ് കൂടുതല് ശുദ്ധവും ഉറച്ചതുമായ, കൂടുതല് പരിശ്രമിക്കുന്നവനാണ് വിജയിക്കുന്നത്.
ഭ്രമതസ് സിദ്ധസേനാസു ലോകപാലപുരീഷു മേ । വിസ്മൃതാ വ്യവഹാരൌഘൈസ് സാതിവാഹികതാത്മനഃ
സിദ്ധന്മാരുടെ കൂട്ടങ്ങളിലും ലോകപാലരുടെ നഗരങ്ങളിലും സഞ്ചരിക്കുമ്പോള് അനേകം പ്രവൃത്തികളാല് എന്റെ ഉന്നത ദൈവദൂതസ്വഭാവം ഞാന് മറന്നുപോയി.
യദാ തദാഹമ് അമരൈര് വ്യവഹര്തും സഹാമ്ബരേ । പ്രവൃത്തോ ന ച മാം കശ്ചിത് തത്ര പശ്യതി ചഞ്ചലമ്
എനിക്ക് ആകാശത്തിലെ അമരന്മാരുമായി എന്തെങ്കിലും കാര്യങ്ങൾ നടത്തേണ്ടി വന്നപ്പോൾ, ഞാൻ അവിടെയുണ്ടായിരുന്നിട്ടും ആരും എന്നെ കാണാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
അത്യന്തമ് അപ്യ് ആരടതശ് ശബ്ദോ ന ശ്രൂയതേ മമ । കേനചിത് സുരലോകേഷു സ്വപ്നപുംസ ഇവാനഘ
ദേവലോകങ്ങളിൽ എത്ര വലിയ ശബ്ദം ഉണ്ടായാലും, അതെനിക്ക് ഒരിക്കലും കേൾക്കാനായില്ല, സ്വപ്നം കാണുന്ന മനുഷ്യനുപോലെ.
അവഷ്ടബ്ധും പ്രവൃത്തസ്യ നാന്യാവഷ്ടബ്ധയേ മമ । സമ്പദ്യതേ കിഞ്ചിദ് അപി മനോമനനദേഹിനഃ
എന്തെങ്കിലും പിടിക്കാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചപ്പോൾ, എന്റെ മനസ്സും ചിന്തയും മാത്രം ഉള്ള ശരീരത്തിൽ ഒന്നും പിടിക്കാനായില്ല.
ഏവം വ്യോമപിശാചോ ഽഹം സമ്പന്നോ രഘുനന്ദന । മയാനുഭൂതാ കാപ്യ് ഏഷാ ദേവാഗാരപിശാചതാ
ഇങ്ങനെ, രഘുനന്ദനേ, ഞാൻ ആകാശഭൂതനായി. ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ ആകാശഭൂതനെന്ന അവസ്ഥ ഞാൻ അനുഭവിച്ചു.
പിശാചാസ് സന്തി ലോകേ ഽസ്മിന് കിമാകാരാẖ കിമാസ്പദാഃ । കിംജാതിയാẖ കിമാചാരാẖ കീദൃശാẖ കീദൃശാശയാഃ
ഈ ലോകത്ത് പിശാചുകൾ ഉണ്ടോ? അവയ്ക്ക് എങ്ങനെയൊരു രൂപം ഉണ്ട്, എവിടെയാണ് അവ താമസിക്കുന്നത്? അവയുടെ ജന്മം എങ്ങനെയാണ്, സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്, അവ എങ്ങനെയുള്ളവരാണ്, അവയുടെ മനസ്സിലുള്ളത് എന്താണ്?
പിശാചാസ് സന്തി ലോകേഷു യാദൃശാസ് താന് ഇമാഞ് ശൃണു । ന സഭ്യോ ഽസൌ ന യോ വക്തി പ്രസങ്ഗാപതിതം വചഃ
ലോകങ്ങളിൽ പിശാചുകൾ ഉണ്ട്; അവ എങ്ങനെയാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം, നീ കേൾക്കു. യാതൊരു ഉദ്ദേശമില്ലാതെ, അവസരത്തിൽ പെട്ട് സംസാരിക്കുന്നവൻ സദാചാരിയല്ല.
പിശാചാẖ കേചിദ് ആകാശസദൃശാശ് ശൂന്യദേഹകാഃ । ഹസ്തപാദാദിസംയുക്താം പശ്യന്തി ത്വമ് ഇവാകൃതിമ്
ചില പിശാചുകൾ ആകാശംപോലെയാണ്, ശൂന്യമായ ശരീരമുള്ളവർ. അവർക്കും കൈകാലുകൾ അടങ്ങിയ, നിന്റെ പോലെയുള്ള ഒരു രൂപം കാണാൻ കഴിയും.
ഛായയാ ഭയദായിന്യാ ത്വ് അന്യാര്ഥഭ്രമരൂപയാ । തേ ചിത്താക്രമണം കൃത്വാ വേധയന്തി നരാശയമ്
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു നിഴലായി, മറ്റൊരാളുടെ ഉദ്ദേശവും ആശയക്കുഴപ്പവും സ്വീകരിച്ച്, അവ മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിലേക്ക് കടന്നു, ഹൃദയം അശാന്തമാക്കുന്നു.
ഘ്നന്ത്യ് അദന്തി പിബന്ത്യ് ആശു ലഘുസത്ത്വം ചലം ജനമ് । ബലമാംസമ് അഥോ ജീവാന് ഹിംസന്ത്യ് ആക്രമ്യ ചിത്തകമ്
അവരൊക്കെ അടിക്കുകയും കടിക്കുകയും വേഗത്തിൽ കുടിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; വളരെ ലഘുവും ചഞ്ചലവുമായ സ്വഭാവമുള്ള ഈ ജനങ്ങൾ, ബലം, മാംസം, ജീവൻ എന്നിവയെ മനസ്സിനെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് ഹാനിപ്പെടുത്തുന്നു.
ആകാശസദൃശാẖ കേചിത് കേചിന് നീഹാരസന്നിഭാഃ । കേചിത് സ്വപ്നനരാകാരാസ് സാകാരാ അപി ഖാത്മകാഃ
ചിലർ ആകാശംപോലെയാണ്, ചിലർ മഞ്ഞുപോലെയാണ്; ചിലർ സ്വപ്നത്തിലെ മനുഷ്യരുപംപോലെയും, രൂപം ഉണ്ടെങ്കിലും അവരുടെ സ്വഭാവം ശൂന്യമായ ആകാശംപോലെയും ആണ്.
കേചിത് സ്വപ്നനരപ്രഖ്യാẖ കേചിത് പവനദേഹകാഃ । കേചിദ് ഭ്രമാത്മകാ ഏവ സര്വേ ബുദ്ധിമനോമയാഃ
ചിലർ സ്വപ്നത്തിലെ മനുഷ്യരെപ്പോലെയും, ചിലർ കാറ്റുപോലെയുള്ള ശരീരവുമുള്ളവരെയും, ചിലർ മായയാണെന്നും, എങ്കിലും എല്ലാവരും ബുദ്ധിയും മനസ്സുമാണ്.
ഗ്രഹീതും നൈവ യുജ്യന്തേ ഗ്രഹീതും ശക്നുവന്തി നോ । ആകാശശൂന്യവപുഷḫ പശ്യന്ത്യ് ആകൃതിമ് ആത്മനഃ
അവരെ പിടിക്കാൻ കഴിയില്ല, പിടിക്കാൻ യോഗ്യരുമല്ല; ശൂന്യമായ ആകാശംപോലെയുള്ള ശരീരത്തിൽ, അവർ തങ്ങളുടേതായ രൂപം കാണുന്നു.
ശീതാതപാദിവിഹിതം സുഖം ദുẖഖം വിദന്തി ച । പാതുമ് അത്തുമ് അവഷ്ടബ്ധുമ് ഈഹന്തേ ശക്നുവന്തി നോ
തണുപ്പ്, ചൂട് മുതലായവ കൊണ്ട് ഉണ്ടാകുന്ന സുഖവും ദു:ഖവും അവർ അനുഭവിക്കുന്നു; കുടിക്കാൻ, ഭക്ഷിക്കാൻ, പിടിക്കാൻ ആഗ്രഹം ഉണ്ടെങ്കിലും, അതിന് കഴിയുന്നില്ല.
ഇച്ഛാദ്വേഷഭയക്രോധലോഭമോഹസമന്വിതാഃ । മന്ത്രൌഷധതപോദാനധൈര്യധര്മവശീകൃതാഃ
ഇച്ഛ, ദ്വേഷം, ഭയം, കോപം, ലാലസം, മായ എന്നിവയാൽ നിറഞ്ഞ ഇവർ മന്ത്രം, ഔഷധം, തപസ്, ദാനം, ക്ഷമ, ധർമ്മം എന്നിവകൊണ്ട് കീഴടക്കപ്പെടുന്നു.
സത്ത്വാവഷ്ടമ്ഭയന്ത്രേണ മന്ത്രേണാരാധിതേന വാ । ദൃശ്യന്തേ ഽപി ച ഗൃഹ്യന്തേ കദാചിത് കേനചിത് ക്വചിത്
പ്രാണബലം കൊണ്ടോ, പ്രസാദിച്ച മന്ത്രം കൊണ്ടോ, ഇവരെ ചിലപ്പോൾ ആരോ എവിടെയോ കാണുകയും, ചിലപ്പോഴൊക്കെ പിടികൂടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ദേവയോനിര് ഹി സാ തേന കേചിദ് ദേവോപമര്ദ്ധയഃ । കേചിന് നരസമശ്രീകാẖ കേചിന് നാഗസമര്ദ്ധയഃ
അത് ദൈവിക ജന്മമാണ്; ചിലർ ദേവന്മാരുടെ മഹിമയുള്ളവരായിരിക്കും, ചിലർ മനുഷ്യരുടെ ഐശ്വര്യമുള്ളവരായിരിക്കും, ചിലർ പാമ്പുകളുടെ സമൃദ്ധിയുള്ളവരായിരിക്കും.
ശ്വസൃഗാലോപമാẖ കേചിദ് ഗ്രാമജങ്ഗലവാസിനഃ । കുല്യാവകരരഥ്യാസു വസന്തി നിരയേഷു ച
ചിലര് നായയോ കക്കയോ പോലെയാണ്, ഗ്രാമങ്ങളിലും കാടുകളിലും താമസിക്കുന്നു. അവര് കുളങ്ങളിലോ കുഴികളിലോ വഴികളിലോ പോലും, ചിലപ്പോള് നരകങ്ങളിലും ജീവിക്കുന്നു.
ഏതദ് ആസ്പദമ് ഏതേഷാമ് ഇത്യാകാരാḫ പ്രകീര്തിതാഃ । പിശാചാ ഏവമാചാരാ ജന്മൈഷാം ശ്രൂയതാമ് ഇദമ്
ഇവരാണ് ഇവരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങള് എന്നിങ്ങനെയാണ് പറയുന്നത്. ഇവരുടെ സ്വഭാവങ്ങള് പിശാചുകളുടെ പോലെ തന്നെയാണ്. ഇനി ഇവര് എങ്ങനെ ജനിക്കുന്നു എന്നത് കേള്ക്കൂ.
അചേത്യചിന്മയം ബ്രഹ്മ സര്വശക്തിസ്വഭാവതഃ । യത് സ്ഥിതം ബുദ്ധമ് ഏവാന്തശ് ചേത്യം സങ്കല്പയത് ത്വ് ഇവ
സമസ്ത ശക്തികളും ഉള്ളത്, ചിലപ്പോള് ബോധമുള്ളതും ചിലപ്പോള് ബോധമില്ലാത്തതുമായ ബ്രഹ്മം, അകത്തുള്ള ശുദ്ധബോധമായി നിലകൊണ്ടു, നീ കാണുന്നതുപോലെ തന്നെ, ലോകം സങ്കല്പ്പിക്കുന്നു.
തജ് ജീവം വിദ്ധി സ പ്രൌഢസ് ത്വ് അഹങ്കാര ഇതി സ്മൃതഃ । സോ ഽഹങ്കാരസ് സ്മൃതḫ പുഷ്ടോ മന ഇത്യ് ഉദിതാത്മഭിഃ
അത് തന്നെയാണ് ജീവന് എന്നു നീ അറിയണം. അതു വളരുമ്പോള് അഹംഭാവം എന്നു വിളിക്കുന്നു. ആ അഹംഭാവം ശക്തമായാല് അതിനെ മനസ്സ് എന്നു ആത്മജ്ഞാനികള് പറയുന്നു.