നതോന്നതാസു മൃദ്വീഷു സ്വാസ്തീര്ണാസ്വ് അമ്ബരാജിരേ । സുപ്തം ശുഭ്രാഭ്രമാലാസു നവനീതസ്ഥലീഷ്വ് ഇവ
ഉയരിലും താഴിലും അല്ലാത്ത, മൃദുവായ, വിരിച്ച വസ്ത്രങ്ങളിൽ, ഞാൻ വെള്ളയുള്ള മേഘങ്ങളുടെ ശൃംഖലകളിൽ, പുതുതായി ഉണക്കിയ വെണ്ണയുടെ തട്ടിൽ കിടന്നതുപോലെ ഉറങ്ങി.
സുമനḫപത്ത്രമൃദുഷു ലീനം ലക്ഷ്മീവിലാസിഷു । സുരസിദ്ധാങ്ഗനാങ്ഗേഷു ദൂരാസ്തസ്മരവാസനമ്
പൂക്കളുടെ ഇലകളുടെ മൃദുത്വത്തിൽ, ഐശ്വര്യത്തിന്റെ കളിയിലുമാണ് ഞാൻ ലയിച്ചിരുന്നത്; ദേവതകളും സിദ്ധികളുമുള്ള സ്ത്രീകളുടെ ദേഹങ്ങളിൽ, കാമത്തിന്റെ വാസസ്ഥാനം വളരെ ദൂരെയായിരുന്നു.
കൃതẖ കുമുദകല്ഹാരകരാലേ നലിനീവനേ । കോമലẖ കലഹംസീഭിര് ലീലാകലകലാരവഃ
നീലയും വെള്ളയും കുമുദങ്ങളും കല്ലാരകളും നിറഞ്ഞു കനലേറിയതായുള്ള താമരക്കാടിൽ, കളിയാട്ടം കളിക്കുന്ന ഹംസകളുടെ മധുരമായ ശബ്ദം സാവധാനം മുഴങ്ങുന്നു.
സരത്സരിത്സിരാസാരമൂലഭൂമണ്ഡലാന്വിതാഃ । അങ്ഗേഷൂഢാസ് സ്ഫുരദ്ഭൂതാ ലോമാലയ ഇവാദ്രയഃ
പല ശാഖകളും ഉറവിടങ്ങളും അടങ്ങിയ നദികൾ അവരുടെ അടിത്തറകളോടെ എന്റെ ശരീരത്തിൽ പർവ്വതത്തിലെ വിറയുന്ന രോമങ്ങൾപോലെ വിരിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ചതുര്ദിഗ്ഗ്രഥിതാദീര്ഘസരിത്സൂത്രൈസ് സമുദ്രകൈഃ । ആദര്ശൈര് ഇവ വിശ്രാന്തമ് അങ്ഗേഷു പ്രതിബിമ്ബിഭിഃ
നാനാ ദിക്കുകളിൽ നീളുന്ന നദികളുടെ നീണ്ട പായലുകളിൽ ബന്ധിക്കപ്പെട്ട സമുദ്രങ്ങൾ, കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ എന്റെ ശരീരത്തിൽ വിശ്രമിക്കുന്നു.
ഭൂതസര്ഗേണ വിഭ്രാന്തം സിദ്ധവിദ്യാധരാദിനാ । മദ്ദേഹേ ചേതിതേനൈവ മക്ഷികായൌകരൂപിണാ
സിദ്ധന്മാരുടെയും വിദ്യാധരന്മാരുടെയും ശക്തിയിൽ ആശ്ചര്യപ്പെടുന്ന ഭൂതസൃഷ്ടി, എന്റെ ശരീരത്തിൽ മനസ്സിന്റെ ചലനത്തിലൂടെ, തേനീച്ചയുടെ രൂപംപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.
മത്പ്രസാദേന മുദിതൈര് ലബ്ധമ് അര്കാദിഭിര് വപുഃ । കൃഷ്ണരക്തസിതാപീതഹരിതൈര് ഹാരിതൈര് ഇവ
എന്റെ കൃപയാൽ, സൂര്യനും മറ്റു ദേവന്മാരും സന്തോഷത്തോടെ നൽകുന്ന ഈ ശരീരം, കറുപ്പ്, ചുവപ്പ്, വെള്ള, മഞ്ഞ, പച്ച എന്നീ നിറങ്ങളിൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതുപോലെ ഭാസുരമാണ്.
സമുദ്രമുദ്രയാ സപ്തദ്വീപസപ്താത്മരൂപയാ । സംസ്ഥയാ സ്ഥാപിതാ ഭൂമിḫ പ്രകോഷ്ഠേ വലയോപമാ
സപ്തദ്വീപങ്ങളുടെയും ഏഴു അന്തസ്സ്വരൂപങ്ങളുടെയും രൂപത്തിൽ, സമുദ്രം വളയമായി ചുറ്റപ്പെട്ട ഭൂമി എന്റെ കൈവിരലിൽ ഒരു വളയത്തെപ്പോലെ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
വിദ്യാധരപുരന്ധ്രീണാം പരാമൃഷ്ടാങ്ഗയഷ്ടിനാ । അദൃഷ്ടേനൈവ വിഹിതḫ പുലകോല്ലാസ ആത്മനാ
വിദ്യാധരസ്ത്രീയരുടെ സുന്ദരമായ കൈകൾ കാണാനാകാത്ത വിധത്തിൽ സ്പർശിച്ചപ്പോൾ, എന്റെ ശരീരത്തിൽ അനന്ദത്തിന്റെ രോമാഞ്ചം ഉദിച്ചുയർന്നു.
സരിത്സിരാസരത്സാരരസാനി സുഷിരാണി ച । ജഗന്ത്യ് ഏവാസ്ഥിജാലാനി മമാസന് സംസ്ഥിതാനി ച
നദികളും അവയുടെ ശാഖകളും സാരവും ജലവും ചാനലുകളും—ഈ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം എന്റെ അസ്ഥിജാലമായിരുന്നു, അതുപോലെയാണ് ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നത്.
അസങ്ഖ്യൈര് വ്യോമമാതങ്ഗൈശ് ചന്ദ്രാര്കചലചാമരൈഃ । ഉഡുമ്ബരാന്തര് മഷകൈര് ഇവ മദ്ധൃദയേ സ്ഥിതമ്
എന്റെ ഹൃദയത്തിനുള്ളിൽ അനേകം ആകാശത്തിലെ ആനകൾ, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും ചാമരം വീശുന്നവരായി, അത്തിപ്പഴത്തിൽ കിടക്കുന്ന ചെറുപുഴുക്കളെപ്പോലെ പാർക്കുന്നു.
മയാ പാതാലപാദേന ഭൂതലോദരധാരിണാ । ഖമൂര്ധ്നാപി തദാ രാമ ന ത്യക്താ പരമാണുതാ
ഞാൻ പാതാളത്തെ കാലുകൊണ്ട് താങ്ങി, ഭൂമിയെ വയറ്റിൽ വച്ചും ആകാശം തലയിൽ ചുമന്നും നിന്നപ്പോഴും, രാമാ, എന്റെ അതിസൂക്ഷ്മത ഞാൻ ഒരിക്കലും വിട്ടുകളയില്ല.
ദിക്ഷു സര്വാസു സര്വത്ര സര്വദാ സര്വകാരിണാ । സര്വാത്മനാപ്യ് അസര്വേണ ശൂന്യരൂപേണ സംസ്ഥിതമ്
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, എല്ലായിടത്തും, എല്ലായ്പ്പോഴും, എല്ലാം ചെയ്യുന്നവനായി, എല്ലായിടത്തും ഞാൻ നിലകൊള്ളുന്നു; എന്നാൽ എല്ലായില്ലാത്തവനും ശൂന്യരൂപിയുമായാണ് ഞാൻ.
കിഞ്ചിത്ത്വം സദകിഞ്ചിത്ത്വം സാകൃതിത്വം നിരാകൃതി । അനുഭൂതം സജാഡ്യം ച ചേതനത്വമ് അലം മയാ
ഏതോ ഒന്നായിരിക്കുക, ഒന്നുമല്ലാതിരിക്കുക, രൂപമുള്ളതായിരിക്കുക, രൂപരഹിതനായിരിക്കുക, ബോധം, മന്ദത, ചൈതന്യം—ഇവയെല്ലാം ഞാൻ അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
മൈനാകമുഗ്ധമീനസ്യ സാഗരസ്യാപ്യ് അണും പ്രതി । സന്തി സര്ഗസഹസ്രാണി സ്വനുഭൂതാന്യ് അഥോ മയാ
മൈനാകപർവതത്തിൽ ആകർഷിതനായ മീനനു സമുദ്രം എത്ര വലിയതായാലും ചെറുതായി തോന്നുന്നതുപോലെ, ഞാൻ ഒരു അനുവിനുള്ളിലും ആയിരക്കണക്കിന് സൃഷ്ടികൾ നേരിട്ട് അനുഭവിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ജഗന്ത്യ് അങ്ഗേ മയോഢാനി ഗൂഢാനി പ്രകടാനി ച । പ്രതിബിമ്ബപുരാണീവ മകുരേണാജഡാത്മനാ
ലോകങ്ങൾ, മറഞ്ഞതും പ്രകടമായതും, എന്റെ ശരീരത്തിനുള്ളിൽ വഹിച്ചിരിക്കുന്നു; മനസ്സാക്ഷി ദീപ്തമായപ്പോൾ, ഒരു കണ്ണാടിയിൽ പഴയ നഗരങ്ങൾ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ.
ഏവം ജലാനിലാഗ്നിത്വം ഭൂമിത്വം ഖാത്മനാ സതാ । കൃതം ചിതേവ സ്വപ്നേഷു ബത മായാ വിജൃമ്ഭതേ
ഇങ്ങനെ, ജലം, വായു, അഗ്നി, ഭൂമി, ആകാശം എന്നിങ്ങനെയുള്ള നിലകൾ ചൈതന്യം ഏറ്റെടുത്തിരിക്കുന്നു; സ്വപ്നങ്ങളിൽ മായ എത്ര അത്ഭുതകരമായി വിരിയുന്നു!
അപി തസ്യാമ് അവസ്ഥായാം ജഗന്ത്യ് ആകാശകോശകേ । മയാ ദൃഷ്ടാന്യ് അസങ്ഖ്യാനി പരമാണുകണം പ്രതി
അവസ്ഥയിൽ പോലും, ആകാശത്തിന്റെ ഗഹനത്തിൽ, ഞാൻ അനേകം ലോകങ്ങൾ, ഓരോന്നും ഒരു അനുവിനോളം ചെറുതായിട്ടാണ് കണ്ടത്.
പരമാണും പ്രതി വ്യോമ പരമാണും പ്രതി സ്ഥിതമ് । സര്ഗവൃന്ദം യഥാ സ്വപ്നേ സ്വപ്നാന്തരയുതം പുരമ്
ഒരൊറ്റ അണുവിനുള്ളിലും ആകാശം നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ, സ്വപ്നത്തിനുള്ളിൽ അനവധി സൃഷ്ടികൾ നിറഞ്ഞ ഒരു നഗരത്തിൽ അനേകം സ്വപ്നങ്ങൾ കാണപ്പെടുന്നുവെന്നതുപോലെയാണ്.
ഖമ് ഏവാഹമ് അഭൂവം ഭൂമണ്ഡലം ദ്വീപകുണ്ഡലമ് । സര്വാത്മനാപി ന വ്യാപ്തം കിഞ്ചനാപി മയാ ക്വചിത്
ഞാൻ ആകാശവും ഭൂമിയും ദ്വീപുകൾ ചുറ്റിയ ലോകവും ആയി മാറി; എന്നിരുന്നാലും എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന ആത്മാവായിട്ടും എവിടെയും ഒന്നും ഞാൻ മുഴുവനായി ഉൾക്കൊണ്ടില്ല.
സമുത്പാദയതാശേഷലതാതരുതൃണാങ്കുരാന് । ഭൂതലേന രസാകൃഷ്ട്യാ മയാര്ഥേനേവ ജൃമ്ഭിതമ്
എല്ലാ വള്ളികളും മരങ്ങളും പുല്ലുകളും മുളകളും ഭൂമി ജലത്തെ ആകർഷിച്ച് വളർത്തുന്നതുപോലെ, എന്റെ ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണെന്നപോലെ അവ വളർന്നിരിക്കുന്നു.
അവദാതതമേ ശുദ്ധബോധാകാശമയേ മയി । ജഗല്ലക്ഷാണി തിഷ്ഠന്തി ന തിഷ്ഠന്തി ച കാനിചിത്
കഴുകിയ ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ ആകാശം ആയ എന്നിൽ അനേകം ലോകങ്ങൾ നിലകൊള്ളുന്നു, അതുപോലെ ചിലത് നിലനിൽക്കുന്നതുമില്ല.
ചിതി ചാരുചമത്കാരം ചമത്കുര്വന്തി യത് സ്വതഃ । സ്വചമത്കൃതയോ ഽന്തസ്സ്ഥാസ് തദ് ഏതാസ് സൃഷ്ടിദൃഷ്ടയഃ
ചൈതന്യം സ്വയം അതിന്റെ അത്ഭുതത്തിലും സൗന്ദര്യത്തിലും ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നു. ഈ ഉള്ളിലെ അത്ഭുതങ്ങൾ തന്നെയാണ് സൃഷ്ടിയുടെ ദർശനങ്ങൾ.
അനുഭൂതം കൃതം ദൃഷ്ടം യാവത് ക്വചന കിഞ്ചന । പരമാര്ഥചമത്കാരാദ് ഋതേ നേഹോപലഭ്യതേ
ലോകത്ത് എവിടെയെങ്കിലും അനുഭവപ്പെടുന്നതോ ചെയ്യുന്നതോ കാണുന്നതോ എല്ലാം പരമാർത്ഥത്തിലെ അത്ഭുതം കൊണ്ടല്ലാതെ ഇവിടെ ലഭ്യമല്ല.
പ്രത്യേകം വിശ്വരൂപാത്മാ സര്വകര്താ നിരാമയഃ । പ്രബുദ്ധശ് ശുദ്ധബോധാത്മാ സര്വം ബ്രഹ്മാത്മകം യതഃ
ഓരോരുത്തനും സർവ്വരൂപങ്ങളുടെയും ആത്മാവാണ്, എല്ലാം ചെയ്യുന്നവനും ദുഃഖരഹിതനുമാണ്, ഉണർന്നവനും ശുദ്ധബോധസ്വഭാവനുമാണ്, കാരണം എല്ലാം ബ്രഹ്മസ്വഭാവമാണ്.
സര്വസ് സര്വത്ര സര്വാത്മാ സര്വഗസ് സര്വസംശ്രയഃ । ഏതത് പ്രബുദ്ധവിഷയമ് അപ്രബുദ്ധം ന വേദ്മ്യ് അഹമ്
എല്ലാം, എല്ലായിടത്തും, സർവ്വാത്മാവായും, എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചും, എല്ലാവർക്കും ആശ്രയമായും നിലകൊള്ളുന്നത് ഉണർന്നവന്റെ പരിധിയിലാണ്; ഉണരാത്തതിനെ ഞാൻ അറിയുന്നില്ല.
ആകാശകോശവിശദാത്മനി ചിത്സ്വരൂപേ യേയം സ്വതാ കചതി സര്ഗപരമ്പരേതി । സാന്തസ് തദ് ഏവ കില താപ ഇവാന്തര് ഊഷ്മാ ഭേദോപലമ്ഭ ഇതി നാസ്തി സദ് അസ്ത്യ് അനന്തമ്
ചിത്തിന്റെ വിശുദ്ധമായ ആകാശസദൃശമായ സ്വഭാവത്തിൽ തിളങ്ങുന്ന ആത്മാവായത്, സൃഷ്ടിയുടെ അനന്തരാവലിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. അതേ സമാധാനമാണ് അകത്തുള്ള ചൂടുപോലുള്ളത്; വിഭജനം വെറും ഭ്രമം മാത്രമാണ്—യഥാർത്ഥത്തിൽ വേർപാട് ഇല്ല. സത്യം അഖണ്ഡവും അനന്തവുമാണ്.
അഥൈവംരൂപസംവിത്തേḫ പരാവൃത്യ പ്രയത്നതഃ । തമ് അമ്ബരകുടീകോശദേശമ് ആഗതവാന് അഹമ്
അങ്ങനെയുള്ള അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്ന് മനസ്സ് പിൻവലിച്ച്, പരിശ്രമത്തോടെ ആ സൂക്ഷ്മമായ ആകാശസദൃശമായ വാസസ്ഥലത്തിലെത്താൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞു.
യാവത് തത്ര ന പശ്യാമി സ്വദേഹം ക്വചന സ്ഥിതമ് । പശ്യാമി കേവലം സിദ്ധം കമ് അപ്യ് അന്യം പുരസ് സ്ഥിതമ്
അവിടെ എവിടെയും എന്റെ ശരീരം ഞാൻ കണ്ടില്ല; എന്റെ മുന്നിൽ മറ്റൊരാൾ, സിദ്ധനായ ഒരാൾ മാത്രം ഞാൻ കണ്ടു.
ഉപവിഷ്ടം സമാധാനനിഷ്ഠമ് ഇഷ്ടപദം ഗതമ് । സോമ്യോദയമ് ഇവാദിത്യം ദഗ്ധേന്ധനമ് ഇവാനലമ്
അവൻ ഇരുന്നു, സമാധിയിൽ ഉറച്ചിരിക്കുന്നു, ആഗ്രഹിച്ച നിലയിലേയ്ക്ക് എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു—പിറന്ന ചന്ദ്രനുപോലെയും, ഇന്ധനം തീർന്ന അഗ്നിപോലെയും.