അന്യോഽന്യമ് അലമ് ആക്രമ്യ ദിക്തടാങ്ഗനിപീഡനൈഃ । ക്വചിദ് അദ്ര്യസ്ഥിനിബിഡൈര് അര്ണവോല്ലാസവേല്ലിതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ മരങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ ചേർന്നു കനത്ത കൊമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഒരുമിച്ച് ഇടിച്ചുമുട്ടുന്നു; ചിലപ്പോഴോ കനത്ത മലകളുടെ അസ്ഥികൾ സമുദ്രത്തിന്റെ തിരമാലകളാൽ ഇങ്ങോട്ടിങ്ങോട്ട് തള്ളപ്പെടുന്നു.
ശുഷ്കപല്ലവസങ്കോചനിബിഡാങ്ഗനിപീഡനമ് । അമര്ഷണൈẖ കരൈര് ആര്കൈസ് സ്വരസാകര്ഷണം ക്വചിത്
വാടിയ ഇലയുകൾ ഒത്തുചേരുമ്പോൾ അതിന്റെ കനത്ത ചുരുക്കം കാണാം; ചിലപ്പോൾ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തീപിടിച്ച കൈകളാൽ സാരമായ രസം തന്നെ പുറത്തെടുക്കുന്നു.
ശൃങ്ഗമന്ദിരമാതങ്ഗപ്രഹാരാശനിഭൂരുഹാമ് । നിബിഡാങ്ഗോത്കടസ്ഥൈര്യപരുഷം പതനം ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ മലകളിലെ ആനകൾ മരങ്ങളെ കനത്ത പ്രഹാരത്തോടെ ഇടിച്ചുവീഴ്ത്തുമ്പോൾ, അവയുടെ കനത്ത ശരീരം കഠിനമായി ഇടിച്ചുവീഴുന്ന ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നു.
നിമീലിതേക്ഷണാമന്ദതനൂന്നാമസമക്രമമ് । ക്വചിത് സൂക്ഷ്മരസോല്ലേഖമ് അങ്കുരോല്ലസനം നവമ്
മറ്റിടങ്ങളിൽ കണ്ണുകൾ അൽപ്പം അടച്ചതുപോലും ശരീരം നന്നായി വളഞ്ഞതുപോലും മൃദുവായ ഇളക്കം കാണാം; ചിലപ്പോൾ പുതിയ കൊമ്പുകൾ മൃദുവായ പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങിത്തുടങ്ങുന്നു.
മക്ഷികായൌകമഷകനികാഷസദൃശം ക്വചിത് । കുദ്ദാലശങ്കുതുങ്ഗാരിഹലഹേലാനികര്ഷണമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, ഈ മണ്ണ് ഈച്ചകളോ തേനീച്ചകളോ കൊതുകുകളോ വിട്ടുപോകുന്ന അവശിഷ്ടം പോലെയാണ്. മറ്റിടങ്ങളിൽ, ഉഴുന്ന്, കല്ല്, കുത്തി പറിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കളിയാട്ടം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന വരികൾക്കും ഉരിച്ചെടുത്ത പാടുകൾക്കും സമാനമാണ്.
ശീതം ശീതവിശീര്ണാങ്ഗജര്ജരത്വഗ്വികീര്ണമൃത് । പാഷാണീഭൂതസലിലം ക്വചിത് പരുഷമാരുതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, അതി തണുപ്പാണ്, അതിന്റെ തണുപ്പിൽ ശരീരം തകർന്നു, ചർമ്മം പൊട്ടി ചിതറുകയും, വെള്ളം കല്ലായി മാറുകയും, കാറ്റ് കഠിനമായി വീശുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഉദ്ഗാലീഭൂതമൃദ്വങ്ഗമജ്ജദന്തẖക്രിമിവ്രജമ് । ക്വചിദ് ഉദ്ഭവദബ്ജാദിമൂലം ജലനിമജ്ജനമ്
മറ്റിടങ്ങളിൽ, മണ്ണ് മൃദുവും ചിതറിപ്പോയതുമാണ്, അതിൽ കീടങ്ങളും പുഴുക്കളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ, വെള്ളത്തിൽ നിന്നു താമരയും മറ്റ് ജലസസ്യങ്ങളുടെ വേരുകളും പുറത്ത് വരുന്നു.
ശനൈര് അന്തര്നിലീനാമ്ബുകൃതാഹ്ലാദം ബഹിẖഖരമ് । സോന്നാമാങ്കുരരോമൌഘം ക്വചിദ് ധര്ഷവിജൃമ്ഭിതമ്
ചിലപ്പോഴൊക്കെ, വെള്ളം അകത്തേക്ക് ഒളിഞ്ഞ്, ഉള്ളിൽ തണുപ്പും പുറത്തു കഠിനതയും നൽകുന്നു. ചിലിടങ്ങളിൽ, പുതുതായി മുളക്കുന്ന ഇലകൾ രോമങ്ങൾപോലെ കൂട്ടമായി പുറത്തുവരുന്നു.
തനുതരപവനവികമ്പിതകോമലനലിനീദലാസ്തരണൈഃ । വിരഹിണ ഇവ മേ വിഹിതം സരോഭിര് അങ്ഗേഷു നിര്വാണമ്
മൃദുലമായ താമരയിലപതകൾ കനിഞ്ഞുള്ള കാറ്റിൽ നനഞ്ഞു വിറയുന്ന കിടക്കകളിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെ, ആ సరസ്സുകൾ എന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരു പ്രിയപ്പെട്ടവനെ വിട്ടു ദുഃഖിക്കുന്നവനിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശാന്തി പോലെ ഒരു സമാധാനം പകർന്നു.
പാര്ഥിവീം ധാരണാം ബദ്ധ്വാ ജഗന്തി സമവേക്ഷിതുമ് । സമ്പന്നസ് ത്വമ് അയം ഭൂമേര് ലോകẖ കിമ് ഉത മാനസഃ
നീ ഭൂതത്ത്വത്തിൽ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി ലോകങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നു; ഭൂമിയിൽ ഇത്രയും സാധ്യമായാൽ, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലോകം എത്രയോ കൂടുതൽ സാധ്യമാണ്.
ഇദം ച മാനസം ചാഹം സമ്പന്നḫ പൃഥുഭൂതലമ് । നേദം ന മാനസം ചൈവ സമ്പന്നോ വസ്തുതസ് ത്വ് അഹമ്
ഈ ലോകവും മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലോകവും ഞാൻ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചവയാണ്; എന്നാൽ ഇവ രണ്ടും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഞാൻ മാത്രമാണ് സത്യമായുള്ളത്.
അമാനസം മഹീപീഠം ന സമ്ഭവതി കിഞ്ചന । യദ് അസദ് വേത്സി യത് സദ് വാ മനോമാത്രകമ് ഏവ തത്
മനസ്സില്ലാതെ ഭൂമിയിൽ ഒന്നും ഉണ്ടാകുന്നില്ല; യഥാർത്ഥമോ അസത്യമോ എന്നെന്തു കണ്ടാലും അതെല്ലാം മനസ്സിന്റെ സങ്കല്പം മാത്രമാണ്.
ചിദാകാശമ് അഹം ശുദ്ധം തസ്യ മേ ഽനന്യദ് ആത്മനഃ । യച് ചിന്മാത്രാത്മകചനം തത് സങ്കല്പാഭിധം സ്മൃതമ്
ഞാൻ ശുദ്ധമായ ചൈതന്യാകാശമാണ്; എന്നിൽ ആത്മാവിന് പുറമെ വേറൊന്നുമില്ല. ശുദ്ധമായ ചൈതന്യസ്വഭാവമുള്ളതെന്തും 'സങ്കൽപ്പം' എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
തന് മനസ് തന് മഹീപീഠം തജ് ജഗത് സ പിതാമഹഃ । സങ്കല്പപുരവദ് വ്യോമ്നി കചത്യ് ഏതന് മനോനഭഃ
അത് തന്നെയാണ് മനസ്സ്, അതാണ് ഭൂമിപീഠം, അതാണ് ലോകം, അതാണ് സ്രഷ്ടാവും. ചൈതന്യാകാശത്തിൽ സങ്കൽപ്പനഗരം പോലെ ഈ മനസ്സിന്റെ വ്യാപ്തി സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഏവം സങ്കല്പമാത്രം മേ മനോമാത്രം തദ് ആതതമ് । ധാരണാഭ്യാസസമ്പുഷ്ടം ഭൂമണ്ഡലമ് ഇതി സ്ഥിതമ്
ഇങ്ങനെ, എനിക്ക് എല്ലാം സങ്കൽപ്പമാത്രവും മനോമാത്രവുമാണ്; ധാരണയുടെ അഭ്യാസം കൊണ്ട് ശക്തിപ്പെടുത്തപ്പെട്ടത് ഭൂമണ്ഡലമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
നേദം ഭൂമണ്ഡലം തദ് വൈ തദന്യദ് ധി മനോമയമ് । ആകാശമാത്രകചനമ് അചേത്യം കചനം ചിതേഃ
ഈ ഭൂമണ്ഡലം യഥാർത്ഥത്തിൽ അതല്ല; ഇത് മറ്റൊന്നാണ്, മനസ്സിൽ നിന്നുള്ളത്, ആകാശത്തിൽ രൂപംകൊണ്ടത്, ജഡമായത്, ചൈതന്യത്തിനുള്ളിൽ ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടതാണ്.
തദ് ഏവാകാശമാത്രാത്മ തഥാഭൂതം ചിരസ്ഥിതേഃ । ഇദമ്പ്രത്യയലബ്ധത്വാന് മാനസത്വം സമുജ്ഝതി
ആകാശം മാത്രമായ അതു ദീർഘകാലം അങ്ങനെ നിലകൊള്ളുന്നു; പക്ഷേ, ഇതാണെന്നു മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ മാനസികസ്വഭാവം ഇല്ലാതാകുന്നു.
ഇദം സ്ഥിരം സുകഠിനം വിതതം ഭൂമിമണ്ഡലമ് । അസ്തീതി ജായതേ ബുദ്ധിര് വ്യോമ്ന്യ് ഏവ ചിരവേദനാത്
ഈ ഭൂമണ്ഡലം സ്ഥിരവും കഠിനവും വ്യാപിച്ചതുമായതുകൊണ്ട്, ദീർഘകാലം കാണുന്നതിന്റെ ഫലമായി ആകാശത്തിനുള്ളിൽ തന്നെ 'ഇത് ഉണ്ട്' എന്ന ധാരണ ഉണരുന്നു.
ന്യായേനേദമ് ഇവാനേന തത് സ്ഥിതം വസുധാതലമ് । ഇദം ന ചൈവമ് ഏവാദ്യ സര്ഗസ്യാദാവ് ഉപാഗതമ്
ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചാൽ ഈ ഭൂതലം ഉറപ്പുള്ളതുപോലെ തോന്നുന്നു; എന്നാൽ സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ ഇത് ഇങ്ങനെ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
യഥാ സ്വപ്നേ പുരത്വേന ചിദ് ഏവ വ്യോമ്നി ഭാസതേ । തഥാ ചിദ് ഏവ സര്ഗാദാവ് ഇദം ജഗദ് ഇതി സ്ഥിതാ
സ്വപ്നത്തിൽ ശുദ്ധബോധം തന്നെ നഗരമായി ആകാശത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ഈ ലോകം എന്നത് ശുദ്ധബോധം തന്നെയാണ്.
വിദ്ധി ചിദ്രൂപബാലസ്യ മനോരാജ്യം ജഗത്ത്രയമ് । മഹീതലാദികം ദൃശ്യമ് ഇദം സര്ഗം ച സര്വദാ
ചൈതന്യസ്വഭാവമുള്ള ബാലന്റെ മനസ്സിന്റെ രാജ്യമാണ് ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളും. ഭൂമിയെയും മറ്റും ഉള്പ്പെടെ കാണുന്ന സൃഷ്ടി എല്ലാം എപ്പോഴും മനസ്സിന്റെ പ്രതിഫലനമാണ്.
ചിദ്രൂപസ്യാത്മനോ നാന്യസ് സങ്കല്പസ് തന്മയം ജഗത് । വസ്തുതസ് തു ന പിണ്ഡാത്മ ന സത്യാത്മ ന ഭാസുരമ്
ചൈതന്യസ്വരൂപനായ ആത്മാവിന് വേറൊരു ആഗ്രഹമില്ല; ഈ ലോകം അതില് നിന്നുമാത്രമാണ്. യാഥാര്ത്ഥ്യത്തില് ഇതിന് ഘടനയോ സത്യസ്വഭാവമോ പ്രകാശമോ ഇല്ല.
ദൃശ്യമ് അസ്ത്യ് അപരിജ്ഞാതം പരിജ്ഞാതം ന വിദ്യതേ । പരിജ്ഞാനം തദ് ഏവാസ്യ ശൃണോഷി യദ് ഇദം ചിരമ്
കാണുന്നതൊക്കെ അറിയപ്പെടാത്തതായിരിക്കുമ്പോഴാണ് നിലനില്ക്കുന്നത്; അറിഞ്ഞുകഴിഞ്ഞാല് അതിനെ കണ്ടെത്താനാവില്ല. നീ ഇതുവരെ കേട്ടത് അതേ അറിവാണ്.
സര്വം ചിന്മാത്രമ് ആകാശം പ്രകചത്യ് ആത്മനാത്മനി । ഭൂമണ്ഡലാത്മ ദൃശ്യാത്മ ദ്വൈതൈക്യാഭ്യാം വിവര്ജിതമ്
എല്ലാം ശുദ്ധചൈതന്യമാണ്, ആകാശംപോലെ, ആത്മാവില് നിന്നു ആത്മാവിലേക്കു പ്രകാശിക്കുന്നു; ഭൂമിയുടെ സ്വഭാവവും കാണുന്നതിന്റെ സ്വഭാവവും ഇല്ല, ദ്വൈതവും ഏകതയും അതില് ഇല്ല.
മണിര് യഥാ സ്വഭാവേന ശുക്ലപീതാദികാസ് ത്വിഷഃ । അകുര്വന്ന് ഏവ കുരുതേ ചിദാകാശസ് തഥാ ജഗത്
ഒരു മണി സ്വഭാവത്താൽ വെളുപ്പ്, മഞ്ഞ, മറ്റു നിറങ്ങൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവരുന്നതുപോലെ, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഒന്നും ചെയ്യാതിരുന്നിട്ടും, അതുപോലെ തന്നെ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആകാശം ലോകമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
യതോ ന കിഞ്ചിത് കുരുതേ ന ച രൂപം സമുജ്ഝതി । തസ്മാന് ന മാനസം നേദം കിഞ്ചിദ് അസ്തി മഹീതലമ്
അത് ഒന്നും ചെയ്യുന്നില്ല, അതിന്റെ രൂപം ഉപേക്ഷിക്കുന്നതുമില്ല. അതിനാൽ, ഈ ഭൂമി അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊന്നും മനസ്സിന്റെ സൃഷ്ടിയല്ല; ഇവിടെ യാതൊന്നും യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇല്ല.
മഹീതലമ് ഇവാഭാതി ചിദ്വ്യോമൈവ നിരന്തരമ് । ആത്മന്യ് ഏവാതലം വ്യോമ യഥാമലതലം സ്ഥിതമ്
ഭൂമി പോലെ തോന്നുന്നതെല്ലാം സത്യത്തിൽ ചൈതന്യത്തിന്റെ അക്ഷയമായ ആകാശം മാത്രമാണ്; ആത്മാവിൽ തന്നെ ഭൂമിയും ആകാശവും, ഒരു മിനുക്കിയ തലയണപോലെ, നിലകൊള്ളുന്നു.
സ്വഭാവമാത്രകചനം തത് തദാ മേ തഥാ സ്ഥിതമ് । ഭൂമണ്ഡലമ് ഇവാത്യച്ഛം ഖമ് ഏവ വിതതാന്തരമ്
അന്നത്തെ അവസ്ഥയിൽ, എല്ലാം അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിന്റെ പ്രകാശമായിട്ടായിരുന്നു നിലകൊണ്ടിരുന്നത്; ഭൂമണ്ഡലത്തെപ്പോലെ അത്യന്തം തെളിഞ്ഞതും, ആകാശത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും മാത്രമായിരുന്നു.
ഇദം ഭൂമണ്ഡലം തച് ച ദ്വയമ് ഏതന് മഹാചിതേഃ । സ്വരൂപമ് ഏവ കചതി തവ സ്വപ്നപുരം യഥാ
ഈ ഭൂമിയും അതിന്റെ വലയം രണ്ടും വലിയ ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്വഭാവമാണ്; അവ നിന്റെ സ്വപ്നനഗരം പോലെ തന്നെ പ്രകാശിക്കുന്നു.
ചിരകാലപ്രത്യയതസ് സ്ഥിരമ് ഇത്യ് അവഗമ്യതേ । പരിജ്ഞാതം യഥാഭൂതം ചിദ്വ്യോമൈവ നിരന്തരമ്
ദീർഘകാല വിശ്വാസം കൊണ്ടാണ് ഇതിനെ സ്ഥിരമാണെന്ന് കരുതുന്നത്; എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ എല്ലാം അനന്തമായ ചൈതന്യാകാശം മാത്രമാണ്.