തതോ ഽഭവദ് യഷ്ടിസമസ് തതḫ പ്രാദേശമാത്രകഃ । തതẖ കാചകണാകാരോ മയാ ദൃഷ്ടസ് സ താദൃശഃ
അതിനുശേഷം അത് ഒരു ദണ്ഡംപോലെയായി, പിന്നെ ഒരു കൈവിരല് നീളമുള്ളതായും, പിന്നീട് ഒരു കുപ്പിവളയത്തിന്റെ പണികോല്പോലെയും, അങ്ങനെ തന്നെയായിരുന്നു ഞാൻ കണ്ടത്.
തതസ് സോ ഽണുര് ഭവന് ദൃഷ്ടോ മയാ ഖാദ് ദിവ്യദൃഷ്ടിനാ । പരമാണുര് അഥോ ഭൂത്വാ തത്രൈവാന്തര്ധിമ് ആയയൌ
അതിനുശേഷം, എന്റെ ദിവ്യദൃഷ്ടിയിലൂടെ, ആ വസ്തു ആകാശത്ത് ഒരു സൂക്ഷ്മണുവായി മാറുന്നത് ഞാൻ കണ്ടു; പിന്നെ അതു അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായ ഒരു അണുവായിത്തീരുകയും അവിടെയേയ്ക്ക് അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്തു.
ഇത്യ് അസൌ ശമമ് ആയാതശ് ശാരദാമ്ബുദഖണ്ഡവത് । താദൃശോ ഽപി മഹാരമ്ഭḫ പുരḫ പശ്യത ഏവ മേ
അങ്ങനെ, അതു ശാന്തിയിലേക്കെത്തി, ശരദ്കാലത്തെ മേഘത്തിന്റെ ഒരു തുള്ളിപോലെ; എങ്കിലും, അത്തരം വലിയ ഒരു അത്ഭുതം എന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ തന്നെ സംഭവിച്ചു.
ഇതി സാവരണേ തേന തേ ബ്രഹ്മാണ്ഡകവാടകേ । വിനിഗീര്ണേ ക്ഷുധാര്തേന ഹരിണേനേവ പര്ണകേ
ഇങ്ങനെ, ആ സാവർണിയെ ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ പുറംചട്ടയിൽ അകത്തേക്ക് ആമയോലമടക്കുന്ന പോലെ, ഒരു വിശപ്പുള്ള മാൻ ഇല തിന്നുന്നതുപോലെ, മുഴുവനായി അകത്താക്കി.
അഥാഭൂന് നിര്മലം വ്യോമ ശാന്തം ബ്രഹ്മൈവ കേവലമ് । അനാദിമധ്യപര്യന്തസംവിദാകാശമാത്രകമ്
അപ്പോൾ അവിടെ നിർമലവും ശാന്തവുമായ ആകാശം മാത്രം ഉണ്ടായിരുന്നു — അതായത് ബ്രഹ്മം മാത്രം. അതിന് ആരംഭവും മധ്യവും അവസാനം എന്നിങ്ങനെയുള്ള പരിധികളൊന്നുമില്ലാത്ത, ശുദ്ധമായ ബോധത്തിന്റെ വിശാലത മാത്രം.
ഇത്യ് അഹം ദൃഷ്ടവാംസ് തത്ര കല്പാന്തമ് ഉരുവിഭ്രമമ് । ദര്പണപ്രതിബിമ്ബാഭം ശിലാശകലകോടരേ
അങ്ങനെ ഞാൻ അവിടെ ആ മഹത്തായ അത്ഭുതം, ഒരു ദർപ്പണത്തിൽ പ്രതിഫലനം കാണുന്നതുപോലെയും, ഒരു കല്ലിന്റെ പൊട്ടലിൽ ഉള്ള ആകൃതിപോലെയും, യುಗാന്തം വരെ കണ്ടിരുന്നു.
അഥ താമ് അങ്ഗനാം സ്മൃത്വാ താം ശിലാം തം ച വിഭ്രമമ് । രാജദ്വാരഗതോ ഗ്രാമ്യ ഇവാഹം വിസ്മയം ഗതഃ
ശേഷം ആ സ്ത്രീയെ, ആ കല്ലിനെ, ആ അത്ഭുതം എല്ലാം ഓർത്ത് ഞാൻ രാജധാനിയുടെ വാതിലിൽ എത്തിയ ഒരു ഗ്രാമവാസിയെപ്പോലെ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി നിന്നു.
താമ് ആലോകിതവാന് ഭൂയẖ കലധൌതശിലാമ് അഹമ് । യാവത് സര്വത്ര സന്ത്യ് അത്ര സര്ഗാẖ കാല്യാ ഇവാങ്ഗകേ
പിന്നീട് ഞാൻ വീണ്ടും ആ ചന്ദ്രപ്രഭയാൽ തിളങ്ങുന്ന കല്ലിനെ നോക്കി. അവിടെ എല്ലായിടത്തും സൃഷ്ടികൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ശരീരത്തിൽ കറകൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ.
ബുദ്ധിനേത്രേണ ദൃശ്യന്തേ ദിവ്യാക്ഷ്ണാ വാ ന തേ ഽന്യഥാ । സര്വത്ര സര്വദാ സര്വം യദ് അസ്ത്യ് ഏവ തഥാ തദാ
ബുദ്ധിയുടെ കണ്ണിലൂടെ അല്ലെങ്കിൽ ദിവ്യദൃഷ്ടിയിലൂടെ മാത്രമേ എല്ലായിടത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും ഉള്ളതൊക്കെയും കാണാൻ കഴിയൂ; ഇതിന് മറ്റൊരു മാർഗമില്ല.
ദൂരതḫ പ്രേക്ഷ്യതേ മാംസദൃശാ യദി ച സാ ശിലാ । ദൃശ്യതേ തച് ഛിലൈവൈകാ ന തു സര്ഗാദി കിഞ്ചന
ദൂരത്ത് നിന്നു സാധാരണ കണ്ണുകൊണ്ട് നോക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു കല്ലാണെങ്കിൽ, ആ കല്ല് മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ; സൃഷ്ടിയും മറ്റൊന്നും അപ്പോൾ കാണില്ല.
സാവസ്ഥിതാ ശിലൈവൈകരൂപാ നിബിഡമണ്ഡലാ । കലധൌതമയീ സ്ഫാരാ സന്ധ്യാജലദസുന്ദരീ
അപ്പോഴത് അതേപോലെ ഉറപ്പുള്ളതും ഏകരൂപവും കട്ടിയുള്ള വൃത്താകൃതിയിലുള്ളതും, കലപൊലിഞ്ഞ ചന്ദ്രശിലപോലും സന്ധ്യാകാലത്തെ മേഘംപോലും മനോഹരവുമാണ്.
തതോ ഽഹം വിസ്മയാവിഷ്ടḫ പ്രവിചാരിതവാന് പുനഃ । ശിലായാമ് അപരം ഭാഗം തഥൈവ പരയാ ദൃശാ
അതിനുശേഷം അത്ഭുതംകൊണ്ട് നിറഞ്ഞ്, ഞാൻ ആ കല്ലിന്റെ മറ്റൊരു ഭാഗം വീണ്ടും, diesmal ഉയർന്ന ദൃഷ്ടിയോടെ പരിശോധിച്ചു.
യാവത് തമ് അപി പശ്യാമി ജഗദാരമ്ഭമന്ഥരമ് । തഥൈവ സുഷിരാകാരമ് ഇവ നാനാര്ഥസുന്ദരമ്
ഞാൻ അതിനെ നോക്കിയപ്പോൾ ലോകത്തിന്റെ ഉദ്ഭവം വളരെ മന്ദമായി നടക്കുന്നതായി കണ്ടു. അതിന്റെ രൂപം അകത്തോളം പൊന്തിയതുപോലെയും, പലവിധ അർത്ഥങ്ങളാൽ മനോഹരമായതുപോലെയും തോന്നി.
പുനര് അന്യം തഥൈവാഹം പ്രദേശം പരിദൃഷ്ടവാന് । സര്ഗസംരമ്ഭവലിതം താവന്തമ് അപി താദൃശമ്
പിന്നീട് ഞാൻ മറ്റൊരു പ്രദേശവും അതുപോലെ തന്നെ നിരീക്ഷിച്ചു. അവിടെയും സൃഷ്ടിയുടെ ആ തിരക്കും ആവേശവും നിറഞ്ഞതായും, മുമ്പ് കണ്ടതുപോലെ തന്നെയായും കണ്ടു.
യം യം പ്രദേശം പശ്യാമി ശിലായാസ് തത്ര തത്ര വൈ । ജഗത് പശ്യാമ്യ് അവികലമ് ആദര്ശ ഇവ ബിമ്ബിതമ്
ഞാൻ ആ കല്ലിന്റെ ഏത് ഭാഗം നോക്കിയാലും, അവിടെയും ലോകം മുഴുവൻ ഒരു കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെ വ്യക്തമായി കാണുന്നു.
പ്രവിശ്യാമി ജഗച് ചേത് തത് പശ്യാമീദമ് ഇവാഖിലമ് । ദൃശ്യം ന ചേദ് ബഹിസ്സ്ഥസ് തത് പശ്യാമ്യ് ആദര്ശബിമ്ബിതമ്
ഞാൻ ലോകത്തിനകത്ത് കടന്നാൽ, ഈ സകലവും യാഥാർത്ഥ്യമായി കാണുന്നു. അങ്ങനെ ചെയ്യാതെ പുറത്തുനിൽക്കുമ്പോൾ, അതെല്ലാം കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നതുപോലെയാണ് കാണുന്നത്.
മയാതികൌതുകേനാഥ സര്വാസ് തസ്യ ഗിരേശ് ശിലാഃ । അന്വിഷ്ടാ ഭൂമിഭാഗാശ് ച തൃണഗുല്മാദയസ് തഥാ
അപ്പോൾ ഞാൻ അതിയായ ആസ്വാദ്യത്തോടെ ആ മലയുടെ എല്ലാ പാറകളും, മണ്ണിന്റെ ഭാഗങ്ങളും, പുല്ലും കുറ്റിച്ചെടികളും ഒക്കെ പരിശോധിച്ചു.
യാവത് സര്വത്ര തത് താദൃഗ് ജഗദ് അസ്തി യഥാസ്ഥിതമ് । ബുദ്ധ്യൈവ ദൃശ്യതേ നാക്ഷ്ണാ പരയാ വിവിധാകൃതി
എവിടെയും ലോകം അതതു വിധത്തിൽ തന്നെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ പല രൂപങ്ങളും മനസ്സിന്റെ കണ്ണുകൊണ്ടു മാത്രമേ കാണാൻ കഴിയൂ, സാധാരണ കണ്ണുകൊണ്ടല്ല.
ക്വചിത് പ്രഥമസര്ഗാത്മജായമാനപ്രജാപതി । കല്പ്യമാനര്ക്ഷചന്ദ്രാര്കദിനരാത്ര്യര്തുവത്സരമ്
ചില സ്ഥലങ്ങളിൽ ആദികാല സൃഷ്ടിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച പ്രജാപതിമാർ, നക്ഷത്രങ്ങൾ, ചന്ദ്രൻ, സൂര്യൻ, പകലും രാത്രിയും, ঋതുക്കളും വർഷങ്ങളും എന്നിവ ക്രമീകരിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.
ക്വചിത് ക്വചിന് മഹീപീഠസമ്പന്നജനമണ്ഡലമ് । ക്വചിത് കിഞ്ചിദ് അഖാതോഗ്രചതുസ്സാഗരഖാതകമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ഭൂമിയും ജനവാസവും ഉള്ള പ്രദേശങ്ങൾ കാണാം; മറ്റിടങ്ങളിൽ നാലു സമുദ്രങ്ങൾ ചുറ്റിയ പ്രദേശങ്ങളും കാണപ്പെടുന്നു.
ക്വചിത് കിഞ്ചിദ് അസഞ്ജാതസുരം സഞ്ജാതദാനവമ് । ക്വചിത് കിഞ്ചിത് കൃതയുഗാചാരസജ്ജനഭൂതകമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ ദേവന്മാർ ഇല്ലാതെ അസുരന്മാർ മാത്രം ഉദിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റുചിലിടങ്ങളിൽ കൃതയുഗത്തിലെ നല്ലവരുടെ രീതികൾ പാലിക്കുന്ന സജ്ജനന്മാർ ഉണ്ട്.
ക്വചിത് കിഞ്ചിത് കലിയുഗാചാരദുര്ജനഭൂതകമ് । ക്വചിത് കിഞ്ചിത് കല്പകാലമധ്യസംസ്ഥിതിസുസ്ഥിതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ കലിയുഗത്തിലെ ദുഷ്ടന്മാർ അവരുടെ രീതികൾ അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുന്നു; മറ്റുചിലിടങ്ങളിൽ ഒരു കല്പത്തിന്റെ മധ്യഭാഗത്ത് നന്നായി നിലകൊണ്ട ലോകം ഉണ്ട്.
ക്വചിത് കിഞ്ചിത് പുരവ്യൂഹദൈത്യസങ്ഗരദുസ്തരമ് । ക്വചിത് കിഞ്ചിന് മഹാശൈലജാലനിര്വിവരാവനി
ചിലിടങ്ങളിൽ നഗരങ്ങൾ ദൈത്യസേനകളുടെ യുദ്ധം കൊണ്ടു കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവയാണ്; മറ്റുചിലിടങ്ങളിൽ വലിയ പർവ്വതശ്രേണികളും തടസ്സമില്ലാത്ത ഭൂമിയും കാണാം.
ക്വചിത് കിഞ്ചിദ് അസമ്പന്നസര്ഗമ് ഏകാമ്ബുജോദ്ഭവമ് । ക്വചിത് കിഞ്ചിജ് ജരാമൃത്യുമുക്തഭൂതലമാനവമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ സൃഷ്ടി പൂർണ്ണമല്ല, ഒരു കമലം മാത്രം ജനിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റുചിലിടങ്ങളിൽ വൃദ്ധിയും മരണവും ഇല്ലാത്ത മനുഷ്യർ ഉള്ള ഭൂമി ഉണ്ട്.
ക്വചിത് കിഞ്ചിദ് അസഞ്ജാതചന്ദ്രശൂന്യശിരശ്ശിവമ് । അനിര്മഥിതദുഗ്ധാബ്ധിമൃത്യുമത്സുരപൂരിതമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, അപ്രത്യക്ഷമായ ചന്ദ്രനില്ലാത്ത തലയും, ഇനിയും കുലുക്കപ്പെടാത്ത പാൽക്കടലും, മരണത്താൽ സ്പർശിക്കപ്പെടാത്ത ദേവന്മാർ നിറഞ്ഞതുമായ ഒരു ശുഭമായ സ്ഥിതിയുണ്ട്.
അസഞ്ജാതാമൃതാശ്വേഭവൈദ്യാഗകമലാവിഷമ് । ശുക്രാമരമഹാവിദ്യാനാശനോത്കസുരവ്രജമ്
അവിടെ, അമൃതം കൊണ്ടുള്ള കുതിരകൾ ഇനിയും ജനിച്ചിട്ടില്ല, ഔഷധക്കുമുദത്തിന്റെ വിഷം ഇല്ല, ശുക്രനും മറ്റുള്ളവരും ഉള്ള മഹാ വിജ്ഞാനം നശിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദേവസംഘം അവിടെ ഇല്ല.
ക്വചിത് കിഞ്ചിച് ച ഗര്ഭാങ്ഗകര്തനോത്കസുരേശ്വരമ് । അപരിമ്ലാനധര്മത്വാത് സ്വപ്രകാശാഖിലപ്രജമ്
മറ്റൊരിടത്ത്, ജനിക്കാത്തവരുടെ അവയവങ്ങൾ വെട്ടാൻ ഉത്സുകനായ അസുരാധിപനും, ക്ഷയിക്കാത്ത ധർമ്മം കൊണ്ടു സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന എല്ലാ ജീവികളും ഉണ്ട്.
ക്വചിത് കിഞ്ചിച് ച പൂര്വാന്യസന്നിവേശക്രമസ്ഥിതി । അപൂര്വവേദശാസ്ത്രാര്ഥസമാചാരവിചാരണമ്
ചിലിടങ്ങളിൽ, മുമ്പ് ഉണ്ടായതും മറ്റുള്ളതുമായ ക്രമങ്ങളുടെ നിലയും, ഇതുവരെ ഉണ്ടായിട്ടില്ലാത്ത വേദശാസ്ത്രങ്ങളുടെ അർത്ഥവും ആചാരവും പരിശോധിക്കുന്നതുമുണ്ട്.
ക്വചിത് കിഞ്ചന കല്പാന്തസങ്ക്ഷോഭാശിവസംസ്ഥിതി । ക്വചിത് കിഞ്ചിച് ച ദൈത്യൌഘവിലുണ്ഠിതസുരാലയമ്
ഒരിടത്ത്, ഒരു കാലഘട്ടം അവസാനിക്കുമ്പോള് ഉണ്ടാകുന്ന വലിയ കലഹത്തിനിടയിലും, ഒരു ഭാഗത്ത് ശുഭമായ അവസ്ഥ കാണാം; മറ്റൊരിടത്ത്, ദാനവരുടെ കൂട്ടം ദേവതകളുടെ വാസസ്ഥലങ്ങള് തകര്ത്തു കവര്ന്നിരിക്കുന്നു.
ക്വചിത് കിഞ്ചിത് സുരോദ്യാനഗായദ്ഗന്ധര്വകിന്നരമ് । ക്വചിത് കിഞ്ചിത് സമാരബ്ധഗീര്വാണാസുരസൌഹൃദമ്
ചിലഭാഗങ്ങളില്, ദിവ്യോദ്യാനങ്ങളില് ഗാന്ധര്വന്മാരും കിന്നരന്മാരും ആലാപനം ചെയ്യുന്നു; മറ്റൊരിടത്ത്, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മില് സൗഹൃദം തുടങ്ങുന്ന അവസ്ഥയുണ്ട്.