സമുത്പാദയതാശേഷലതാതരുതൃണാങ്കുരാന് । ഭൂതലേന രസാകൃഷ്ട്യാ മയാര്ഥേനേവ ജൃമ്ഭിതമ്
എല്ലാ വള്ളികളും മരങ്ങളും പുല്ലുകളും മുളകളും ഭൂമി ജലത്തെ ആകർഷിച്ച് വളർത്തുന്നതുപോലെ, എന്റെ ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്നപോലെ അവ വളർന്നിരിക്കുന്നു.
അവദാതതമേ ശുദ്ധബോധാകാശമയേ മയി । ജഗല്ലക്ഷാണി തിഷ്ഠന്തി ന തിഷ്ഠന്തി ച കാനിചിത്
കഴുകിയ ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ ആകാശം ആയ എന്നിൽ അനേകം ലോകങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, അതുപോലെ ചിലത് നിലനിൽക്കുന്നതുമില്ല.
ചിതി ചാരുചമത്കാരം ചമത്കുര്വന്തി യത് സ്വതഃ । സ്വചമത്കൃതയോ ഽന്തസ്സ്ഥാസ് തദ് ഏതാസ് സൃഷ്ടിദൃഷ്ടയഃ
ചൈതന്യം സ്വയം അതിന്റെ അത്ഭുതത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നു. ഈ ഉള്ളിലെ അത്ഭുതങ്ങൾ തന്നെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ദർശനങ്ങൾ.
അനുഭൂതം കൃതം ദൃഷ്ടം യാവത് ക്വചന കിഞ്ചന । പരമാര്ഥചമത്കാരാദ് ഋതേ നേഹോപലഭ്യതേ
ലോകത്ത് എവിടെയെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുന്നതോ ചെയ്യുന്നതോ കാണുന്നതോ എല്ലാം പരമാർത്ഥത്തിലെ അത്ഭുതം കൊണ്ടല്ലാതെ ഇവിടെ ലഭ്യമല്ല.
പ്രത്യേകം വിശ്വരൂപാത്മാ സര്വകര്താ നിരാമയഃ । പ്രബുദ്ധശ് ശുദ്ധബോധാത്മാ സര്വം ബ്രഹ്മാത്മകം യതഃ
ഓരോരുത്തനും സർവ്വരൂപങ്ങളുടെയും ആത്മാവാണ്, എല്ലാം ചെയ്യുന്നവനും ദുഃഖരഹിതനുമാണ്, ഉണർന്നവനും ശുദ്ധബോധസ്വഭാവനുമാണ്, കാരണം എല്ലാം ബ്രഹ്മസ്വഭാവമാണ്.
സര്വസ് സര്വത്ര സര്വാത്മാ സര്വഗസ് സര്വസംശ്രയഃ । ഏതത് പ്രബുദ്ധവിഷയമ് അപ്രബുദ്ധം ന വേദ്മ്യ് അഹമ്
എല്ലാം, എല്ലായിടത്തും, സർവ്വാത്മാവായും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും, എല്ലാവർക്കും ആശ്രയമായും നിലകൊള്ളുന്നത് ഉണർന്നവന്റെ പരിധിയിലാണ്; ഉണരാത്തതിനെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
ആകാശകോശവിശദാത്മനി ചിത്സ്വരൂപേ യേയം സ്വതാ കചതി സര്ഗപരമ്പരേതി । സാന്തസ് തദ് ഏവ കില താപ ഇവാന്തര് ഊഷ്മാ ഭേദോപലമ്ഭ ഇതി നാസ്തി സദ് അസ്ത്യ് അനന്തമ്
ചിത്തിന്റെ വിശുദ്ധമായ ആകാശസദൃശമായ സ്വഭാവത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ആത്മാവായത്, സൃഷ്ടിയുടെ അനന്തരാവലിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അതേ സമാധാനമാണ് അകത്തുള്ള ചൂടുപോലുള്ളത്; വിഭജനം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്—യഥാർത്ഥത്തിൽ വേർപാട് ഇല്ല. സത്യം അഖണ്ഡവും അനന്തവുമാണ്.
അഥൈവംരൂപസംവിത്തേḫ പരാവൃത്യ പ്രയത്നതഃ । തമ് അമ്ബരകുടീകോശദേശമ് ആഗതവാന് അഹമ്
അങ്ങനെയുള്ള അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സ് പിൻവലിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ ആ സൂക്ഷ്മമായ ആകാശസദൃശമായ വാസസ്ഥലത്തിലെത്താൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞു.
യാവത് തത്ര ന പശ്യാമി സ്വദേഹം ക്വചന സ്ഥിതമ് । പശ്യാമി കേവലം സിദ്ധം കമ് അപ്യ് അന്യം പുരസ് സ്ഥിതമ്
അവിടെ എവിടെയും എന്റെ ശരീരം ഞാൻ കണ്ടില്ല; എന്റെ മുന്നിൽ മറ്റൊരാൾ, സിദ്ധനായ ഒരാൾ മാത്രം ഞാൻ കണ്ടു.
ഉപവിഷ്ടം സമാധാനനിഷ്ഠമ് ഇഷ്ടപദം ഗതമ് । സോമ്യോദയമ് ഇവാദിത്യം ദഗ്ധേന്ധനമ് ഇവാനലമ്
അവൻ ഇരുന്നു, സമാധിയിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, ആഗ്രഹിച്ച നിലയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു—പിറന്ന ചന്ദ്രനുപോലെയും, ഇന്ധനം തീർന്ന അഗ്നിപോലെയും.
ബദ്ധപദ്മാസനം ശാന്തം സമാധാനനിരിങ്ഗനമ് । ഗുല്ഫദ്വിതയമധ്യസ്ഥവൃഷണം വിഷയാതിഗമ്
അവൻ ഉറപ്പുള്ള പദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, മനസ്സ് സമാധാനത്തോടെ, മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയും ആന്തരിക സമാധാനത്തിലായിരുന്നു. അവന്റെ ഗുഹ്യാംഗം ഇരുവശം കാൽമുട്ടുകൾക്കിടയിൽ വിശ്രമിച്ചു, ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളെല്ലാം അതിജീവിച്ചവനായി.
മൃഷ്ടസോമ്യസമാഭോഗസ്കന്ധബന്ധുരകന്ധരമ് । സുസ്ഥിരോദരവിശ്രാന്തസ്ഥാനകസ്ഥിതിസുന്ദരമ്
അവന്റെ തോളുകളും കഴുത്തും സുന്ദരമായ ആകൃതിയോടെ, ദേഹത്ത് മൃദുവായ കാന്തിയോടെ, വയറ്റിൽ സൗകര്യത്തോടെ വിശ്രമിച്ച നിലയിൽ, അവന്റെ ഇരിപ്പും ഭംഗിയുമായിരുന്നു.
നാഭീനികടഗോത്താനപാണിദ്വിതയദീപ്തിഭിഃ । ഹൃദയാമ്ഭോജതേജോഭിര് ബഹിസ്സ്ഥൈര് ഇവ ഭാസിതമ്
നാഭിക്കരിവശങ്ങളിൽ നീട്ടി വെച്ച കൈകളിൽ നിന്നുള്ള പ്രകാശവും ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിലെ പ്രകാശവും അവനെ പുറത്തേക്കും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നതുപോലെയായിരുന്നു.
ശ്ലിഷ്ടപക്ഷ്മേക്ഷണം ക്ഷീണസര്വേച്ഛം സ്വച്ഛതാം ഗതമ് । സരോ നിമീലിതാമ്ഭോജമ് ഇവ സുപ്തം ദിനാത്യയേ
അവന്റെ കണ്ണുകൾ ഇളം അടച്ച പാളികളോടെ, ചിറകു മടക്കിയ പക്ഷിയെപ്പോലെ, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ക്ഷയിച്ച മനസ്സോടെ, അകത്തുനിന്ന് ശുദ്ധിയോടെ, വൈകുന്നേരം അടയ്ക്കുന്ന കമലപൂവുപോലെ, ദിനാവസാനത്തിൽ ഉറങ്ങുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു.
അവിക്ഷുഭിതമ് ആശാന്തമ് അന്തẖകരണകോടരമ് । ദധാനം ധീരയാ വൃത്ത്യാ ശാന്തോത്പാതമ് ഇവാമ്ബരമ്
അശാന്തതയോ അല്ലാതെയും, അകത്തുള്ള മനസ്സിന്റെ ആന്തരിക മുറി ഒരിക്കലും കലങ്ങാതെ, ദൃഢമായ മനോഭാവത്തോടെ, ആകാശം പോലെ സമാധാനത്തോടെ നിലനിര്ത്തുന്നവന്.
അപശ്യതാ നിജം ദേഹം തം മുനിം പശ്യതാ പുരഃ । ഇദം മയാ തദാ തത്ര ചിന്തിതം ചാരുചേതസാ
അവന് തന്റെ ശരീരം കാണാതെ എന്റെ മുന്നില് പ്രത്യക്ഷനായപ്പോള്, ഞാന് മനസ്സില് തെളിഞ്ഞു ഈ സമയം ഇതാണ് ചിന്തിച്ചത്.
അയം കശ്ചിന് മഹാസിദ്ധസ് സമ്പ്രാപ്തോ ഽസ്മിന് ദിഗമ്ബരേ । ചിരായാഹമ് ഇവൈകാന്തവിശ്രമാര്ഥീ മഹാമ്ബരമ്
ഈ വിശാലമായ ആകാശത്തില് ഒരാള് മഹാസിദ്ധന് എത്തിയിരിക്കുന്നു; ഞാനെപ്പോലെ ദീര്ഘകാലമായി ഏകാന്തമായ വിശ്രമം അന്വേഷിക്കുന്നവനാണ് അവന്.
സമാധിയോഗ്യമ് ഏകാന്തം ലഭേയേതീഹ ചിന്തയാ । കുടീ ദൃഷ്ടേയമ് ഏതേന സത്യസങ്കല്പശാലിനാ
അവന് ഇവിടെ ചിന്തിക്കുന്നത്, 'സമാധിക്ക് അനുയോജ്യമായ ഏകാന്ത സ്ഥലം എനിക്ക് കിട്ടുമോ'; ഉറച്ച മനസ്സുള്ള അവന് ഈ കുടിലിനെ കണ്ടിരിക്കുന്നു.
മദാഗമനമ് ഏതേന തതോ ഽചിന്തയതാചലമ് । തം മദ്ദേഹം ശവീഭൂതമ് അപാസ്യേഹ കൃതാ സ്ഥിതിഃ
എന്റെ വരവ് ഉറച്ച മനസ്സോടെ ചിന്തിച്ചതിനാൽ, അവൻ തീരുമാനിച്ചു: 'ഇനി ഈ ജീവൻ ഇല്ലാത്ത ശരീരം ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കും; ഇവിടെ നിന്നു പോകും.'
തദ് ഇഹാസ്താമ് അയം യാമി സ്വം ലോകമ് ഇതി നിശ്ചയീ । യാവദ് ഗന്തും പ്രവൃത്തോ ഽസ്മി താവത് സങ്കല്പനക്ഷയാത്
അവൻ ഉറപ്പിച്ചു: 'ഇത് ഇവിടെ തന്നെ ഇരിക്കട്ടെ; ഞാൻ എന്റെ ലോകത്തേക്ക് പോകുന്നു.' ഞാൻ പോകാൻ ഒരുങ്ങിയപ്പോൾ, ആഗ്രഹം അവസാനിച്ചതിനാൽ—
സാ നിവൃത്താ കുടീ തത്ര സമ്പന്നം വ്യോമ കേവലമ് । സ സിദ്ധോ ഽഥ നിരാധാരḫ പതിതോ ഽധസ് സമാധിമാന്
അവിടെ ആ കുടിൽ അപ്രത്യക്ഷമായി; ശുദ്ധമായ ആകാശം മാത്രം ശേഷിച്ചു. പിന്നെ ആ സിദ്ധൻ, സമാധിയിൽ നിലകൊണ്ടവൻ, ആധാരമില്ലാതെ താഴേക്ക് വീണു.
സ്വപ്നസങ്കല്പസംശാന്തൌ സ്വപ്നസങ്കല്പപത്തനമ് । യഥാ സാശു കുടീ നഷ്ടാ മത്സങ്കല്പോപശാന്തിതഃ
സ്വപ്നത്തിലെ ആഗ്രഹങ്ങൾ ശമിച്ചാൽ, സ്വപ്നനഗരം അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നതുപോലെ, എന്റെ ആഗ്രഹം ശാന്തമായപ്പോൾ ആ കുടിൽ ഉടനെ ഇല്ലാതായി.
സ പപാത തതോ ധ്യാനീ ജലോത്പീഡ ഇവാമ്ബുദാത് । ഖാദ് ഇവാനിലനുന്നോ ഽബ്ദ ഇന്ദുര് ദിവ ഇവ ക്ഷയേ
അവ ധ്യാനത്തിലിരുന്നവൻ, മേഘത്തിൽ നിന്നൊരു ജലബിന്ദു വീഴുന്നതുപോലെയും, ആകാശത്തിൽ നിന്നു ചന്ദ്രൻ തന്റെ കാലം തീർന്നപ്പോൾ വീഴുന്നതുപോലെയും, കാറ്റ് തള്ളിയെടുത്ത ഒരു മേഘം പോലെ, അങ്ങനെ താഴേക്ക് വീണു.
വൈമാനിക ഇവാപുണ്യശ് ഛിന്നമൂല ഇവ ദ്രുമഃ । ഖാത് ത്യക്ത ഇവ പാഷാണസ് സ പപാത തതോ ഽവനൌ
പുണ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു ദേവൻപോലെയും, വേരുകൾ മുറിഞ്ഞു നിന്ന ഒരു വൃക്ഷംപോലെയും, കുഴിയിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്കു എറിഞ്ഞ കല്ലുപോലെയും, അവൻ ഭൂമിയിലേക്ക് വീണു.
അഹം യാവദ് ഇയം താവത് കുടികാസ്ത്വ് ഇതി കല്പനേ । ക്ഷീണേ കുടീക്ഷയേ ജാതേ സ സിദ്ധḫ പതിതẖ ക്ഷണാത്
"ഈ കുടിൽ ഉണ്ടാകട്ടെ" എന്ന ചിന്ത അവനിൽ നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, കുടിൽ നശിച്ചപ്പോൾ, ആ സിദ്ധൻ ഒരു നിമിഷത്തിൽ തന്നെ താഴേക്ക് വീണു.
പതതാ തേന സിദ്ധേന തതസ് സൌജന്യകൌതുകാത് । സാര്ധമ് ഏവാഹമ് അഗമം നഭസോ വസുധാതലമ്
ആ സിദ്ധൻ വീഴുമ്പോൾ, സ്നേഹത്താലും ആസക്തിയാലും ഞാൻ അവനോടൊപ്പം ആകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിലേക്ക് ഇറങ്ങി.
സോ ഽപതത് പവനസ്കന്ധവലനാവര്തവൃത്തിഭിഃ । സപ്തദ്വീപസമുദ്രാന്തഗീര്വാണരമണാവനൌ
അവൻ കാറ്റിന്റെ ചുഴലികളും ഒഴുക്കുകളും കൊണ്ടു കൊണ്ടുപോയി, ഏഴു ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും ചുറ്റിയ ദേവതകൾക്ക് പ്രിയമായ ഭൂമിയിൽ വീണു.
പ്രാണാപാനോര്ധ്വഗാമിത്വാത് ഖാദ് യഥാസ്ഥിതമ് ഏവ സഃ । സ്പഷ്ട ഏവോര്ധ്വമൂര്ധോര്വ്യാം ബദ്ധപദ്മാസനോ ഽപതത്
അവന്റെ പ്രാണനും അപാനവായുവും മേലോട്ട് ഒഴുകിയതിനാൽ, അവൻ അതേ നിലയിൽ, തല മേലോട്ടായി, പാദ്മാസനത്തിൽ ഇരുന്നപോലെ, ഭൂമിയിൽ വ്യക്തമായി വീണു.
ന പ്രബുദ്ധോ ബഭൂവാസാവ് ഇവ നൂനമ് അചേതനഃ । പാഷാണദേഹ ഇവ വാ വാതൂലാത്മേവ വാ ലഘുഃ
അവൻ ഉണരാതെ, ശരിക്കും ബോധം ഇല്ലാത്തവനായി, കല്ലുപോലെയോ, കാറ്റിൽ പറക്കുന്ന ആത്മാവുപോലെയോ, വളരെ ലഘുവായവനായി തുടര്ന്നു.
മയാ തദവബോധാര്ഥമ് അഥ യത്നവതാ തദാ । കൃത്വാ ജലദതാം വ്യോമ്നോ വൃഷ്ടം ഗര്ജിതമ് ഊര്ജിതമ്
അതു മനസ്സിലാക്കാൻ ഞാൻ വലിയ ശ്രമം നടത്തി, ആകാശത്തിൽ ഒരു മേഘത്തിന്റെ രൂപം എടുത്ത്, ശക്തമായ മഴയും ഇടിമിന്നലും ഉണ്ടാക്കി.