സാ നിവൃത്താ കുടീ തത്ര സമ്പന്നം വ്യോമ കേവലമ് । സ സിദ്ധോ ഽഥ നിരാധാരḫ പതിതോ ഽധസ് സമാധിമാന്
അവിടെ ആ കുടിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി; ശുദ്ധമായ ആകാശം മാത്രം ശേഷിച്ചു. പിന്നെ ആ സിദ്ധൻ, സമാധിയിൽ നിലകൊണ്ടവൻ, ആധാരമില്ലാതെ താഴേക്ക് വീണു.
സ്വപ്നസങ്കല്പസംശാന്തൌ സ്വപ്നസങ്കല്പപത്തനമ് । യഥാ സാശു കുടീ നഷ്ടാ മത്സങ്കല്പോപശാന്തിതഃ
സ്വപ്നത്തിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ശമിച്ചാൽ, സ്വപ്നനഗരം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ, എന്റെ ആഗ്രഹം ശാന്തമായപ്പോൾ ആ കുടിൽ ഉടനെ ഇല്ലാതായി.
സ പപാത തതോ ധ്യാനീ ജലോത്പീഡ ഇവാമ്ബുദാത് । ഖാദ് ഇവാനിലനുന്നോ ഽബ്ദ ഇന്ദുര് ദിവ ഇവ ക്ഷയേ
അവ ധ്യാനത്തിലിരുന്നവൻ, മേഘത്തിൽ നിന്നൊരു ജലബിന്ദു വീഴുന്നതുപോലെയും, ആകാശത്തിൽ നിന്നു ചന്ദ്രൻ തന്റെ കാലം തീർന്നപ്പോൾ വീഴുന്നതുപോലെയും, കാറ്റ് തള്ളിയെടുത്ത ഒരു മേഘം പോലെ, അങ്ങനെ താഴേക്ക് വീണു.
വൈമാനിക ഇവാപുണ്യശ് ഛിന്നമൂല ഇവ ദ്രുമഃ । ഖാത് ത്യക്ത ഇവ പാഷാണസ് സ പപാത തതോ ഽവനൌ
പുണ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു ദേവൻപോലെയും, വേരുകൾ മുറിഞ്ഞു നിന്ന ഒരു വൃക്ഷംപോലെയും, കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു എറിഞ്ഞ കല്ലുപോലെയും, അവൻ ഭൂമിയിലേക്ക് വീണു.
അഹം യാവദ് ഇയം താവത് കുടികാസ്ത്വ് ഇതി കല്പനേ । ക്ഷീണേ കുടീക്ഷയേ ജാതേ സ സിദ്ധḫ പതിതẖ ക്ഷണാത്
"ഈ കുടിൽ ഉണ്ടാകട്ടെ" എന്ന ചിന്ത അവനിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, കുടിൽ നശിച്ചപ്പോൾ, ആ സിദ്ധൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ താഴേക്ക് വീണു.
പതതാ തേന സിദ്ധേന തതസ് സൌജന്യകൌതുകാത് । സാര്ധമ് ഏവാഹമ് അഗമം നഭസോ വസുധാതലമ്
ആ സിദ്ധൻ വീഴുമ്പോൾ, സ്നേഹത്താലും ആസക്തിയാലും ഞാൻ അവനോടൊപ്പം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി.
സോ ഽപതത് പവനസ്കന്ധവലനാവര്തവൃത്തിഭിഃ । സപ്തദ്വീപസമുദ്രാന്തഗീര്വാണരമണാവനൌ
അവൻ കാറ്റിന്റെ ചുഴലികളും ഒഴുക്കുകളും കൊണ്ടു കൊണ്ടുപോയി, ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ചുറ്റിയ ദേവതകൾക്ക് പ്രിയമായ ഭൂമിയിൽ വീണു.
പ്രാണാപാനോര്ധ്വഗാമിത്വാത് ഖാദ് യഥാസ്ഥിതമ് ഏവ സഃ । സ്പഷ്ട ഏവോര്ധ്വമൂര്ധോര്വ്യാം ബദ്ധപദ്മാസനോ ഽപതത്
അവന്റെ പ്രാണനും അപാനവായുവും മേലോട്ട് ഒഴുകിയതിനാൽ, അവൻ അതേ നിലയിൽ, തല മേലോട്ടായി, പാദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്നപോലെ, ഭൂമിയിൽ വ്യക്തമായി വീണു.
ന പ്രബുദ്ധോ ബഭൂവാസാവ് ഇവ നൂനമ് അചേതനഃ । പാഷാണദേഹ ഇവ വാ വാതൂലാത്മേവ വാ ലഘുഃ
അവൻ ഉണരാതെ, ശരിക്കും ബോധം ഇല്ലാത്തവനായി, കല്ലുപോലെയോ, കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ആത്മാവുപോലെയോ, വളരെ ലഘുവായവനായി തുടര്ന്നു.
മയാ തദവബോധാര്ഥമ് അഥ യത്നവതാ തദാ । കൃത്വാ ജലദതാം വ്യോമ്നോ വൃഷ്ടം ഗര്ജിതമ് ഊര്ജിതമ്
അതു മനസ്സിലാക്കാൻ ഞാൻ വലിയ ശ്രമം നടത്തി, ആകാശത്തിൽ ഒരു മേഘത്തിന്റെ രൂപം എടുത്ത്, ശക്തമായ മഴയും ഇടിമിന്നലും ഉണ്ടാക്കി.
കരകാശനിപാതേന തേന തസ്മിന് ദിഗന്തരേ । മയൂരḫ പ്രാവൃഷീവാസൌ ബുദ്ധോ ഽബോധി വനാവനേഃ
അവിടെ ആ ദിക്കിൽ ആ മിന്നലിന്റെ ഇടിയാൽ, മഴക്കാലത്ത് പോലെ, ആ മയിലിന് അജ്ഞാനത്തിന്റെ കാടിൽ നിന്ന് ഉണർവ് ലഭിച്ചു.
ബഭാവ് ആസാദിതാങ്ഗശ്രീര് വികാസിതവിലോചനഃ । ധാരാനികരഫുല്ലാത്മാ പ്രാവൃഷീവാമ്ബുജാകരഃ
അവൻ ശരീരം ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച്, കണ്ണുകൾ പൂർണ്ണമായി തുറന്ന്, സന്തോഷത്തിന്റെ പ്രവാഹത്തിൽ ഹൃദയം വിരിഞ്ഞു, മഴക്കാലത്തെ താമരക്കുളം പോലെ ദൃശ്യമായി.
പ്രബുദ്ധം സമ്പ്രശാന്തായാം വൃഷ്ടൌ തമ് അഹമ് അഗ്രതഃ । അപൃച്ഛം സ്വച്ഛമ് ആവൃത്ത്യാ നിവൃത്തം പരമാര്ഥതഃ
മഴ നിർത്തി അവൻ ഉണർന്നു ശാന്തനായപ്പോൾ, ഞാൻ അവന്റെ മുന്നിൽ ചെന്നു, മനസ്സ് തെളിഞ്ഞ്, യഥാർത്ഥത്തിൽ സമാധാനത്തോടെ ചോദിച്ചു.
ക്വ സ്ഥിതോ ഽസി കരോഷീദം കിം ച ഭോ മുനിനായക । കസ് ത്വം കസ്മാദ് അലം ദൂരാന് ന ഭ്രംശമ് അപി ചേതസി
നീ എവിടെയാണ് ഇരിക്കുന്നത്? ഇവിടെ നീ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്, മഹർഷികളിലെ നായകാ? നീ ആരാണ്, ഇങ്ങനത്തെ ദൂരത്തിൽ നിന്നിട്ടും മനസ്സ് എങ്ങനെ ഒറ്റത്തിലും ചിതറാതെ നിലനിൽക്കുന്നു?
ഇത്യ് ഉക്തോ മാമ് അസൌ പ്രേക്ഷ്യ സംസ്മൃത്യ പ്രാക്തനീം ഗതിമ് । ഉവാച വചനം ചാരു ചാതകോ ജലദം യഥാ
ഇങ്ങനെ ഞാൻ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, അവൻ എന്നെ നോക്കി, തന്റെ പഴയ അവസ്ഥ ഓർമ്മിച്ചു, അതിനുശേഷം ഒരു ചാതകപ്പക്ഷി മേഘത്തോട് സംസാരിക്കുന്നതുപോലെ മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
പ്രതിപാലയ മേ യാവത് സ്വവൃത്താന്തം സ്മരാമ്യ് അഹമ് । കഥയിഷ്യാമി തേ പശ്ചാത് പാശ്ചാത്യം വൃത്തമ് ആത്മനഃ
ഞാൻ എന്റെ കഥ മുഴുവനും ഓർമ്മിക്കാൻ കുറച്ച് സമയം തരിക; അതിനുശേഷം എന്റെ ജീവിതത്തിലെ പിന്നീടുള്ള സംഭവങ്ങൾ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാം.
ഇത്യ് ഉക്ത്വാ ചിന്തയിത്വാശു സ യഥാവൃത്തമ് അക്ഷതമ് । സ്മൃതവാന് സായമ് അഹ്നീവ സമാചരിതമ് ആത്മനഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ഉടൻ തന്നെ ആലോചിച്ചു, പിന്നെ തന്റെ ജീവിതത്തിൽ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ, ഒരു മനുഷ്യൻ വൈകുന്നേരം ദിവസം ഓർക്കുന്നതുപോലെ, വ്യക്തമായി ഓർമ്മിച്ചു.
മാമ് അഥോവാച വചനം ചാരു ചന്ദ്രാംശുശീതലമ് । ആഹ്ലാദകമ് അനിന്ദ്യം ച നിരവദ്യം സുഖോദയമ്
പിന്നീട് അവൻ എന്നോട് ചന്ദ്രപ്രകാശംപോലെ തണുപ്പും ആനന്ദവും നിറഞ്ഞ, കുറ്റമറ്റതും ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷം ഉണർത്തുന്നതുമായ മധുരവാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അധുനാ ത്വം മയാ ബ്രഹ്മന് പരിജ്ഞാതോ ഽഭിവാദയേ । അതിക്രമോ ഽയം ക്ഷന്തവ്യസ് സ്വഭാവോ ഹി സതാം ക്ഷമാ
ഇപ്പോള് ഞാന് നിന്നെ തിരിച്ചറിഞ്ഞു, ബ്രാഹ്മണാ, ആദരപൂര്വം വന്ദനം അര്പ്പിക്കുന്നു. ഈ തെറ്റിന് ക്ഷമിക്കണം, കാരണം ക്ഷമയാണ് നല്ലവരുടെ സ്വഭാവം.
മുനേ ചിരമ് അഹം ഭ്രാന്തോ ദേവോപവനഭൂമിഷു । ഭോഗാമോദവിമോഹേഷു ഷട്പദḫ പദ്മിനീഷ്വ് ഇവ
മഹര്ഷേ, ദേവതകളുടെ തോട്ടങ്ങളില് ഞാന് ദീര്ഘകാലം സഞ്ചരിച്ചു, ആനന്ദത്തിലും ഭോഗങ്ങളിലും മുഴുകി, താമരകളില് തിമിര്ന്നുനടക്കുന്ന തേന്പുഴുവിനെപ്പോലെ.
ദൃശ്യനദ്യാമ് അഥോ ചിത്തജലകല്ലോലഹേലയാ । ചക്രാവര്തോഹ്യമാനേന മയോദ്വിഗ്നേന ചിന്തിതമ്
ദൃശ്യങ്ങളുടെ നദിയില് എന്റെ മനസ്സ് ചിന്തകളുടെ തിരമാലകളാല് ഇടിച്ചുകടക്കപ്പെട്ടു, ചുഴലിക്കാറ്റില് അലയുന്നപോലെ, ഞാന് ഉത്കണ്ഠയോടെയും ആശങ്കയോടെയും ആയിരുന്നു.
സംസാരസാഗരേ ദൃശ്യകലോല്ലൈര് അഹമ് ആകുലഃ । കാലേനോദ്വേഗമ് ആയാതശ് ചാതകോ ഽവഗ്രഹേ യഥാ
സംസാരസമുദ്രത്തില് ദൃശ്യങ്ങളുടെ തിരമാലകള് കൊണ്ടു ഞാന് അലമുറയോടെ ആയിരുന്നു; കാലക്രമേണ വിയോഗം എന്നില് ഉദിച്ചു, വരള്ച്ചയില് വാടുന്ന ചാതകപ്പക്ഷിയെപ്പോലെ.
സംവിന്മാത്രൈകസാരേഷു രമ്യം ഭോഗേഷു നാമ കിമ് । അവതിഷ്ഠേ ഗതോദ്വേഗം സംവിദ്വ്യോമ്ന്യ് ഏവ കേവലമ്
സമ്പൂർണ്ണമായുള്ള ബോധത്തിന്റെ സാരമായ ഈ ആനന്ദങ്ങളിൽ എന്താണ് ആസ്വാദ്യമായത്? ഞാൻ ആശങ്കകളൊന്നുമില്ലാതെ, ബോധത്തിന്റെ ആകാശത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നു.
ശബ്ദരൂപരസസ്പര്ശഗന്ധമാത്രാദ് ഋതേ പരമ് । നേഹ കിഞ്ചന നാമാസ്തി കിമ് ഏതാവത്യ് അലം രമേ
ശബ്ദം, രൂപം, രുചി, സ്പർശം, ഗന്ധം എന്നിവയൊഴികെ ഇവിടെ മറ്റൊന്നുമില്ല; ഇങ്ങനെ പരിമിതമായ കാര്യങ്ങളിൽ എനിക്ക് എന്തിനാണ് ആസ്വാദ്യം?
വിന്മാത്രാകാശമ് ഏവൈതത് സര്വം വിന്മാത്രമ് ഏവ വാ । തത് കിമ് അത്രാസദാകാരേ രമേ നഷ്ടമതിര് യഥാ
ഇതെല്ലാം ബോധത്തിന്റെ ആകാശം മാത്രമാണ്, അല്ലെങ്കിൽ ബോധം മാത്രം. അപ്രകൃതമായ രൂപങ്ങളിൽ, മനസ്സു നഷ്ടപ്പെട്ടവനായി ഞാൻ എന്തിനാണ് ആസ്വാദ്യം കാണേണ്ടത്?
വിഷയാ വിഷവൈഷമ്യാ വാമാẖ കാമവിമോഹദാഃ । രസാ വിരസവൈരസ്യാ ലുഠന്ന് ഏഷു ന കോ ഹതഃ
വിഷയങ്ങൾ സ്വഭാവത്തിൽ തന്നെ അസംതുലിതവും, ആഗ്രഹവും മായയും ഉണർത്തുന്നതുമാണ്; അവയുടെ രുചികൾ രസമില്ലാത്തതും വിരസവുമാണ്—ഇവയിൽ മുഴുകുന്നവൻ നശിക്കാതെ ആരാണ്?
ജീര്ണജീവിതജമ്ബാലജരച്ഛഫരികാം മതിമ് । കായദ്രുമഗതാദാതും ജരേച്ഛതി ബൃഹദ്ബകീ
വയസ്സിന്റെ വലിയ കൊക്ക്, പഴകിയ ജീവിതത്തിന്റെ മലിനതിയിൽ കിടക്കുന്ന, ശരീരമെന്ന വൃക്ഷത്തിൽ പാർക്കുന്ന, ചീഞ്ഞ ചെറുമീനുപോലെയുള്ള മനസ്സിനെ പിടികൂടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
കായോ ഽയമ് അചിരാപായോ ബുദ്ബുദോ ഽമ്ബുനിധാവ് ഇവ । സ്ഫുരന്ന് ഏവ പുരോ ഽന്തര്ധിം യാതി ദീപശിഖാ യഥാ
ഈ ശരീരം കടലിലെ കുതിർക്കുന്ന കുഞ്ചികപോലെ ഉടൻ അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; വിളക്കിന്റെ ജ്വാല പെട്ടെന്ന് അകത്താകുന്നതുപോലെ, കണ്ണിനു മുന്നിൽ തന്നെ ഇത് ഇല്ലാതാവുന്നു.
വിവിധാകുലകല്ലോലാ ചക്രാവര്തവിധായിനീ । മൃതിജന്മബൃഹത്കൂലാ സുഖദുẖഖതരങ്ഗിണീ
ഇത് വിവിധതരം ജനങ്ങളുടെ തിരക്കുള്ള തിരമാലകളോടെ, ആവർത്തിച്ചുചെല്ലുന്ന ചക്രവാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കുന്ന, ജനനമരണങ്ങളെന്ന വലിയ കരകളുള്ള, സുഖദു:ഖങ്ങളെന്ന തിരമാലകളുള്ള ഒരു വലിയ നദിയാണ്.
യൌവനോല്ലാസകലിലാ ജരാധവലഫേനിലാ । കാകതാലീയയോഗേന സമ്പന്നസുഖബുദ്ബുദാ
യൗവനത്തിന്റെ ഉല്ലാസത്തിൽ കലുഷിതമായ, വയസ്സിന്റെ വെള്ളപൊങ്ങുന്ന നുരകളാൽ നിറഞ്ഞ, കാക്കയും താളപ്പഴവും യാദൃശ്ചികമായി കൂടുന്നതുപോലെ, യാദൃശ്ചികമായി ലഭിക്കുന്ന സുഖത്തിന്റെ കുഞ്ചികകളും ഉള്ളതാണ്.