ഏതസ്മാത് പരമാച് ഛാന്താത് പദാത് പരമപാവനാത് । യഥേദമ് ഉത്ഥിതം വിശ്വം തച് ഛൃണൂത്തമയാ ധിയാ
അത്യന്തശാന്തവും പരമശുദ്ധിയുള്ളതുമായ അവസ്ഥയിൽ നിന്നു, ഈ സകലലോകവും എങ്ങനെ ഉദിച്ചുവന്നുവെന്ന്, നീ ഉത്തമമായ ബുദ്ധിയോടെ കേൾക്കുക.
സുഷുപ്തം സ്വപ്നവദ് ഭാതി ഭാതി ബ്രഹ്മൈവ സര്ഗവത് । സര്വമ് ഏകം ച തച് ഛാന്തം തത്ര താവത് ക്രമം ശൃണു
ഗാഢനിദ്ര സ്വപ്നംപോലെ തോന്നുന്നതുപോലെ, സൃഷ്ടിയായി പ്രകാശിക്കുന്നത് ബ്രഹ്മം മാത്രം തന്നെയാണ്; എല്ലാം ഒന്നായും ശാന്തമായും നിലകൊള്ളുന്നു—അത് എങ്ങനെ എന്ന ക്രമം ഇപ്പോൾ കേൾക്കൂ.
തസ്യാനന്തപ്രകാശാത്മരൂപസ്യാതതചിന്മണേഃ । സത്താമാത്രാത്മ കചനം യദ് അജസ്രം സ്വഭാവതഃ
അവസാനമില്ലാത്ത പ്രകാശസ്വരൂപമായ അതിജ്ഞാനരത്നത്തിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ, തുടർച്ചയായുള്ള ഒരു സത്ത മാത്രം സ്വതന്ത്രമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
തദ് ആത്മനി സ്വയം കിഞ്ചിച് ചേത്യതാമ് ഇവ ഗച്ഛതി । അഗൃഹീതാര്ഥകം സംവിദീഹാമര്ശനസൂചകമ്
ആ ആത്മാവിൽ, യാതൊന്നും പിടിച്ചില്ലെങ്കിലും, എന്തോ ഒരു വസ്തുവിനെ മനസ്സിലാക്കുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു; അതു ചൈതന്യത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ ഉണർവിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
ഭാവിനാമാര്ഥകലനൈഃ കിഞ്ചിദൂഹിതരൂപകമ് । ആകാശാദ് അണു ശുദ്ധം ച സര്വസ്മിന് ഭാവിബോധനമ്
ഭാവിയില് ഉണ്ടാകാനിരിക്കുന്ന വസ്തുക്കളുടെ ആലോചനകളിലൂടെ അതിന് അല്പം രൂപം കിട്ടുന്നു; ആകാശത്തേക്കാള് സൂക്ഷ്മം, നിര്മ്മലവും, എല്ലാം വെളിപ്പെടുത്തുന്നതുമാണ് അത്.
തതസ് സാ പരമാ സത്താ സതീതശ് ചേതനോന്മുഖീ । ചിന്നാമയോഗ്യാ ഭവതി കിഞ്ചില്ലഭ്യതയാ തയാ
അതിനുശേഷം, അത്യന്തം ഉന്നതമായ സത്ത, സത്തയെ കടന്ന്, ചൈതന്യത്തിലേക്ക് തിരിയുന്നു; അങ്ങനെ അതിന് അല്പം ഗ്രഹിക്കാവുന്ന രീതിയില് ബോധം അനുയോജ്യമായി മാറുന്നു.
ഘനസംവേദനാത് പശ്ചാദ് ഭാവിജീവാദിനാമികാ । സാ ഭവത്യ് ആത്മകലനാ യദാ യാന്തീ പരാത് പദാത്
ശക്തമായ ബോധം ലഭിച്ച ശേഷം, ഭാവിയില് ജീവന് എന്ന പേരും മറ്റും അതിന് ലഭിക്കുന്നു; പരമാവസ്ഥയില് നിന്ന് താഴേക്ക് വരുമ്പോള് ഇതാണ് ആത്മാവിന്റെ സ്വയം ആലോചന.
സ്വതൈകഭാവനാമാത്രസാരാ സംസരണോന്മുഖീ । തദാ വസ്തുസ്വഭാവേന തന്വസ് തിഷ്ഠന്തി താമ് ഇമാഃ
സ്വന്തം ഏകഭാവന മാത്രമാണ് അതിന്റെ സാരം, പ്രകടനത്തിനായി തയ്യാറാവുമ്പോള് വസ്തുവിന്റെ സ്വഭാവപ്രകാരം ഈ സൂക്ഷ്മശരീരങ്ങള് അതില് നിലകൊള്ളുന്നു.
സമനന്തരമ് ഏതസ്യാഃ ഖസത്തോദേതി ശൂന്യതാ । ശബ്ദാദിഗുണബീജം സാ ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥദാ
ഇതിനു പിന്നാലെ ആകാശത്തിന്റെ ശൂന്യത ഉയിർത്തെഴുന്നേൽക്കുന്നു; അതാണ് ശബ്ദം പോലുള്ള ഗുണങ്ങളുടെ വിത്ത്, ഭാവിയിൽ പ്രകടമാകുന്ന വസ്തുക്കൾക്ക് ആധാരമായത്.
അഹന്തോദേതി തദനു സഹ വൈ കാലസത്തയാ । ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥേ തേ ബീജം മുഖ്യം ജഗത്സ്ഥിതേഃ
അതിനുശേഷം 'ഞാൻ' എന്ന ബോധവും കാലത്തിന്റെ നിലയും ഒരുമിച്ച് ഉദിക്കുന്നു; ഇവയാണ് ലോകത്തിന്റെ നിലനില്പിനും ഭാവിയിൽ പ്രകടമാകുന്ന വസ്തുക്കൾക്കും പ്രധാനമായ വിത്തുകൾ.
തസ്യാശ് ശക്തേഃ പരായാസ് തു സ്വസംവേദനമാത്രകമ് । ഏതജ് ജാലമ് അസദ്രൂപം സദ് ഇവോദേതി വിസ്ഫുരത്
അതിന്റേതായ പരമശക്തി സ്വയം ബോധം മാത്രമായാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്; അതിന്റെ ഈ ജാലം അസത്യമാണെങ്കിലും സത്യമെന്നപോലെ പ്രകാശിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.
ഏവമ്പ്രായാത്മികാ സാ ചിദ് ബീജം സങ്കല്പശാഖിനഃ । തത്രാപ്യ് അഹങ്കാരകരസ് സ തത്സ്പന്ദതയാ മരുത്
ഇങ്ങനെയുള്ള അത്മാവായ ചൈതന്യം ആഗ്രഹങ്ങളുടെ വൃക്ഷത്തിന് വിത്താണ്; അവിടെ അഹങ്കാരത്തിന്റെ സാരം അതിന്റെ സ്പന്ദനത്തിലൂടെ കാറ്റുപോലെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ചിദ് അഹന്താവതീ വ്യോമശബ്ദതന്മാത്രഭാവനാത് । സ്വതോ ഘനീഭൂയ ശനൈഃ ഖതന്മാത്രം ഭവത്യ് അലമ്
ചൈതന്യം അഹംഭാവം ഉൾക്കൊണ്ടു, ആകാശത്തിലെ ശബ്ദത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയെ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട്, സ്വയം പതിയെ ദൃഢമായി ആകുന്നു; അങ്ങനെ ആകാശത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മതയാകുന്നു.
ഭാവിനാമാര്ഥരൂപം തദ് ബീജം ശബ്ദൌഘശാഖിനഃ । പദവാക്യപ്രമാണാഢ്യവേദവൃന്ദവികാരി തത്
ഭാവിയിൽ വസ്തുക്കളാകാൻ പോകുന്നത്, അനവധി ശബ്ദങ്ങളുടെ വൃക്ഷത്തിന് വിത്താണ്; അതു വാക്കുകളും വാക്യങ്ങളും അളവുകളും വേദങ്ങളുടെ കൂട്ടങ്ങളും കൊണ്ടു മാറി മാറി വളരുന്നു.
തസ്മാദ് ഉദേഷ്യത്യ് അഖിലാ ജഗച്ഛ്രീശ് ശബ്ദരൂപിണഃ । ശബ്ദൌഘനിര്മിതാര്ഥൌഘപരിണാമവിസാരിണീ
അതിനാൽ, ശബ്ദരൂപത്തിൽ ലോകത്തിന്റെ മുഴുവൻ മഹത്വവും ഉദിക്കുന്നു; അനവധി ശബ്ദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച വസ്തുക്കളുടെ മാറ്റങ്ങൾകൊണ്ട് അതു വ്യാപിക്കുന്നു.
ചിദ് ഏവമ്പരിവാരാ സാ ജീവശബ്ദേന കഥ്യതേ । ഭാവിശബ്ദാര്ഥജാലേന ബീജം ഭൂതൌഘശാഖിനഃ
അങ്ങനെ അനുയായികളോടുകൂടിയ ചൈതന്യത്തെ 'ജീവൻ' എന്ന പേരിൽ വിളിക്കുന്നു; ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ശബ്ദങ്ങളുടെയും വസ്തുക്കളുടെയും കൂട്ടം, ഭൂതങ്ങളുടെ അനവധി ശാഖകളുള്ള വൃക്ഷത്തിന് വിത്താണ്.
ചതുര്ദശവിധം ഭൂതജാതമ് ആവലിതാമ്ബരമ് । ജഗജ്ജഠരയന്ത്രൌഘം പ്രസരിഷ്യതി വൈ തതഃ
പതിനാലു തരത്തിലുള്ള ജീവികൾ, ആകാശത്തിൽ പൊതിഞ്ഞ്, ലോകത്തിന്റെ ഗർഭത്തിൽ അനേകം യന്ത്രങ്ങളായി വ്യാപിച്ചു പടരുന്നു.
അസമ്പ്രാപ്താഭിധാസാരാ ചിജ് ജീവത്വാത് സ്ഫുരദ്വപുഃ । യാ സൈവ സ്പര്ശതന്മാത്രം ഭാവനാദ് ഭവതി ക്ഷണാത്
പേര് രൂപങ്ങളുടെ സാരമായെത്താതെ, ജീവസ്വരൂപമായി തിളങ്ങുന്ന അതേ ചൈതന്യം, സ്പർശം എന്ന ഭാവനയാൽ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തന്നെ സ്പർശതന്മാത്രമായി മാറുന്നു.
പവനസ്കന്ധവിസ്താരം ബീജം സ്പര്ശൈകശാഖിനഃ । സര്വഭൂതക്രിയാസ്പന്ദസ് തസ്മാത് സമ്പ്രസരിഷ്യതി
വായുവിന്റെ വ്യാപനം, സ്പർശം എന്ന ഏകശാഖയുള്ള വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്താണ്; അതിൽ നിന്നാണ് എല്ലാ ജീവികളുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ സ്പന്ദനം പടരുന്നത്.
തത്ര യശ് ചിദ്വിലാസേന പ്രകാശോ ഽനുഭവാദ് ഭവേത് । തേജസ്തന്മാത്രകം തത്തദ്ഭവിഷ്യദഭിധാര്ഥദമ്
ചൈതന്യം അതിന്റെ ലീലയിൽ അനുഭവം വഴി പ്രകാശമായി പ്രകടമാകുന്നിടത്ത്, അതു തന്നെ ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന പേരുകളുടെ അർത്ഥം നൽകുന്ന തേജസ്തന്മാത്രയായി മാറുന്നു.
തത് സൂര്യാദിവിജൃമ്ഭാഭിര് ബീജമ് ആലോകശാഖിനഃ । തസ്മാദ് രൂപവിഭേദേന സംസാരഃ പ്രസരിഷ്യതി
സൂര്യനും മറ്റു പ്രകാശമുള്ള വസ്തുക്കളും വ്യാപിക്കുന്നതിലൂടെ, പ്രകാശം ശാഖകളായ ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ വിത്ത് അതാണ്. അതിൽ നിന്നാണ് ഈ ലോകം പലവിധ രൂപങ്ങളിൽ വ്യാപിച്ചു പോകുന്നത്.
ഭവച് ചതുര്ണാമ് അവതസ് തതസ് സത ഇവാസതഃ । സ്വദനം തസ്യ സങ്ഘസ്യ രസതന്മാത്രമ് ഉച്യതേ
നാലുവിധമായ ഘടകങ്ങളുടെ നിലനിൽപ്പിൽ നിന്നു, സത്യം അസത്യം എന്നിവയിൽ നിന്നുപോലെ, ആ കൂട്ടത്തിന്റെ രുചി അതിന്റെ സൂക്ഷ്മഘടകം എന്നാണു പറയുന്നത്.
ഭാവിവാരിവിലാസാത്മ തദ് ബീജം രസശാഖിനഃ । അന്യോഽന്യാസ്വദനേനാസ്മാത് സംസാരഃ പ്രസരിഷ്യതി
ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വെള്ളത്തിന്റെ കളിയാണത്, രുചിയുടെ വൃക്ഷത്തിന് വിത്ത്. പരസ്പരം രുചി അനുഭവിക്കുന്നതിലൂടെ, ഈ ലോകം അതിൽ നിന്ന് വ്യാപിക്കുന്നു.
ഭവിഷ്യദ്ഗന്ധസങ്കല്പനാമാസൌ കലനാത്മകാ । സങ്കല്പാത്മാ സസൌഗന്ധതന്മാത്രത്വം പ്രയച്ഛതി
ഭാവിയിൽ ഉണ്ടാകുന്ന സുഗന്ധത്തിന്റെ ധാരണ, കല്പനയുടെ സ്വഭാവമുള്ളതാണ്. കല്പന തന്നെയാണ് സുഗന്ധത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മഘടകവും അതിന്റെ ഗുണങ്ങളും നൽകുന്നത്.
ഭാവിഭൂഗോലകത്വേന ബീജമ് ആകൃതിശാഖിനഃ । സര്വാധാരാത്മനസ് തസ്മാത് സംസാരഃ പ്രസരിഷ്യതി
ഭാവിയിലെ ലോകഗോളത്തിന്റെ സാധ്യതയായി, ആകൃതികളുടെ വൃക്ഷം വിത്തിൽ നിന്ന് ഉദിക്കുന്നു. അങ്ങനെ, എല്ലാറ്റിനും ആധാരമായതിൽ നിന്ന് ഈ സാംസാരിക ചക്രം വ്യാപിക്കുന്നു.
ചിതാ വിഭാവ്യമാനാനി തന്മാത്രാണി പരസ്പരമ് । സ്വയം പരിണതാന്യ് അന്തര് അമ്ബുനീവ നിരന്തരമ്
ചൈതന്യത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്ന സൂക്ഷ്മതത്വങ്ങൾ പരസ്പരം തുടർച്ചയായി മാറുന്നു, വെള്ളം സ്വയം മാറുന്നതുപോലെ.
തഥൈതാനി വിമിശ്രാണി വിവിക്താനി പുനര് യഥാ । ന ശുദ്ധാന്യ് ഉപലഭ്യന്തേ സര്വനാശാന്തമ് ഏവ ഹി
ഇങ്ങനെ ഈ കലർന്നതും വേറിട്ടതുമായ ഘടകങ്ങൾ വീണ്ടും ശുദ്ധമായി ലഭിക്കാറില്ല, എല്ലാം പൂർണ്ണമായും ലയിച്ചാൽ മാത്രമേ അതുണ്ടാകൂ.
സംവിത്തിമാത്രരൂപാണി സ്ഥിതാനി ഗഗനോദരേ । ഭവന്തി വടജാലാനി യഥാ ബീജകണാന്തരേ
വ്യോമത്തിന്റെ ഉൾവശത്ത് ശുദ്ധമായ ചൈതന്യരൂപത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവ, വിത്തിന്റെ ചെറിയ ഇടയിൽ വടവൃക്ഷക്കൂട്ടങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതുപോലെ ആകുന്നു.
പ്രസവം പരിപശ്യന്തി ശതശാഖം സ്ഫുരന്തി ച । പരമാണ്വന്തരേ മാന്തി ക്ഷണാത് കല്പീഭവന്തി ച
അവർ സൃഷ്ടിയുടെ പ്രവാഹം കാണുന്നു, നൂറുകണക്കിന് ശാഖകളായി പടരുന്നു, അണുക്കളായി ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്നു, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് യുക്തമായ ഒരു കാലഘട്ടംപോലെ വലുതായി മാറുന്നു.
വിവര്തമ് ഏവ ധാവന്തി നിര്വിവര്താനി സന്തി ച । ചിദ്വേദിതാനി സര്വാണി ക്ഷണാത് പിണ്ഡീഭവന്തി ഹി
അവയൊക്കെ മാറ്റങ്ങളായി സഞ്ചരിക്കുന്നു, ചിലത് മാറ്റമില്ലാതെ തന്നെ ഇരിക്കുന്നു; എല്ലാം ചൈതന്യത്തിന് അറിയപ്പെടുന്നതാണ്, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് അവ ഒറ്റയടിയായി ചുരുങ്ങിപ്പോകുന്നു.