ശിവയോര് വ്യോമരൂപത്വാദ് അസിതം ലക്ഷ്യതേ വപുഃ । നഭോ ഹി മാംസമ് ഏതാഭ്യാം ദൃഷ്ടികൃഷ്ടം വിലോക്യതേ
ശിവനും പാർവതിയും ആകാശസ്വഭാവമുള്ളവരായതിനാൽ അവരുടെ രൂപം ഇരുണ്ടതുപോലെയാണ് കാണപ്പെടുന്നത്; അവരുടെ കാഴ്ചയിലൂടെ ആകാശം മാംസമെന്നപോലെ അനുഭവപ്പെടുന്നു.
ആസ്തേ നഭോ നഭസ്യ് ഏവ തേന തൌ നഭസി സ്ഥിതൌ । നഭോനിഭാവ് അഭൂതാങ്ഗാവ് അച്ഛൌ വ്യോമ്ന ഇവാഗ്രജൌ
ആകാശം ആകാശത്തിൽ മാത്രമേ നിലകൊള്ളൂ; അതുകൊണ്ടു ആ ഇരുവരും ആകാശത്തിൽ തന്നെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. അവരുടെ ശരീരം ആകാശംപോലെയാണ്, അതിനാൽ അവർ ശുദ്ധരും, ഭൂതങ്ങളിൽ പ്രധാനംപോലുമാണ്.
ഹസ്തപാദാംസമൂര്ധ്നാം യദ് ബഹുത്വാല്പത്വഭേദതഃ । നാനാത്വം ഹലശൂര്പാദിസ്രഗ്ധരത്വം ച തച് ഛൃണു
കൈകളും കാലുകളും തോളുകളും തലകളും എണ്ണത്തിലും വലിപ്പത്തിലും വ്യത്യാസമുള്ളതുകൊണ്ടാണ് പലതരം ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നത്. കൃഷിക്കായി നാടും ചാക്കും പൂമാലയും പിടിക്കുന്നതിന്റെ വ്യത്യാസവും ഇതുപോലെയാണ്. ഇതു കേൾക്കൂ.
സാ ഹി ക്രിയാ ഭഗവതീ പരിസ്പന്ദൈകരൂപിണീ । ദദ്യാത് സ്നായാച് ച ജുഹുയാദ് ഇത്യാദ്യുഗ്രശരീരിണീ
അവൾ തന്നെയാണ് ആ ദൈവീകമായ പ്രവർത്തി, മുഴുവൻ ചലനത്തിന്റെ രൂപം. അവൾ തന്നെ സ്നാനം ചെയ്യാനും ഹോമം നടത്താനും മറ്റും ശരീരത്തിൽ ശക്തിയായി പ്രവർത്തിക്കുന്നു.
ചിതിശക്തിര് അനാദ്യന്താ തഥാഭാതാത്മനാത്മനി । സാകാശരൂപിണീ ശാന്താ ദൃശ്യശ്രീസ് സ്പന്ദരൂപിണീ
ആ ചൈതന്യശക്തിക്ക് ആരംഭവുമില്ല അവസാനവുമില്ല. അതു യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ ആത്മാവിൽ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു, ശാന്തവും രൂപമുള്ളതുമായ അവൾ കാണപ്പെടുന്ന എല്ലാറ്റിന്റെയും ഭംഗിയും ചലനത്തിന്റെ സ്വഭാവവുമാണ്.
ദേവ്യാസ് തസ്യാ ഹി യാẖ കാല്യാ നാനാഭിനയവര്തനാഃ । താ ഇമാ ബ്രഹ്മണസ് സര്ഗജരാമരണരീതയഃ
അവളായ കാളിയുടെ പലവിധ ചലനങ്ങളും ഭാവങ്ങളും ബ്രഹ്മാവിന്റെ സൃഷ്ടി, വയസ്സാകൽ, മരണം എന്നിവയുടെ വഴികളാണ്.
ക്രിയാസൌ ഗ്രാമനഗരദ്വീപമണ്ഡലമാലികാഃ । സ്പന്ദാത് കരോതി ധത്തേ ഽന്തẖ കല്പിതാവയവാത്മികാഃ
ആ പ്രവർത്തനം അതിന്റെ ചലനത്തിലൂടെ ഗ്രാമങ്ങൾ, നഗരങ്ങൾ, ദ്വീപുകൾ, പ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ശൃംഖലകൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നു — ഇവയെല്ലാം മനസ്സിൽ രൂപപ്പെടുത്തിയ വിവിധ ഭാഗങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായവയാണ്.
കാലീ കമലിനീ കാലീ ക്രിയാ ബ്രഹ്മാണ്ഡകാലികാ । ധത്തേ സ്വാവയവീഭൂതാം ദൃശ്യലക്ഷ്മീമ് ഇമാം ഹൃദി
കാലി, കമലത്തിൽ ജനിച്ച കാലി, പ്രവർത്തി, ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിലെ കാലി — ഇവൾ തന്റെ തന്നെ അവയവങ്ങളായി ഈ ദൃശ്യമാകുന്ന ഐശ്വര്യത്തെ ഹൃദയത്തിൽ ധരിക്കുന്നു.
ന കദാചന ചിദ്ദേവീ നിര്ദൃശ്യാവയവാ ക്വചിത് । ശിവത്വവ്യതിരേകേണ ശിവതൈവ വിദൃശ്യതാ
ചൈതന്യദേവിക്ക് ഒരിടത്തും എപ്പോഴും കാണാവുന്ന അവയവങ്ങൾ ഇല്ല; ശിവത്വം ഒഴികെ, കാണപ്പെടുന്നത് ശിവൻ മാത്രം ആണ്.
യഥാങ്ഗം ശൂന്യതാ വ്യോമ്നസ് സ്പന്ദനം മാതരിശ്വനഃ । ജ്യോത്സ്നായാശ് ശൈത്യമ് അങ്ഗം ഹി ദൃശ്യമ് ഏവം ചിതേẖ ക്രിയാ
ശൂന്യത ആകാശത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗംപോലെയും, ചലനം വായുവിന്റെ ഭാഗംപോലെയും, തണുപ്പ് ജ്യോത്സ്നയുടെ ഭാഗംപോലെയും, അങ്ങനെ തന്നെ പ്രവർത്തിയും ചൈതന്യത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗമാണ്.
ശിവം ശാന്തമ് അനായാസമ് അവാച്യം വിദ്ധി നിര്മലമ് । ന മനാഗ് അപി തത്രാസ്തി സ്തൈമിത്യാത് സ്പന്ദധര്മതാ
ശിവനെ ശാന്തനും സുഖകരവുമാണ്, വാക്കുകളിൽ പറയാനാവാത്തതും പാവനവുമാണ് എന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കുക. അവിടെ പൂർണ്ണമായ ശാന്തത കൊണ്ടു, അതിവലിച്ചലനത്തിന്റെ ഒരു സൂക്ഷ്മചിഹ്നവും ഇല്ല.
സാ ക്രിയൈവ തഥാരൂപാ സതീ ബോധവശാദ് യദാ । വ്യാവൃത്ത്യൈവ തഥൈവാസ്തേ ശിവ ഇത്യ് ഉച്യതേ തദാ
അവിടെയുള്ള ആ പ്രവർത്തി ബോധത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ പിന്വലിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അതേ അവസ്ഥയിൽ നിലനിൽക്കുന്നു. അപ്പോൾ അതിനെയാണ് ശിവൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
ചിതിശക്തേẖ ക്രിയാദേവ്യാḫ പ്രതിഷ്ഠാനം യദാത്മനി । തഥാഭൂതസ്ഥിതേര് ഏവ തദൈവ ശിവ ഉച്യതേ
ചൈതന്യശക്തിയായ പ്രവർത്തിയുടെ അടിസ്ഥാനമാത്മാവിൽ തന്നെ ഉറപ്പിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, ആ നിലനില്പിനെയാണ് ശിവൻ എന്ന് പറയുന്നത്.
ദേവ്യാẖ ക്രിയായാശ് ചിച്ഛക്തേẖ ഖരൂപിണ്യാ മഹാകൃതേഃ । കല്പിതാകാരധാരിണ്യാ അനന്യാവയവാ ഇമേ
ആ ദേവിയുടെ പ്രവർത്തിയും ചൈതന്യശക്തിയും, ആകാശസ്വഭാവമുള്ളതും മഹത്തായ കർമ്മക്കാരിയും, രൂപം ഉണ്ടെന്നു കരുതപ്പെടുന്ന ഈ രൂപങ്ങൾ, വേറൊരു ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തവയാണ്.
സര്ഗാസ് സജനതാവര്ഗാ ലോകാ ആലോകഭാസുരാഃ । സദ്വീപസാഗരാḫ പൃഥ്വ്യസ് സവനാവനയോ ഽദ്രയഃ
സൃഷ്ടികൾ, ജീവികളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ ലോകങ്ങൾ, ദ്വീപുകളും സമുദ്രങ്ങളും, കാടുകളും പർവതങ്ങളും ഉള്ള ഭൂമി—
സാങ്ഗോപാങ്ഗാസ് ത്രയോ വേദാസ് സവിദ്യാസ്ഥാനഗീതയഃ । സവിധിപ്രതിഷേധാര്ഥാസ് സശുഭാശുഭകല്പനാഃ
അംഗങ്ങളോടും ഉപഅംഗങ്ങളോടും കൂടിയ മൂന്നു വേദങ്ങൾ, വിദ്യാലയങ്ങളും ഗാനങ്ങളും, ചെയ്യേണ്ടതും ചെയ്യരുതാത്തതുമായ കാര്യങ്ങൾ, ശുഭവും അശുഭവും എന്നുള്ള ധാരണകൾ—
സദക്ഷിണാഗ്നയോ യജ്ഞാḫ പുരോഡാശാജ്യശംസിനഃ । കുണാലോലൂഖലബൃസീശൂര്പയൂപാദിസംയുതാഃ
ദക്ഷിണാഗ്നികളോടും യാഗങ്ങളോടും, പായസം നെയ്യ് എന്നിവയോടെഴുന്നള്ളുന്ന കർമങ്ങൾ, ഉരുളികളും ഉലക്കകളും ചട്ടികളും യൂപസ്തംഭങ്ങളും മറ്റു ഉപകരണങ്ങളും—
സങ്ഗ്രാമാസ് സായുധഗ്രാമാസ് സശൂലശരശക്തയഃ । സഭുസുണ്ഡിഗദാപ്രാസഹയേഭഭടഭാസുരാഃ
യുദ്ധങ്ങൾ, ആയുധങ്ങളുള്ള ഗ്രാമങ്ങൾ, കുന്തം, അമ്പ്, ശൂലം എന്നിവ, ഗദ, മുത്തി, പ്രാസം, ആന, ഭടൻമാർ എന്നിവകൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്ന സഭകൾ—
ജാതയോ ഭൂതസങ്ഘാനാം ചതുര്ദശ സുരാദികാഃ । ചതുര്ദശാബ്ധിദ്വീപോര്വ്യസ് തഥാ ലോകാശ് ചതുര്ദശ
ദേവന്മാരെ തുടങ്ങി, ഭൂതജാതികൾ പതിനാലും, സമുദ്രങ്ങൾ പതിനാലും, ദ്വീപുകളും ഭൂമികളും പതിനാലും, ലോകങ്ങൾ പതിനാലും — ഇവയൊക്കെയും
ചിതേẖ കാലീശരീരിണ്യാസ് സര്ഗാ യേ ഽങ്ഗേ സ്ഥിതാസ് തഥാ । തേ കിമ് ആത്മനി സത്യാസ് സ്യുര് ഉതാസത്യാ വദേതി മേ
ചൈതന്യമായ കാളിയുടെ ശരീരത്തിൽ അവയവങ്ങളായി നിലകൊള്ളുന്ന ഈ സൃഷ്ടികൾ ആത്മാവിൽ സത്യമായിട്ടുണ്ടോ, അല്ലെങ്കിൽ അസത്യമായിട്ടാണോ? എന്നോട് പറയൂ.
രാമാസൌ കില ചിച്ഛക്തിസ് തയാ യച് ചോദിതം തഥാ । തത് പ്രചേതിതമ് ഏവാന്തസ് സത്യം ചേദമ് ഇവാഖിലമ്
രാമാ, ആ ചൈതന്യശക്തി എന്തെല്ലാം ഉണർത്തുന്നു, അതെല്ലാം അകത്തുതന്നെ അനുഭവപ്പെടുന്നു; ഈ ലോകം എങ്ങനെ കാണുന്നുവോ, അതുപോലെ തന്നെ സത്യമാണ്.
ന തത് പ്രബിമ്ബിതം ബാഹ്യാന് മകുരപ്രതിബിമ്ബവത് । സത്യം തദ് അന്തര് ഏവാസ്തി ചിതേര് നാസത്യമ് അര്ഥതഃ
അത് കണ്ണാടിയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്ന പ്രതിബിംബംപോലെ പുറത്തില്ല; ചൈതന്യത്തിനകത്തുതന്നെ സത്യമായി നിലനിൽക്കുന്നു, അതിന്റെ സ്വഭാവത്തിൽ അസത്യമല്ല.
ചിദ്രൂപസ്യ തഥാപ്യ് അന്തസ് സത് സങ്കല്പപുരം ഭവേത് । ദൃഢധ്യാനാദ് വിശുദ്ധായാശ് ചിതേര് ഭവതു മാ കഥമ്
ചൈതന്യസ്വഭാവത്തിനുള്ളിൽ പോലും, മനസ്സിന്റെ നഗരമായ കൽപ്പന ഉണ്ടാകാം. ശുദ്ധമായ മനസ്സിൽ ദൃഢമായ ധ്യാനത്തിലൂടെ അത് എങ്ങനെ ഉണ്ടാകാതിരിക്കും?
ആദര്ശേ ഽസ്ത്വ് അഥ വാ സ്വപ്നേ സര്ഗസ് സങ്കല്പനേ ഽസ്തു വാ । സ ആത്മന്യ് അര്ഥകാരിത്വാത് സത്യ ഇത്യ് ഏവ മേ മതിഃ
കണ്ണാടിയിൽ കാണുന്നതുപോലെയോ, സ്വപ്നത്തിൽ കാണുന്നതുപോലെയോ, മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്നതുപോലെയോ സൃഷ്ടി ഉണ്ടാകാം. അതു തന്നെക്കായി ഉപകാരപ്പെടുന്നതുകൊണ്ടു ഞാൻ അതിനെ സത്യമായാണ് കരുതുന്നത്.
മമ നാര്ഥായ സ ഇതി വക്ഷി ചേത് തത് കഥം ന തേ । ദേശാന്തരഗതാസ് സര്വേ ഭവന്ത്യ് അര്ഥായ സമ്പ്രതി
'അത് എനിക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നില്ല' എന്ന് നീ പറഞ്ഞാൽ, അതു നിനക്കൊന്നും പ്രയോജനമില്ലേ? ഇപ്പോൾ ദൂരെയുള്ള എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നിനക്കു പ്രയോജനകരമാകുന്നില്ലേ?
യഥാ ദേശാന്തരഗ്രാമസ് തദ്ഗതസ്യാര്ഥകൃദ് ഭവേത് । സര്വേ തഥൈതേ തദ്ഭാവം ഗതസ്യാര്ഥായ നിശ്ചയാത്
ദൂരെയുള്ള ഒരു ഗ്രാമം അവിടെ ഉള്ളവനു ഉപകാരപ്പെടുന്നതുപോലെ, ആ അവസ്ഥയിലേക്കെത്തിയവർക്കു ഈ എല്ലാം കാര്യങ്ങളും നിർബന്ധമായും പ്രയോജനപ്പെടുന്നു.
യദ് യഥാഭൂതസര്വാര്ഥക്രിയാകാരി പ്രദൃശ്യതേ । തത് സത്യമ് ആത്മനോ ഽന്യസ്യ നൈവ തത്താമ് ഉപേയുഷഃ
എന്ത് കാര്യമാണ് അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവത്തിൽ എല്ലാ പ്രവർത്തനങ്ങളും നിർവഹിക്കുന്നതായി കാണപ്പെടുന്നത്, അതാണ് ഒരാള്ക്ക് സത്യമായത്. എന്നാൽ ആ നിലയിലേക്കു എത്തിയിട്ടില്ലാത്ത മറ്റൊരാള്ക്ക് അതു സത്യമായിരിക്കില്ല.
തസ്മാച് ചിച്ഛക്തികോശസ്ഥാസ് സര്വാസ് സര്ഗപരമ്പരാഃ । സത്യാ ആത്മനി തദ്ഭാവം ഗതസ്യാന്യസ്യ നാഖിലാഃ
അതിനാൽ, ചൈതന്യത്തിന്റെ ആവരണം ഉള്ളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സൃഷ്ടികളുടെ എല്ലാ ശ്രേണികളും ആ അവസ്ഥയിലേക്കു എത്തിയവനു സത്യമാണ്; പക്ഷേ, മറ്റൊരാള്ക്ക് അതൊന്നും മുഴുവനായി സത്യമായിരിക്കില്ല.
ഭൂതഭവ്യഭവിഷ്യത്സ്ഥാസ് സങ്കല്പസ്വപ്നപൂര്ഗണാഃ । സര്വേ സത്യാḫ പരം തത്ത്വം സര്വാത്മ കഥമ് അന്യഥാ
കഴിഞ്ഞത്, ഇപ്പോൾ ഉള്ളത്, വരാനിരിക്കുന്നതെന്നിങ്ങനെ എല്ലാ കാലത്തെയും മനസ്സിലെ ഭാവനകളും സ്വപ്നങ്ങളും സത്യമാണ്; അങ്ങനെ ഉള്ളപ്പോൾ, എല്ലായിടത്തും ഉള്ള ആത്മാവായ പരമാർത്ഥം എങ്ങനെ വ്യത്യസ്തമായിരിക്കുമെന്നു ചോദിക്കാനാവില്ല.
ചാലിതസ്യ യഥാ ഗാഢനിദ്രസ്യ സ്വപ്നപത്തനമ് । ന ലുഠത്യ് ഏവ ലുഠിതമ് ഇത്യ് അപ്യ് അനുമിതം സ്ഫുടമ്
ഗാഢനിദ്രയിൽ ആഴമായി ഉറങ്ങുന്നവനെ ആരെങ്കിലും ഉണർത്തിയാൽ, അവൻ സ്വപ്നത്തിൽ കണ്ട നഗരമോ അതിലെ സംഭവങ്ങളോ യഥാർത്ഥത്തിൽ നടന്നതല്ലെങ്കിലും, അവൻ അതു നടന്നതെന്നു വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കുന്നു.