നാനാഹ്രദനദീഗേഹഗാമിനാവിരതാധ്വനാ । വിശ്രാന്തം സേതുസുഹൃദḫ പ്രസാദേന ക്വചിത് ക്വചിത്
നാനാ കുളങ്ങളും നദികളും വീടുകളും വഴി ഒരുപോലെ യാത്രചെയ്ത്, ഇടയ്ക്കിടയിൽ പാലങ്ങളിലോ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പമോ, ദയയാൽ വിശ്രമം കണ്ടെത്തുന്നു.
വിദാ വിദനുസന്ധാനാജ് ജഡേന തദനാശ്രയാത് । ജലാശയേഷൂല്ലസിതം ജലേനാവര്തവൃത്തിനാ
തന്റെ വിഭാഗങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചും, ജഡമായ ആശ്രയത്തിൽ നിന്നുമാണ്, ജലാശയങ്ങളിൽ വെള്ളം ചുറ്റുപാടായി ഒഴുകുമ്പോൾ ഉയർന്നുവരുന്നത്.
മയാ ദുഷ്കൃതിനേവോര്ധ്വാച് ഛിലാസ്തമ്ഭേന ഭൂഭൃതാമ് । സാവര്തവൃത്തിനാ ശ്വഭ്രപാതേഷു ശതധാ ഗതമ്
എന്റെ കൈകൊണ്ട് ഒരു കുറ്റവാളിക്കായി പർവതത്തിലെ കല്ല് തൂക്കിയിടുന്നതുപോലെ, ആ കല്ല് ചുറ്റികൊണ്ട് താഴേക്കുള്ള ഗഹനങ്ങളിൽ വീണു നൂറായി തകർന്നു.
ധൂമരൂപേണ നിര്ഗത്യ ദാരുഭ്യോ ഗഗനാര്ണവേ । കണരത്നേന നീലര്ക്ഷമണാവ് ആവര്തിനാ സ്ഥിതമ്
മരത്തിൽ നിന്നു പുകപോലെ പുറത്ത് കടന്ന് ആകാശസമുദ്രത്തിൽ ചേർന്നപ്പോൾ, നീലക്കല്ല് ചുറ്റികൊണ്ട് അവിടെ ഒരു കണമായി നിലകൊണ്ടു.
വിശ്രാന്തമ് അഭ്രപീഠേഷു വിദ്യുദ്വനിതയാ സഹ । ഭിന്നേന്ദ്രനീലനീലേന ശേഷാങ്ഗേഷ്വ് ഇവ ശൌരിണാ
മേഘങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ, മിന്നലിന്റെ പ്രകാശത്തോടൊപ്പം, പിളർന്ന നീലക്കല്ലിന്റെ നീലപോലെയും, ഹരിയുടെ ശേഷനിന്റെ അവയവങ്ങളിൽപോലെയും വിശ്രമിച്ചു.
പരമാണുമയേ സര്ഗേ പിണ്ഡരൂപേഷ്വ് അലക്ഷിതമ് । സ്ഥിതമ് അന്തḫ പദാര്ഥേഷു ബ്രഹ്മണേവാബിലാത്മനാ
അണുക്കളാൽ നിർമ്മിതമായ സൃഷ്ടിയിൽ, കട്ടകളുടെ രൂപത്തിൽ, അതു ആരും കാണാതെ, വസ്തുക്കളുടെ ഉള്ളിൽ, അജ്ഞാതസ്വഭാവമുള്ള ബ്രഹ്മംപോലെ നിലകൊണ്ടു.
പ്രാപ്യ ജിഹ്വാണുഭിസ് സങ്ഗമ് അനുഭൂതിẖ കൃതോത്തമാ । യാ നാത്മനോ ന ദേഹസ്യ മന്യേ ജ്ഞാനസ്യ കേവലമ്
നാവിന്റെ സൂക്ഷ്മതയിലൂടെ ഐക്യം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, അത്യുത്തമമായ അനുഭവം ഉണ്ടായി; അതു ആത്മാവിന്റെയും ശരീരത്തിന്റെയുംもの അല്ല, ഞാൻ കരുതുന്നത് അതു ശുദ്ധമായ അറിവിനുടേതാണ്.
ന മയാ ന ച ദേഹേന നാന്യേനാസ്വാദിതാത്മ യത് । തദ് അന്തര് വിധൃതം ശൈത്യമ് അജ്ഞാനായ തദ് അപ്യ് അസത്
അത് ഞാനോ ശരീരമോ മറ്റാരോ ആസ്വദിച്ചില്ല; അകത്തുള്ള ആ തണുപ്പ് അജ്ഞാനത്തിനായാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, അതും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
സര്വര്തുരസരൂപേണ നാനാമോദാനി ദിക്ഷ്വ് അലമ് । ഭുക്താനി പുഷ്പജാലാനി പ്രോച്ഛിഷ്ടം ദദതാലയേ
ഋതുക്കളെല്ലാം പോലെ രുചിയോടെ, ദിശകളിൽ വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ നിറഞ്ഞു; പുഷ്പമാലകൾ ആസ്വദിച്ചു, ശേഷിച്ച അവശിഷ്ടം ആ വാസസ്ഥലത്ത് വിട്ടു.
ചതുര്ദശപ്രകാരാണാം ഭൂതാനാമ് അങ്ഗസന്ധിഷു । ഉഷിതം ചേതനേനേവ ജഡേനാപ്യ് അജഡാത്മനാ
പതിനാലു വിധത്തിലുള്ള ഭൂതങ്ങളുടെ അവയവസന്ധികളിൽ, ജഡമായിട്ടും അജഡമായ ആത്മാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, അതു ജീവൻപോലെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.
ശീകരോത്കരരൂപേണ രഥമ് ആരുഹ്യ മാരുതമ് । ആമോദേനേവ വിഹൃതം വിമലവ്യോമവീഥിഷു
അവിടെ, മഞ്ഞുതുള്ളികളുടെ കൂട്ടമായ രൂപത്തിൽ കാറ്റിന്റെ മേൽ കയറി, ആനന്ദത്തോടെ നിർമ്മലമായ ആകാശമാർഗങ്ങളിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
രാമ തസ്യാമ് അവസ്ഥായാം പരമാണുകണം പ്രതി । അനുഭൂതമ് അശേഷേണ യഥാസ്ഥിതമ് ഇദം ജഗത്
രാമാ, ആ അവസ്ഥയിൽ ഈ ലോകത്തിലെ ഓരോ അണുവും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപത്തിൽ മുഴുവൻ അനുഭവപ്പെട്ടു.
അജഡേന ജഡേനേവ മയാ ജലതയാ തയാ । അന്തസ് സര്വപദാര്ഥാനാം ജ്ഞാതാജ്ഞാതേന സംസ്ഥിതമ്
ജഡമല്ലാത്ത എന്നിൽ നിന്നു, ജഡമായതുപോലെ, ആ വെള്ളത്തിൽ നിന്നു വെള്ളംപോലെ, അറിയപ്പെടുന്നതും അറിയപ്പെടാത്തതുമായ എല്ലാ വസ്തുക്കളുടെയും ഉള്ളിലേക്കും വ്യാപിച്ചു.
ജഗതാം തത്ര ലക്ഷാണി നാശോത്പാദശതാനി ച । മയാ ദൃഷ്ടാനി രൂഢാനി കദലീദലപീഠവത്
അവിടെ, ഞാൻ ആയിരക്കണക്കിന് ലോകങ്ങളും അവയുടെ നാശോത്പത്തികളുടെ നൂറുകണക്കിന് ഘട്ടങ്ങളും കദളിപ്പഴം ഇലയിലുണ്ടാകുന്ന പാളികൾപോലെ ഉറപ്പായി കണ്ടു.
ഏവം ജഗച് ചാജഗദ് വാ സാകാരം വാ നിരാകൃതി । ചിന്മാത്രഗഗനം സര്വമ് ആകാശാധികനിര്മലമ്
ഇങ്ങനെ, ഈ ലോകം ഉണ്ടോ ഇല്ലയോ, രൂപമുള്ളതോ രൂപരഹിതമോ ആയാലും, എല്ലാം അത്യന്തം ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ ആകാശം തന്നെയാണ്, ആകാശത്തേക്കാളും വിശുദ്ധവും നിർമലവുമാണ്.
ന കശ്ചന ത്വം ന ച കിഞ്ചനേദം ശുദ്ധḫ പരോ ബോധ ഇദം വിഭാതി । സ ചാപി നോ കിഞ്ചന നാപി ശൂന്യമ് ആകാശമ് ഏവാസി വിശങ്കമ് ആസ്സ്വ
നീ ആരുമല്ല, ഇതും ഒന്നുമല്ല; ഇതെല്ലാം ശുദ്ധവും പരമവും ആയ ബോധം മാത്രമാണ് ഇങ്ങനെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. അതും ഒന്നുമല്ല, ശൂന്യവുമല്ല; നീയാണു യഥാർത്ഥത്തിൽ ആകാശം തന്നെ—എന്ത് സംശയവും ഇല്ലാതെ മനസ്സു ശാന്തമാക്കി ഇരിക്കൂ.
തതോ ഽഹമ് അഭവം തേജസ് തേജോധാരണയേദ്ധയാ । ചന്ദ്രാര്കതാരകാഗ്ന്യാദിവിചിത്രാവയവാന്വിതമ്
അതിനുശേഷം ഞാൻ പ്രകാശമായി, പ്രകാശം ധരിച്ചുകൊണ്ടുള്ള ശക്തിയാൽ; ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, അഗ്നി എന്നിവ പോലെയുള്ള അത്ഭുതകരമായ ഭാഗങ്ങൾക്കൊപ്പമായിരുന്നു.
നിത്യം സത്ത്വപ്രധാനത്വാത് പ്രകാശാകൃതിരാജവത് । സര്വദൃശ്യമ് ഋതേ സര്വചൌരാദ് ധ്വാന്താത് പ്രതാപയുക്
എപ്പോഴും സത്ത്വഗുണം പ്രധാനമായതിനാൽ, ഞാൻ വെളിച്ചത്തിന്റെ സ്വഭാവം ഉള്ളവനായിരുന്നു, രാജാവിനെപ്പോലെ; കാണപ്പെടുന്നതൊഴികെ എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിച്ചു, എല്ലാ ഇരുട്ടും കള്ളനെപ്പോലെ അകറ്റി.
ദീപാദിഭിശ് ചരൈസ് സ്നിഗ്ധൈര് ദശാശതവിഹാരിഭിഃ । പ്രത്യക്ഷീകൃതസര്വാര്ഥം പ്രതിഗേഹം സുരാജവത്
ദീപങ്ങളും ഇത്തരത്തിലുള്ള സ്നേഹപൂർവ്വം നീങ്ങുന്ന വെളിച്ചങ്ങളും, പത്തും നൂറുംവിധം ആനന്ദം പകരുന്നവയും കൊണ്ട്, ഓരോ വീടും മുഴുവൻ ഭംഗിയായി തെളിഞ്ഞു, നല്ല രാജാവിന്റെ കൊട്ടാരത്തെപ്പോലെ.
ലോകാലോകേന ഹൃഷിതൈḫ പ്രത്യക്ഷാദ്യാംശുരോമഭിഃ । പരപ്രകാശൈകരതൈര് ദൂരോത്ക്ഷിപ്താസിതാമ്ബരമ്
ലോകത്തിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശം, സന്തോഷത്തോടെ കിരണങ്ങളാൽ ഉണരുന്നതും, മറ്റുള്ളവരെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നതിൽ മാത്രം ശ്രദ്ധയുള്ളതുമായത്, അകലെ കറുത്ത ആകാശം തള്ളിക്കളഞ്ഞു.
അന്ധകാരസ്യ ദൈന്യസ്യ സമസ്തഗുണനാശിനഃ । അദൃശ്യം ദൃശ്യമ് അനിശം സര്വസ്യ ഗുണശാലിനഃ
സകല ഗുണങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ഇരുണ്ടതിന്റെ ദു:ഖം, കാണാനാവാത്തതും, എപ്പോഴും കാണുന്നതുപോലെയും, എല്ലായിടത്തും ഗുണസമ്പന്നമായവയിൽ സ്ഥിരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തമസ്തമാലപരശുḫ പരശുദ്ധികരം പദമ് । സുവര്ണമണിമാണിക്യമുക്താദിജനജീവിതമ്
അജ്ഞാനത്തിന്റെ ഇരുണ്ടതിനെ വെട്ടി നീക്കുന്ന പരമശുദ്ധി നൽകുന്ന അവസ്ഥ, പൊന്നിന്റെയും രത്നങ്ങളുടെയും മുത്തുകളുടെയും എല്ലാം ജീവനും ആണു.
ശുക്ലകൃഷ്ണാരുണാദീനാം ഭിത്ത്യങ്ഗോത്സങ്ഗശായിനാമ് । പുത്രാണാമ് ഇവ വര്ണാനാം സര്വേഷാം ദേഹദḫ പിതാ
വെള്ള, കറുപ്പ്, ചുവപ്പ് തുടങ്ങിയ നിറങ്ങൾ മതിലിലും ശരീരത്തിലും മടിയിലുമെല്ലാം തങ്ങുന്നവയാണല്ലോ. ഈ നിറങ്ങൾക്കൊക്കെയും ശരീരം എങ്ങനെ പിതാവാണോ, അതുപോലെയാണ്.
ഘനസ്നേഹദശം പൃഥ്വ്യാ രക്ഷിതാനിലവേധനമ് । ഗൃഹം പ്രതി ഘനാനന്ദൈര് ധൃതദീപകപുത്രകമ്
ഭൂമിയിലെ തിളച്ച സ്നേഹം കാറ്റിന്റെ കടുപ്പത്തിൽ നിന്ന് സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഓരോ വീടും ആഴത്തിലുള്ള സന്തോഷത്തോടെ, പ്രിയപ്പെട്ട മക്കളെപ്പോലെ വിളക്കുകളെ കയ്യിൽ പിടിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദൃഷ്ടം പാതാലകേഷ്വ് ഈഷത് തമോരൂപിഷു പാവനമ് । അര്ധദൃഷ്ടം രജോരൂപേ ഭൂതലേ ഭൂതമാലിതേ
അധോലോകങ്ങളിൽ അല്പം മാത്രം കാണപ്പെടുന്ന പ്രകാശം അന്ധകാരത്തിന്റെ രൂപങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. പൊടിയുടെ രൂപത്തിൽ പകുതിയോളം കാണപ്പെടുന്ന അതു ഭൂമിയെയും അതിലെ ജീവികളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
സത്ത്വാത്മസു മഹാസത്ത്വം നിത്യസ്ഥം ദേവസദ്മസു । ജഗജ്ജീര്ണകുടീദീപẖ കൂപോ ഽന്ധതമസോ മഹാന്
സത്ത്വഗുണമുള്ള ജീവികളിൽ മഹത്തായ സത്ത്വം ദൈവങ്ങളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ എപ്പോഴും നിലകൊള്ളുന്നു. ലോകത്തിലെ പഴയ കുടിലിൽ ഒരു വിളക്കുപോലെയും, ആഴമുള്ള അന്ധകാരത്തിന്റെ വലിയ കിണറുപോലെയും അതു നിലകൊള്ളുന്നു.
ദിഗ്വധൂവിമലാദര്ശോ നിശാനീഹാരമാരുതഃ । സത്ത്വം ചന്ദ്രാര്കവഹ്നീനാം കുങ്കുമാലേപനം ദിവഃ
ദിശകളുടെ പുതുവധുവിന്റെ മിനുങ്ങിയ കണ്ണാടിപോലും, രാത്രിയുടെ മഞ്ഞ് അകറ്റുന്ന കാറ്റുപോലും, ചന്ദ്രനും സൂര്യനും അഗ്നിയും ഉള്ളിലെ സാരവും, ആകാശത്തിന്റെ കുങ്കുമംപോലുമാണ് അതു.
കേദാരം ദിനസസ്യാനാം തമോഽമ്ബൂനാമ് അവഗ്രഹഃ । നഭẖകാചബൃഹത്പാത്രക്ഷാലനാമ്ബു സമുല്ലസത്
പകല്വേളയിലെ വിളവിനുള്ള വയലും, ഇരുണ്ട മേഘങ്ങള് കൂട്ടിയിടുന്നതും, ആകാശത്തിലെ വലിയ പാത്രം മഴവെള്ളം കൊണ്ട് കഴുകിയതുപോലും അതാണ്.
സത്താപ്രദതയാര്ഥാനാം പ്രകാശകതയാപി ച । ചിന്മാത്രപരമാര്ഥസ്യ സഹോദര ഇവാനുജഃ
സകല വസ്തുക്കള്ക്കും നിലനില്പ്പും വെളിച്ചവും നല്കുന്നതുകൊണ്ട്, ശുദ്ധമായ ചൈതന്യത്തിന്റെ സഹോദരനെന്നപോലെയാണ് അതിന്റെ സ്ഥാനം.
ക്രിയാകമലിനീഭാനുര് ഭൂതലോദരജീവിതമ് । രൂപാലോകമനസ്കാരചമത്കാരേ ചിതിര് യഥാ
കര്മത്തിന്റെ താമരയ്ക്ക് സൂര്യനുപോലും, ഭൂമിയുടെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന ജീവനും, രൂപം, വെളിച്ചം, മനസ്സ് എന്നിവയുടെ അത്ഭുതവും പോലെ ചൈതന്യമാണ്.