ഇദമ് ആകാശമാത്രാത്മ തദ് അപ്യ് ആകാശമാത്രകമ് । അജ്ഞാനാന് ന പരിജ്ഞാനാജ് ജ്ഞാനാന് നേദം ന തത് ക്വചിത്
ഇത് ശുദ്ധമായ ആകാശം മാത്രമാണ്, അതും ആകാശം തന്നെയാണ്; അജ്ഞാനത്താൽ മാത്രമാണ് വ്യത്യാസം തോന്നുന്നത് — ജ്ഞാനത്തോടെ ഇതും അതും എവിടെയും ഇല്ല.
ത്രൈലോക്യഭൂതജാലാനാം കാലത്രിതയഭാവിനാമ് । സമ്ഭ്രമസ്വപ്നസങ്കല്പമനോരാജ്യദശാസ്ഥിതൌ
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെ ജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, മൂന്നു കാലങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നവ, അവർക്കുള്ള അവസ്ഥ ആശങ്ക, സ്വപ്നം, ഭാവന, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച രാജ്യം എന്നിവയിലാണു.
ഭൂതാനി ച ഭവിഷ്യന്തി വര്തമാനാനി യാനി ച । ഭൂമണ്ഡലാനി താന്യ് അങ്ഗ സത്താസാമാന്യതാങ്ഗതഃ
എല്ലാ ജീവികളും—ഇനിയും ഉണ്ടാകാനിരിക്കുന്നവയും, ഇപ്പോൾ ഉള്ളവയും, മുമ്പ് ഉണ്ടായവയും—എല്ലാ ഭൂമണ്ഡലങ്ങളും, പ്രിയനായവാ, ഒരേ ജീവതിന്റെ സാരമായതുകൊണ്ടാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്.
അഹമ് ഏവ സമഗ്രാണി തേഷാമ് അന്തര്ഗതാന്യ് അപി । തേന താന്യ് അനുഭൂതാനി തഥാ ദൃഷ്ടാനി ചാഖിലമ്
ഞാനാണ് ഇവയൊക്കെയും, അവയുടെ ഉള്ളിലുമുള്ളതും. അതുകൊണ്ടാണ് ഇവയെല്ലാം ഞാൻ അനുഭവിക്കുകയും കാണുകയും ചെയ്യുന്നത്.
ചിന്മാത്രമ് ഏതദ് അജരം പദമ് ആത്മതത്ത്വം ശുദ്ധാത്മതാമ് അജഹദ് അങ്ഗഗതം ബിഭര്തി । സര്വം യഥാസ്ഥിതമ് ഇദം ജഗതാം തു ഭേദം ബുദ്ധം സദ് അങ്ഗ ന ബിഭര്തി തു കിഞ്ചനാപി
ഇത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യമാണ്, വൃദ്ധിയില്ലാത്ത അവസ്ഥ, ആത്മാവിന്റെ സാരം, ശുദ്ധാത്മാവിനെ അവയുടെ അവയവങ്ങളിൽ വിട്ടുനിൽക്കാതെ ധരിക്കുന്നതും. ഈ ലോകം അതിന്റെ സ്ഥിതിയിൽ തന്നെയാണ്, എന്നാൽ ജ്ഞാനികൾക്ക് അതിൽ യാതൊരു ഭേദവും തോന്നുന്നില്ല.
അനന്തരം വദ ബ്രഹ്മഞ് ജഗന്തി ഭവതാ തദാ । ഭൂമണ്ഡലാനാം ഹൃദയേ കച്ചിത് ദൃഷ്ടാനി വാ ന വാ
അടുത്തതായി പറയൂ, ബ്രഹ്മനേ, അപ്പോൾ ഭൂമണ്ഡലങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ലോകങ്ങൾ നിനക്ക് കാണാനായോ, അല്ലയോ?
പരാത്മജാഗ്രത്സ്വപ്നോര്വീമണ്ഡലൌഘാത്മനാ മയാ । തതോ ഽനുഭൂതം ഹൃദയേ ദൃഷ്ടം ച പരയാ ദൃശാ
പരമാത്മാവായ ഞാനാണ് ജാഗ്രതയും സ്വപ്നലോകവും, അവയിലെ അനേകം ലോകങ്ങളെയും ഹൃദയത്തിൽ അനുഭവിക്കുകയും പരമമായ ദൃഷ്ടിയാൽ കാണുകയും ചെയ്തത്.
യാവത് തഥൈവ സര്വത്ര ജഗജ്ജാലമ് അവസ്ഥിതമ് । സര്വം ദൃശ്യമയം ശാന്തമ് അപി ദ്വൈതമയാത്മകമ്
അത് പോലെ തന്നെ എല്ലായിടത്തും ഈ ലോകജാലം നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; കാണുന്നതൊക്കെയും ശാന്തവും, എന്നാൽ ഇരട്ടത്വം ഉള്ളതുമാണ്.
ജഗന്തി സന്തി സര്വത്ര സര്വത്ര ബ്രഹ്മ സംസ്ഥിതമ് । സര്വം ശൂന്യം പരം ശാന്തം സര്വമ് ആരമ്ഭമന്ഥരമ്
ലോകങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ഉണ്ട്, ബ്രഹ്മവും എല്ലായിടത്തും നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; എല്ലാം ശൂന്യവും പരമമായ ശാന്തിയും നിറഞ്ഞതുമാണ്, എല്ലാം ആരംഭിക്കാൻ വൈകുന്നതാണ്.
സര്വത്രൈവാസ്തി പൃഥ്വ്യാദി സ്ഥൂലം തച് ച ന കിഞ്ചന । ചിദ്വ്യോമൈവ യഥാ സ്വപ്നപുരം പരമ് അജം ന തത്
എല്ലായിടത്തും ഭൂമി മുതലായ സ്ഥൂലവസ്തുക്കൾ കാണാം, പക്ഷേ അവ യാഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നുമല്ല; അതെല്ലാം ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശംപോലെയാണ്, സ്വപ്നനഗരിയെപ്പോലെ, പരമവും ജനനം ഇല്ലാത്തതുമാണ്, അതല്ല മറ്റൊന്നും.
നേഹാനാനാസ്തി നോ നാനാ ന നാസ്തിത്വം ന ചാസ്തിതാ । അഹമ് ഇത്യ് ഏവ നൈവാസ്തി യത്ര തത്ര കുതോ ഽസ്തു കിമ്
ഇവിടെ ഭേദം ഇല്ല, ഭേദം ഇല്ലാത്തതും ഇല്ല; ഇല്ലായ്മയോ ഉണ്ടാകലോ ഇല്ല; 'ഞാൻ' എന്ന ബോധം പോലും ഇല്ലാത്തിടത്ത്, എന്ത് ഉണ്ടാകും, എവിടെ എന്ത് നിലനിൽക്കും?
അനുഭൂതമ് അപീദം സദ് അഹമിത്യാദിദൃശ്യകമ് । നാസ്ത്യ് ഏവ യദി വാപ്യ് അസ്തി തദ് ബ്രഹ്മാജമ് അനാമകമ്
ഈ അനുഭവം, 'ഞാൻ' എന്ന സ്ഥിരമായ ബോധവും കാണപ്പെടുന്നതും, ഇല്ലെങ്കിൽ പോലും, അല്ലെങ്കിൽ ഉണ്ടെങ്കിൽ പോലും, അതാണ് ബ്രഹ്മം—ജനനം ഇല്ലാത്തതും പേരില്ലാത്തതും.
യത് സ്വപ്നപുരമ് ഏവേദം സര്ഗാദാവ് ഏവ വിന്നഭഃ । അസ്തിതാനാസ്തിതേ തത്ര കീദൃശേ ക്വ കുതസ് സ്ഥിതേ
ഇത് സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ പോലും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു സ്വപ്നനഗരിയെപ്പോലെയാണ്; അസ്തിത്വവും ഇല്ലായ്മയും ഉള്ള ആ നിലയിൽ, അതെന്താണ്, എവിടെയാണ്, എങ്ങനെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്?
യഥാഹം ദൃഷ്ടവാംസ് താനി ജഗന്ത്യ് അവനിരൂപധൃത് । തഥാ മയാ ജലീഭൂയ ദൃഷ്ടം താദൃശമ് ഏവ തത്
ഞാൻ ഭൂമിയുടെ രൂപം ധരിച്ച ലോകങ്ങൾ കണ്ടതുപോലെ, ഞാൻ ദ്രവമായി മാറിയപ്പോഴും അതുപോലെ തന്നെയാണ് അവയെ കണ്ടത്.
വാരിധാരണയാ വാരി ഭൂത്വാ ജഡമ് ഇവാജഡമ് । സമുദ്രമന്ദിരേഷ്വ് അന്തശ് ചിരം ഗുലഗുലായിതമ്
നദിയുടെ ഒഴുക്കിലൂടെ വെള്ളം, അജഡമായതുപോലെയും അതുപോലെ അല്ലാത്തതുപോലെയും, സമുദ്രത്തിന്റെ അകത്തുള്ള മുറികളിൽ ദീർഘകാലം ചുറ്റിക്കറങ്ങുന്നു.
തൃണവൃക്ഷലതാഗുല്മവല്ലീനാം സ്തമ്ഭനാഡിഷു । മൃദ്വ് അലക്ഷിതമ് ആരൂഢം തവാങ്ഗേഷ്വ് ഇവ യൂകയാ
പുല്ലിലും മരത്തിലും വളരുന്ന ലതകളിലും വള്ളികളിലും ഉള്ള സൂക്ഷ്മമായ വഴികളിലൂടെ, ആരും ശ്രദ്ധിക്കാതെ, അതു മൃദുവായി കയറിയെത്തുന്നു — അതെ, ഒരു പുഴു നിന്റെ ശരീരത്തിൽ കയറുന്നതുപോലെ.
സര്വോത്ഥാനോപമാ സ്തമ്ഭേ തച്ഛേദേ വലയോപമാ । മൃദ്വ്യാ കര്ണാഹിഗത്യേവ രചനാഭ്രേ കൃതോദരേ
അതിന്റെ ഉദയം ഒരു തൂണിന്റെ ഉയർച്ചപോലെയാണ്; അതിന്റെ വിച്ഛേദം ഒരു വളയത്തിന്റെ പൊട്ടലുപോലെ; അതിന്റെ മൃദുവായ സഞ്ചാരം ഒരു പാമ്പ് ചെവിക്കുള്ളിലൂടെ പോകുന്നതുപോലെയും അതിന്റെ രൂപം ഒരു മേഘത്തിൽ ഉള്ളതുപോലെയുള്ള ഒരു കുഴിയുപോലെയും ആണ്.
വല്ലീതമാലതാലാദിപല്ലവേഷു ഫലേഷു ച । വിശ്രമ്യ പുഷ്ടയാകൃത്യാ രേഖാവിരചനം കൃതമ്
വള്ളിയും മല്ലികയും താളും എന്നിവയുടെ ഇലകളിലും ഫലങ്ങളിലും വിശ്രമിച്ച്, പോഷകത്വം നൽകി അതു വരകളും രൂപങ്ങളും വരയ്ക്കുന്നു.
മുഖേനാവിശ്യ ഹൃദയമ് ഋതുവൈധുര്യധാരിണാ । വൃതാ വിധുരിതാ ഭുക്താ ലൂനാ ദേഹേഷു ധാതവഃ
വായിലൂടെ ഹൃദയത്തിലേക്ക് കടന്ന്, കാലാവസ്ഥയുടെ വ്യതിയാനങ്ങൾ സഹിച്ച്, ശരീരത്തിലെ ഘടകങ്ങൾ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അലറിയും വിഴുങ്ങിയും മുറിച്ചുമാറ്റപ്പെടുന്നു.
സുപ്തം പല്ലവതല്പേഷു പ്രാലേയകണരൂപിണാ । തുല്യകാലമ് അശേഷേഷു ദിക്ഷു സര്വാസ്വ് അഖേദിനാ
ഇളം ഇലയിലായ കിടക്കകളിൽ തണലായി കണികകളായി കിടന്നുകൊണ്ട്, എല്ലായിടത്തും ഒരുപോലെ, എല്ലാ ദിക്കുകളിലും, അലസതയില്ലാതെ വിശ്രമിക്കുന്നു.
നാനാഹ്രദനദീഗേഹഗാമിനാവിരതാധ്വനാ । വിശ്രാന്തം സേതുസുഹൃദḫ പ്രസാദേന ക്വചിത് ക്വചിത്
നാനാ കുളങ്ങളും നദികളും വീടുകളും വഴി ഒരുപോലെ യാത്രചെയ്ത്, ഇടയ്ക്കിടയിൽ പാലങ്ങളിലോ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പമോ, ദയയാൽ വിശ്രമം കണ്ടെത്തുന്നു.
വിദാ വിദനുസന്ധാനാജ് ജഡേന തദനാശ്രയാത് । ജലാശയേഷൂല്ലസിതം ജലേനാവര്തവൃത്തിനാ
തന്റെ വിഭാഗങ്ങൾ അന്വേഷിച്ചും, ജഡമായ ആശ്രയത്തിൽ നിന്നുമാണ്, ജലാശയങ്ങളിൽ വെള്ളം ചുറ്റുപാടായി ഒഴുകുമ്പോൾ ഉയർന്നുവരുന്നത്.
മയാ ദുഷ്കൃതിനേവോര്ധ്വാച് ഛിലാസ്തമ്ഭേന ഭൂഭൃതാമ് । സാവര്തവൃത്തിനാ ശ്വഭ്രപാതേഷു ശതധാ ഗതമ്
എന്റെ കൈകൊണ്ട് ഒരു കുറ്റവാളിക്കായി പർവതത്തിലെ കല്ല് തൂക്കിയിടുന്നതുപോലെ, ആ കല്ല് ചുറ്റികൊണ്ട് താഴേക്കുള്ള ഗഹനങ്ങളിൽ വീണു നൂറായി തകർന്നു.
ധൂമരൂപേണ നിര്ഗത്യ ദാരുഭ്യോ ഗഗനാര്ണവേ । കണരത്നേന നീലര്ക്ഷമണാവ് ആവര്തിനാ സ്ഥിതമ്
മരത്തിൽ നിന്നു പുകപോലെ പുറത്ത് കടന്ന് ആകാശസമുദ്രത്തിൽ ചേർന്നപ്പോൾ, നീലക്കല്ല് ചുറ്റികൊണ്ട് അവിടെ ഒരു കണമായി നിലകൊണ്ടു.
വിശ്രാന്തമ് അഭ്രപീഠേഷു വിദ്യുദ്വനിതയാ സഹ । ഭിന്നേന്ദ്രനീലനീലേന ശേഷാങ്ഗേഷ്വ് ഇവ ശൌരിണാ
മേഘങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ, മിന്നലിന്റെ പ്രകാശത്തോടൊപ്പം, പിളർന്ന നീലക്കല്ലിന്റെ നീലപോലെയും, ഹരിയുടെ ശേഷനിന്റെ അവയവങ്ങളിൽപോലെയും വിശ്രമിച്ചു.
പരമാണുമയേ സര്ഗേ പിണ്ഡരൂപേഷ്വ് അലക്ഷിതമ് । സ്ഥിതമ് അന്തḫ പദാര്ഥേഷു ബ്രഹ്മണേവാബിലാത്മനാ
അണുക്കളാൽ നിർമ്മിതമായ സൃഷ്ടിയിൽ, കട്ടകളുടെ രൂപത്തിൽ, അതു ആരും കാണാതെ, വസ്തുക്കളുടെ ഉള്ളിൽ, അജ്ഞാതസ്വഭാവമുള്ള ബ്രഹ്മംപോലെ നിലകൊണ്ടു.
പ്രാപ്യ ജിഹ്വാണുഭിസ് സങ്ഗമ് അനുഭൂതിẖ കൃതോത്തമാ । യാ നാത്മനോ ന ദേഹസ്യ മന്യേ ജ്ഞാനസ്യ കേവലമ്
നാവിന്റെ സൂക്ഷ്മതയിലൂടെ ഐക്യം പ്രാപിച്ചപ്പോൾ, അത്യുത്തമമായ അനുഭവം ഉണ്ടായി; അതു ആത്മാവിന്റെയും ശരീരത്തിന്റെയുംもの അല്ല, ഞാൻ കരുതുന്നത് അതു ശുദ്ധമായ അറിവിനുടേതാണ്.
ന മയാ ന ച ദേഹേന നാന്യേനാസ്വാദിതാത്മ യത് । തദ് അന്തര് വിധൃതം ശൈത്യമ് അജ്ഞാനായ തദ് അപ്യ് അസത്
അത് ഞാനോ ശരീരമോ മറ്റാരോ ആസ്വദിച്ചില്ല; അകത്തുള്ള ആ തണുപ്പ് അജ്ഞാനത്തിനായാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, അതും യാഥാർത്ഥ്യമല്ല.
സര്വര്തുരസരൂപേണ നാനാമോദാനി ദിക്ഷ്വ് അലമ് । ഭുക്താനി പുഷ്പജാലാനി പ്രോച്ഛിഷ്ടം ദദതാലയേ
ഋതുക്കളെല്ലാം പോലെ രുചിയോടെ, ദിശകളിൽ വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ നിറഞ്ഞു; പുഷ്പമാലകൾ ആസ്വദിച്ചു, ശേഷിച്ച അവശിഷ്ടം ആ വാസസ്ഥലത്ത് വിട്ടു.
ചതുര്ദശപ്രകാരാണാം ഭൂതാനാമ് അങ്ഗസന്ധിഷു । ഉഷിതം ചേതനേനേവ ജഡേനാപ്യ് അജഡാത്മനാ
പതിനാലു വിധത്തിലുള്ള ഭൂതങ്ങളുടെ അവയവസന്ധികളിൽ, ജഡമായിട്ടും അജഡമായ ആത്മാവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ, അതു ജീവൻപോലെ നിലകൊണ്ടിരുന്നു.