നിത്യം കൃഷീവലൈẖ കൃഷ്ടം വീജിതം ശിശിരാനിലൈഃ । താപിതം തപനൈസ് തപ്തൈര് ഉക്ഷിതം പ്രാവൃഡമ്ബുഭിഃ
എല്ലായ്പ്പോഴും കർഷകർ ഉഴുത് വിത്ത് വിതറി, ശിശിരക്കാറ്റ് തണുപ്പിച്ചു, കനൽപൊലിഞ്ഞ സൂര്യനാൽ ചൂടേറ്റു, മഴക്കാലത്തിലെ മഴവെള്ളത്തിൽ നനഞ്ഞതും ഈ ഭൂമിയാണ്.
വിപുലാഗ്രസ്ഥലോരസ്കം പദ്മാകരശതേക്ഷണമ് । സിതാസിതഘനോഷ്ണീഷം ദശാശോദരമന്ദിരമ്
വിപുലമായ ഉയർന്ന നെഞ്ചും, നൂറ് താമരക്കുളങ്ങൾപോലെയുള്ള കണ്ണുകളും, വെള്ളയും കറുപ്പും നിറമുള്ള തലക്കെട്ടുകളും ധരിച്ച്, പത്ത് ദിക്കുകളുടെ വാസസ്ഥലമായതുമാണ്.
ലോകാലോകമഹാഖാതവലയോഗ്രാസ്യഭീഷണമ് । അനന്തഭൂതസങ്ഘാതപരിസ്പന്ദൈകചേതനമ്
ലോകാലോക മഹാഗഹ്വരങ്ങളുടെ വലിയ വായ് തുറന്ന് ഭയപ്പെടുത്തുന്നതും, അനന്തമായ ജീവികളുടെ കൂട്ടം ഉണർത്തുന്ന ഏക ചൈതന്യത്താൽ സജീവമായതുമാണ്.
വ്യാപ്തമ് അന്തര് ബഹിശ് ചൈവ നാനാഭൂതഗണൈḫ പൃഥക് । ദേവദാനവഗന്ധര്വൈര് ബഹിര് അന്തസ് തു കീടകൈഃ
അകത്തും പുറത്തും പലവിധ ജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; പുറത്തു ദേവന്മാർ, അസുരന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, അകത്ത് കീടങ്ങൾ.
പാതാലേന്ദ്രിയരന്ധ്രേഷു നാഗാസുരക്രിമിവ്രജൈഃ । സപ്തസ്വ് അര്ണവകോശേഷു നാനാജാതിജലേചരൈഃ
പാതാളത്തിലെ കുഴികളിലും ഇന്ദ്രിയങ്ങളിലെ ദ്വാരങ്ങളിലും അനവധി പാമ്പുകളും അസുരന്മാരും കീടങ്ങളും വസിക്കുന്നു. ഏഴു സമുദ്രങ്ങളിലുമുള്ള പലവിധ ജലജീവികളും മറ്റും അവിടെയുണ്ട്.
വ്യാപ്തം നദീവനസമുദ്രദിഗന്തശൈലദ്വീപാബ്ദജന്തുവിജയസ്ഥലജങ്ഗലൌഘൈഃ । നാനാവനാവലിതമണ്ഡലകോട്ടഷണ്ഡവല്ലീസരസ്സരിദരാതിരണാബ്ജഷണ്ഡൈഃ
നദികളും കാടുകളും സമുദ്രങ്ങളും ദിക്കുകളും പർവതങ്ങളും ദ്വീപുകളും അനവധി ജീവജാലങ്ങളും എല്ലാം ഈ ഭൂമിയിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നു. പലതരം വനങ്ങൾ, കാട്ടുകൂട്ടങ്ങൾ, വള്ളികൾ, തടാകങ്ങൾ, പുഴകൾ, മരുഭൂമികൾ, താമരക്കൂട്ടങ്ങൾ എന്നിവയും ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഭൂപീഠേന സതാ തത്ര മയാ തദനു മാനദ । അനുഭൂതം നദനദീനാദിനേദം ദിനേ ദിനേ
ഭൂമിയെ ഇരിപ്പിടമാക്കി ഞാൻ അവിടെ ദിവസേന നദികളുടെ ഒഴുക്കും പുഴകളുടെ ശബ്ദവും ലോകത്തിലെ വിവിധ ധ്വനികളും അനുഭവിച്ചു.
ക്വചിന് മരണസാക്രന്ദനാരീകരുണവേദനമ് । ക്വചിദ് ഉത്താണ്ഡവസ്ത്രൈണമഹോത്സവമഹാസുഖമ്
ഒരിടത്ത് മരണത്തിൽ ദുഃഖിച്ച് സ്ത്രീകൾ കരയുന്ന വേദനയും, മറ്റൊരിടത്ത് ഉത്സവങ്ങളുടെ ആനന്ദവും പ്രേമികളുടെ മഹാസുഖവും ഞാൻ കണ്ടു.
ക്വചിദ് ദുര്വാരദുര്ഭിക്ഷദുരാക്രന്ദദുരീഹിതമ് । ക്വചിത് സകലസസ്യൌഘസമ്പന്നഘനസൌഹൃദമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ അതിരൂക്ഷമായ ദുർഭിക്ഷവും, നിലവിളിയും, ദുർഭാഗ്യവും കാണാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ ധാരാളം വിളവുകളും, എല്ലാവരുടെയും ആഴമുള്ള സൗഹൃദവും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ക്വചിദ് അഗ്നിമഹാദാഹദഗ്ധദേശോഗ്രരോദനമ് । ക്വചിജ് ജലപ്ലവാലൂനപുരപത്തനഖണ്ഡകമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ വലിയ തീപിടിത്തത്തിൽ കത്തിയ ദേശങ്ങളിൽ കടുത്ത വിലാപം കേൾക്കാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ വലിയ വെള്ളപ്പൊക്കത്തിൽ മുങ്ങിയ പട്ടണങ്ങളും നഗരങ്ങളും തകർന്നുപോയിരിക്കുന്നു.
ക്വചിച് ചപലസാമന്തകൃതലുണ്ഠനമണ്ഡലമ് । ക്വചിദ് ഉദ്ദാമദൌരാത്മ്യരക്ഷḫപൈശാചമണ്ഡലമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ചഞ്ചലനായ ദേശാധിപതികൾ കവർച്ച നടത്തുന്ന പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്; മറ്റിടങ്ങളിൽ ക്രൂരവും ദുഷ്ടവുമായ ഭൂതങ്ങളും പിശാചുകളും അഴിഞ്ഞാടുന്ന പ്രദേശങ്ങളുണ്ട്.
ക്വചിജ് ജലാശയോല്ലാസവേല്ലനോത്പുലകാങ്ഗകമ് । കന്ദരോദരനിഷ്ക്രാന്തവാതവേല്ലിതവാരിദമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ തടാകങ്ങൾ നിറഞ്ഞൊഴുകുമ്പോൾ ജീവികളുടെ ശരീരങ്ങൾ ആവേശത്തോടെ വിറയ്ക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ മലകളുടെ ഗുഹകളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വരുന്ന കാറ്റിൽ മേഘങ്ങൾ ഇളകിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു.
സംവിദ്ബോധോന്നമത്സ്വാങ്ഗകോശോത്ഥാങ്കുരലോമകമ് । വാരിവാരണവിക്ഷോഭനതോന്നതലസത്തലമ്
അവിടെ ആത്മബോധം ഉണരുമ്പോള് ശരീരത്തിലെ രോമങ്ങള് കൂന്തുപോലെ നില്ക്കുന്നു; വെള്ളത്തില് കളിക്കുന്ന കരടികള് ഭൂമിയുടെ മേല്വശം ഉയര്ത്തുന്ന പോലെ കാണാം.
സശൃങ്ഗഭൈരവശ്വഭ്രപുരാദ്രിവനഝമ്പനമ് । സന്ധിമണ്ഡലസഞ്ചാലലേഖാങ്കമൃദുകമ്പനമ്
അവിടെ നഗരങ്ങളിലും പര്വ്വതങ്ങളിലും കാടുകളിലും കാട്ടുപോത്തുകളും നായകളും കുരങ്ങുകളും ചാടുന്നു; ഭൂമിയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളുടെ സന്ധികളില് രേഖകള് നീങ്ങുന്ന പോലെ ഒപ്പമൊരു മൃദുലമായ നടുക്കം അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ക്വചിത് സാമന്തസങ്ക്ഷുബ്ധസൈന്യസംഹരണം രണേ । ക്വചിത് സോമ്യസുഖാസീനസര്വസാമന്തമണ്ഡലമ്
ചിലിടങ്ങളില് രാജാക്കന്മാരുടെ സൈന്യങ്ങള് യുദ്ധത്തില് പരാജയപ്പെടുന്നു; മറ്റിടങ്ങളില് എല്ലാവരും സൗമ്യമായ സന്തോഷത്തോടെ ഒരുമിച്ച് ഇരുന്നു സംസാരിക്കുന്നു.
അരണ്യം ക്വചിദ് ആശൂന്യമ് ഉല്ലസദ്വാതഭാങ്കൃതി । ജങ്ഗലം ക്വചിദ് ആലൂനവ്യുപ്തസമ്പന്നസസ്യകമ്
ചിലിടങ്ങളില് കാട്ട് ശൂന്യമല്ല, ഉല്ലാസഭരിതമായ കാറ്റ് അതിന്റെ രൂപം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളില് മരുഭൂമി വെള്ളം നിറഞ്ഞു, ധാരാളം വിളവുകള് നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്നു.
ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണസരḫ ഫുല്ലാമ്ബുജം ക്വചിത് । ക്വചിന് മരുസ്ഥലം സ്ഥൂലസ്തമ്ഭാഭാര്ജുനമാരുതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, ഹംസം, കാരണ്ടവം തുടങ്ങിയ ജലപക്ഷികൾ നിറഞ്ഞു, പുഷ്പിച്ച താമരകളോടെ തടാകങ്ങൾ കാണാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ, ശക്തമായ കാറ്റ് വീശുന്ന മരുഭൂമിയും കാണാം.
ക്വചിദ് ധ്രദനദീവാഹഹേലാനികഷഘര്ഘരമ് । ക്വചിദ് അങ്കുരകാര്യങ്ഗസിക്തബീജാസ്യജൃമ്ഭണമ്
ഒരിടത്ത്, പർവതശൃംഗങ്ങൾ തമ്മിൽ ഇടിച്ചുകൂടുമ്പോൾ മേഘങ്ങൾ തമ്മിൽ തർക്കിച്ച് ഉണ്ടാകുന്ന ഗർജ്ജനശബ്ദം കേൾക്കാം; മറ്റിടത്ത്, നനഞ്ഞ വിത്തുകൾ മുളപ്പടുമ്പോൾ അതിന്റെ സുന്ദരമായ ഉണർവ് കാണാം.
ക്വചിദ് അന്തസ്സ്ഥകീടാസ്യമൃദുസ്പന്ദനവേദനമ് । മാം ത്വമ് ഏവാശു ബുദ്ധ്വേഹ ത്രായസ്വേതീവ ബോധനമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, ഉള്ളിൽ താമസിക്കുന്ന കീടങ്ങളുടെ വായിൽ നിന്നുള്ള സൂക്ഷ്മമായ ഇളക്കം അനുഭവപ്പെടുന്നു; അപ്പോഴൊരിക്കൽ, 'ഇവിടെ തന്നെ എന്നെ ഉടൻ തിരിച്ചറിയി രക്ഷിക്കണം' എന്ന ഉണർവ് പോലെ തോന്നുന്നു.
ശാഖാപരികരാഭോഗമൃദ്ഭാഗാങ്ഗനിപീഡനൈഃ । മൂലജാലമ് അവഷ്ടഭ്യ ക്വചിദ് വിടപിധാരണമ്
ചിലപ്പോഴാണ്, ശാഖകളും അതിന്റെ കൂട്ടങ്ങളും മൃദുലമായ മണ്ണിനെ അമർത്തുമ്പോൾ, വേരുകൾ ഭൂമിയെ ഉറപ്പിച്ച് പിടിച്ച്, വൃക്ഷത്തിന്റെ കൊമ്പുകൾക്ക് താങ്ങായി നിൽക്കുന്നത്.
അന്യോഽന്യമ് അലമ് ആക്രമ്യ ദിക്തടാങ്ഗനിപീഡനൈഃ । ക്വചിദ് അദ്ര്യസ്ഥിനിബിഡൈര് അര്ണവോല്ലാസവേല്ലിതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ മരങ്ങൾ തമ്മിൽ തമ്മിൽ ചേർന്നു കനത്ത കൊമ്പുകൾ കൊണ്ട് ഒരുമിച്ച് ഇടിച്ചുമുട്ടുന്നു; ചിലപ്പോഴോ കനത്ത മലകളുടെ അസ്ഥികൾ സമുദ്രത്തിന്റെ തിരമാലകളാൽ ഇങ്ങോട്ടിങ്ങോട്ട് തള്ളപ്പെടുന്നു.
ശുഷ്കപല്ലവസങ്കോചനിബിഡാങ്ഗനിപീഡനമ് । അമര്ഷണൈẖ കരൈര് ആര്കൈസ് സ്വരസാകര്ഷണം ക്വചിത്
വാടിയ ഇലയുകൾ ഒത്തുചേരുമ്പോൾ അതിന്റെ കനത്ത ചുരുക്കം കാണാം; ചിലപ്പോൾ സൂര്യന്റെ കിരണങ്ങൾ തങ്ങളുടെ തീപിടിച്ച കൈകളാൽ സാരമായ രസം തന്നെ പുറത്തെടുക്കുന്നു.
ശൃങ്ഗമന്ദിരമാതങ്ഗപ്രഹാരാശനിഭൂരുഹാമ് । നിബിഡാങ്ഗോത്കടസ്ഥൈര്യപരുഷം പതനം ക്വചിത്
ചിലിടങ്ങളിൽ മലകളിലെ ആനകൾ മരങ്ങളെ കനത്ത പ്രഹാരത്തോടെ ഇടിച്ചുവീഴ്ത്തുമ്പോൾ, അവയുടെ കനത്ത ശരീരം കഠിനമായി ഇടിച്ചുവീഴുന്ന ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്നു.
നിമീലിതേക്ഷണാമന്ദതനൂന്നാമസമക്രമമ് । ക്വചിത് സൂക്ഷ്മരസോല്ലേഖമ് അങ്കുരോല്ലസനം നവമ്
മറ്റിടങ്ങളിൽ കണ്ണുകൾ അൽപ്പം അടച്ചതുപോലും ശരീരം നന്നായി വളഞ്ഞതുപോലും മൃദുവായ ഇളക്കം കാണാം; ചിലപ്പോൾ പുതിയ കൊമ്പുകൾ മൃദുവായ പ്രകാശത്തോടെ തിളങ്ങിത്തുടങ്ങുന്നു.
മക്ഷികായൌകമഷകനികാഷസദൃശം ക്വചിത് । കുദ്ദാലശങ്കുതുങ്ഗാരിഹലഹേലാനികര്ഷണമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, ഈ മണ്ണ് ഈച്ചകളോ തേനീച്ചകളോ കൊതുകുകളോ വിട്ടുപോകുന്ന അവശിഷ്ടം പോലെയാണ്. മറ്റിടങ്ങളിൽ, ഉഴുന്ന്, കല്ല്, കുത്തി പറിക്കുന്ന ഉപകരണങ്ങൾ എന്നിവയുടെ കളിയാട്ടം കൊണ്ടുണ്ടാകുന്ന വരികൾക്കും ഉരിച്ചെടുത്ത പാടുകൾക്കും സമാനമാണ്.
ശീതം ശീതവിശീര്ണാങ്ഗജര്ജരത്വഗ്വികീര്ണമൃത് । പാഷാണീഭൂതസലിലം ക്വചിത് പരുഷമാരുതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, അതി തണുപ്പാണ്, അതിന്റെ തണുപ്പിൽ ശരീരം തകർന്നു, ചർമ്മം പൊട്ടി ചിതറുകയും, വെള്ളം കല്ലായി മാറുകയും, കാറ്റ് കഠിനമായി വീശുകയും ചെയ്യുന്നു.
ഉദ്ഗാലീഭൂതമൃദ്വങ്ഗമജ്ജദന്തẖക്രിമിവ്രജമ് । ക്വചിദ് ഉദ്ഭവദബ്ജാദിമൂലം ജലനിമജ്ജനമ്
മറ്റിടങ്ങളിൽ, മണ്ണ് മൃദുവും ചിതറിപ്പോയതുമാണ്, അതിൽ കീടങ്ങളും പുഴുക്കളും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ചിലപ്പോൾ, വെള്ളത്തിൽ നിന്നു താമരയും മറ്റ് ജലസസ്യങ്ങളുടെ വേരുകളും പുറത്ത് വരുന്നു.
ശനൈര് അന്തര്നിലീനാമ്ബുകൃതാഹ്ലാദം ബഹിẖഖരമ് । സോന്നാമാങ്കുരരോമൌഘം ക്വചിദ് ധര്ഷവിജൃമ്ഭിതമ്
ചിലപ്പോഴൊക്കെ, വെള്ളം അകത്തേക്ക് ഒളിഞ്ഞ്, ഉള്ളിൽ തണുപ്പും പുറത്തു കഠിനതയും നൽകുന്നു. ചിലിടങ്ങളിൽ, പുതുതായി മുളക്കുന്ന ഇലകൾ രോമങ്ങൾപോലെ കൂട്ടമായി പുറത്തുവരുന്നു.
തനുതരപവനവികമ്പിതകോമലനലിനീദലാസ്തരണൈഃ । വിരഹിണ ഇവ മേ വിഹിതം സരോഭിര് അങ്ഗേഷു നിര്വാണമ്
മൃദുലമായ താമരയിലപതകൾ കനിഞ്ഞുള്ള കാറ്റിൽ നനഞ്ഞു വിറയുന്ന കിടക്കകളിൽ കിടക്കുന്നതുപോലെ, ആ సరസ്സുകൾ എന്റെ ശരീരത്തിൽ ഒരു പ്രിയപ്പെട്ടവനെ വിട്ടു ദുഃഖിക്കുന്നവനിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശാന്തി പോലെ ഒരു സമാധാനം പകർന്നു.
പാര്ഥിവീം ധാരണാം ബദ്ധ്വാ ജഗന്തി സമവേക്ഷിതുമ് । സമ്പന്നസ് ത്വമ് അയം ഭൂമേര് ലോകẖ കിമ് ഉത മാനസഃ
നീ ഭൂതത്ത്വത്തിൽ മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കി ലോകങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നു; ഭൂമിയിൽ ഇത്രയും സാധ്യമായാൽ, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ലോകം എത്രയോ കൂടുതൽ സാധ്യമാണ്.