നഭസ്തലഗതാസങ്ഖ്യനക്ഷത്രമണിമാലിതഃ । ദിനര്തുവത്സരാവര്തോ വാഡവാഗ്ന്യാദിഫേനിലഃ
ആകാശത്ത് അനവധി നക്ഷത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു ഹാരമണിപോലെ, പകലുകളും ঋതുക്കളും വര്ഷങ്ങളും ചുറ്റി ഒഴുകുന്ന, സമുദ്രത്തിലെ അഗ്നിപോലും മറ്റും പൊങ്ങുന്ന ഒരു വലിയ തിരമാലപോലെയാണ്.
ചന്ദ്രാര്കാദിതരങ്ഗോ ഽന്തരജഡോ ഽപങ്കിലോ മഹാന് । ബൃഹദ്ബ്രഹ്മാണ്ഡഖാതസ്ഥോ നിത്യമ് ഏകാര്ണവോ ഽക്ഷയഃ
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും പോലുള്ള തിരമാലകളോടെ, ഉള്ളിൽ ജഡത്വം ഉണ്ടെങ്കിലും മാലിന്യമില്ലാത്തത്, അത്യന്തം വിശാലവും, മഹാബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ ആന്തരികതയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന, എപ്പോഴും ഒരേ അക്ഷയമായ സമുദ്രം.
ഹേമാദിഷു സുവര്ണത്വം നരാദിഷു പരാക്രമഃ । കാചകച്യം ച രത്നാദിഷ്വ് അര്കാദിഷ്വ് അവഭാസനമ്
ലോഹങ്ങളിൽ പൊന്നുപോലും, മനുഷ്യരിൽ ധൈര്യവും, രത്നങ്ങളിൽ സുതാര്യതയും, സൂര്യൻമാരിൽ പ്രകാശവും.
ജ്യോത്സ്നാ മുഖേന്ദുബിമ്ബേഷു പക്ഷ്മലേക്ഷണലക്ഷ്മസു । സ്രവത്സ്നേഹാമൃതാപൂരോ ഹാസസ് സൌഹാര്ദഭാസനമ്
മുഖചന്ദ്രങ്ങളിൽ ജ്യോത്സ്നപോലും, കണ്ണ eyelashes ൽ മൃദുലതയും, സ്നേഹത്തിന്റെ അമൃതം ഒഴുകുന്നതുപോലും, ചിരിയിൽ സൗഹൃദത്തിന്റെ പ്രകാശവും.
കപോലബാഹുനേത്രാക്ഷിഭ്രൂകരാലകലാസകഃ । നിജോ ഽജേയതയാ ജാതോ വിലാസẖ കാമിനീജനേ
സ്ത്രീകളുടെ ആകർഷണം അവർക്കുള്ള അതിജയിക്കാനാവാത്ത സ്വഭാവത്തിൽ നിന്നാണ് ഉരുത്തിരിയുന്നത്. അവളുടെ കപോലങ്ങൾ, കൈകൾ, കണ്ണുകൾ, കനിഞ്ഞു വളഞ്ഞ ഭ്രൂകൾ, കുരുള്മുടി എന്നിവയിൽ കാണുന്ന സുന്ദരമായ ചലനങ്ങളിലാണ് ഈ惹കൃതി.
തൃണീകൃതത്രിഭുവനം ചപേടാസ്ഫോടിതദ്വിഷമ് । ശിരസ്സു വജ്രീകരണം വീര്യം സിംഹാദിചേതസി
സിംഹാദികൾ പോലുള്ളവരുടെ മനസ്സിൽ സ്ത്രീകളുടെ ധൈര്യം മൂലം മൂന്നു ലോകവും ഒന്നുമല്ലാത്തതുപോലെയാണ് തോന്നുന്നത്. ശത്രുക്കളെ ഒരു കൈയടി കൊണ്ട് തകർക്കുകയും അവരുടെ തലകൾ വജ്രംപോലെ കഠിനമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
കടുകങ്കടകുട്ടാകഖഡ്ഗസങ്ഘട്ടടാങ്കൃതേഃ । പടുസ്ഫുടാസ്ഫോടരടി ഭടേഷ്വ് അടനമ് ഉദ്ഭടമ്
കഠിനമായ വാൾകളുടെ ഏറ്റുമുട്ടലിന്റെ കഠാരശബ്ദം, ശക്തമായ അടികളുടെ ഉച്ചത്തിലുള്ള പൊട്ടിച്ചിര, യുദ്ധത്തിന്റെ കലഹം എന്നിവയൊക്കെയാണ് ഭടന്മാരുടെ ഇടയിൽ സ്ത്രീകളുടെ ധൈര്യമായ സഞ്ചാരത്തിന് അടയാളം.
ദേവേഷു ദാനവാരിത്വം സുരാരിത്വം സുരാരിഷു । സര്വഭൂതേഷു സൌജസ്ത്വമ് ഉന്നാമസ് സ്ഥാവരാദിഷു
ദേവന്മാരുടെ ഇടയിൽ അവർ ദാനവന്മാരെ തടയുന്ന ശക്തിയാണ്; ദാനവന്മാരുടെ ഇടയിൽ അവർ ദേവന്മാരുടെ ശത്രുതയാണ്; എല്ലാ ജീവികളിലും അവർ ഉജ്ജീവനമാണ്; അചഞ്ചലമായവയിൽ അവർ ഉയരുന്ന വളർച്ചയാണ്.
അഥ ഹേമ ഭവന് ഭാസ്വാംസ് തത്രാഹമ് അനുഭൂതവാന് । ജഗദാകാശകോശേഷു തേഷു താമരസേക്ഷണ
അപ്പോള് പൊന്നുപോലും പ്രകാശമുള്ളവളേ, കമലനയനിയായവളേ, ആ വിശ്വത്തിന്റെ ആകാശപ്രദേശങ്ങളിലൊക്കെയും നിന്നെ ഞാന് അനുഭവിച്ചു.
ദിഗന്തദശകാസ്തീര്ണൈẖ കരജാലൈര് ജഗത്ഖഗമ് । ഗൃഹ്ണദ് അദ്ര്യങ്ഗമ് അര്കത്വം ഗ്രാമവദ്ദൃഷ്ടഭൂതലമ്
പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന വിരലുകളെപ്പോലെയുള്ള കിരണങ്ങളാല് ലോകത്തെ ഒരു പക്ഷി തന്റെ വലയില് പിടിക്കുന്നതുപോലെ പിടിച്ചു, പര്വ്വതത്തിന്റെ രൂപം അണിഞ്ഞ്, സൂര്യനായി, ഭൂമിയെ ഒരു ഗ്രാമം കാണുന്നപോലെ കണ്ടു.
വ്യോമോത്പലേ കോശചക്രം വാഡവം തിമിരാര്ണവേ । ബ്രഹ്മാണ്ഡസദനേ ദീപോ വൃക്ഷോ ദിനഫലാവലേഃ
ആകാശത്തിലെ കമലപുഷ്പങ്ങളുടെ ചക്രം, ഇരുണ്ട സമുദ്രത്തില് ദഹനശക്തി, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലെ ഒരു വിളക്ക്, പകലിന്റെ ഫലങ്ങള് കായുന്ന ഒരു വൃക്ഷം.
രസായനഹ്രദാകാരമ് ഇന്ദുത്വം വദനം ദിവഃ । നിശാനിശാചരീഹാസോ വികാസോ രജനീദിശാമ്
അമൃതം നിറഞ്ഞ തടാകംപോലെയുള്ള രൂപം ധരിച്ച ചന്ദ്രന് ആകാശത്തിന്റെ മുഖമാണ്; രാത്രി, രാത്രിയില് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദേവിയുടെ വിരിയുന്ന പുഞ്ചിരിയും, രാത്രിയുടെ ദിക്കുകളുടെ വിരിയലുമാണ്.
ജഗല്ലാവണ്യലക്ഷ്മീനാം സര്വാസാമ് ഉപമാസ്പദമ് । രജനീരോഹിണീനാരീകൈരവാണാം പരം പ്രിയമ്
ലോകത്തിലെ സൌന്ദര്യത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും മാതൃകയായത്, രാത്രിക്കും രോഹിണിക്കും സ്ത്രീകൾക്കും രാത്രിയിൽ വിരിയുന്ന കല്ലരിക്കൊന്നിപ്പൂക്കൾക്കും അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ്.
നേത്രവൃന്ദം ഖശക്രസ്യ ദ്യുലതാപുഷ്പജാലകമ് । സ്വര്ഗൌകോമഷകവ്യൂഹം താരകാപടലം പൃഥു
ആകാശത്തിലെ നക്ഷത്രങ്ങൾ ആകാശത്തിന്റെ കണ്ണുകളുടെ കൂട്ടമാണ്; അതു ദിവ്യവള്ളിപ്പൂക്കളുടെ വലപോലെയും സ്വർഗ്ഗത്തിലെ സ്നിഗ്ധമായ കീടങ്ങളുടെ കൂട്ടംപോലെയും, വിശാലമായ നക്ഷത്രസമൂഹംപോലെയും കാണാം.
വണിങ്മാര്ഗേ വണിഗ്ഘസ്തതലതോലനദോലിതമ് । രത്നത്വം ജലകല്ലോലഹസ്താന്ദോലിതമ് അബ്ധിഭിഃ
വ്യാപാരിയുടെ വഴി കടക്കുമ്പോൾ വ്യാപാരിയുടെ കൈ അതിനെ തൂക്കിയും ആടിച്ചും നോക്കുന്നു; സമുദ്രത്തിൽ വെള്ളത്തിന്റെ തിരകൾ അതിനെ രത്നംപോലെ ആടിച്ചുകളിക്കുന്നു.
അബ്ദാബ്ധൌ ശഫരാവര്തമ് അബ്ദാഗേ മഞ്ജരീഗണഃ । അബ്ദാദ്രൌ ദാവദഹനോ വൈദ്യുതം ദ്യോതനം തരൌ
സമുദ്രത്തിൽ അത് ചെറുമീനുകളുടെ ചുഴലിയാണ്; നദിയിൽ പൂക്കളുടെ കൂട്ടം; പർവ്വതത്തിൽ കാടുതീ; മരത്തിൽ മിന്നലിന്റെ പ്രകാശം.
ദാരുദാരുണദുര്വാരം ദീപ്തം ജ്വലനചാലനമ് । യജ്ഞാഗ്നിദാഹകല്പാന്തവിസ്ഫോടകഠിനാരവമ്
അടക്കാനാവാത്ത ഭയങ്കരമായ തീക്കൊളി, കനലായി കത്തിയും ചുറ്റിയും, യജ്ഞാഗ്നി കല്യാണം അവസാനിക്കുമ്പോള് ഉണ്ടാകുന്ന വലിയ ശബ്ദംപോലെയുള്ള ഭീഷണമായ ഒരു ഗർജ്ജനവുമുണ്ട്.
കചത്കാഞ്ചനമാണിക്യമുക്താമണിമയം മഹഃ । തമസ്താം നീതമ് ആക്ഷിപ്യ പാണ്ഡിത്യമ് ഇവ പാമരൈഃ
പൊന്നും മാണിക്യവും മുത്തും രത്നങ്ങളും നിറഞ്ഞ പ്രകാശം, അജ്ഞാനികൾ പണ്ഡിതന്റെ അറിവ് പിടിച്ചുപറിക്കുമ്പോലെ, ഇരുണ്ടതിലേക്കു കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നു.
വിശ്രാന്തം സ്തനതുങ്ഗേഷു മുക്താഹാരതയാ മയാ । അസുരോരഗഗന്ധര്വനരനായകയോഷിതാമ്
അസുരന്മാരുടെയും പാമ്പുകളുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും മനുഷ്യാധിപന്മാരുടെയും ഭാര്യമാരുടെ ഉയർന്ന മുലകളിൽ, മുത്ത് മാലയായി വിശ്രമിക്കുന്നതിനെ ഞാൻ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
പാദാഹതിശതം മാര്ഗേ തിലകത്വം വധൂമുഖേ । ഖദ്യോതേന മയാ ലബ്ധം പശ്യാവസ്ഥാസു ചാപലമ്
വഴിയിലൂടെ നൂറു കാൽവെയ്പ്പുകൾ അതിനെ വധുവിന്റെ മുഖത്തിലെ തിലകമാക്കുന്നു; ഒരുപാട് അവസ്ഥകളിൽ അതിന്റെ ചഞ്ചലതയെ ഞാൻ കാട്യോതനിലൂടെ കണ്ടിട്ടുണ്ട്.
ക്വചിദ് വിദ്യുത്തയാഭ്രേഷു ശഫര്യേവാര്ണവേഷ്വ് ഇഹ । ഖസ്ഥേഷു വിഹൃതം ചാരു വാര്യാവര്തവിരാവിഷു
ഒരിടത്ത്, മേഘങ്ങളിൽ മിന്നുന്ന മിന്നൽപോലെയും സമുദ്രത്തിൽ നീന്തുന്ന ചെറുമീനുപോലെയും, ആകാശത്ത് മനോഹരമായി സഞ്ചരിച്ച് വെള്ളച്ചുഴികളിൽ കളിയാടുന്നതുപോലെയാണ്.
ക്വചിദ് ദീപതയാ നീപകലികാകോമലാങ്ഗയാ । അന്തḫപുരേഷു കാന്താനാം സുരതാലോകനം കൃതമ്
മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത്, വിളക്കിന്റെ പ്രകാശത്തിലും യൗവനത്തിൻറെ സൌമ്യമായ ശരീരത്തിലും, പ്രിയതമരുടെ അകത്തളങ്ങളിൽ ചേർന്നിരിക്കുന്ന കാഴ്ച വെളിപ്പെടുന്നു.
ക്വചിത് കജ്ജലജാലസ്യ ജ്വാലാത്വേന കചാകൃതേഃ । ഖേ ഽന്തര് നിലീനം കൂര്മാങ്ഗസങ്ഘേനേവ സ്വകോടരേ
ചിലപ്പോഴോ, കജലത്തിന്റെ കൂമ്പാരത്തിൽ, മുടിയണിയുടെ ജ്വാലപോലെയും, ആകാശത്തിൽ ഒളിച്ചിരിക്കുന്നതുപോലെയും, തങ്ങളുടെ തുരുത്തിലൊളിച്ചിരിക്കുന്ന ആമകളുടെ കൂട്ടംപോലെയാണ്.
കല്പാന്തേഷു ക്വചിത് സര്വജഗദ്ഗ്രാസഘനശ്രമാത് । ഖേ കജ്ജലാസിതേ ലീനം രുദ്ധേ ഽഭ്ര ഇവ വിദ്യുതാ
യുഗാന്തത്തിൽ, മുഴുവൻ ലോകം വിഴുങ്ങാനുള്ള കഠിനശ്രമത്തിൽ തളർന്ന്, ആകാശത്തിലെ ഇരുണ്ട കറുപ്പിൽ ലയിച്ചിരിക്കുന്നതും, മേഘം മറച്ച മിന്നൽപോലെയാണ്.
ക്വചിദ് ആകല്പമ് ആപീയ വഡവാഗ്നിതയാ ജലമ് । ജഗത്സു ഗഗനേനേവ ന തൃപ്തം ജലരാശിഷു
ഒരിടത്ത്, വടവാഗ്നിയായി എല്ലാ വെള്ളവും കുടിച്ചിട്ടും, ആകാശം സമുദ്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങളിൽ പോലും വെള്ളത്തിന്റെ സമൃദ്ധിയിൽ തൃപ്തിയാകുന്നില്ല.
ക്വചിദ് ഉല്മുകദന്തേന മയാ ജ്വാലാഭുജാത്മനാ । വിലോലധൂമാവര്തോഗ്രകുന്തലേനാകുലൌജസാ
മറ്റൊരു സ്ഥലത്ത്, ജ്വാലപോലെയുള്ള പല്ലുകളും തീപോലെയുള്ള സ്വഭാവവുംകൊണ്ട്, ഞാൻ കനത്ത ഊർജ്ജത്തോടെ കറുത്ത പുകയും കുരുക്കിയ രോമവുംകൊണ്ട് ഉലഞ്ഞ് കുലുങ്ങുന്നു.
പുരപല്വലവാഹേഷു കവലീകൃതജന്തുനാ । കൃതാഷ് ടകാരാẖ കാഷ്ഠാദിപദാര്ഥാസ്വാദനോദിതാഃ
നഗരത്തിലെ ചതുപ്പുകളിലൂടെ ഒഴുകുന്ന കുഴികളിൽ ജീവികളെ വിഴുങ്ങിയവൻ, മരവും മറ്റും രുചിച്ചപ്പോൾ 'ട' എന്ന ശബ്ദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു.
ഹതേന ശസ്ത്രപാഷാണൈര് അയḫപിണ്ഡാദിവാസിനാ । ഹന്തൃദാഹാര്ഥമ് ഉദ്ഗീര്ണാẖ കണാẖ കോപലവാẖ ക്വചിത്
ശസ്ത്രം, കല്ല്, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുമ്പ് കഷണം പോലെയുള്ളതിൽ താമസിക്കുന്നവൻ അടിച്ചിട്ടു, കൊന്നവനെ കത്തിക്കാൻ കോപത്തിന്റെ ചിന്തകൾ പോലെ ചിലപ്പോൾ ചിതറുന്ന കണങ്ങൾ പുറത്ത് വിടപ്പെടുന്നു.
ക്വചിന് മഹാശിലാകോശേ പാഷാണമണിനാ മയാ । സമസ്തഭൂതാദൃശ്യേന സ്ഥിതം യുഗശതാന്യ് അപി
ഒരു വലിയ പാറക്കൊട്ടാരത്തിനുള്ളിൽ, പാറക്കല്ലിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഒരു രത്നംപോലെ, ഞാൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കും കാണപ്പെടാതെ നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കാലം അവിടെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
മുനേ തസ്യാമ് അവസ്ഥായാമ് അനുഭൂതം ത്വയാ സുഖമ് । ഉത ദുẖഖമ് ഇതി ബ്രൂഹി ബോധായ മമ മാനദ
മഹർഷേ, ആ അവസ്ഥയിൽ നിന്നു നിന്നു സന്തോഷമോ ദുഃഖമോ അനുഭവിച്ചോ? എന്റെ മനസ്സിലാക്കലിനായി അതു പറഞ്ഞുതരണമേ, മാന്യനേ.