ശിവം ശാന്തമ് അനായാസമ് അവാച്യം വിദ്ധി നിര്മലമ് । ന മനാഗ് അപി തത്രാസ്തി സ്തൈമിത്യാത് സ്പന്ദധര്മതാ
ശിവനെ ശാന്തനും സുഖകരവുമാണ്, വാക്കുകളിൽ പറയാനാവാത്തതും പാവനവുമാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കുക. അവിടെ പൂർണ്ണമായ ശാന്തത കൊണ്ടു, അതിവലിച്ചലനത്തിന്റെ ഒരു സൂക്ഷ്മചിഹ്നവും ഇല്ല.
സാ ക്രിയൈവ തഥാരൂപാ സതീ ബോധവശാദ് യദാ । വ്യാവൃത്ത്യൈവ തഥൈവാസ്തേ ശിവ ഇത്യ് ഉച്യതേ തദാ
അവിടെയുള്ള ആ പ്രവർത്തി ബോധത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ പിന്വലിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതേ അവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അപ്പോൾ അതിനെയാണ് ശിവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ചിതിശക്തേẖ ക്രിയാദേവ്യാḫ പ്രതിഷ്ഠാനം യദാത്മനി । തഥാഭൂതസ്ഥിതേര് ഏവ തദൈവ ശിവ ഉച്യതേ
ചൈതന്യശക്തിയായ പ്രവർത്തിയുടെ അടിസ്ഥാനമാത്മാവിൽ തന്നെ ഉറപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ആ നിലനില്പിനെയാണ് ശിവൻ എന്ന് പറയുന്നത്.
ദേവ്യാẖ ക്രിയായാശ് ചിച്ഛക്തേẖ ഖരൂപിണ്യാ മഹാകൃതേഃ । കല്പിതാകാരധാരിണ്യാ അനന്യാവയവാ ഇമേ
ആ ദേവിയുടെ പ്രവർത്തിയും ചൈതന്യശക്തിയും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതും മഹത്തായ കർമ്മക്കാരിയും, രൂപം ഉണ്ടെന്നു കരുതപ്പെടുന്ന ഈ രൂപങ്ങൾ, വേറൊരു ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തവയാണ്.
സര്ഗാസ് സജനതാവര്ഗാ ലോകാ ആലോകഭാസുരാഃ । സദ്വീപസാഗരാḫ പൃഥ്വ്യസ് സവനാവനയോ ഽദ്രയഃ
സൃഷ്ടികൾ, ജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങൾ, ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും, കാടുകളും പർവതങ്ങളും ഉള്ള ഭൂമി—
സാങ്ഗോപാങ്ഗാസ് ത്രയോ വേദാസ് സവിദ്യാസ്ഥാനഗീതയഃ । സവിധിപ്രതിഷേധാര്ഥാസ് സശുഭാശുഭകല്പനാഃ
അംഗങ്ങളോടും ഉപഅംഗങ്ങളോടും കൂടിയ മൂന്നു വേദങ്ങൾ, വിദ്യാലയങ്ങളും ഗാനങ്ങളും, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതുമായ കാര്യങ്ങൾ, ശുഭവും അശുഭവും എന്നുള്ള ധാരണകൾ—
സദക്ഷിണാഗ്നയോ യജ്ഞാḫ പുരോഡാശാജ്യശംസിനഃ । കുണാലോലൂഖലബൃസീശൂര്പയൂപാദിസംയുതാഃ
ദക്ഷിണാഗ്നികളോടും യാഗങ്ങളോടും, പായസം നെയ്യ് എന്നിവയോടെഴുന്നള്ളുന്ന കർമങ്ങൾ, ഉരുളികളും ഉലക്കകളും ചട്ടികളും യൂപസ്തംഭങ്ങളും മറ്റു ഉപകരണങ്ങളും—
സങ്ഗ്രാമാസ് സായുധഗ്രാമാസ് സശൂലശരശക്തയഃ । സഭുസുണ്ഡിഗദാപ്രാസഹയേഭഭടഭാസുരാഃ
യുദ്ധങ്ങൾ, ആയുധങ്ങളുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾ, കുന്തം, അമ്പ്, ശൂലം എന്നിവ, ഗദ, മുത്തി, പ്രാസം, ആന, ഭടൻമാർ എന്നിവകൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്ന സഭകൾ—
ജാതയോ ഭൂതസങ്ഘാനാം ചതുര്ദശ സുരാദികാഃ । ചതുര്ദശാബ്ധിദ്വീപോര്വ്യസ് തഥാ ലോകാശ് ചതുര്ദശ
ദേവന്മാരെ തുടങ്ങി, ഭൂതജാതികൾ പതിനാലും, സമുദ്രങ്ങൾ പതിനാലും, ദ്വീപുകളും ഭൂമികളും പതിനാലും, ലോകങ്ങൾ പതിനാലും — ഇവയൊക്കെയും
ചിതേẖ കാലീശരീരിണ്യാസ് സര്ഗാ യേ ഽങ്ഗേ സ്ഥിതാസ് തഥാ । തേ കിമ് ആത്മനി സത്യാസ് സ്യുര് ഉതാസത്യാ വദേതി മേ
ചൈതന്യമായ കാളിയുടെ ശരീരത്തിൽ അവയവങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ സൃഷ്ടികൾ ആത്മാവിൽ സത്യമായിട്ടുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ അസത്യമായിട്ടാണോ? എന്നോട് പറയൂ.
രാമാസൌ കില ചിച്ഛക്തിസ് തയാ യച് ചോദിതം തഥാ । തത് പ്രചേതിതമ് ഏവാന്തസ് സത്യം ചേദമ് ഇവാഖിലമ്
രാമാ, ആ ചൈതന്യശക്തി എന്തെല്ലാം ഉണർത്തുന്നു, അതെല്ലാം അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഈ ലോകം എങ്ങനെ കാണുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ സത്യമാണ്.
ന തത് പ്രബിമ്ബിതം ബാഹ്യാന് മകുരപ്രതിബിമ്ബവത് । സത്യം തദ് അന്തര് ഏവാസ്തി ചിതേര് നാസത്യമ് അര്ഥതഃ
അത് കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന പ്രതിബിംബംപോലെ പുറത്തില്ല; ചൈതന്യത്തിനകത്തുതന്നെ സത്യമായി നിലനിൽക്കുന്നു, അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ അസത്യമല്ല.
ചിദ്രൂപസ്യ തഥാപ്യ് അന്തസ് സത് സങ്കല്പപുരം ഭവേത് । ദൃഢധ്യാനാദ് വിശുദ്ധായാശ് ചിതേര് ഭവതു മാ കഥമ്
ചൈതന്യസ്വഭാവത്തിനുള്ളിൽ പോലും, മനസ്സിന്റെ നഗരമായ കൽപ്പന ഉണ്ടാകാം. ശുദ്ധമായ മനസ്സിൽ ദൃഢമായ ധ്യാനത്തിലൂടെ അത് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകാതിരിക്കും?
ആദര്ശേ ഽസ്ത്വ് അഥ വാ സ്വപ്നേ സര്ഗസ് സങ്കല്പനേ ഽസ്തു വാ । സ ആത്മന്യ് അര്ഥകാരിത്വാത് സത്യ ഇത്യ് ഏവ മേ മതിഃ
കണ്ണാടിയിൽ കാണുന്നതുപോലെയോ, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയോ, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെയോ സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകാം. അതു തന്നെക്കായി ഉപകാരപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടു ഞാൻ അതിനെ സത്യമായാണ് കരുതുന്നത്.
മമ നാര്ഥായ സ ഇതി വക്ഷി ചേത് തത് കഥം ന തേ । ദേശാന്തരഗതാസ് സര്വേ ഭവന്ത്യ് അര്ഥായ സമ്പ്രതി
'അത് എനിക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നില്ല' എന്ന് നീ പറഞ്ഞാൽ, അതു നിനക്കൊന്നും പ്രയോജനമില്ലേ? ഇപ്പോൾ ദൂരെയുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിനക്കു പ്രയോജനകരമാകുന്നില്ലേ?
യഥാ ദേശാന്തരഗ്രാമസ് തദ്ഗതസ്യാര്ഥകൃദ് ഭവേത് । സര്വേ തഥൈതേ തദ്ഭാവം ഗതസ്യാര്ഥായ നിശ്ചയാത്
ദൂരെയുള്ള ഒരു ഗ്രാമം അവിടെ ഉള്ളവനു ഉപകാരപ്പെടുന്നതുപോലെ, ആ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തിയവർക്കു ഈ എല്ലാം കാര്യങ്ങളും നിർബന്ധമായും പ്രയോജനപ്പെടുന്നു.
യദ് യഥാഭൂതസര്വാര്ഥക്രിയാകാരി പ്രദൃശ്യതേ । തത് സത്യമ് ആത്മനോ ഽന്യസ്യ നൈവ തത്താമ് ഉപേയുഷഃ
എന്ത് കാര്യമാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും നിർവഹിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നത്, അതാണ് ഒരാള്ക്ക് സത്യമായത്. എന്നാൽ ആ നിലയിലേക്കു എത്തിയിട്ടില്ലാത്ത മറ്റൊരാള്ക്ക് അതു സത്യമായിരിക്കില്ല.
തസ്മാച് ചിച്ഛക്തികോശസ്ഥാസ് സര്വാസ് സര്ഗപരമ്പരാഃ । സത്യാ ആത്മനി തദ്ഭാവം ഗതസ്യാന്യസ്യ നാഖിലാഃ
അതിനാൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആവരണം ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സൃഷ്ടികളുടെ എല്ലാ ശ്രേണികളും ആ അവസ്ഥയിലേക്കു എത്തിയവനു സത്യമാണ്; പക്ഷേ, മറ്റൊരാള്ക്ക് അതൊന്നും മുഴുവനായി സത്യമായിരിക്കില്ല.
ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യത്സ്ഥാസ് സങ്കല്പസ്വപ്നപൂര്ഗണാഃ । സര്വേ സത്യാḫ പരം തത്ത്വം സര്വാത്മ കഥമ് അന്യഥാ
കഴിഞ്ഞത്, ഇപ്പോൾ ഉള്ളത്, വരാനിരിക്കുന്നതെന്നിങ്ങനെ എല്ലാ കാലത്തെയും മനസ്സിലെ ഭാവനകളും സ്വപ്നങ്ങളും സത്യമാണ്; അങ്ങനെ ഉള്ളപ്പോൾ, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ആത്മാവായ പരമാർത്ഥം എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുമെന്നു ചോദിക്കാനാവില്ല.
ചാലിതസ്യ യഥാ ഗാഢനിദ്രസ്യ സ്വപ്നപത്തനമ് । ന ലുഠത്യ് ഏവ ലുഠിതമ് ഇത്യ് അപ്യ് അനുമിതം സ്ഫുടമ്
ഗാഢനിദ്രയിൽ ആഴമായി ഉറങ്ങുന്നവനെ ആരെങ്കിലും ഉണർത്തിയാൽ, അവൻ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട നഗരമോ അതിലെ സംഭവങ്ങളോ യഥാർത്ഥത്തിൽ നടന്നതല്ലെങ്കിലും, അവൻ അതു നടന്നതെന്നു വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു.
തഥാ ചലന്ത്യാ ലുഠിതം തസ്യാ ദേഹഗതം ജഗത് । ന ലുഠത്യ് ഏവ മകുരപ്രതിബിമ്ബമ് ഇവ സ്ഥിതം
അവൾ ഇങ്ങോട്ട് ഇങ്ങോട്ട് നീങ്ങുമ്പോൾ അവളുടെ ശരീരത്തോട് ചേർന്നിരിക്കുന്ന ലോകം ഉരുണ്ടുപോകുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു. എന്നാൽ അതു യഥാർത്ഥത്തിൽ ഉരുണ്ടുപോകുന്നില്ല — കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിബിംബം അശല്യമായി നിലകൊള്ളുന്നതുപോലെ.
സ ത്രൈലോക്യമഹാരമ്ഭസ് സത്യോ ഽപി ഭ്രാന്തിമാത്രകമ് । ഭ്രാന്തിമാത്രസ്യ കേ നാമ ലുഠനാലുഠനേ വദ
ഈ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ മഹത്തായ സൃഷ്ടി യഥാർത്ഥമെന്നു തോന്നിയാലും, അതെല്ലാം ഒരു ഭ്രമം മാത്രമാണ്. ഭ്രമം മാത്രമായ ഒന്നിന് ഉരുണ്ടുപോകലോ, ഉരങ്ങാതിരിപ്പോ എന്താണെന്ന് പറയൂ.
കദാ സ്വപ്നപുരം സത്യം കദാ സ്വപ്നപുരം മുധാ । കദാ സ്വപ്നപുരം ഭഗ്നം കദാ സ്വപ്നപുരം സ്ഥിതം
സ്വപ്നനഗരം എപ്പോഴാണ് യഥാർത്ഥം? എപ്പോഴാണ് അതു വ്യർത്ഥം? എപ്പോഴാണ് സ്വപ്നനഗരം തകർന്നത്? എപ്പോഴാണ് അതു അക്ഷതമായി നിലകൊള്ളുന്നത്?
ഭ്രാന്തിര് ന കേവലം സൈവ ദൃശ്യശ്രീര് യാവദ് അഗ്രഗാമ് । ത്വം വിദ്ധീമാമ് അപി ഭ്രാന്തിം ജഗല്ലക്ഷ്മീമ് അവാസ്തവീമ്
കാണപ്പെടുന്ന ഈ ഭ്രമം മാത്രം അല്ല, പുറത്തു കാണുന്ന ഭംഗി മാത്രമല്ല; നീ അറിഞ്ഞിരിക്കണം — ഞാനും ഒരു ഭ്രമം തന്നെ, ലോകത്തിലെ ഐശ്വര്യം, യാഥാർത്ഥ്യമല്ലാത്തത്.
സങ്കല്പനേ മനോരാജ്യേ സ്വപ്നേ സങ്കഥനേ ഭ്രമേ । യഥാ പുരാനുഭവനം ത്രൈലോക്യാനുഭവസ് തഥാ
കൽപ്പനയിൽ, മനസ്സിന്റെ രാജ്യത്തിൽ, സ്വപ്നത്തിൽ, കഥകളിൽ, മായയിൽ — മുമ്പ് അനുഭവിച്ചതു പോലെ തന്നെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും അനുഭവവും ഉണ്ടാകുന്നു.
അഹമ് ഇതി ജഗദ് ഇതി സ്വാന്തര് ഭ്രാന്തിര് ഇയം പ്രകചതീവ ചിതേഃ । പരമാകാശകൃശാങ്ഗ്യാശ് ശാമ്യതി നിപുണം പരിജ്ഞാതാ
ഞാൻ എന്നതും ഈ ലോകം എന്നതും മനസ്സിനുള്ളിൽ തെളിയുന്ന ഒരു ഭ്രമമാണ്; അതു വളരെ സൂക്ഷ്മമായ ആകാശംപോലെ, നന്നായി മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ ശാന്തമായി അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു.
ഇതി നൃത്യതി സാ ദേവീ ദീര്ഘൈര് ദോര്ദണ്ഡമണ്ഡലൈഃ । പരിസ്പന്ദാത്മകൈര് വ്യോമ കുര്വാണാ ഘനകാനനമ്
അങ്ങനെ ആ ദേവി ദീർഘമായ കൈകൾ ചുറ്റി ആകാശത്തിൽ കനത്ത കാടുപോലുള്ള ചലനങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ച് നൃത്തം ചെയ്യുന്നു.
ക്രിയാസൌ നൃത്യതി തഥാ ചിതിശക്തിര് അനാമയാ । അസ്യാ വിഭൂഷണം ശൂര്പകുണാലപടലാദികമ്
ആ പ്രവർത്തനമാണ് അനായാസമായ ചൈതന്യശക്തിയായി ഇങ്ങനെ നൃത്തം ചെയ്യുന്നത്; അവളുടെ അലങ്കാരങ്ങൾ ചാളി, പക്ഷിപ്പൊക്കുകൾ മുതലായവയാണ്.
ശരശക്തിഗദാപ്രാസമുസുലാസിശിലാദി ച । ഭാവാഭാവപദാര്ഥൌഘകലാകാലക്രമാദി ച
അമ്പുകളും കുന്തങ്ങളും ഗദകളും പ്രാസങ്ങളും വടികളും വാളുകളും കല്ലുകളും ഇതുപോലെയുള്ളവയും, ഉണ്ടാകുന്നതും ഇല്ലാതാകുന്നതുമായ അനേകം വസ്തുക്കളും, കാലത്തിന്റെ ഒഴുക്ക്, നിമിഷങ്ങളുടെ ക്രമം ഇവയൊക്കെയും—
ചിത്സ്പന്ദോ ഽന്തര് ജഗദ് ധത്തേ കല്പനേവ പുരം ഹൃദി । സൈവ വാ ജഗദ് ഇത്യ് ഏവ കല്പനൈവ യഥാ പുരം
ചൈതന്യത്തിന്റെ സ്പന്ദനം ഉള്ളിൽ നിന്ന് ലോകം സൃഷ്ടിക്കുന്നു, മനസ്സിൽ ഒരു നഗരം സങ്കല്പം ഉണ്ടാക്കുന്നതുപോലെ. അതേ സങ്കല്പം തന്നെയാണ് ലോകം എന്നും പറയുന്നത്; മുമ്പ് എങ്ങനെയോ അതുപോലെയാണ് ഇപ്പോഴും.