പവനസ്യ യഥാ സ്പന്ദസ് തഥൈവേച്ഛാ ശിവസ്യ സാ । യഥാസ്പന്ദോ ഽനിലശ് ശാന്തḫ പ്രശാന്തേച്ഛസ് തഥാ ശിവഃ
കാറ്റിന്റെ ചലനമാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവംപോലെ, ശിവന്റെ ഇച്ഛയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. കാറ്റിന്റെ ചലനം നിലച്ചാൽ അതു ശാന്തമാവുന്നതുപോലെ, ഇച്ഛ ശാന്തമായാൽ ശിവനും സമാധാനത്തിലാവുന്നു.
അമൂര്തോ മൂര്തമ് ആകാശേ ശബ്ദാഡമ്ബരമ് ആനിലഃ । യഥാ സ്പന്ദസ് തനോത്യ് ഏവം ശിവേച്ഛാ കുരുതേ ജഗത്
രൂപമില്ലാത്ത കാറ്റ് ആകാശത്തിൽ ചലിക്കുമ്പോൾ ശബ്ദവും ഗതിയും ഉണ്ടാക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, ശിവന്റെ ഇച്ഛയുടെ സ്പന്ദനം ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
നൃത്യന്ത്യാഥ യദാ തത്ര തയാ തസ്മിന് പരാമ്ബരേ । കാകതാലീയയോഗേന സംരമ്ഭവശതസ് സ്വയമ്
അവിടെ ആ പരമാവകാശത്തിൽ അവൾ (ഇച്ഛാശക്തി) നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, യാദൃശ്ചികമായൊരു സംഗമം നടക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ തന്നെ ഉന്മേഷത്തിന്റെ ബലത്തിൽ—
നികടസ്ഥശ് ശിവസ് സ്പൃഷ്ടസ് സ മനാങ്മാത്രമ് അന്തികാത് । വാഡവോ ഽഗ്നിസ് സ്വനാശായ വഹന്ത്യേവാമ്ബുലേഖയാ
അടുത്ത് തന്നെ ഇരിക്കുന്ന ശിവൻ അവളാൽ അല്പം പോലും സ്പർശിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സമുദ്രത്തിനടിയിലെ അഗ്നി ഒരു വെള്ളരേഖ കൊണ്ടു തന്നെ നശനത്തിനായി ഒഴുകിപ്പോകുന്നതുപോലെ—
സ്പൃഷ്ടമാത്രേ ശിവേ തസ്മിംസ് തതḫ പരമകാരണേ । പ്രവൃത്താ പ്രകൃതിര് ഗന്തും സാ ശനൈസ് തനുതാം തദാ
ശിവൻ, ആ പരമകാരണം, അവളാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടയുടൻ, പ്രകൃതി അപ്പോൾ തന്നെ സാവധാനം സൂക്ഷ്മതയിലേക്കു മാറാൻ തുടങ്ങുന്നു.
അനന്താകാരതാം ത്യക്ത്വാ സമ്പന്നാ ഗിരിമാത്രികാ । തതോ നഗരമാത്രാസൌ തതശ് ച ദ്രുമസുന്ദരീ
അവൾ അനന്തമായ രൂപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആദ്യം ഒരു പർവ്വതംപോലെയാകുന്നു; അതിനുശേഷം ഒരു നഗരത്തിന്റെ വലിപ്പം മാത്രം; പിന്നെ അവൾ ഒരു മനോഹരമായ വൃക്ഷമായി മാറുന്നു.
തതോ വ്യോമസമാകാരാ ശിവസ്യൈവാകൃതിം തതഃ । സാ പ്രവിഷ്ടാ സരിച് ഛാന്തസംരമ്ഭേവ മഹാര്ണവമ്
അവിടെ അവൾ ആകാശത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു, ശിവന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ് അവൾക്ക് ലഭിച്ചത്. ശാന്തമായ ഒരു നദി മഹാസമുദ്രത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ, അവൾ ശിവനിൽ ലയിച്ചു.
ഏക ഏവാഭവദ് അഥോ ശിവയാ പരിവര്ജിതഃ । ശിവ ഏവ ശിവേ ശാന്തേ ആകാശേ ശമശോഭിതഃ
അതിനുശേഷം ശിവനും ശക്തിയും എന്ന വ്യത്യാസമില്ലാതെ ഒരുവൻ മാത്രം അവിടെ ശേഷിച്ചു. ആ ശിവൻ, സമാധാനത്തോടെ, ആകാശത്തിൽ ശാന്തതയിൽ തിളങ്ങി നിന്നു.
ഭഗവഞ് ശിവസംസ്പൃഷ്ടാ സാ ശിവാ പരമേശ്വരീ । കിമര്ഥമ് ആഗതാ ശാന്തിമ് ഇതി മേ ബ്രൂഹി തത്ത്വതഃ
ഭഗവൻ, ശിവന്റെ സ്പർശം ലഭിച്ച ആ പരമേശ്വരിയായ ശിവി എന്തുകൊണ്ടാണ് ശാന്തി പ്രാപിച്ചത്? ദയവായി അതിന്റെ സത്യമായ കാരണം എന്നോട് പറയൂ.
സാ രാമ പ്രകൃതിḫ പ്രോക്താ ശിവേച്ഛാ പരമേശ്വരീ । ജഗന്മായേതി വിഖ്യാതാ സ്പന്ദശക്തിര് അകൃത്രിമാ
രാമാ, അവളെയാണ് പ്രകൃതി എന്നും, ശിവന്റെ പരമമായ ഇച്ഛ എന്നും വിളിക്കുന്നത്. ലോകമായയായി പ്രശസ്തയായ അവൾ സ്വാഭാവികമായ സ്പന്ദനശക്തിയാണ്.
സ പരḫ പ്രകൃതേḫ പ്രോക്തḫ പുരുഷḫ പാവനാകൃതിഃ । ശിവരൂപധരശ് ശാന്തḫ പരമാകാശശക്തിമാന്
അവനാണ് പരമപുരുഷൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നത്; ശുദ്ധമായ രൂപം, ശിവന്റെ രൂപം ധരിച്ചവൻ, സമാധാനപരനായവൻ, പരമാകാശത്തിന്റെ ശക്തിയുള്ളവൻ.
ഭ്രമതി പ്രകൃതിസ് താവത് സംസാരേ ഭ്രമരൂപിണീ । സ്പന്ദമാത്രാത്മികാ സേച്ഛാ ചിച്ഛക്തിḫ പരമേശ്വരീ
പ്രകൃതിയാണ് ഈ ലോകത്തിൽ തേനീച്ചയുടെ രൂപത്തിൽ അലയുന്നവൾ; അവളുടെ സ്വഭാവം വെറും സ്പന്ദനം മാത്രമാണ്, അവളുടെ ഇച്ഛയാണ് പരമേശ്വരിയായ ചൈതന്യശക്തി.
യാവന് ന പശ്യതി ശിവം നിത്യതൃപ്തമ് അനാമയമ് । അജഡം പദമ് ആദ്യന്തവര്ജിതം തര്ജിതദ്വയമ്
അവൾ ശിവനെ—എപ്പോഴും തൃപ്തനായവൻ, ദുഃഖരഹിതൻ, ജഡതയില്ലാത്ത അവസ്ഥ, ആദിയും അന്തവും ഇല്ലാത്തത്, ഇരട്ടത്വം അതിജീവിച്ചത്—അറിയാതെ ഇരിക്കുന്നിടത്തോളം,
സംവിന്മാത്രൈകധര്മത്വാത് കാകതാലീയയോഗതഃ । സംവിദ്ദേവീ ശിവം സ്പൃഷ്ട്വാ തന്മയ്യ് ഏവ ഭവത്യ് അലമ്
ചൈതന്യം മാത്രമാണ് ഏകസത്യം എന്നതുകൊണ്ട്, യാദൃശ്ചികമായ ഒരു സംഗമത്തിൽ, ചൈതന്യദേവി ശിവനെ സ്പർശിച്ചാൽ, അവൾ പൂർണ്ണമായും അവനിൽ ലയിച്ചുപോകുന്നു.
പ്രകൃതിḫ പുരുഷം സ്പൃഷ്ട്വാ പ്രകൃതിത്വം സമുജ്ഝതി । തദന്തര് ഏകതാം ഗത്വാ നദീ രൂപമ് ഇവാര്ണവേ
പ്രകൃതിയ് ആത്മാവിനെ തൊട്ടപ്പോള്, അവളുടെ സ്വഭാവം വിട്ട്, ആകെയുള്ളതില് ലയിച്ച്, ഒരു നദി സമുദ്രത്തില് രൂപം കളയുന്നതുപോലെ ഒന്നായി മാറുന്നു.
ആപഗാ ഹി പയോമാത്രാ സങ്ഗതാര്ണവ ഏവ സാ । യദാ തദാ തമ് ഏവാശു പ്രാപ്യ തത്രൈവ ലീയതേ
നദി വെള്ളം മാത്രമാണ്; അത് സമുദ്രത്തില് ചേരുമ്പോള്, അതിനെ ഉടനടി പ്രാപിച്ച്, അതിലേയ്ക്ക് തന്നെ ലയിച്ചുപോകുന്നു.
ചിതിശ് ശിവേച്ഛാ സാ ദേവം തമ് ഏവാസാദ്യ ശാമ്യതി । ജന്മസ്ഥാനം ശിലാം പ്രാപ്യ തീക്ഷ്ണാ ധാരാ യഥായസീ
ചൈതന്യം ശിവന്റെ ഇച്ഛയാണ്; അതു ദൈവത്തെ പ്രാപിച്ചാല്, ഒരു കഠിനധാര കല്ലില് അടിച്ചുതകർന്ന് ശാന്തമാകുന്നതുപോലെ, ശാന്തമാവുന്നു.
പുംസശ് ഛായാ നിജാ ഛായാം പ്രവിഷ്ടസ്യ ശരീരകമ് । യഥാശു പ്രവിശത്യ് ഏവ പ്രകൃതിḫ പുരുഷം തഥാ
ഒരു മനുഷ്യന് വീടിനകത്ത് കടക്കുമ്പോള് അവന്റെ നിഴല് ഉടനടി ശരീരത്തിലേക്ക് ലയിക്കുന്നതുപോലെ, പ്രകൃതിയും ആത്മാവിലേയ്ക്ക് അതിവേഗം ലയിക്കുന്നു.
ചേതിത്വാ ചിന് നിജം ഭാവം പുരുഷാഖ്യം സനാതനമ് । ഭൂയോ ഭ്രമതി സംസാരേ നേഹ തത്താം പ്രയാതി ഹി
സ്വന്തം ശാശ്വതമായ ആത്മസ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയാലും, അതായത് പുരുഷസ്വരൂപം തിരിച്ചറിയുമ്പോഴും, ചൈതന്യം വീണ്ടും ലോകത്തിൽ അലയുന്നു; കാരണം, ഇവിടെ അതിന് പരമാർത്ഥം ലഭിക്കാറില്ല.
സാധുര് വസതി ചൌരൌഘേ താവദ് യാവദ് അസൌ ന തമ് । പരിജാനാതി വിജ്ഞായ ന തത്ര രമതേ പുനഃ
ഒരു നല്ലവൻ കള്ളന്മാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ ജീവിക്കുന്നതും, അവൻ അവരിൽ ഒരുവൻ കള്ളനാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നതുവരെ മാത്രമാണ്; അങ്ങനെയാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, അവിടെ വീണ്ടും സന്തോഷിക്കാറില്ല.
ദ്വൈതേ താവദ് അസദ്രൂപേ രമതേ ഽനുമതേ ചിതിഃ । പരം പശ്യതി നോ യാവത് തം ദൃഷ്ട്വാ തന്മയീ ഭവേത്
അസത്യമായ ഇരട്ടത്വത്തിൽ, അതായത് ഭേദബോധത്തിൽ, ചൈതന്യം അതിനെ അംഗീകരിക്കുന്നതുവരെ മാത്രം ആസ്വദിക്കുന്നു; എന്നാൽ പരമാർത്ഥം കണ്ടാൽ, അതിനെ കണ്ടു, അതിൽ ലയിച്ചുപോകുന്നു.
ചിതി നിര്വാണരൂപം തത് പ്രകൃതിḫ പരമം പദമ് । പ്രാപ്യ തത്താമ് അവാപ്നോതി സരിദ് അബ്ധാവ് ഇവാബ്ധിതാമ്
ചൈതന്യം മോക്ഷസ്വഭാവമുള്ളതും, പ്രകൃതി പരമാവസ്ഥയുമാണ്. ആ സത്യം ലഭിച്ചാൽ, നദി സമുദ്രത്തിൽ ചേർന്ന് സമുദ്രമായുപോകുന്നതുപോലെ, അതും അതായിത്തീരും.
താവദ് വിമോഹവശതശ് ചിതിര് ആകുലേഷു സര്ഗേഷു സംസരതി ജന്മദശാശ്രിതേഷു । യാവന് ന പശ്യതി പരം തമ് അഥാശു ദൃഷ്ട്വാ തത്രൈവ മജ്ജതി ഘനം മധുനീവ ഭൃങ്ഗീ
മനസ്സു മായയുടെ പിടിയിൽ ആകുലമായ സൃഷ്ടികളിൽ ജനനാവസ്ഥകളിൽ അലയുന്നു; പരമത്തിനെ കാണുന്നതുവരെ അങ്ങനെ തന്നെ. അതു കണ്ടാൽ, ഒരു തേനീച്ച കട്ടിയുള്ള തേനിൽ മുഴുകുന്നതുപോലെ അതിൽ പെട്ടെന്ന് ലയിച്ചുപോകുന്നു.
സമ്പ്രാപ്യ കസ് ത്യജതി നാമ തദ് ആത്മതത്ത്വം പ്രാപ്യാനുഭൂയ ച ജഹാതി രസായനം കഃ । ശാമ്യന്തി യേന സകലാനി നിരന്തരാണി ദുẖഖാനി ജന്മമൃതിമോഹമയാനി രാമ
സ്വരൂപത്തിന്റെ സാരാംശം ലഭിച്ചും അനുഭവിച്ചും, ആരാണ് അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുക? ജനനം, മരണം, മായ എന്നിവകൊണ്ടുള്ള എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും ശമിപ്പിക്കുന്ന അമൃതം ലഭിച്ചാൽ ആരാണ് അതിനെ ഉപേക്ഷിക്കുക, രാമാ?
ശൃണു രാമ കഥം തത്ര മഹാകാശേ തഥാസ്ഥിതഃ । ദേഹഭ്രാന്തിം തു താം ത്യക്ത്വാ സ രുദ്രോ ഽപ്യ് ഉപശാമ്യതി
രാമാ, ആ മഹാവ്യോമത്തിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുമ്പോൾ, ദേഹാഭിമാനം ഉപേക്ഷിച്ച് അങ്ങേയറ്റം ശാന്തനാകുന്നത് എങ്ങനെ ശിവൻ പോലും അനുഭവിക്കുന്നു എന്ന് കേൾക്കു.
സ രുദ്രസ് തൌ ജഗത്ഖണ്ഡൌ തദാ ചിത്ര ഇവാര്പിതാഃ । നിസ്സ്പന്ദാ ഏവ തത്രാസന് പ്രേക്ഷമാണേ സ്ഥിതേ മയി
അവിടെ ശിവനും ആ ലോകത്തിന്റെ രണ്ടുഭാഗങ്ങളും ഒരു ചിത്രത്തിൽ കാണുന്നപോലെ അചഞ്ചലമായി നില്ക്കുന്നു; ഞാൻ അവയെ നോക്കി നിൽക്കുമ്പോൾ.
തതോ മുഹൂര്തമാത്രേണ സ രുദ്രസ് തൌ നഭോഽന്തരേ । ഖണ്ഡൌ വിലോകയാമ് ആസ ദൃശാര്കേണേവ രോദസീ
അപ്പോൾ, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട്, രുദ്രൻ ആ രണ്ട് കഷ്ണങ്ങളെ ആകാശത്തിനുള്ളിൽ സൂര്യന്റെ കണ്ണ് ആകാശത്തെ നോക്കുന്നതുപോലെ നോക്കി.
തതോ നിമേഷമാത്രേണ ഘോണാശ്വാസേന ഖണ്ഡകൌ । തൌ സമാനീയ ചിക്ഷേപ പാതാലാന്തര് ഇവാനനേ
അതിനുശേഷം, ഒരു കണ്ണിറുക്കിൽ, ശക്തമായ ശ്വാസത്തോടെ, ആ രണ്ട് കഷ്ണങ്ങളെയും ചേർത്ത് തന്റെ വായിലേക്ക് ഇട്ട് തള്ളിയതുപോലെ ആഴത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
അതിഷ്ഠദ് ഏക ഏവാസാവ് അഥ ഖേ ഖമ് ഇവാഖിലേ । ഭുക്തബ്രഹ്മാണ്ഡഖണ്ഡോഗ്രചണ്ഡമണ്ഡകമണ്ഡലഃ
അവൻ മാത്രം അവിടെ നിന്നു, ആകാശംപോലെ വിശാലനായി, ഭയങ്കരമായ ജ്വലിക്കുന്ന ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ കഷ്ണങ്ങളും വൃത്തങ്ങളുമെല്ലാം വിഴുങ്ങിയവനായി.
തതോ മുഹൂര്തമാത്രേണ ലഘുസ് സോ ഽഭ്രമ് ഇവാഭവത് । തതോ ഽഭവദ് ദ്രുമസമസ് തതസ് സ്തമ്ഭനിഭോ ഽഭവത്
അതിനുശേഷം, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട്, അവൻ മേഘംപോലെ ലഘുവായി; പിന്നെ മരമുപോലെയും, അതിന് ശേഷം തൂണുപോലെയും രൂപം സ്വീകരിച്ചു.