രാമാസൌ കില ചിച്ഛക്തിസ് തയാ യച് ചോദിതം തഥാ । തത് പ്രചേതിതമ് ഏവാന്തസ് സത്യം ചേദമ് ഇവാഖിലമ്
രാമാ, ആ ചൈതന്യശക്തി എന്തെല്ലാം ഉണർത്തുന്നു, അതെല്ലാം അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഈ ലോകം എങ്ങനെ കാണുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ സത്യമാണ്.
ന തത് പ്രബിമ്ബിതം ബാഹ്യാന് മകുരപ്രതിബിമ്ബവത് । സത്യം തദ് അന്തര് ഏവാസ്തി ചിതേര് നാസത്യമ് അര്ഥതഃ
അത് കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന പ്രതിബിംബംപോലെ പുറത്തില്ല; ചൈതന്യത്തിനകത്തുതന്നെ സത്യമായി നിലനിൽക്കുന്നു, അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ അസത്യമല്ല.
ചിദ്രൂപസ്യ തഥാപ്യ് അന്തസ് സത് സങ്കല്പപുരം ഭവേത് । ദൃഢധ്യാനാദ് വിശുദ്ധായാശ് ചിതേര് ഭവതു മാ കഥമ്
ചൈതന്യസ്വഭാവത്തിനുള്ളിൽ പോലും, മനസ്സിന്റെ നഗരമായ കൽപ്പന ഉണ്ടാകാം. ശുദ്ധമായ മനസ്സിൽ ദൃഢമായ ധ്യാനത്തിലൂടെ അത് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകാതിരിക്കും?
ആദര്ശേ ഽസ്ത്വ് അഥ വാ സ്വപ്നേ സര്ഗസ് സങ്കല്പനേ ഽസ്തു വാ । സ ആത്മന്യ് അര്ഥകാരിത്വാത് സത്യ ഇത്യ് ഏവ മേ മതിഃ
കണ്ണാടിയിൽ കാണുന്നതുപോലെയോ, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയോ, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെയോ സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകാം. അതു തന്നെക്കായി ഉപകാരപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടു ഞാൻ അതിനെ സത്യമായാണ് കരുതുന്നത്.
മമ നാര്ഥായ സ ഇതി വക്ഷി ചേത് തത് കഥം ന തേ । ദേശാന്തരഗതാസ് സര്വേ ഭവന്ത്യ് അര്ഥായ സമ്പ്രതി
'അത് എനിക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നില്ല' എന്ന് നീ പറഞ്ഞാൽ, അതു നിനക്കൊന്നും പ്രയോജനമില്ലേ? ഇപ്പോൾ ദൂരെയുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിനക്കു പ്രയോജനകരമാകുന്നില്ലേ?
യഥാ ദേശാന്തരഗ്രാമസ് തദ്ഗതസ്യാര്ഥകൃദ് ഭവേത് । സര്വേ തഥൈതേ തദ്ഭാവം ഗതസ്യാര്ഥായ നിശ്ചയാത്
ദൂരെയുള്ള ഒരു ഗ്രാമം അവിടെ ഉള്ളവനു ഉപകാരപ്പെടുന്നതുപോലെ, ആ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തിയവർക്കു ഈ എല്ലാം കാര്യങ്ങളും നിർബന്ധമായും പ്രയോജനപ്പെടുന്നു.
യദ് യഥാഭൂതസര്വാര്ഥക്രിയാകാരി പ്രദൃശ്യതേ । തത് സത്യമ് ആത്മനോ ഽന്യസ്യ നൈവ തത്താമ് ഉപേയുഷഃ
എന്ത് കാര്യമാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും നിർവഹിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നത്, അതാണ് ഒരാള്ക്ക് സത്യമായത്. എന്നാൽ ആ നിലയിലേക്കു എത്തിയിട്ടില്ലാത്ത മറ്റൊരാള്ക്ക് അതു സത്യമായിരിക്കില്ല.
തസ്മാച് ചിച്ഛക്തികോശസ്ഥാസ് സര്വാസ് സര്ഗപരമ്പരാഃ । സത്യാ ആത്മനി തദ്ഭാവം ഗതസ്യാന്യസ്യ നാഖിലാഃ
അതിനാൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആവരണം ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സൃഷ്ടികളുടെ എല്ലാ ശ്രേണികളും ആ അവസ്ഥയിലേക്കു എത്തിയവനു സത്യമാണ്; പക്ഷേ, മറ്റൊരാള്ക്ക് അതൊന്നും മുഴുവനായി സത്യമായിരിക്കില്ല.
ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യത്സ്ഥാസ് സങ്കല്പസ്വപ്നപൂര്ഗണാഃ । സര്വേ സത്യാḫ പരം തത്ത്വം സര്വാത്മ കഥമ് അന്യഥാ
കഴിഞ്ഞത്, ഇപ്പോൾ ഉള്ളത്, വരാനിരിക്കുന്നതെന്നിങ്ങനെ എല്ലാ കാലത്തെയും മനസ്സിലെ ഭാവനകളും സ്വപ്നങ്ങളും സത്യമാണ്; അങ്ങനെ ഉള്ളപ്പോൾ, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ആത്മാവായ പരമാർത്ഥം എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുമെന്നു ചോദിക്കാനാവില്ല.
ചാലിതസ്യ യഥാ ഗാഢനിദ്രസ്യ സ്വപ്നപത്തനമ് । ന ലുഠത്യ് ഏവ ലുഠിതമ് ഇത്യ് അപ്യ് അനുമിതം സ്ഫുടമ്
ഗാഢനിദ്രയിൽ ആഴമായി ഉറങ്ങുന്നവനെ ആരെങ്കിലും ഉണർത്തിയാൽ, അവൻ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട നഗരമോ അതിലെ സംഭവങ്ങളോ യഥാർത്ഥത്തിൽ നടന്നതല്ലെങ്കിലും, അവൻ അതു നടന്നതെന്നു വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു.
തഥാ ചലന്ത്യാ ലുഠിതം തസ്യാ ദേഹഗതം ജഗത് । ന ലുഠത്യ് ഏവ മകുരപ്രതിബിമ്ബമ് ഇവ സ്ഥിതം
അവൾ ഇങ്ങോട്ട് ഇങ്ങോട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ അവളുടെ ശരീരത്തോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന ലോകം ഉരുണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ അതു യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉരുണ്ടുപോകുന്നില്ല — കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിബിംബം അശല്യമായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ.
സ ത്രൈലോക്യമഹാരമ്ഭസ് സത്യോ ഽപി ഭ്രാന്തിമാത്രകമ് । ഭ്രാന്തിമാത്രസ്യ കേ നാമ ലുഠനാലുഠനേ വദ
ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ മഹത്തായ സൃഷ്ടി യഥാർത്ഥമെന്നു തോന്നിയാലും, അതെല്ലാം ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്. ഭ്രമം മാത്രമായ ഒന്നിന് ഉരുണ്ടുപോകലോ, ഉരങ്ങാതിരിപ്പോ എന്താണെന്ന് പറയൂ.
കദാ സ്വപ്നപുരം സത്യം കദാ സ്വപ്നപുരം മുധാ । കദാ സ്വപ്നപുരം ഭഗ്നം കദാ സ്വപ്നപുരം സ്ഥിതം
സ്വപ്നനഗരം എപ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥം? എപ്പോഴാണ് അതു വ്യർത്ഥം? എപ്പോഴാണ് സ്വപ്നനഗരം തകർന്നത്? എപ്പോഴാണ് അതു അക്ഷതമായി നിലകൊള്ളുന്നത്?
ഭ്രാന്തിര് ന കേവലം സൈവ ദൃശ്യശ്രീര് യാവദ് അഗ്രഗാമ് । ത്വം വിദ്ധീമാമ് അപി ഭ്രാന്തിം ജഗല്ലക്ഷ്മീമ് അവാസ്തവീമ്
കാണപ്പെടുന്ന ഈ ഭ്രമം മാത്രം അല്ല, പുറത്തു കാണുന്ന ഭംഗി മാത്രമല്ല; നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം — ഞാനും ഒരു ഭ്രമം തന്നെ, ലോകത്തിലെ ഐശ്വര്യം, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തത്.
സങ്കല്പനേ മനോരാജ്യേ സ്വപ്നേ സങ്കഥനേ ഭ്രമേ । യഥാ പുരാനുഭവനം ത്രൈലോക്യാനുഭവസ് തഥാ
കൽപ്പനയിൽ, മനസ്സിന്റെ രാജ്യത്തിൽ, സ്വപ്നത്തിൽ, കഥകളിൽ, മായയിൽ — മുമ്പ് അനുഭവിച്ചതു പോലെ തന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും അനുഭവവും ഉണ്ടാകുന്നു.
അഹമ് ഇതി ജഗദ് ഇതി സ്വാന്തര് ഭ്രാന്തിര് ഇയം പ്രകചതീവ ചിതേഃ । പരമാകാശകൃശാങ്ഗ്യാശ് ശാമ്യതി നിപുണം പരിജ്ഞാതാ
ഞാൻ എന്നതും ഈ ലോകം എന്നതും മനസ്സിനുള്ളിൽ തെളിയുന്ന ഒരു ഭ്രമമാണ്; അതു വളരെ സൂക്ഷ്മമായ ആകാശംപോലെ, നന്നായി മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ശാന്തമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഇതി നൃത്യതി സാ ദേവീ ദീര്ഘൈര് ദോര്ദണ്ഡമണ്ഡലൈഃ । പരിസ്പന്ദാത്മകൈര് വ്യോമ കുര്വാണാ ഘനകാനനമ്
അങ്ങനെ ആ ദേവി ദീർഘമായ കൈകൾ ചുറ്റി ആകാശത്തിൽ കനത്ത കാടുപോലുള്ള ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
ക്രിയാസൌ നൃത്യതി തഥാ ചിതിശക്തിര് അനാമയാ । അസ്യാ വിഭൂഷണം ശൂര്പകുണാലപടലാദികമ്
ആ പ്രവർത്തനമാണ് അനായാസമായ ചൈതന്യശക്തിയായി ഇങ്ങനെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്; അവളുടെ അലങ്കാരങ്ങൾ ചാളി, പക്ഷിപ്പൊക്കുകൾ മുതലായവയാണ്.
ശരശക്തിഗദാപ്രാസമുസുലാസിശിലാദി ച । ഭാവാഭാവപദാര്ഥൌഘകലാകാലക്രമാദി ച
അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും ഗദകളും പ്രാസങ്ങളും വടികളും വാളുകളും കല്ലുകളും ഇതുപോലെയുള്ളവയും, ഉണ്ടാകുന്നതും ഇല്ലാതാകുന്നതുമായ അനേകം വസ്തുക്കളും, കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്ക്, നിമിഷങ്ങളുടെ ക്രമം ഇവയൊക്കെയും—
ചിത്സ്പന്ദോ ഽന്തര് ജഗദ് ധത്തേ കല്പനേവ പുരം ഹൃദി । സൈവ വാ ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ കല്പനൈവ യഥാ പുരം
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം ഉള്ളിൽ നിന്ന് ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, മനസ്സിൽ ഒരു നഗരം സങ്കല്പം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ. അതേ സങ്കല്പം തന്നെയാണ് ലോകം എന്നും പറയുന്നത്; മുമ്പ് എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ് ഇപ്പോഴും.
പവനസ്യ യഥാ സ്പന്ദസ് തഥൈവേച്ഛാ ശിവസ്യ സാ । യഥാസ്പന്ദോ ഽനിലശ് ശാന്തḫ പ്രശാന്തേച്ഛസ് തഥാ ശിവഃ
കാറ്റിന്റെ ചലനമാണ് അതിന്റെ സ്വഭാവംപോലെ, ശിവന്റെ ഇച്ഛയും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. കാറ്റിന്റെ ചലനം നിലച്ചാൽ അതു ശാന്തമാവുന്നതുപോലെ, ഇച്ഛ ശാന്തമായാൽ ശിവനും സമാധാനത്തിലാവുന്നു.
അമൂര്തോ മൂര്തമ് ആകാശേ ശബ്ദാഡമ്ബരമ് ആനിലഃ । യഥാ സ്പന്ദസ് തനോത്യ് ഏവം ശിവേച്ഛാ കുരുതേ ജഗത്
രൂപമില്ലാത്ത കാറ്റ് ആകാശത്തിൽ ചലിക്കുമ്പോൾ ശബ്ദവും ഗതിയും ഉണ്ടാക്കുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ, ശിവന്റെ ഇച്ഛയുടെ സ്പന്ദനം ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
നൃത്യന്ത്യാഥ യദാ തത്ര തയാ തസ്മിന് പരാമ്ബരേ । കാകതാലീയയോഗേന സംരമ്ഭവശതസ് സ്വയമ്
അവിടെ ആ പരമാവകാശത്തിൽ അവൾ (ഇച്ഛാശക്തി) നൃത്തം ചെയ്യുമ്പോൾ, യാദൃശ്ചികമായൊരു സംഗമം നടക്കുമ്പോൾ, അവളുടെ തന്നെ ഉന്മേഷത്തിന്റെ ബലത്തിൽ—
നികടസ്ഥശ് ശിവസ് സ്പൃഷ്ടസ് സ മനാങ്മാത്രമ് അന്തികാത് । വാഡവോ ഽഗ്നിസ് സ്വനാശായ വഹന്ത്യേവാമ്ബുലേഖയാ
അടുത്ത് തന്നെ ഇരിക്കുന്ന ശിവൻ അവളാൽ അല്പം പോലും സ്പർശിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, സമുദ്രത്തിനടിയിലെ അഗ്നി ഒരു വെള്ളരേഖ കൊണ്ടു തന്നെ നശനത്തിനായി ഒഴുകിപ്പോകുന്നതുപോലെ—
സ്പൃഷ്ടമാത്രേ ശിവേ തസ്മിംസ് തതḫ പരമകാരണേ । പ്രവൃത്താ പ്രകൃതിര് ഗന്തും സാ ശനൈസ് തനുതാം തദാ
ശിവൻ, ആ പരമകാരണം, അവളാൽ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടയുടൻ, പ്രകൃതി അപ്പോൾ തന്നെ സാവധാനം സൂക്ഷ്മതയിലേക്കു മാറാൻ തുടങ്ങുന്നു.
അനന്താകാരതാം ത്യക്ത്വാ സമ്പന്നാ ഗിരിമാത്രികാ । തതോ നഗരമാത്രാസൌ തതശ് ച ദ്രുമസുന്ദരീ
അവൾ അനന്തമായ രൂപങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്, ആദ്യം ഒരു പർവ്വതംപോലെയാകുന്നു; അതിനുശേഷം ഒരു നഗരത്തിന്റെ വലിപ്പം മാത്രം; പിന്നെ അവൾ ഒരു മനോഹരമായ വൃക്ഷമായി മാറുന്നു.
തതോ വ്യോമസമാകാരാ ശിവസ്യൈവാകൃതിം തതഃ । സാ പ്രവിഷ്ടാ സരിച് ഛാന്തസംരമ്ഭേവ മഹാര്ണവമ്
അവിടെ അവൾ ആകാശത്തിന്റെ രൂപം സ്വീകരിച്ചു, ശിവന്റെ സ്വരൂപം തന്നെയാണ് അവൾക്ക് ലഭിച്ചത്. ശാന്തമായ ഒരു നദി മഹാസമുദ്രത്തിൽ ലയിക്കുന്നതുപോലെ, അവൾ ശിവനിൽ ലയിച്ചു.
ഏക ഏവാഭവദ് അഥോ ശിവയാ പരിവര്ജിതഃ । ശിവ ഏവ ശിവേ ശാന്തേ ആകാശേ ശമശോഭിതഃ
അതിനുശേഷം ശിവനും ശക്തിയും എന്ന വ്യത്യാസമില്ലാതെ ഒരുവൻ മാത്രം അവിടെ ശേഷിച്ചു. ആ ശിവൻ, സമാധാനത്തോടെ, ആകാശത്തിൽ ശാന്തതയിൽ തിളങ്ങി നിന്നു.
ഭഗവഞ് ശിവസംസ്പൃഷ്ടാ സാ ശിവാ പരമേശ്വരീ । കിമര്ഥമ് ആഗതാ ശാന്തിമ് ഇതി മേ ബ്രൂഹി തത്ത്വതഃ
ഭഗവൻ, ശിവന്റെ സ്പർശം ലഭിച്ച ആ പരമേശ്വരിയായ ശിവി എന്തുകൊണ്ടാണ് ശാന്തി പ്രാപിച്ചത്? ദയവായി അതിന്റെ സത്യമായ കാരണം എന്നോട് പറയൂ.
സാ രാമ പ്രകൃതിḫ പ്രോക്താ ശിവേച്ഛാ പരമേശ്വരീ । ജഗന്മായേതി വിഖ്യാതാ സ്പന്ദശക്തിര് അകൃത്രിമാ
രാമാ, അവളെയാണ് പ്രകൃതി എന്നും, ശിവന്റെ പരമമായ ഇച്ഛ എന്നും വിളിക്കുന്നത്. ലോകമായയായി പ്രശസ്തയായ അവൾ സ്വാഭാവികമായ സ്പന്ദനശക്തിയാണ്.